礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
长部· 戒蕴品巴利
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · Dīghanikāyo · Sīlakkhandhavaggapāḷi
全书 213 段
1 如是我闻:一时,世尊与约五百位比丘组成的大比丘僧团一起,正行进于王舍城(Rājagaha) 与那烂陀(Nālandā) 之间的路上。游方者苏毕亚(Suppiya) 也带着弟子青年梵授(Brahmadatta) ,正行进于王舍城与那烂陀之间的同一条路上。一路上,游方者苏毕亚以种种方式毁谤佛、毁谤法、毁谤僧;而游方者苏毕亚的弟子青年梵授,却以种种方式称赞佛、称赞法、称赞僧。就这样,这师徒二人各自持着截然相反的言词,紧随世尊与比丘僧团而行。巴利 注疏 4
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pañcamattehi bhikkhusatehi. Suppiyopi kho paribbājako antarā ca rājagahaṃ antarā ca nāḷandaṃ addhānamaggappaṭipanno hoti saddhiṃ antevāsinā brahmadattena māṇavena. Tatra sudaṃ suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itiha te ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañca.
2 那时,世尊与比丘僧团一同在芒果苗圃(Ambalaṭṭhikā) 的王家旅舍住了一夜。游方者苏毕亚也带着他的青年弟子梵授,住进了那间王家旅舍。在那里,游方者苏毕亚同样以种种方式毁谤佛、毁谤法、毁谤僧;而游方者苏毕亚的弟子青年梵授,却以种种方式称赞佛、称赞法、称赞僧。就这样,师徒二人各自说着全然相反的话,同住在那里。巴利 注疏 3
Atha kho bhagavā ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ekarattivāsaṃ upagacchi saddhiṃ bhikkhusaṅghena. Suppiyopi kho paribbājako ambalaṭṭhikāyaṃ rājāgārake ekarattivāsaṃ upagacchi antevāsinā brahmadattena māṇavena. Tatrapi sudaṃ suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itiha te ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā viharanti.
3 那时,众多比丘在破晓时分起来后,在圆厅里坐下聚集,彼此间生起了这样的议论:“朋友们,真是稀有!朋友们,真是不可思议!那位知者、见者、阿拉汉、正自觉者的世尊,竟能如此善巧地了知众生种种不同的倾向。这位游方者苏毕亚以种种方式谤佛、谤法、谤僧;而游方者苏毕亚的弟子青年梵授,却以种种方式称赞佛、称赞法、称赞僧。就这样,这师徒两人,说着完全相反的话,紧跟在世尊和比丘僧团后面,一步不离。”巴利 注疏 3
Atha kho sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhitānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayaṃ saṅkhiyadhammo udapādi – ‘‘acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sattānaṃ nānādhimuttikatā suppaṭividitā. Ayañhi suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itihame ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañcā’’ti.
4 那时,世尊了知了这些比丘的这番议论,便前往圆厅;到了之后,在铺好的座位上坐下。坐下后,世尊问诸比丘:“诸比丘,你们此刻聚在一起,正在谈论什么?你们中断的话题是什么?”听了这话,诸比丘便对世尊说:“尊者,我们这些人在破晓时分起来,在圆厅里坐下聚集,心里生起了这样的议论:‘朋友们,真是稀有!朋友们,真是不可思议!那位知者、见者、阿拉汉、正自觉者的世尊,竟能如此善巧地了知众生种种不同的倾向。这位游方者苏毕亚以种种方式谤佛、谤法、谤僧;而游方者苏毕亚的弟子青年梵授,却以种种方式称赞佛、称赞法、称赞僧。就这样,这师徒两人,说着完全相反的话,紧跟在世尊和比丘僧团后面,一步不离。’尊者,这就是我们尚未说完的话题,那时世尊您就到了。”巴利 注疏 3
Atha kho bhagavā tesaṃ bhikkhūnaṃ imaṃ saṅkhiyadhammaṃ viditvā yena maṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāyanuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti? Evaṃ vutte te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, amhākaṃ rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhitānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayaṃ saṅkhiyadhammo udapādi – ‘acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso, yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sattānaṃ nānādhimuttikatā suppaṭividitā. Ayañhi suppiyo paribbājako anekapariyāyena buddhassa avaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa avaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa avaṇṇaṃ bhāsati; suppiyassa pana paribbājakassa antevāsī brahmadatto māṇavo anekapariyāyena buddhassa vaṇṇaṃ bhāsati, dhammassa vaṇṇaṃ bhāsati, saṅghassa vaṇṇaṃ bhāsati. Itihame ubho ācariyantevāsī aññamaññassa ujuvipaccanīkavādā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti bhikkhusaṅghañcā’ti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.
5 “诸比丘,若有人毁谤我、毁谤法、毁谤僧,你们不应因此生起愤恨、不满或内心的恼怒。若有人毁谤我、毁谤法、毁谤僧,而你们因此生气或不悦,那对你们自身便是一种障碍。诸比丘,若有人毁谤我、毁谤法、毁谤僧,你们因此而生气、不悦,那么你们还能分辨出他人所说的是善说还是恶说吗?”“尊者,不能。”“诸比丘,若有人毁谤我、毁谤法、毁谤僧,你们便应当对其中不实之处,如实地澄清:‘此非实;此非真;此种过失在我们身上了不可得,于我们中并不存在。’”巴利 注疏 3
‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi na āghāto na appaccayo na cetaso anabhiraddhi karaṇīyā. Mamaṃ vā, bhikkhave , pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha kupitā vā anattamanā vā, tumhaṃ yevassa tena antarāyo. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha kupitā vā anattamanā vā, api nu tumhe paresaṃ subhāsitaṃ dubbhāsitaṃ ājāneyyāthā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante’’. ‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā avaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi abhūtaṃ abhūtato nibbeṭhetabbaṃ – ‘itipetaṃ abhūtaṃ, itipetaṃ atacchaṃ, natthi cetaṃ amhesu, na ca panetaṃ amhesu saṃvijjatī’ti.
6 “诸比丘,若有人赞叹我、赞叹法、赞叹僧,你们不应因此生起欢喜、喜悦或内心的得意。若有人赞叹我、赞叹法、赞叹僧,而你们因此欢喜、喜悦、得意,那对你们自身便是一种障碍。诸比丘,若有人赞叹我、赞叹法、赞叹僧,你们便应当对其中真实之处,如实地承认:‘此是实;此是真;此种功德在我们身上确实可见,于我们中是存在的。’”巴利 注疏 3
‘‘Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi na ānando na somanassaṃ na cetaso uppilāvitattaṃ karaṇīyaṃ. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra ce tumhe assatha ānandino sumanā uppilāvitā tumhaṃ yevassa tena antarāyo. Mamaṃ vā, bhikkhave, pare vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, dhammassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, saṅghassa vā vaṇṇaṃ bhāseyyuṃ, tatra tumhehi bhūtaṃ bhūtato paṭijānitabbaṃ – ‘itipetaṃ bhūtaṃ, itipetaṃ tacchaṃ, atthi cetaṃ amhesu, saṃvijjati ca panetaṃ amhesū’ti.
7 “诸比丘,凡夫赞叹如来时,所说的无非是些琐碎、粗浅的微细戒行。诸比丘,凡夫用以赞叹如来的那些琐碎、粗浅的微细戒行,究竟是哪些呢?”巴利 注疏 3
‘‘Appamattakaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya. Katamañca taṃ, bhikkhave, appamattakaṃ oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya?
8 “诸比丘,凡夫会这样赞叹如来:‘沙门乔达摩(Gotama) 已舍离杀生,远离杀生,放下棍棒与刀杖,常怀惭耻,具足悲悯,为利益与哀愍一切众生而住。’”巴利 注疏 3
‘‘‘Pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato samaṇo gotamo nihitadaṇḍo, nihitasattho, lajjī, dayāpanno, sabbapāṇabhūtahitānukampī viharatī’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
“诸比丘,凡夫会这样赞叹如来:‘沙门乔达摩已舍离不与取,远离不与取,唯取所施,唯望所施,以不盗而自守清净,安住其中。’”巴利
‘‘‘Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato samaṇo gotamo dinnādāyī dinnapāṭikaṅkhī, athenena sucibhūtena attanā viharatī’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
“诸比丘,凡夫会这样赞叹如来:‘沙门乔达摩舍离了非梵行,是梵行者,住于远离,彻底戒除凡俗的淫欲法。’”巴利
‘‘‘Abrahmacariyaṃ pahāya brahmacārī samaṇo gotamo ārācārī virato methunā gāmadhammā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
9 “诸比丘,凡夫会这样赞叹如来:‘沙门乔达摩舍离了妄语,远离妄语,他说真实之语,持守真实,诚实、可靠,不以言语欺诳世间。’”巴利 注疏 3
‘‘‘Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato samaṇo gotamo saccavādī saccasandho theto paccayiko avisaṃvādako lokassā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
“诸比丘,凡夫会这样赞叹如来:‘沙门乔达摩舍离了离间语,远离离间语。他不将此处所闻说于彼处以离间他们,亦不将彼处所闻说于此处以离间这些。他调和分裂者,扶持和合者,喜爱和合,乐于和合,欣悦和合,只说成就和合的话语。’”巴利
‘‘‘Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato samaṇo gotamo, ito sutvā na amutra akkhātā imesaṃ bhedāya, amutra vā sutvā na imesaṃ akkhātā amūsaṃ bhedāya. Iti bhinnānaṃ vā sandhātā, sahitānaṃ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṃ vācaṃ bhāsitā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
“诸比丘,凡夫在赞叹如来时,会这样说:‘沙门乔达摩已舍离粗恶语,远离粗恶语。他说的话语柔和、悦耳、满含亲切、深入人心、彬彬有礼,为大众所喜爱、所悦纳,他说的正是这样的话语。’”巴利
‘‘‘Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato samaṇo gotamo, yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṃ vācaṃ bhāsitā’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
“诸比丘,凡夫在赞叹如来时,会这样说:‘沙门乔达摩已舍离杂秽语,远离杂秽语。他说话适时、真实、有义、如法、如律,在恰当的时机,说出那些值得铭记、有道理、要言不烦、具足利益的话语。’巴利
‘‘‘Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato samaṇo gotamo kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī, nidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā kālena sāpadesaṃ pariyantavatiṃ atthasaṃhita’nti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
10 诸比丘,凡夫在赞叹如来时,会这样说:‘沙门乔达摩远离了伤害植物及种子的行为。’巴利 注疏 3
‘Bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave…pe….
