阿般纳咖本生显示巴利原文
1. Apaṇṇakajātakaṃ
Apaṇṇakaṃ ṭhānameke, dutiyaṃ āhu takkikā; Etadaññāya medhāvī, taṃ gaṇhe yadapaṇṇakanti .
《无疑本生》第一显示巴利原文
Apaṇṇakajātakaṃ paṭhamaṃ.
《商队本生》第二显示巴利原文
2. Vaṇṇupathajātakaṃ
譬如那些不知疲倦的人,在沙荒地中挖掘,就在那空旷处找到了地下水;
显示巴利原文 Akilāsuno vaṇṇupathe khaṇantā, udaṅgaṇe tattha papaṃ avinduṃ;
同样地,具足精进之力的牟尼,无有疲倦,证得了心的寂静。显示巴利原文
Evaṃ munī vīriya balūpapanno, akilāsu vinde hadayassa santinti.
37 第五 希求利益品显示巴利原文
5. Atthakāmavaggo
商队本生经第二显示巴利原文
Vaṇṇupathajātakaṃ dutiyaṃ.
3. 舍利瓦商人本生经显示巴利原文
3. Serivavāṇijajātakaṃ
Idha ce naṃ virādhesi, saddhammassa niyāmataṃ ; Ciraṃ tvaṃ anutappesi , serivāyaṃva vāṇijoti.
塞利瓦商人本生 第三显示巴利原文
Serivavāṇijajātakaṃ tatiyaṃ.
小长者本生 第四显示巴利原文
4. Cūḷaseṭṭhijātakaṃ
智慧明察之人,虽只凭少许本钱,
也能将自己扶植起来,如同微小的火焰,得风而炽燃。
显示巴利原文 Appakenapi medhāvī, pābhatena vicakkhaṇo; Samuṭṭhāpeti attānaṃ, aṇuṃ aggiṃva sandhamanti.
小长者本生第四显示巴利原文
Cūḷa seṭṭhijātakaṃ catutthaṃ.
5. 米量本生经显示巴利原文
5. Taṇḍulanāḷijātakaṃ
Kimagghati taṇḍulanāḷikāya, assāna mūlāya vadehi rāja ; Bārāṇasiṃ santarabāhirato , ayamagghati taṇḍulanāḷikāti .
米量本生经第五显示巴利原文
Taṇḍulanāḷijātakaṃ pañcamaṃ.
天法本生经第六显示巴利原文
6. Devadhammajātakaṃ
具足惭与愧,安住于善法;
世间的寂静善士,便被称为具天法者。
显示巴利原文 Hiriottappasampannā , sukkadhammasamāhitā; Santo sappurisā loke, devadhammāti vuccareti.
天法本生经第六显示巴利原文
Devadhammajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
第七 拾柴者本生经显示巴利原文
7. Kaṭṭhahārijātakaṃ
大王,我是您的儿子,您是万民之主,请养育我;
大王尚且养育他人,更何况自己的亲生儿子呢?
显示巴利原文 Putto tyāhaṃ mahārāja, tvaṃ maṃ posa janādhipa; Aññepi devo poseti, kiñca devo sakaṃ pajanti.
拾柴者本生第七显示巴利原文
Kaṭṭhahāri jātakaṃ sattamaṃ.
第八 村长本生经显示巴利原文
8. Gāmaṇijātakaṃ
虽不匆忙,期求果报的人也能成就;
我已梵行圆满,村长,你当如此了知。
显示巴利原文 Api ataramānānaṃ, phalāsāva samijjhati; Vipakkabrahmacariyosmi, evaṃ jānāhi gāmaṇīti.
村长本生·第八显示巴利原文
Gāmaṇijātakaṃ aṭṭhamaṃ.
第九 摩伽迭瓦本生显示巴利原文
9. Maghadevajātakaṃ
Uttamaṅgaruhā mayhaṃ, ime jātā vayoharā; Pātubhūtā devadūtā, pabbajjāsamayo mamāti.
《摩伽迭瓦本生》第九显示巴利原文
Maghadeva jātakaṃ navamaṃ.
