般涅槃智的详细解释与注释
35. Parinibbānañāṇaniddesavaṇṇanā
3. 慧品义注 · 3 段
8686. 在般涅槃智的解说中,“此处”指这个教法。“正知”是通过四种正知——有益正知、适宜正知、行境正知、无痴正知——而具足正知。“流转”指在一切处随其所应地以缠缚现行和以随眠现行的流转。“遍取”指:对以近行定和安止定所说的情况,以镇伏的方式灭尽;对以观所说的情况,以彼分断的方式灭尽;对以道所说的情况,以正断的方式灭尽,令其不再生起。通过省略重复的方式,第二禅那等定、大观和道也被收摄在内。因为这样观见者,其已生起的智即名为般涅槃智,所以镇伏般涅槃、彼分断般涅槃、正断般涅槃也被说及。依这些,说的是烦恼般涅槃的观察智。其次,以“或者又”等语,指示蕴般涅槃的观察智。“无余依涅槃界”:涅槃界有两种,即有余依和无余依。其中,被执取为“我、我所”而强烈执持,故为取;这是对五蕴的称呼。那取即是残余、所剩,故为取余;与取余俱而存在,故为有余依。此处无取余,故为无余依。有余依已先说。而此是无余依。依那无余依涅槃界。“眼流转”指眼的生起与作用。“遍取”指被灭尽、被摧破。其余诸项亦同此理。
86. Parinibbānañāṇaniddese idhāti imasmiṃ sāsane. Sampajānoti sātthakasampajaññaṃ, sappāyasampajaññaṃ, gocarasampajaññaṃ, asammohasampajaññanti imehi catūhi sampajaññehi sampajāno. Pavattanti sabbattha yathānurūpaṃ pariyuṭṭhānapavattañca anusayappavattañca. Pariyādiyatīti upacārappanāvasena vuttesu vikkhambhanavasena, vipassanāvasena vuttesu tadaṅgavasena, maggavasena vuttesu samucchedavasena khepeti appavattaṃ karoti. Peyyālamukhena hi dutiyādijhānasamāpattimahāvipassanāmaggā saṃkhittā. Yasmā etaṃ paccavekkhantassa pavattaṃ ñāṇaṃ parinibbāne ñāṇaṃ nāma hoti, tasmā vikkhambhanaparinibbānaṃ tadaṅgaparinibbānaṃ samucchedaparinibbānantipi vuttameva hoti. Etehi kilesaparinibbānapaccavekkhaṇañāṇaṃ vuttaṃ. Atha vā panātiādīhi khandhaparinibbānapaccavekkhaṇañāṇaṃ niddisati. Anupādisesāya nibbānadhātuyāti duvidhā hi nibbānadhātu saupādisesā ca anupādisesā ca. Tattha upādīyate ‘‘ahaṃ mamā’’ti bhusaṃ gaṇhīyatīti upādi, khandhapañcakassetaṃ adhivacanaṃ. Upādiyeva seso avasiṭṭhoti upādiseso, saha upādisesena vattatīti saupādisesā. Natthettha upādisesoti anupādisesā. Saupādisesā paṭhamaṃ vuttā. Ayaṃ pana anupādisesā. Tāya anupādisesāya nibbānadhātuyā. Cakkhupavattanti cakkhupavatti cakkhusamudācāro. Pariyādiyatīti khepīyati maddīyatīti. Esa nayo sesesu.
《般涅槃智论》的注释终