“沙门乔达摩日唯一食,夜分止息,远离非时食。……巴利
‘‘‘Ekabhattiko samaṇo gotamo rattūparato virato vikālabhojanā….
沙门乔达摩远离观看舞蹈、歌唱、奏乐等娱乐表演。……巴利
Naccagītavāditavisūkadassanā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩远离佩戴花环、涂抹香料香膏,以及种种装饰打扮。……巴利
Mālāgandhavilepanadhāraṇamaṇḍanavibhūsanaṭṭhānā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩远离高广大床。……巴利
Uccāsayanamahāsayanā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩远离收受金银。……巴利
Jātarūparajatapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩远离收受生谷。……巴利
Āmakadhaññapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩不受取生肉。……巴利
Āmakamaṃsapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩不受纳妇女与童女。……巴利
Itthikumārikapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩不受蓄男女奴婢。……巴利
Dāsidāsapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩远离接受山羊与绵羊。……巴利
Ajeḷakapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩远离接受鸡与猪。……巴利
Kukkuṭasūkarapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩远离接受象、牛、马与牝马。……巴利
Hatthigavassavaḷavapaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩远离接受田地与宅地。……巴利
Khettavatthupaṭiggahaṇā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩远离送信传讯、奔走差遣之事。……巴利
Dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩远离买卖。……巴利
Kayavikkayā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩远离了在秤具、器皿与量器上的伪诈行为……巴利
Tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭā paṭivirato samaṇo gotamo….
沙门乔达摩远离了贿赂、诈骗、诡计与欺诳等不正当的行为……巴利
Ukkoṭanavañcananikatisāciyogā paṭivirato samaṇo gotamo….
诸比丘,凡夫在赞叹如来时或许会这样说:‘沙门乔达摩远离了割截、杀戮、束缚、劫掠、抢夺与暴力等恶行。’巴利
Chedanavadhabandhanaviparāmosaālopasahasākārā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
11 “比丘们,凡夫在称赞如来时,或许会这样说:‘有些受人敬重的沙门与婆罗门,在受用他人出于信心所施与的食物之后,仍从事于伤害种子与草木的行为,诸如:根种、茎种、节种、顶种,以及第五类——种子本身。沙门乔达摩则远离了如此伤害种子与草木的行为。’”巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ bījagāmabhūtagāmasamārambhaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – mūlabījaṃ khandhabījaṃ phaḷubījaṃ aggabījaṃ bījabījameva pañcamaṃ ; iti evarūpā bījagāmabhūtagāmasamārambhā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
12 “诸比丘,凡夫在称赞如来时,或许会这样说:‘有些受人尊敬的沙门和婆罗门,受用信施供养的食物后,却仍从事于积存和享受种种物品的行为,如:储存食物、储存饮品、储存衣服、储存车辆、储存卧具、储存香料、储存肉食等。沙门乔达摩则远离了这种储存和享受物品的行为。’”巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ sannidhikāraparibhogaṃ anuyuttā viharanti , seyyathidaṃ – annasannidhiṃ pānasannidhiṃ vatthasannidhiṃ yānasannidhiṃ sayanasannidhiṃ gandhasannidhiṃ āmisasannidhiṃ iti vā iti evarūpā sannidhikāraparibhogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
13 “比丘们,若有凡夫想要称赞如来,或许会这样说:‘有些受人尊敬的沙门与婆罗门,在受用了他人出于信心所供养的食物之后,竟还沉溺于观看种种娱乐表演,诸如:舞蹈、歌唱、音乐、戏剧、说书、拍手、铙钹、击鼓、妆扮表演、杂耍、竿戏、洗骨、象战、马战、水牛战、公牛战、山羊战、公羊战、斗鸡、鹌鹑斗、杖斗、拳斗、摔跤、观战、阅兵、布阵、观军等。沙门乔达摩则远离观看此类娱乐表演。’”巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ visūkadassanaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – naccaṃ gītaṃ vāditaṃ pekkhaṃ akkhānaṃ pāṇissaraṃ vetāḷaṃ kumbhathūṇaṃ sobhanakaṃ caṇḍālaṃ vaṃsaṃ dhovanaṃ hatthiyuddhaṃ assayuddhaṃ mahiṃsayuddhaṃ usabhayuddhaṃ ajayuddhaṃ meṇḍayuddhaṃ kukkuṭayuddhaṃ vaṭṭakayuddhaṃ daṇḍayuddhaṃ muṭṭhiyuddhaṃ nibbuddhaṃ uyyodhikaṃ balaggaṃ senābyūhaṃ anīkadassanaṃ iti vā iti evarūpā visūkadassanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
14 “诸比丘,若有凡夫欲称赞如来,他也许会这样称述:‘有些受人尊敬的沙门与婆罗门,在受用了他人以信心供养的食物之后,竟还耽著于此类令人放纵、懈怠的戏乐,譬如:八条盘棋、十条盘棋、空中棋盘、跳房子、排石子、骰子、打棍、手指猜枚、球戏、叶笛、小锄犁、翻筋斗、风车戏、树叶量器、小车、小弓、猜字、猜意、模仿残缺。沙门乔达摩则远离了此种令人放纵、懈怠的戏乐。’”巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ jūtappamādaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – aṭṭhapadaṃ dasapadaṃ ākāsaṃ parihārapathaṃ santikaṃ khalikaṃ ghaṭikaṃ salākahatthaṃ akkhaṃ paṅgacīraṃ vaṅkakaṃ mokkhacikaṃ ciṅgulikaṃ pattāḷhakaṃ rathakaṃ dhanukaṃ akkharikaṃ manesikaṃ yathāvajjaṃ iti vā iti evarūpā jūtappamādaṭṭhānānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
15 “诸比丘,凡夫在赞叹如来时,或许会这样说:‘有些沙门婆罗门,受用信施之食后,却沉迷于使用高广大床,诸如:高椅、长榻、长毛毡、杂色毛毯、白毛毯、绣花毯、棉垫、有图案的毯、两端垂穗的毯、一端垂穗的毯、织金毯、绢丝毯、舞者用毯、象鞍毯、马鞍毯、车毡、羊皮拼接毯、顶级羚羊皮垫、有顶篷的床、两端有红枕的床——沙门乔达摩已舍离这一切高广大床。’”巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – āsandiṃ pallaṅkaṃ gonakaṃ cittakaṃ paṭikaṃ paṭalikaṃ tūlikaṃ vikatikaṃ uddalomiṃ ekantalomiṃ kaṭṭissaṃ koseyyaṃ kuttakaṃ hatthattharaṃ assattharaṃ rathattharaṃ ajinappaveṇiṃ kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ sauttaracchadaṃ ubhatolohitakūpadhānaṃ iti vā iti evarūpā uccāsayanamahāsayanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
16 “诸比丘,凡夫在赞叹如来时,或许会这样说:‘有些沙门婆罗门,受用信施之食后,却沉迷于各种装饰打扮,诸如:涂油、按摩、沐浴、推拿、照镜、涂眼膏、戴花环、涂香、抹香粉、涂面、戴手镯、扎顶髻、持手杖、用药筒、佩剑、打伞、穿彩鞋、戴头巾、戴宝石、持拂尘、穿着长曳白衣——沙门乔达摩已舍离这一切装饰打扮。’”巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – ucchādanaṃ parimaddanaṃ nhāpanaṃ sambāhanaṃ ādāsaṃ añjanaṃ mālāgandhavilepanaṃ mukhacuṇṇaṃ mukhalepanaṃ hatthabandhaṃ sikhābandhaṃ daṇḍaṃ nāḷikaṃ asiṃ chattaṃ citrupāhanaṃ uṇhīsaṃ maṇiṃ vālabījaniṃ odātāni vatthāni dīghadasāni iti vā iti evarūpā maṇḍanavibhūsanaṭṭhānānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
17 “诸比丘,凡夫赞叹如来时,或许会这样说:‘有些沙门与婆罗门,受用信施供养的食物之后,却乐著于种种低俗的言谈,譬如:国王论、盗贼论、大臣论、军队论、恐怖论、战争论、食物论、饮品论、衣服论、床具论、华鬘论、香熏论、亲族论、车乘论、村庄论(Gāmakathā) 、市镇论、都城论、国邦论、女色论、勇士论、街巷论、井池论、亡故先人论、世间异闻论、世间传说、海洋传说、或有或无之论——沙门乔达摩远离了所有此类低俗的言谈。’”巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ tiracchānakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ mālākathaṃ gandhakathaṃ ñātikathaṃ yānakathaṃ gāmakathaṃ nigamakathaṃ nagarakathaṃ janapadakathaṃ itthikathaṃ sūrakathaṃ visikhākathaṃ kumbhaṭṭhānakathaṃ pubbapetakathaṃ nānattakathaṃ lokakkhāyikaṃ samuddakkhāyikaṃ itibhavābhavakathaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānakathāya paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
18 “诸比丘,凡夫赞叹如来时,或许会这样说:‘有些沙门婆罗门,吃了信众供养的食物,却沉迷于争论性的谈话,例如:“你不懂这法和律,我懂;你怎么可能懂这法和律?你走错了路,我走的才对;我说的才连贯,你说的不连贯;该先说的你后说,该后说的你先说;你那一套早已被推翻;你的论点已被驳倒;你输了;去把你的论点理清吧;能自圆其说的话就试试看。”沙门乔达摩已完全远离这类争论性的谈话。’”巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ viggāhikakathaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – na tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāsi, ahaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānāmi, kiṃ tvaṃ imaṃ dhammavinayaṃ ājānissasi, micchā paṭipanno tvamasi, ahamasmi sammā paṭipanno, sahitaṃ me, asahitaṃ te, purevacanīyaṃ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṃ pure avaca, adhiciṇṇaṃ te viparāvattaṃ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosīti iti vā iti evarūpāya viggāhikakathāya paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