《乐住者本生》第十显示巴利原文
10. Sukhavihārijātakaṃ
那既不为人所护、也不守护他人的人,
王啊,他确实睡得安稳,于种种欲乐心无期盼。
显示巴利原文 Yañca aññe na rakkhanti, yo ca aññe na rakkhati; Sa ve rāja sukhaṃ seti, kāmesu anapekkhavāti.
131 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
乐住者本生经第十显示巴利原文
Sukhavihārijātakaṃ dasamaṃ.
无戏论品第一显示巴利原文
Apaṇṇakavaggo paṭhamo.
Varāpaṇṇaka vaṇṇupatha serivaro, suvicakkhaṇa taṇḍulanāḷikassā; Hiri puttavaruttagāmaṇinā, yo ca na rakkhati tena dasāti.
11. 相鹿本生经显示巴利原文
11. Lakkhaṇamigajātakaṃ
Hoti sīlavataṃ attho, paṭisanthāra vuttinaṃ; Lakkhaṇaṃ passa āyantaṃ, ñātisaṅghapurakkhataṃ ; Atha passasimaṃ kāḷaṃ, suvihīnaṃva ñātibhīti.
相鹿本生第一显示巴利原文
Lakkhaṇamigajātakaṃ paṭhamaṃ.
12. 尼拘律鹿本生显示巴利原文
12. Nigrodhamigajātakaṃ
Nigrodhameva seveyya, na sākhamupasaṃvase; Nigrodhasmiṃ mataṃ seyyo, yañce sākhasmi jīvitanti.
尼拘律鹿本生经·第二显示巴利原文
Nigrodhamigajātakaṃ dutiyaṃ.
13. 康地本生经显示巴利原文
13. Kaṇḍijātakaṃ
可咒诅那利箭——那深深刺穿人的箭;
可咒诅那由女人统御的疆土;
那些为女人所制伏的众生,亦同受咒诅。
显示巴利原文 Dhiratthu kaṇḍinaṃ sallaṃ, purisaṃ gāḷhavedhinaṃ; Dhiratthu taṃ janapadaṃ, yatthitthī pariṇāyikā; Te cāpi dhikkitā sattā, ye itthīnaṃ vasaṃgatāti.
康地本生经 第三显示巴利原文
Kaṇḍijātakaṃ tatiyaṃ.
第十四 风鹿本生经显示巴利原文
14. Vātamigajātakaṃ
诚然,无有比味欲、住处与亲近关系更可厌者;
依恋密林的风鹿,终究被滋味所制服,胜财啊。
显示巴利原文 Na kiratthi rasehi pāpiyo, āvāsehi va santhavehi vā; Vātamigaṃ gahananissitaṃ , vasamānesi rasehi sañjayoti.
风鹿本生第四显示巴利原文
Vātamigajātakaṃ catutthaṃ.
第十五 卡拉帝亚本生显示巴利原文
15. Kharādiyajātakaṃ
这八蹄的驴,和那比狡黠更狡黠的鹿;
他七度错过约定,我不该再费力教诫他了。
显示巴利原文 Aṭṭhakkhuraṃ kharādiye, migaṃ vaṅkātivaṅkinaṃ; Sattahi kālātikkantaṃ , na naṃ ovaditussaheti.
卡拉帝亚本生经第五显示巴利原文
Kharādiyajātakaṃ pañcamaṃ.
16. 三叶鹿本生经显示巴利原文
16. Tipallatthamigajātakaṃ
那三重蜷伏、诡计多端的八蹄鹿,夜半饮水;
它用一侧鼻孔贴着地面呼吸,外甥说:‘具此六种伎俩,它当得一次机会。’
显示巴利原文 Migaṃ tipallattha manekamāyaṃ, aṭṭhakkhuraṃ aḍḍharattāpapāyiṃ ; Ekena sotena chamāssasanto, chahi kalāhitibhoti bhāgineyyoti.
三叶鹿本生经第六显示巴利原文
Tipallatthamigajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
马卢德本生经第十七显示巴利原文
17. Mālutajātakaṃ
Kāḷe vā yadi vā juṇhe, yadā vāyati māluto; Vātajāni hi sītāni, ubhotthamaparājitāti.
