第13章 解脱智解说的注释
13. Vimuttiñāṇaniddesavaṇṇanā
3. 慧品义注 · 3 段
64在解脱智的解说中，“有身见”是指：在真实存在的意义上，对被称为五蕴集合的这个身体，或者认为“我”就在这个身体中，这样的见解就叫有身见。“疑”是指：离开了治疗，或者在抉择事物本质时因此陷入困苦、疲惫，所以叫疑。“戒禁取”是指：执取“通过戒得清净，通过禁制得清净，通过戒禁得清净”这样的主张并紧抓不放。因为它超出真实，从外面去执取，所以叫戒禁取。这两者虽然都属于见，但这里只举出有身见，是为了显示：只要断除那本来就有、自然生起、以二十种事为基础的有身见，一切见也就随之断除。而戒禁取之所以另外单独说，是为了显示：那些抱持“我们要修清净之道”而修行的人，所修的其实是邪道。应当这样理解。为了显示这三者都是通过断除随眠而断除，所以说了“见随眠、疑随眠”，并不是说它们是各自单独的烦恼。“随烦恼”：它们令心烦恼、热恼、损害；因为势力强盛，成为粗重的烦恼，所以叫随烦恼。“正确地被根断”：以断灭的方式断除，达到不再生起的灭尽，所以叫正确地被根断。“与缠俱”：缠是指覆盖心而现起、生起，这是对已经现起的烦恼的称呼。“与缠俱”就是和那些缠在一起。心从那些与缠俱的随眠随烦恼中解脱：因为它们已不可能再生起，所以相续流转的心从它们那里解脱，就叫作解脱。正因为彻底解脱，所以叫善解脱。以了知那解脱的意义来说，就是了知那解脱。
64. Vimuttiñāṇaniddese sakkāyadiṭṭhīti vijjamānaṭṭhena sati khandhapañcakasaṅkhāte kāye, sayaṃ vā satī tasmiṃ kāye diṭṭhīti sakkāyadiṭṭhi. Vicikicchāti vigatā cikicchā, sabhāvaṃ vā vicinanto etāya kicchati kilamatīti vicikicchā. Sīlabbataparāmāsoti sīlena suddhi vatena suddhi sīlabbatena suddhīti gahitaabhiniveso. So hi sabhāvaṃ atikkamitvā parato āmasatīti sīlabbataparāmāso. Ubhinnaṃ samānepi diṭṭhibhāve takkañca parūpadesañca vinā pakatiyā eva sakkāyadiṭṭhigahaṇato pakatibhūtāya vīsativatthukāya sakkāyadiṭṭhiyā pahāneneva sabbadiṭṭhippahānadassanatthaṃ sakkāyadiṭṭhi vuttā. Sīlabbataparāmāso pana ‘‘suddhipaṭipadaṃ paṭipajjāmā’’ti paṭipannānaṃ paṭipadāya micchābhāvadassanatthaṃ visuṃ vuttoti veditabbo. Tiṇṇampi anusayappahāneneva pahānaṃ dassetuṃ diṭṭhānusayo vicikicchānusayoti vuttaṃ, na visuṃ kilesattā. Upakkilesāti kilesenti upatāpenti vibādhentīti kilesā, thāmagataṭṭhena bhusā kilesāti upakkilesā. Sammā samucchinnā hontīti samucchedappahānena anuppādanirodhena sammā samucchinnā honti. Sapariyuṭṭhānehīti cittaṃ pariyonandhantāni uṭṭhenti uppajjantīti pariyuṭṭhānāni, samudācārappattānaṃ kilesānametaṃ adhivacanaṃ. Saha pariyuṭṭhānehīti sapariyuṭṭhānāni. Tehi sapariyuṭṭhānehi anusayitaupakkilesehi. Cittaṃ vimuttaṃ hotīti tesaṃ abhabbuppattikabhūtattā santativasena pavattamānaṃ cittaṃ tato vimuttaṃ nāma hoti. Tadeva suṭṭhu vimuttattā suvimuttaṃ. Taṃvimuttiñātaṭṭhenāti tassā vimuttiyā jānanaṭṭhena.
《解脱智解说》的注释终