19 “诸比丘,凡夫赞叹如来时,或许会这样说:‘有些沙门婆罗门,吃了信众供养的食物,却沉迷于为人跑腿传信,例如为国王、大臣、刹帝利、婆罗门、居士和王子们传话:“去这里,去那里;把这个拿去,把那个带来。”沙门乔达摩已完全远离这类跑腿传信的俗务。’”巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpaṃ dūteyyapahiṇagamanānuyogaṃ anuyuttā viharanti, seyyathidaṃ – raññaṃ, rājamahāmattānaṃ, khattiyānaṃ, brāhmaṇānaṃ, gahapatikānaṃ, kumārānaṃ ‘‘idha gaccha, amutrāgaccha, idaṃ hara, amutra idaṃ āharā’’ti iti vā iti evarūpā dūteyyapahiṇagamanānuyogā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
20 “诸比丘,凡夫赞叹如来时,或许会这样说:‘有些沙门婆罗门,受了信众供养的食物,却沉溺于欺诈、花言巧语、暗示、贬损他人,以及用利养谋取利养的行径。沙门乔达摩则完全远离了这类欺诈与花言巧语。’”巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te kuhakā ca honti, lapakā ca nemittikā ca nippesikā ca, lābhena lābhaṃ nijigīṃsitāro ca iti evarūpā kuhanalapanā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
21 “又有一些沙门婆罗门,受了信施供养的食物后,却靠这类畜生明、以邪命谋生而过活。诸如:观肢体相、察征兆、解灾异、占梦、看相、辨鼠咬痕;举行火供、杓供、谷壳供、米糠供、米供、酥油供、油供、口祭、血供;操持肢体明术、宅地明术、武士明术、吉祥明术、鬼神明术;修习地术、蛇术、毒术、蝎术、鼠术、鸟术、鸦术;预言寿命、念诵弓箭护咒、辨识兽声。而沙门乔达摩则完全远离了这类畜生明与邪命谋生。”诸比丘,若有凡夫欲赞叹如来,便会如此赞叹。巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti , seyyathidaṃ – aṅgaṃ nimittaṃ uppātaṃ supinaṃ lakkhaṇaṃ mūsikacchinnaṃ aggihomaṃ dabbihomaṃ thusahomaṃ kaṇahomaṃ taṇḍulahomaṃ sappihomaṃ telahomaṃ mukhahomaṃ lohitahomaṃ aṅgavijjā vatthuvijjā khattavijjā sivavijjā bhūtavijjā bhūrivijjā ahivijjā visavijjā vicchikavijjā mūsikavijjā sakuṇavijjā vāyasavijjā pakkajjhānaṃ saraparittāṇaṃ migacakkaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
22 “又有些沙门婆罗门,在享用了信施供养的食物后,却依畜生明、以不正当的谋生方式过活。诸如:观珠宝相、观衣相、观杖相、观刀相、观剑相、观箭相、观弓相、观武器相、观女相、观男相、观童男相、观童女相、观奴仆相、观婢女相、观象相、观马相、观水牛相、观公牛相、观牛相、观山羊相、观绵羊相、观鸡相、观鹌鹑相、观蜥蜴相、观耳环相、观龟相、观鹿相。沙门乔达摩,则完全远离了如此畜生明和不正当的谋生方式。诸比丘,凡夫若要赞叹如来,便会如此说。”巴利 注疏 2
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – maṇilakkhaṇaṃ vatthalakkhaṇaṃ daṇḍalakkhaṇaṃ satthalakkhaṇaṃ asilakkhaṇaṃ usulakkhaṇaṃ dhanulakkhaṇaṃ āvudhalakkhaṇaṃ itthilakkhaṇaṃ purisalakkhaṇaṃ kumāralakkhaṇaṃ kumārilakkhaṇaṃ dāsalakkhaṇaṃ dāsilakkhaṇaṃ hatthilakkhaṇaṃ assalakkhaṇaṃ mahiṃsalakkhaṇaṃ usabhalakkhaṇaṃ golakkhaṇaṃ ajalakkhaṇaṃ meṇḍalakkhaṇaṃ kukkuṭalakkhaṇaṃ vaṭṭakalakkhaṇaṃ godhālakkhaṇaṃ kaṇṇikālakkhaṇaṃ kacchapalakkhaṇaṃ migalakkhaṇaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
23 “又有些沙门婆罗门,在享用了信施供养的食物后,却依畜生明、以不正当的谋生方式过活。例如作这样的预言:‘国王们将出征,国王们将回返;我方国王将进攻,敌方国王将撤退;敌方国王将进攻,我方国王将撤退;我方国王将获胜,敌方国王将败北;敌方国王将获胜,我方国王将败北;此人将得胜,彼人将败亡。’沙门乔达摩,则完全远离了如此畜生明和不正当的谋生方式。诸比丘,凡夫若要赞叹如来,便会如此说。”巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – raññaṃ niyyānaṃ bhavissati, raññaṃ aniyyānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ upayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ apayānaṃ bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, bāhirānaṃ raññaṃ jayo bhavissati, abbhantarānaṃ raññaṃ parājayo bhavissati, iti imassa jayo bhavissati, imassa parājayo bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
24 “又有一些沙门和婆罗门,在享用信施所供的食物之后,却依止这类畜生明,以邪命谋生。譬如,他们作出这样的预言:‘将有月食,将有日食,将有星食;日月将沿正轨运行,将脱离正轨运行;星辰将沿正轨运行,将脱离正轨运行;将有流星坠落,将有天火燃烧,将有地震,将有天鼓响;日月星辰的升起、沉落、昏浊、清亮,都将发生。’他们还预言:‘月食会有如此的果报,日食会有如此的果报,星食会有如此的果报;日月沿正轨运行会有如此的果报,日月脱离正轨运行会有如此的果报;星辰沿正轨运行会有如此的果报,星辰脱离正轨运行会有如此的果报;流星坠落会有如此的果报,天火燃烧会有如此的果报,地震会有如此的果报,天鼓响会有如此的果报;日月星辰的升起、沉落、昏浊、清亮,会有如此的果报。’而沙门乔达摩,则完全远离了这类畜生明与邪命。诸比丘,凡夫若要赞叹如来,便会这样说。”巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – candaggāho bhavissati, sūriyaggāho bhavissati, nakkhattaggāho bhavissati, candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, ukkāpāto bhavissati, disāḍāho bhavissati, bhūmicālo bhavissati, devadudrabhi bhavissati, candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati, evaṃvipāko candaggāho bhavissati, evaṃvipāko sūriyaggāho bhavissati, evaṃvipāko nakkhattaggāho bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ pathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipākaṃ nakkhattānaṃ uppathagamanaṃ bhavissati, evaṃvipāko ukkāpāto bhavissati, evaṃvipāko disāḍāho bhavissati, evaṃvipāko bhūmicālo bhavissati, evaṃvipāko devadudrabhi bhavissati, evaṃvipākaṃ candimasūriyanakkhattānaṃ uggamanaṃ ogamanaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ bhavissati iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
25 “又有一些沙门婆罗门,受用了信施供养的食物之后,却依这些畜生般的方术、以不正当的谋生方式维生。例如预言:‘将雨水丰沛,将雨水稀少;将五谷丰登,将粮食歉收;将安稳太平,将有灾祸恐惧;将疫病流行,将健康无病。’又从事指算、计算、统计、诗歌、顺世论之类。沙门乔达摩,则已彻底远离如此畜生般的方术与邪命。”比丘们,凡夫在称赞如来时,所说的或许就是这些。巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – suvuṭṭhikā bhavissati, dubbuṭṭhikā bhavissati, subhikkhaṃ bhavissati, dubbhikkhaṃ bhavissati, khemaṃ bhavissati, bhayaṃ bhavissati, rogo bhavissati, ārogyaṃ bhavissati, muddā, gaṇanā, saṅkhānaṃ, kāveyyaṃ, lokāyataṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
26 “又有一些沙门婆罗门,受用了信施供养的食物之后,却依这些畜生般的方术、以不正当的谋生方式维生。例如:安排嫁娶,促成婚事,撮合与拆散;择吉日收债,择吉日放贷;作吉祥咒或厄运咒;障碍胎儿;以咒语束缚舌头,锁住下巴;手咒,下巴咒,耳咒;借镜问卜,托童女问卜,求神问卜;礼拜太阳,崇拜大天;口吐火焰;招请吉祥天女等。沙门乔达摩,则已彻底远离如此畜生般的方术与邪命。”比丘们,凡夫在称赞如来时,所说的或许就是这些。巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti , seyyathidaṃ – āvāhanaṃ vivāhanaṃ saṃvaraṇaṃ vivaraṇaṃ saṃkiraṇaṃ vikiraṇaṃ subhagakaraṇaṃ dubbhagakaraṇaṃ viruddhagabbhakaraṇaṃ jivhānibandhanaṃ hanusaṃhananaṃ hatthābhijappanaṃ hanujappanaṃ kaṇṇajappanaṃ ādāsapañhaṃ kumārikapañhaṃ devapañhaṃ ādiccupaṭṭhānaṃ mahatupaṭṭhānaṃ abbhujjalanaṃ sirivhāyanaṃ iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
27 “又有一些沙门婆罗门,受用了信施供养的食物之后,却依这些畜生般的方术、以不正当的谋生方式维生。例如:祭祀祈愿,安抚鬼神,土地仪式,令阉人复为男子之术,令男子成为阉人之术,择地与奠基仪式,漱口沐浴,献祭供奉。还使用催吐药、泻药、上泻药、下泻药、头部泻药,调制耳油、滴眼油,施鼻药,敷眼药、再敷眼药,行眼科、外科,治疗儿童诸病,给予根药,以及敷药后撤除药物。沙门乔达摩,则已彻底远离如此畜生般的方术与邪命。”比丘们,凡夫在称赞如来时,所说的或许就是这些。巴利 注疏 3
‘‘‘Yathā vā paneke bhonto samaṇabrāhmaṇā saddhādeyyāni bhojanāni bhuñjitvā te evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvena jīvitaṃ kappenti, seyyathidaṃ – santikammaṃ paṇidhikammaṃ bhūtakammaṃ bhūrikammaṃ vassakammaṃ vossakammaṃ vatthukammaṃ vatthuparikammaṃ ācamanaṃ nhāpanaṃ juhanaṃ vamanaṃ virecanaṃ uddhaṃvirecanaṃ adhovirecanaṃ sīsavirecanaṃ kaṇṇatelaṃ nettatappanaṃ natthukammaṃ añjanaṃ paccañjanaṃ sālākiyaṃ sallakattiyaṃ dārakatikicchā mūlabhesajjānaṃ anuppadānaṃ osadhīnaṃ paṭimokkho iti vā iti evarūpāya tiracchānavijjāya micchājīvā paṭivirato samaṇo gotamo’ti – iti vā hi, bhikkhave, puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
“诸比丘,这些只是微末、肤浅、仅属戒行的细碎之事,凡夫正是依此而称说赞叹如来。巴利
‘‘Idaṃ kho, bhikkhave, appamattakaṃ oramattakaṃ sīlamattakaṃ, yena puthujjano tathāgatassa vaṇṇaṃ vadamāno vadeyya.