马卢德本生经·第七显示巴利原文
Mālutajātakaṃ sattamaṃ.
18. 死者之食本生经显示巴利原文
18. Matakabhattajātakaṃ
如果众生能如此了知:生是苦的根源;
生命不会杀害生命,因为杀生者必将忧伤。
显示巴利原文 Evaṃ ce sattā jāneyyuṃ, dukkhāyaṃ jātisambhavo; Na pāṇo pāṇinaṃ haññe, pāṇaghātī hi socatīti.
第八 死者食本生经显示巴利原文
Matakabhattajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
祈愿食本生显示巴利原文
19. Āyācitabhattajātakaṃ
若以为死后便能解脱,当他求解脱时,恰已被系缚;
智者并非如此解脱,愚人的解脱即是枷锁。
显示巴利原文 Sace mucce pecca mucce , muccamāno hi bajjhati; Na hevaṃ dhīrā muccanti, mutti bālassa bandhananti.
祈食本生经第九显示巴利原文
Āyācitabhattajātakaṃ navamaṃ.
20. 芦苇饮本生经显示巴利原文
20. Naḷapānajātakaṃ
看见那未跨越的足迹,亦不见踏入水中的足迹;
我们以芦苇管饮水,你这样便不能杀我了。
显示巴利原文 Disvā padamanuttiṇṇaṃ, disvānotaritaṃ padaṃ; Naḷena vāriṃ pissāma , neva maṃ tvaṃ vadhissasīti.
115 十一 过百品(Parosatavaggo)显示巴利原文
11. Parosatavaggo
芦饮本生经第十显示巴利原文
Naḷapānajātakaṃ dasamaṃ.
戒品第二显示巴利原文
Sīlavaggo dutiyo.
相、支,应被呵责;再者,这些粗劣之类,并非依于味而存在;
极有、殊胜、风、生命;由解脱,藉由名为‘那拉’者,这些成为十。
显示巴利原文 Atha lakkhaṇa sākha dhiratthu puna, na kiratthi rasehi kharādiyā; Atibhoti vara māluta pāṇa, muccena naḷaavhayanena bhavanti dasāti.
22 3. 鹿品显示巴利原文
3. Kuruṅgavaggo
21. 俱卢嘎鹿本生显示巴利原文
21. Kuruṅgamigajātakaṃ
鹿儿已知此事:是你卧在舍般尼树下,投下果实;
我去另一棵舍般尼树了,我不中意你的果子。
显示巴利原文 Ñātametaṃ kuruṅgassa, yaṃ tvaṃ sepaṇṇi siyyasi ; Aññaṃ sepaṇṇi gacchāmi, na me te ruccate phalanti.
库伦嘎鹿本生经·第一显示巴利原文
Kuruṅgamigajātakaṃ paṭhamaṃ.
22. 狗本生经显示巴利原文
22. Kukkurajātakaṃ
那些王宫中养大的狗,血统纯良,容貌俊美,体力强健;
它们免于处死,我们却遭杀戮——这并非是狗该死,这是残害弱者。
显示巴利原文 Ye kukkurā rājakulamhi vaddhā, koleyyakā vaṇṇabalūpapannā; Teme na vajjhā mayamasma vajjhā, nāyaṃ saghaccā dubbalaghātikāyanti.
狗本生经第二显示巴利原文
Kukkurajātakaṃ dutiyaṃ.
牛种本生经显示巴利原文
23. Gojānīyajātakaṃ
Api passena semāno, sallebhi sallalīkato;
尚胜母马与阉牛;车夫,请为我套轭!显示巴利原文
Seyyova vaḷavā gojo , yuñja maññeva sārathīti.
牛种本生 第三显示巴利原文
Gojānīya jātakaṃ tatiyaṃ.
24. 良马本生经显示巴利原文
24. Ājaññajātakaṃ
无论何时何处,无论何处何时:
良马奋蹄驰骋,劣马则颓然落于后头。
显示巴利原文 Yadā yadā yattha yadā, yattha yattha yadā yadā; Ājañño kurute vegaṃ, hāyanti tattha vāḷavāti.