28 “诸比丘,另有一些法,它们深远、难见、难悟、寂静、殊胜、非思量所行境、微妙、唯智者所能证知。这些法,是如来亲自以证智现证之后,方才宣说的。唯有依循这些法,才能正确、如实地真正赞叹如来。诸比丘!这些深远、难见、难悟、寂静、殊胜、非思量所行境、微妙、唯智者所能证知,且是如来亲自以证智现证后所宣说,能令人正确、如实地赞叹如来的法,究竟是哪些呢?巴利 注疏 3
‘‘Atthi , bhikkhave, aññeva dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ. Katame ca te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ?
29 “诸比丘,有某些沙门与婆罗门,是前际论者、持前际随见者,依于前际,以十八种根据宣说种种信解之辞。那些沙门与婆罗门,依凭什么、因于什么,成为前际论者、持前际随见者,并依于前际,以十八种根据宣说种种信解之辞呢?巴利 注疏 3
‘‘Santi , bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino, pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi?
30 “诸比丘,有一些沙门和婆罗门是常住论者,他们以四种理由,主张“我与世间是常住的”。那些可敬的沙门和婆罗门,是依凭什么、基于什么,而以四种理由安立“我与世间是常住”这个观点呢?巴利 注疏 3
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā, sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi?
31 “诸比丘,在此,有某位沙门或婆罗门,依于精勤、策励、恒常修习、不放逸与如理作意,证得如是心定。当心入定后,他便能忆念种种过去生。即如:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十万生,乃至无数百生、无数千生、无数十万生——“在那里,我的名字是此,姓如是,相貌如是,所受食如是,所历苦乐如是,寿量如是;从彼处死后,我又转生他处。在那个地方,我的名字是此,姓如是,相貌如是,所受食如是,所历苦乐如是,寿量如是;从彼处死后,我才投生到这里。”如此,他能随细节与概要,忆念种种过去生。”巴利 注疏 3
‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte ( ) anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
“他这样说道:‘我与世间皆是常住的,不育,如山顶般稳固,如石柱般屹立不动;那些众生虽在流转、轮回、死去又投生,然而唯有此是常住的。这是什么缘故呢?因为我依于精勤、依于努力、依于不懈的修习、依于不放逸、依于如理作意,证得了那样的心定。心入定后,我便能忆念种种过去生,诸如:一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、一百生、一千生、十万生,乃至无数百生、无数千生、无数十万生。在那些生处,我的名字是如此、姓氏是如此、相貌是如此、所食是如此、所经历的苦乐是如此、寿命是如此;从那里死后,我投生到另一处。在那个地方,我的名字是如此、姓氏是如此、相貌是如此、所食是如此、所经历的苦乐是如此、寿命是如此;从那里死后,我又投生到这里。如此,我能具足细节与概要地忆念种种过去生。我依此体验而了知:我与世间是常住的,不育,如山顶般稳固,如石柱般屹立不动;那些众生虽在流转、轮回、死去又投生,然而唯有此是常住的。’诸比丘,这就是第一种情形。有些主张常住的沙门与婆罗门,正是基于此、依于此,才宣称我与世间是常住的。巴利
‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi anekānipi jātisatāni anekānipi jātisahassāni anekānipi jātisatasahassāni – amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
32 “那些主张常住的沙门和婆罗门,又是基于什么、依着什么,来宣称我和世间是常住的呢?诸位比丘,在此,有某位沙门或婆罗门,依于精勤、努力、不懈修习、不放逸、如理作意,证得如是心定。当心入定后,他便能回忆起种种过去生。比如,他能回忆一个坏成劫、两个坏成劫、三个坏成劫、四个坏成劫、五个坏成劫,乃至十个坏成劫——‘在那里,我的名字如此,姓氏如此,相貌如此,所食如此,经历苦乐如此,寿命如此;从那里死后,我投生到另一处。在那一处,我的名字如此,姓氏如此,相貌如此,所食如此,经历苦乐如此,寿命如此;从那里死后,我投生到了此处。’如此,他能带着细节与概要,回忆起种种过去生。”巴利 注疏 3
‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dvepi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
“他便这样说:‘我与世间皆是常住的,不育,如山巅般稳固,如石柱般屹立不动;那些众生虽在流转、轮回、死去又投生,唯有此是常住的。这是什么原因呢?因为我由精勤、由努力、由恒修、由不放逸、由如理作意,证得了那样的心定。当心得定之后,我便能回忆起种种过去生。例如,一个坏成劫、两个坏成劫、三个坏成劫、四个坏成劫、五个坏成劫,乃至十个坏成劫。在彼处,我有这样的名字、这样的姓氏、这样的相貌、这样的饮食、这样的苦乐感受、这样的寿命;从彼处死后,我又投生到另一处。在那另一处,我有这样的名字、这样的姓氏、这样的相貌、这样的饮食、这样的苦乐感受、这样的寿命;从那里死后,我才投生到这里。如此,我能具足细节与概要,回忆起种种过去生。依此体验,我便知道:我与世间皆是常住的,不育,如山巅般稳固,如石柱般屹立不动;那些众生虽在流转、轮回、死去又投生,唯有此是常住的。’诸位比丘,这就是第二种情况。有些主张常住的沙门和婆罗门,依此、缘此,才宣称我与世间是常住的。巴利
‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Seyyathidaṃ – ekampi saṃvaṭṭavivaṭṭaṃ dvepi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tīṇipi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattāripi saṃvaṭṭavivaṭṭāni pañcapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni. Amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito, te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
33 “第三种情形,那些主张常住的沙门和婆罗门,是依于什么、基于什么,而宣称我与世间是常住的呢?诸位比丘,在此,有某位沙门或婆罗门,由精勤、由努力、由恒修、由不放逸、由如理作意,证得了那样的心定。当心得定之后,他便能回忆起种种过去生。例如,他能回忆十个坏成劫、二十个坏成劫、三十个坏成劫、乃至四十个坏成劫:‘在彼时,我有这样的名字、这样的姓氏、这样的相貌、这样的饮食、这样的苦乐感受、这样的寿命;从彼处死后,我又投生到另一处。在那另一处,我有这样的名字、这样的姓氏、这样的相貌、这样的饮食、这样的苦乐感受、这样的寿命;从那里死后,我才投生到这里。’如此,他能具足细节与概要,回忆起种种过去生。”巴利 注疏 3
‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tiṃsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati.
“他便这样说:‘我与世间是常恒的,是不育的,如山顶般稳固,如石柱般屹立不动;那些众生虽在流转、轮回、死没、再生,而此是常恒存在的。这是什么原因呢?因为我依精勤、依努力、依修习、依不放逸、依如理作意,证得那样的心定。当心得定后,我便能忆念种种过去生。例如,十个坏成劫、二十个坏成劫、三十个坏成劫、乃至四十个坏成劫——在彼处,我的名字如是、姓氏如是、容貌如是、所食如是、感受苦乐如是、寿命如是;从彼处死后,我又投生另一处。在另一处,我的名字如是、姓氏如是、容貌如是、所食如是、感受苦乐如是、寿命如是;从彼处死后,我便投生到这里。如是,我能随诸细节与概略,忆念种种过去生。我依此证知:我与世间是常恒的,是不育的,如山顶般稳固,如石柱般屹立不动;那些众生虽在流转、轮回、死没、再生,而此是常恒存在的。’诸比丘,这便是第三种情况,某些持常住论的沙门和婆罗门正是依此而立论,宣称‘我与世间是常恒的’。巴利
‘‘So evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisamaṃ. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Seyyathidaṃ – dasapi saṃvaṭṭavivaṭṭāni vīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni tiṃsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni cattālīsampi saṃvaṭṭavivaṭṭāni – ‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto idhūpapannoti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi ‘‘yathā sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito, te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’’nti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
34 “第四类的沙门婆罗门,是依什么、从什么出发,来宣称‘我与世间是常恒的’这种常住论呢?诸比丘,于这世间,有某位沙门或婆罗门,是推比者、思察者。他依推论所得,顺着思察之路,表达自己的见解,这样说:‘我与世间是常恒的,是不育的,如山顶般稳固,如石柱般屹立不动。那些众生虽流转、轮回、死没、再生,但仍有常恒的存在。’诸比丘,这便是第四种情况,某些沙门婆罗门正是依此、由此出发,宣称‘我与世间是常恒的’这种常住论。巴利 注疏 3
‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī, so takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃ paṭibhānaṃ evamāha – ‘sassato attā ca loko ca vañjho kūṭaṭṭho esikaṭṭhāyiṭṭhito; te ca sattā sandhāvanti saṃsaranti cavanti upapajjanti, atthitveva sassatisama’nti . Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
35 “诸比丘,那些宣称‘我与世间是常恒的’沙门婆罗门,正是依这四种情况而宣说。诸比丘,凡任何沙门或婆罗门,若主张‘我与世间是常恒的’常住论者,他们全都是依这四种情况,或其中的一种而立论。离此之外,更无其他。”巴利 注疏 3
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā sassatavādā sassataṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
36 “诸比丘,如来对此了知:‘这些见解的立足处,若被这样执取、这样把握,便会招致如此的来生趣向、如此的来世果报。’如来不仅了知这些,更了知超越于此的;而他对这个了知也不执取。由于不执取,他于自身内证得了寂灭。诸比丘,如来如实了知感受的集起、灭去、乐味、过患与出离,无取著而解脱。”巴利 注疏 3
‘‘Tayidaṃ , bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti, tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti; tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
37 “诸比丘,这些法深奥、难见、难觉悟、寂静、殊胜、不落思惟推论、微细、唯智者所能体证——正是如来以自身的证智亲自证悟之后所宣说的。那些正确赞叹如来真实功德的人,正是依据这些而说。”巴利 注疏 2
‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
38 “诸比丘,有诸沙门、婆罗门,是一分常论者、一分非常论者,依四种事,宣称我与世间一分常、一分无常。那么,这些尊贵的沙门、婆罗门,依止于何、缘于何,依四种事,宣称我与世间一分常、一分非常?”巴利 注疏 3
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi?
39 “诸比丘,有如是时:经极久远劫后,此世界坏灭。世界坏灭时,大多数众生往生光音天。于彼处,他们为意所成,以喜为食,身自有光,行于虚空,端严而住,经极长时。”巴利 注疏 3
‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo, yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko saṃvaṭṭati. Saṃvaṭṭamāne loke yebhuyyena sattā ābhassarasaṃvattanikā honti. Te tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
40 “诸比丘,有这样的时侯,经过极其漫长的时间,此世界展开。世界展开时,空无一人的梵天宫殿显现。那时,有一位众生或因寿命耗尽,或因福报耗尽,从光音天身坏命终,投生到那座空梵天宫殿中。他在那里是意所成,以喜悦为食,自身发光,行于空中,安住于美妙境界,并能停留极其漫长的时间。”巴利 注疏 3
‘‘Hoti kho so, bhikkhave, samayo, yaṃ kadāci karahaci dīghassa addhuno accayena ayaṃ loko vivaṭṭati. Vivaṭṭamāne loke suññaṃ brahmavimānaṃ pātubhavati. Atha kho aññataro satto āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā suññaṃ brahmavimānaṃ upapajjati. So tattha hoti manomayo pītibhakkho sayaṃpabho antalikkhacaro subhaṭṭhāyī, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhati.
41 “他在那里独自久住,心中生起了厌倦与不安,他想:‘啊,但愿其他众生也能来到此境界。’那时,其他众生也或因寿命耗尽,或因福报耗尽,从光音天身坏命终,投生到梵天宫殿中,与那位众生为伴。他们同样也是意所成,以喜悦为食,自身发光,行于空中,安住于美妙境界,并能停留极其漫长的时间。”巴利 注疏 3
‘‘Tassa tattha ekakassa dīgharattaṃ nivusitattā anabhirati paritassanā upapajjati – ‘aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyu’nti. Atha aññepi sattā āyukkhayā vā puññakkhayā vā ābhassarakāyā cavitvā brahmavimānaṃ upapajjanti tassa sattassa sahabyataṃ. Tepi tattha honti manomayā pītibhakkhā sayaṃpabhā antalikkhacarā subhaṭṭhāyino, ciraṃ dīghamaddhānaṃ tiṭṭhanti.
42 “诸比丘,于此处,那位最先投生的众生心中如此思惟:‘我是梵天神,是大梵天王,是胜者,是不败者,是遍见者,是自在者,是主宰,是创造者,是化现者,是最尊胜者,是分配者,是自在主,是一切已生、未生众生的父亲。这些众生皆由我所化。何以故?因为我先前曾这样想:啊,但愿其他众生也能来到此境界。正因我内心起了这样的愿,这些众生便来到了此境界。’”巴利 注疏 3
‘‘Tatra , bhikkhave, yo so satto paṭhamaṃ upapanno tassa evaṃ hoti – ‘ahamasmi brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ. Mayā ime sattā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Mamañhi pubbe etadahosi – ‘‘aho vata aññepi sattā itthattaṃ āgaccheyyu’’nti. Iti mama ca manopaṇidhi, ime ca sattā itthattaṃ āgatā’ti.
“而那些后来投生的众生,心里也这样想:‘这位尊者确是梵天神,是大梵天王,是胜者,是不败者,是洞察一切者,是拥有支配权者,是主宰,是创造者,是化现者,是最尊胜者,是分配者,是自在者,是一切已生和未生众生之父。我们是由这位梵天神尊者所创造的。为什么呢?因为我们看见这位最先投生于此,而我们是在他之后才投生的。’”巴利
‘‘Yepi te sattā pacchā upapannā, tesampi evaṃ hoti – ‘ayaṃ kho bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ. Iminā mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā. Taṃ kissa hetu? Imañhi mayaṃ addasāma idha paṭhamaṃ upapannaṃ, mayaṃ panamha pacchā upapannā’ti.
43 “诸比丘,在那里,那位最先投生的众生寿命更长,容貌更庄严,威德也更胜。而那些后来投生的众生则寿命较短,容貌较劣,威德也较小。”巴利 注疏 3
‘‘Tatra, bhikkhave, yo so satto paṭhamaṃ upapanno, so dīghāyukataro ca hoti vaṇṇavantataro ca mahesakkhataro ca. Ye pana te sattā pacchā upapannā, te appāyukatarā ca honti dubbaṇṇatarā ca appesakkhatarā ca.
44 “诸比丘,且有可能:有某一众生从彼梵身死没,转生于此人间。转生于此人间后,他便舍家而出家。出家之后,依精进、策励、专注、不放逸及如理作意,他证得如是心定;以心得定故,他忆起自己的前一生,却不能忆及更前生之事。”巴利 注疏 3
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati , tato paraṃ nānussarati.
“他这样说:‘那位尊贵的梵天神,那位大梵天王,是征服者、不可征服者、全见者、自在者、主宰者、创造者、化作者、最胜者、分配者、具力者、已生与当生者之父。我们是被那位尊贵梵天神所创造的。他是恒常、稳固、永恒、不变易之法,将永远以那样永恒的状态存在。而我们这些被那位尊贵梵天神所创造的人,则是无常、不稳固、短寿、有死灭之法,来到现在的状态。’诸比丘,这就是第一种情形,有些沙门和婆罗门作为部分常住论者、部分无常论者,依此、缘此,而宣称我与世间一部分常住、一部分无常。”巴利
‘‘So evamāha – ‘yo kho so bhavaṃ brahmā mahābrahmā abhibhū anabhibhūto aññadatthudaso vasavattī issaro kattā nimmātā seṭṭho sajitā vasī pitā bhūtabhabyānaṃ, yena mayaṃ bhotā brahmunā nimmitā, so nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassati. Ye pana mayaṃ ahumhā tena bhotā brahmunā nimmitā, te mayaṃ aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Idaṃ kho, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
45 “在第二种情形中,那些沙门和婆罗门依于什么、缘于什么,而宣称我是部分常住、部分无常,世间也是部分常住、部分无常的呢?诸比丘,有一类天神名为‘嬉戏放逸天’。他们长久沉溺于欢笑、嬉戏、享乐之法。由于长久沉溺于欢笑、嬉戏、享乐之法,他们忘失了正念。因为正念忘失,那些天神便从那个天界死去。巴利 注疏 3
‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Santi, bhikkhave, khiḍḍāpadosikā nāma devā, te ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati . Satiyā sammosā te devā tamhā kāyā cavanti.