良马本生·第四显示巴利原文
Ājaññajātakaṃ catutthaṃ.
25. 渡口本生显示巴利原文
25. Titthajātakaṃ
Aññamaññehi titthehi, assaṃ pāyehi sārathi; Accāsanassa puriso, pāyāsassapi tappatīti.
提他本生第五。显示巴利原文
Titthajātakaṃ pañcamaṃ.
玛希喇目卡本生显示巴利原文
26. Mahiḷāmukhajātakaṃ
听闻往昔盗贼之言,母象脸者便四处冲撞,加害于人;
而听闻善自制者之言,象中至尊便安住于一切功德之中。
显示巴利原文 Purāṇacorāna vaco nisamma, mahiḷāmukho pothayamanvacārī; Susaññatānañhi vaco nisamma, gajuttamo sabbaguṇesu aṭṭhāti.
玛希喇目卡第六本生显示巴利原文
Mahiḷāmukhajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
27. 阿毗纳本生显示巴利原文
27. Abhiṇhajātakaṃ
我想,正是由于时常相见,那头名叫那伽的象,才对此狗生出了感情。
显示巴利原文 Nālaṃ kabaḷaṃ padātave, na ca piṇḍaṃ na kuse na ghaṃsituṃ; Maññāmi abhiṇhadassanā, nāgo snehamakāsi kukkureti.
阿毗纳本生第七显示巴利原文
Abhiṇhajātakaṃ sattamaṃ.
28. 难帝维萨喇本生显示巴利原文
28. Nandivisālajātakaṃ
因为他说了悦耳的话,便举起了沉重的负担;
而且还令他获得了财富,因此他心满意足。
显示巴利原文 Manuññameva bhāseyya, nāmanuññaṃ kudācanaṃ; Manuññaṃ bhāsamānassa, garuṃ bhāraṃ udaddhari; Dhanañca naṃ alābhesi, tena cattamano ahūti.
难提维萨喇本生 第八显示巴利原文
Nandivisālajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
29. 甘哈本生显示巴利原文
29. Kaṇhajātakaṃ
无论负载多么沉重,路途多么艰险难行,
那时,他们将黑牛套上了轭,它便牵起那副重担而行。
显示巴利原文 Yato yato garu dhuraṃ, yato gambhīravattanī; Tadāssu kaṇhaṃ yuñjanti, svāssu taṃ vahate dhuranti.
第九则 刊哈本生显示巴利原文
Kaṇhajātakaṃ navamaṃ.
第三十则 牟尼咖本生显示巴利原文
30. Munikajātakaṃ
Mā munikassa pihayi, āturannāni bhuñjati; Appossukko bhusaṃ khāda, etaṃ dīghāyulakkhaṇanti.
56 这就是它的摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
牟尼咖本生·第十显示巴利原文
Munikajātakaṃ dasamaṃ.
古龙嘎品·第三显示巴利原文
Kuruṅgavaggo tatiyo.
羚羊、犬、牛王诸本生,以及母马与西利本生
名唤摩西拉穆卡的温顺殊胜之象,能与穆尼卡一同负轭,担当十项重任。
显示巴利原文 Kuruṅgassa kukkuragojavaro, puna vāḷavassasirivhayano ; Mahiḷāmukhanāmanuññavaro, vahate dhura munikena dasāti.
59 4. 巢窟品显示巴利原文
4. Kulāvakavaggo
31. 库喇瓦咖本生显示巴利原文
31. Kulāvakajātakaṃ
我们宁可舍命于阿修罗之中,也不让我的鸟儿无家可归。
显示巴利原文 Kulāvakā mātali simbalismiṃ, īsāmukhena parivajjayassu; Kāmaṃ cajāma asuresu pāṇaṃ, mā me dijā vikkulavā ahesunti.
古喇瓦咖本生·第一显示巴利原文
Kulāvakajātakaṃ paṭhamaṃ.