46 “诸比丘,也有这样的情形:某位众生从那一类天身死去,转生来此人间。来到人间后,他舍离居家,出家过着无家的生活。出家之后,他以热忱、精勤、专注、不放逸与如理作意,证得那样的心定。当他以此定心入定时,便能忆起此前更近一次的过去生,却无法忆及更久远之前。巴利 注疏 1
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
“他这样说:‘那些不嬉戏放逸的尊贵天神,他们没有长久沉溺于欢笑、嬉戏、享乐之法。由于没有长久沉溺于欢笑、嬉戏、享乐之法,他们不忘失正念。因为不忘失正念,那些天神便不会从那个天界死去;他们是恒常、稳固、永恒、不变易之法,将永远以那样永恒的状态存在。而我们这些曾是嬉戏放逸的天神,长久沉溺于欢笑、嬉戏、享乐之法。由于长久沉溺于欢笑、嬉戏、享乐之法,我们忘失了正念。因为正念忘失,我们就从那个天界死去,我们是无常、不稳固、短寿、有死灭之法,来到现在的状态。’诸比丘,这就是第二种情形,有些沙门和婆罗门依此、缘此,而宣称我与世间部分常住、部分无常。”巴利
‘‘So evamāha – ‘ye kho te bhonto devā na khiḍḍāpadosikā, te na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharanti. Tesaṃ na ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati na sammussati. Satiyā asammosā te devā tamhā kāyā na cavanti; niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti . Ye pana mayaṃ ahumhā khiḍḍāpadosikā, te mayaṃ ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannā viharimhā. Tesaṃ no ativelaṃ hassakhiḍḍāratidhammasamāpannānaṃ viharataṃ sati sammussati. Satiyā sammosā evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
47 “在第三种情形中,那些沙门和婆罗门,是依据什么、缘于什么,而宣称自我部分恒常、部分无常,世间也部分恒常、部分无常的呢?”
诸比丘,有一类天神名为“意相害天”。他们过度长时地互相凝视。由于过度互相凝视,便对彼此心生嗔害。因为内心嗔害,以致身心疲惫。那些天神便从那类天界死去。巴利 注疏 3
‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Santi, bhikkhave, manopadosikā nāma devā, te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsenti. Te aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā . Te devā tamhā kāyā cavanti.
48 “诸比丘,也有这样的情形:某位众生从那一类天身死去,转生来此人间。来到人间后,他舍离居家,出家过着无家的生活。出家之后,他以热忱、精勤、专注、不放逸与如理作意,证得那样的心定。当他以此定心入定时,便能忆起此前更近一次的过去生,却无法忆及更久远之前。巴利 注疏 2
‘‘Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte taṃ pubbenivāsaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati.
“他这样说:‘那些不是意相害天的尊贵天神,不会过度地互相凝视。由于不互相过度凝视,便不互相恼害心意。因为心意互不恼害,他们身不疲惫、心不疲倦。那些天神不会从那个天界死去;他们是恒常的、稳固的、永恒的、无变异法的,如永恒般一直存在。然而,我们过去却是意相害天,那时过度地互相凝视。由于过度地互相凝视,便互相恼害了心意。因为心意互相恼害,我们身体疲惫、内心疲倦。于是我们从那个天界死去;我们无常、不稳固、短寿、有死去之法,而来到了现在这个状态。’
诸比丘,这就是第三种情况,那些沙门和婆罗门以此为依、以此为缘,宣说部分恒常、部分无常,并宣说自我与世界部分恒常、部分无常。”巴利
‘‘So evamāha – ‘ye kho te bhonto devā na manopadosikā, te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyanti. Te nātivelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni nappadūsenti. Te aññamaññaṃ appaduṭṭhacittā akilantakāyā akilantacittā. Te devā tamhā kāyā na cavanti, niccā dhuvā sassatā avipariṇāmadhammā sassatisamaṃ tatheva ṭhassanti. Ye pana mayaṃ ahumhā manopadosikā, te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyimhā. Te mayaṃ ativelaṃ aññamaññaṃ upanijjhāyantā aññamaññamhi cittāni padūsimhā, te mayaṃ aññamaññaṃ paduṭṭhacittā kilantakāyā kilantacittā. Evaṃ mayaṃ tamhā kāyā cutā aniccā addhuvā appāyukā cavanadhammā itthattaṃ āgatā’ti . Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
49 “第四种情况,那些沙门和婆罗门是依据什么、缘于什么,而宣说部分恒常、部分无常,并宣说自我与世界部分恒常、部分无常的呢?
诸比丘,在此,有一位沙门或婆罗门,是推理者、审察者。他依推理与审察,随顺思察,依自心的智慧辩才,这样说道:‘这所谓眼、耳、鼻、舌、身——这个自我是无常、不稳固、不恒常、具变异法的。而这所谓心,或意,或识——这个自我是恒常、稳固、永恒、无变异法的,如永恒般一直存在。’
诸比丘,这就是第四种情况,那些沙门和婆罗门以此为依、以此为缘,宣说部分恒常、部分无常,并宣说自我与世界部分恒常、部分无常。”巴利 注疏 3
‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘yaṃ kho idaṃ vuccati cakkhuṃ itipi sotaṃ itipi ghānaṃ itipi jivhā itipi kāyo itipi, ayaṃ attā anicco addhuvo asassato vipariṇāmadhammo. Yañca kho idaṃ vuccati cittanti vā manoti vā viññāṇanti vā ayaṃ attā nicco dhuvo sassato avipariṇāmadhammo sassatisamaṃ tatheva ṭhassatī’ti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti.
50 “诸比丘,那些部分恒常论、部分无常论的沙门和婆罗门,正是依这四种依据,宣说自我与世界部分恒常、部分无常。诸比丘,凡有任何沙门或婆罗门,宣说自我与世界部分恒常、部分无常,他们全都依这四种情况,或是依其中的某一种,除此之外,更无其他。”巴利 注疏 2
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā ekaccasassatikā ekaccaasassatikā ekaccaṃ sassataṃ ekaccaṃ asassataṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
51 “诸比丘,如来对此了知:‘这些见解的立足处,若被这样执取、这样把握,便会招致如此的来生趣向、如此的来世果报。’如来不仅了知这些,更了知超越于此的;而他对这个了知也不执取。由于不执取,他于自身内证得了寂灭。诸比丘,如来如实了知感受的集起、灭去、乐味、过患与出离,无取著而解脱。”巴利 注疏 2
‘‘Tayidaṃ , bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
52 “诸比丘,这些法深奥、难见、难觉悟、寂静、殊胜、不落思惟推论、微细、唯智者所能体证——正是如来以自身的证智亲自证悟之后所宣说的。那些正确赞叹如来真实功德的人,正是依据这些而说。”巴利 注疏 2
‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
53 “诸比丘,有一些沙门和婆罗门是“有边无边论者”,他们依四种依据,宣说世界为有边或无边。那么,这些尊贵的沙门和婆罗门,是依于何者、缘于何者,而依四种依据宣说世界为有边或无边的呢?”巴利 注疏 3
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi?
54 “诸比丘,在此,有某位沙门或婆罗门,依于勤恳、精进、专注修习、不放逸、如理作意,证得如是心定:当他心得此定时,便住于对世界的有限之想。巴利 注疏 3
‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte antasaññī lokasmiṃ viharati.
“他这样说:‘这世界是有限的、有边界的。何以故?因为我依凭勤勉、精进、专修、不放逸、如理作意,证得如是心定:在如此入定的心中,我安住于对世界有‘有限’之想。由此,我如是了知:这世界是有限的、有边界的。’诸比丘,这是第一种情形,有些沙门与婆罗门即凭此、依此,宣说世界是有边无边的。”巴利
‘‘So evamāha – ‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte antasaññī lokasmiṃ viharāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā antavā ayaṃ loko parivaṭumo’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
55 “在第二种情形中,那些沙门与婆罗门,是凭什么、依凭什么而成为‘有边无边论者’,宣说世间的有边与无边呢?诸比丘,于此,有某位沙门或婆罗门,依凭勤勉、精进、专修、不放逸、如理作意,证得如是心定,依此定,他安住于对世间有‘无限’之想。”巴利 注疏 3
‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte anantasaññī lokasmiṃ viharati.
“他这样说:‘这世界是无限的、无边际的。那些说“这世界是有限的、有边界”的沙门与婆罗门,他们的说法不实。只有这世界是无限的、无边际的。何以故?因为我依凭勤勉、精进、专修、不放逸、如理作意,证得如是心定:在如此入定的心中,我安住于对世间有‘无限’之想。由此,我如是了知:这世界是无限的、无边际的。’诸比丘,这是第二种情形,有些沙门与婆罗门即凭此、依此,宣说‘世间的有边与无边’。”巴利
‘‘So evamāha – ‘ananto ayaṃ loko apariyanto. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Ananto ayaṃ loko apariyanto. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi , yathāsamāhite citte anantasaññī lokasmiṃ viharāmi. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā ananto ayaṃ loko apariyanto’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
56 “第三种情形,那些沙门婆罗门,是依何所依、缘何所缘,而成为‘有限无限论者’,主张世间有有限与无限的呢?诸比丘,在此,有某位沙门或婆罗门,以勤勉、精进、专修、不放逸、如理作意,证得如是心定,于入定心中,于世间上下方向住于‘有限’想,于横向方向住于‘无限’想。”巴利 注疏 3
‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte uddhamadho antasaññī lokasmiṃ viharati, tiriyaṃ anantasaññī.
“他这样说:‘此世界既是有限的也是无限的。那些说“此世界是有限的、有边界”的沙门婆罗门,所言不实;那些说“此世界是无限的、无边际”的沙门婆罗门,所言亦不实。此世界既是有限的也是无限的。什么原因呢?我以勤勉、精进、专修、不放逸、如理作意,证得如是心定,于入定心中,于世间上下方向住于“有限”想,于横向方向住于“无限”想。由此,我如是了知:此世界既是有限的也是无限的。’诸比丘,这便是第三种情况,某些沙门婆罗门依于此、缘于此,而宣说世间有有限与无限。”巴利
‘‘So evamāha – ‘antavā ca ayaṃ loko ananto ca. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘ananto ayaṃ loko apariyanto’’ti, tesampi musā. Antavā ca ayaṃ loko ananto ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusāmi, yathāsamāhite citte uddhamadho antasaññī lokasmiṃ viharāmi, tiriyaṃ anantasaññī. Imināmahaṃ etaṃ jānāmi – yathā antavā ca ayaṃ loko ananto cā’ti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
57 “第四种情形,那些沙门婆罗门,是依何所依、缘何所缘,而成为有边无边论者,宣说世界有边无边的呢?诸比丘,在此,有某位沙门或婆罗门,是推论者、审察者。他以推论为依,以审察为随,仗自力辩才,如是说:‘此世界既不是有限的,也不是无限的。那些说“世界有限、有边际”的沙门婆罗门,所言非实;那些说“世界无限、无边际”的沙门婆罗门,所言亦非实;乃至那些说“世界既是有限也是无限”的沙门婆罗门,所言同样非实。此世界不是有限的,也不是无限的。’诸比丘,这便是第四种情况,某些沙门婆罗门依于此、缘于此,而宣说世界有边无边。”巴利 注疏 3
‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘nevāyaṃ loko antavā, na panānanto. Ye te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti, tesaṃ musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘ananto ayaṃ loko apariyanto’’ti, tesampi musā. Yepi te samaṇabrāhmaṇā evamāhaṃsu – ‘‘antavā ca ayaṃ loko ananto cā’’ti, tesampi musā. Nevāyaṃ loko antavā , na panānanto’ti. Idaṃ, bhikkhave , catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti.
58 “诸比丘,那些主张“世界是有限或无限”的沙门与婆罗门,正是依这四种情况而作宣说。诸比丘,任何主张世界是有限或无限的沙门或婆罗门,全都依这四种情况,或是其中的某一种而作宣说;除此之外,再也没有别的了。巴利 注疏 3
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā antānantikā antānantaṃ lokassa paññapenti, sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena; natthi ito bahiddhā.
59 “诸比丘,如来对此了知:‘这些见解的立足处,若被这样执取、这样把握,便会招致如此的来生趣向、如此的来世果报。’如来不仅了知这些,更了知超越于此的;而他对这个了知也不执取。由于不执取,他于自身内证得了寂灭。诸比丘,如来如实了知感受的集起、灭去、乐味、过患与出离,无取著而解脱。”巴利 注疏 3
‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
60 “诸比丘,这些法深奥、难见、难觉悟、寂静、殊胜、不落思惟推论、微细、唯智者所能体证——正是如来以自身的证智亲自证悟之后所宣说的。那些正确赞叹如来真实功德的人,正是依据这些而说。”巴利 注疏 3
‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti, yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
61 “诸比丘,有一些沙门婆罗门是不死矫乱论者,每当在种种问题上被追问时,便以言辞搪塞,依四种根据陷入不死矫乱之说。诸比丘,那些沙门婆罗门尊者依何因缘、从何出发,成为不死矫乱论者,每当在种种问题上被追问时,便以言辞搪塞,依四种根据陷入不死矫乱之说呢?巴利 注疏 3
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā, tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi?
62 “诸比丘,于此,有一类沙门或婆罗门,并不如实了知“这是善的”,也不如实了知“这是不善的”。他心中这样想:“我确实不如实了知‘这是善的’,也不如实了知‘这是不善的’。倘若我既不如实了知‘这是善的’,也不如实了知‘这是不善的’,却去断言‘这是善的’或‘这是不善的’,那我便造了妄语。妄语会让我内心懊恼,内心懊恼便会成为修行的障碍。”于是,出于对妄语的恐惧与厌恶,他既不愿断言“这是善的”,也不愿断言“这是不善的”。每当在种种问题上被追问时,他便以言辞搪塞,陷入不死矫乱之说:‘我不认为是这样;我不认为是那样;我不认为是其他;我不认为不是这样;我不认为不是不是这样。’诸比丘,这是第一种情形,某些沙门婆罗门依此事、从此出发,成为不死矫乱论者,每当在种种问题上被追问时,便以言辞搪塞,陷入不死矫乱之说。”巴利 注疏 3
‘‘Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘idaṃ kusala’nti vā byākareyyaṃ, ‘idaṃ akusala’nti vā byākareyyaṃ, taṃ mamassa musā. Yaṃ mamassa musā , so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto so mamassa antarāyo’ti. Iti so musāvādabhayā musāvādaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
63 “再者,那些沙门、婆罗门尊者,是依于什么、缘于什么,而成为不死矫乱论者,每当在种种问题上被追问时,便以言辞搪塞,陷入不死矫乱之说呢?这是第二种情形:诸比丘,于此,有某位沙门或婆罗门,对‘这是善’不如实了知,对‘这是不善’也不如实了知。他心中如此思惟:‘我既不如实了知善,也不如实了知不善。倘若我在不如实了知善、不如实了知不善的情况下,却宣称“这是善”或“那是不善”,便会对此生起欲求、贪染、嗔恚或抗拒。只要有了欲求、贪染、嗔恚或抗拒,那便是执取。若有执取,对我便是苦恼。若有苦恼,对我便是障碍。’如是,他因怖畏执取、厌离执取,既不宣称这是善,也不宣称那是不善。每当在种种问题上被追问时,他便以言辞搪塞,陷入不死矫乱之说:‘不是如此,对我来说也不是;不是那样,对我来说也不是;不是别的样子,对我来说也不是;不是非如此,对我来说也不是;并非不是非如此,对我来说也不是。’诸比丘,这便是第二种情形,某些沙门、婆罗门依于它、缘于它,而成为不死矫乱论者,每当在种种问题上被追问时,便以言辞搪塞,陷入不死矫乱之说。”巴利 注疏 3
‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto, ‘‘idaṃ kusala’’nti vā byākareyyaṃ, ‘‘idaṃ akusala’nti vā byākareyyaṃ, tattha me assa chando vā rāgo vā doso vā paṭigho vā. Yattha me assa chando vā rāgo vā doso vā paṭigho vā, taṃ mamassa upādānaṃ. Yaṃ mamassa upādānaṃ, so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto, so mamassa antarāyo’ti. Iti so upādānabhayā upādānaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
64 “那些沙门与婆罗门依何因缘、从何出发,成为不死矫乱论者,每当在种种问题上被追问时,便以言辞搪塞,陷入不死矫乱之说呢?这是第三种情形:诸比丘,于此,有一位沙门或婆罗门,不如实了知什么是善,也不如实了知什么是不善。他心中这样想:‘我既不如实了知什么是善,也不如实了知什么是不善。如果我虽不如实了知善、不如实了知不善,却还要断言这是善,或断言那是不善——世间确实有一些沙门与婆罗门,他们聪慧明利,善破他人主张,犹如能劈断毫发的利箭手,以智慧之行,彷佛要击碎种种邪见。他们会就此事追问盘诘我、驳斥质问我。对于这些追问盘诘我、驳斥质问我的人,我恐怕无法圆满应对。倘若无法圆满应对,那将成为我的苦恼。有了苦恼,便成为我的障碍。’就这样,他因害怕被质问、厌恶被质问,既不断言‘这是善’,也不断言‘那是不善’。每当在种种问题上被追问时,他便以言辞搪塞,陷入不死矫乱之说,说:‘并非如此,对我来说也非如此;并非那样,对我来说也非那样;并非别样,对我来说也非别样;并非非,对我来说也并非非;并非非非,对我来说也并非非非。’诸比丘,这是第三种情形,某些沙门与婆罗门依此事、从此出发,成为不死矫乱论者,每当在种种问题上被追问时,便以言辞搪塞,陷入不死矫乱之说。”巴利 注疏 3
‘‘Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṃ kusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti, ‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāti. Tassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi, ‘‘idaṃ akusala’nti yathābhūtaṃ nappajānāmi. Ahañce kho pana ‘‘idaṃ kusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto ‘‘idaṃ akusala’’nti yathābhūtaṃ appajānanto ‘‘idaṃ kusala’’nti vā byākareyyaṃ, ‘‘idaṃ akusala’’nti vā byākareyyaṃ. Santi hi kho samaṇabrāhmaṇā paṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā, te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni, te maṃ tattha samanuyuñjeyyuṃ samanugāheyyuṃ samanubhāseyyuṃ. Ye maṃ tattha samanuyuñjeyyuṃ samanugāheyyuṃ samanubhāseyyuṃ, tesāhaṃ na sampāyeyyaṃ. Yesāhaṃ na sampāyeyyaṃ, so mamassa vighāto. Yo mamassa vighāto, so mamassa antarāyo’ti. Iti so anuyogabhayā anuyogaparijegucchā nevidaṃ kusalanti byākaroti, na panidaṃ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, tatiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
65 “那些沙门婆罗门依凭什么、缘于什么,成为不死矫乱论者,每当在种种问题上被追问时,便以言辞搪塞,陷入不死矫乱之说呢?这是第四种情形:诸比丘,在此,有某类沙门或婆罗门,生性迟钝、愚昧。因迟钝愚昧,每当于种种问题上被追问时,他便以言辞搪塞,陷入不死矫乱之说:若你问我:‘有他方世界吗?’倘若我确实认为‘有他方世界’,我便会答你‘有他方世界’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘没有他方世界吗?’倘若我确实认为‘没有他方世界’,我便会答你‘没有他方世界’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘既有又没有他方世界吗?’倘若我确实认为‘既有又没有他方世界’,我便会答你‘既有又没有他方世界’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘既非有又非没有他方世界吗?’倘若我确实认为‘既非有又非没有他方世界’,我便会答你‘既非有又非没有他方世界’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘有化生有情吗?’倘若我确实认为‘有化生有情’,我便会答你‘有化生有情’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘没有化生有情吗?’倘若我确实认为‘没有化生有情’,我便会答你‘没有化生有情’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘既有又没有化生有情吗?’倘若我确实认为‘既有又没有化生有情’,我便会答你‘既有又没有化生有情’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘既非有又非没有化生有情吗?’倘若我确实认为‘既非有又非没有化生有情’,我便会答你‘既非有又非没有化生有情’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘善行恶行的业有果报吗?’倘若我确实认为‘善行恶行的业有果报’,我便会答你‘善行恶行的业有果报’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘善行恶行的业没有果报吗?’倘若我确实认为‘善行恶行的业没有果报’,我便会答你‘善行恶行的业没有果报’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘善行恶行的业既有又没有果报吗?’倘若我确实认为‘善行恶行的业既有又没有果报’,我便会答你‘善行恶行的业既有又没有果报’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘善行恶行的业既非有又非没有果报吗?’倘若我确实认为‘善行恶行的业既非有又非没有果报’,我便会答你‘善行恶行的业既非有又非没有果报’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘如来死后存在吗?’倘若我确实认为‘如来死后存在’,我便会答你‘如来死后存在’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘如来死后不存在吗?’倘若我确实认为‘如来死后不存在’,我便会答你‘如来死后不存在’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘如来死后既存在又不存在吗?’倘若我确实认为‘如来死后既存在又不存在’,我便会答你‘如来死后既存在又不存在’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’若你问我:‘如来死后既非存在又非不存在吗?’倘若我确实认为‘如来死后既非存在又非不存在’,我便会答你‘如来死后既非存在又非不存在’;然则:‘非如此,我亦不以为如此;非如彼,我亦不以为如彼;非异此,我亦不以为异此;非非如此,我亦不以为非如此;非不非如此,我亦不以为不非如此。’诸比丘,这是第四种情形,某些沙门婆罗门依此、缘此,成为不死矫乱论者,每当在种种问题上被追问时,便以言辞搪塞,陷入不死矫乱之说。”巴利 注疏 3
‘‘Catutthe ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā mando hoti momūho. So mandattā momūhattā tattha tattha pañhaṃ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṃ āpajjati amarāvikkhepaṃ – ‘atthi paro loko’ti iti ce maṃ pucchasi, ‘atthi paro loko’ti iti ce me assa, ‘atthi paro loko’ti iti te naṃ byākareyyaṃ, ‘evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti. ‘Natthi paro loko…pe… ‘atthi ca natthi ca paro loko…pe… ‘nevatthi na natthi paro loko…pe… ‘atthi sattā opapātikā …pe… ‘natthi sattā opapātikā…pe… ‘atthi ca natthi ca sattā opapātikā…pe… ‘nevatthi na natthi sattā opapātikā…pe… ‘atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘atthi ca natthi ca sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘nevatthi na natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko…pe… ‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā…pe… ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti iti ce maṃ pucchasi, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti ce me assa, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’ti iti te naṃ byākareyyaṃ, ‘evantipi me no, tathātipi me no, aññathātipi me no, notipi me no, no notipi me no’ti. Idaṃ, bhikkhave, catutthaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ.
66 “诸比丘,那些不死矫乱论者沙门婆罗门,每当在种种问题上被追问时,便以言辞搪塞,依这四种根据陷入不死矫乱之说。诸比丘,无论任何沙门婆罗门,只要是不死矫乱论者,每当在种种问题上被追问时,便以言辞搪塞,陷入不死矫乱之说,他们全都不出这四种根据,或其中某一种。……那些如理如实赞叹如来功德者,他们所说的正是如此。巴利 注疏 3
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ catūhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṃ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṃ āpajjanti amarāvikkhepaṃ , sabbe te imeheva catūhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
无因生论巴利
Adhiccasamuppannavādo
67 “诸比丘,有一些沙门和婆罗门,是无因生论者,他们依两种根据,宣称‘自我’与‘世界’是无因、自然而生起的。那么,那些沙门和婆罗门,是依于什么、出于什么,而成为无因生论者,以两种根据,宣称‘自我’与‘世界’是无因、自然而生起的呢?巴利 注疏 3
‘‘Santi, bhikkhave, eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi. Te ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi?
68 “诸比丘,有一类名为“无想有情”的天神。这些天神,当“想”生起时,便从那个天神身中死去。诸比丘,有这样的可能:某一位有情从那里死后,转生来到此世间。来到此世间后,他离家出家,过无家的修行生活。出家过无家生活后,他依于热忱、依于精勤、依于专注、依于不放逸、依于如理作意,证得那样的心定。当心入定后,他能回忆起当初“想”生起的那一刹那,但再往前就想不起来了。于是,他便这样说:‘自我与世界,都是无因而生起的。何以故?因为我以前不存在,而现在,不存在的我变为存在,就这样显现了出来。’诸比丘,这是第一种情形,某些沙门或婆罗门即依此、据此而成为无因论者,宣称自我与世界是无因而生起的。”巴利 注疏 3
‘‘Santi, bhikkhave, asaññasattā nāma devā. Saññuppādā ca pana te devā tamhā kāyā cavanti. Ṭhānaṃ kho panetaṃ, bhikkhave, vijjati, yaṃ aññataro satto tamhā kāyā cavitvā itthattaṃ āgacchati. Itthattaṃ āgato samāno agārasmā anagāriyaṃ pabbajati. Agārasmā anagāriyaṃ pabbajito samāno ātappamanvāya padhānamanvāya anuyogamanvāya appamādamanvāya sammāmanasikāramanvāya tathārūpaṃ cetosamādhiṃ phusati, yathāsamāhite citte saññuppādaṃ anussarati, tato paraṃ nānussarati. So evamāha – ‘adhiccasamuppanno attā ca loko ca. Taṃ kissa hetu? Ahañhi pubbe nāhosiṃ, somhi etarahi ahutvā santatāya pariṇato’ti. Idaṃ, bhikkhave, paṭhamaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti.
69 “诸比丘,第二种沙门婆罗门,是依什么、据什么而宣称自我与世界是无因而生起的呢?诸比丘,于此,有某位沙门或婆罗门,他是推论者、探究者。他凭着自己的推论、探究和独到的见解,如此宣称:“自我与世界,是无因而生起的。”诸比丘,这就是第二种情形,某些沙门婆罗门正是依此、据此而成为无因论者,宣称自我与世界是无因而生起的。”巴利 注疏 3
‘‘Dutiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti? Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā takkī hoti vīmaṃsī. So takkapariyāhataṃ vīmaṃsānucaritaṃ sayaṃpaṭibhānaṃ evamāha – ‘adhiccasamuppanno attā ca loko cā’ti. Idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ ṭhānaṃ, yaṃ āgamma yaṃ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti.
70 “诸比丘,那些持无因论的沙门婆罗门,正是依据两个立场而宣称自我与世界是无因而生起的。诸比丘,凡任何持无因论、宣称自我与世界是无因而生起的沙门或婆罗门,他们全都不出此二立场,或依其一,绝无超出此范围者。……(他们)若如实地、正确地赞叹如来,便会基于这些而赞叹。”巴利 注疏 3
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti dvīhi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā adhiccasamuppannikā adhiccasamuppannaṃ attānañca lokañca paññapenti, sabbe te imeheva dvīhi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā…pe… yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.
71 “诸比丘,那些前际论者、持前际随见的沙门与婆罗门,正是依于这十八种事,对前际宣说种种信解之辞。诸比丘,凡任何前际论者、持前际随见,而对前际宣说种种信解之辞的沙门或婆罗门,他们的一切所说都不出这十八种事,或其中某一种;除此之外,更无其他。”巴利 注疏 3
‘‘Imehi kho te, bhikkhave, samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantaṃ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti aṭṭhārasahi vatthūhi. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā pubbantānudiṭṭhino pubbantamārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti, sabbe te imeheva aṭṭhārasahi vatthūhi, etesaṃ vā aññatarena, natthi ito bahiddhā.
72 “诸比丘,如来对此了知:‘这些见解的立足处,若被这样执取、这样把握,便会招致如此的来生趣向、如此的来世果报。’如来不仅了知这些,更了知超越于此的;而他对这个了知也不执取。由于不执取,他于自身内证得了寂灭。诸比丘,如来如实了知感受的集起、灭去、乐味、过患与出离,无取著而解脱。”巴利 注疏 3
‘‘Tayidaṃ, bhikkhave, tathāgato pajānāti – ‘ime diṭṭhiṭṭhānā evaṃgahitā evaṃparāmaṭṭhā evaṃgatikā bhavanti evaṃabhisamparāyā’ti. Tañca tathāgato pajānāti, tato ca uttaritaraṃ pajānāti, tañca pajānanaṃ na parāmasati, aparāmasato cassa paccattaññeva nibbuti viditā. Vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā anupādāvimutto, bhikkhave, tathāgato.
73 “诸比丘,这些法深奥、难见、难觉悟、寂静、殊胜、不落思惟推论、微细、唯智者所能体证——正是如来以自身的证智亲自证悟之后所宣说的。那些正确赞叹如来真实功德的人,正是依据这些而说。”巴利 注疏 3
‘‘Ime kho te, bhikkhave, dhammā gambhīrā duddasā duranubodhā santā paṇītā atakkāvacarā nipuṇā paṇḍitavedanīyā, ye tathāgato sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti , yehi tathāgatassa yathābhuccaṃ vaṇṇaṃ sammā vadamānā vadeyyuṃ.