32. 那吒本生显示巴利原文
32. Naccajātakaṃ
你的鸣声悦耳,背羽绚烂美丽,颈项光泽如琉璃;
翅羽伸展足有一寻长;然而,正因你的舞蹈,我仍不会将女儿许配给你。
显示巴利原文 Rudaṃ manuññaṃ rucirā ca piṭṭhi, veḷuriyavaṇṇūpanibhā ca gīvā; Byāmamattāni ca pekhuṇāni, naccena te dhītaraṃ no dadāmīti.
第二则《舞蹈本生》显示巴利原文
Naccajātakaṃ dutiyaṃ.
33. 《三摩达马那本生》显示巴利原文
33. Sammodamānajātakaṃ
鸟儿们同心和合,衔着网飞去;
待到它们起争执时,便会落入我的掌控。
显示巴利原文 Sammodamānā gacchanti, jālamādāya pakkhino; Yadā te vivadissanti, tadā ehinti me vasanti.
19 其摄颂为:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
和合本生第三。显示巴利原文
Sammodamānajātakaṃ tatiyaṃ.
34. 鱼本生显示巴利原文
34. Macchajātakaṃ
并非冷热加诸我,亦非陷身渔网中;
而是我那雌鱼心想:‘他往别处寻欢去了。’
显示巴利原文 Na maṃ sītaṃ na maṃ uṇhaṃ, na maṃ jālasmi bādhanaṃ; Yañca maṃ maññate macchī, aññaṃ so ratiyā gatoti.
鱼本生·第四显示巴利原文
Macchajātakaṃ catutthaṃ.
35. 鹌鹑本生显示巴利原文
35. Vaṭṭakajātakaṃ
我有翅膀却无法飞翔,我有双足却无法行走;
父母都已离巢远去,火啊,请退回去吧。
显示巴利原文 Santi pakkhā apatanā, santi pādā avañcanā; Mātāpitā ca nikkhantā, jātaveda paṭikkamāti.
鹌鹑本生第五显示巴利原文
Vaṭṭakajātakaṃ pañcamaṃ.
36. 鸟本生显示巴利原文
36. Sakuṇajātakaṃ
Yaṃ nissitā jagatiruhaṃ vihaṅgamā, svāyaṃ aggiṃ pamuñcati;
31 第一部分显示巴利原文
(Paṭhamo bhāgo)
32 1. 真实品显示巴利原文
1. Apaṇṇakavaggo
瓦坎伽鸟啊,你们速速飞向四方吧!栖身之处,竟生出了怖畏。
显示巴利原文 Disā bhajatha vakkaṅgā , jātaṃ saraṇato bhayanti.
萨古纳本生 第六显示巴利原文
Sakuṇajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
三十七 提提拉本生显示巴利原文
37. Tittirajātakaṃ
Ye vuḍḍha mapacāyanti, narā dhammassa kovidā; Diṭṭheva dhamme pāsaṃsā, samparāye ca suggatī.
鹧鸪本生第七显示巴利原文
Tittirajātakaṃ sattamaṃ.
38. 白鹭本生显示巴利原文
38. Bakajātakaṃ
Nāccantaṃ nikatippañño, nikatyā sukhamedhati; Ārādheti nikatippañño , bako kakkaṭakāmivāti.
巴咖本生第八显示巴利原文
Bakajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
难陀本生显示巴利原文
39. Nandajātakaṃ
Maññe sovaṇṇayo rāsi, soṇṇamālā ca nandako; Yattha dāso āmajāto, ṭhito thullāni gajjatīti.
难陀本生第九显示巴利原文
Nandajātakaṃ navamaṃ.
40. 卡迪拉昂嘎拉本生显示巴利原文
40. Khadiraṅgārajātakaṃ
我宁愿头下脚上,颠倒坠入地狱,
也绝不做任何非圣贤之举。来吧,请纳受此食!
显示巴利原文 Kāmaṃ patāmi nirayaṃ, uddhaṃpādo avaṃsiro; Nānariyaṃ karissāmi, handa piṇḍaṃ paṭiggahāti.
331 此为摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
第十卡迪拉昂嘎拉本生显示巴利原文
Khadiraṅgārajātakaṃ dasamaṃ.
第四古喇瓦咖品显示巴利原文
Kulāvakavaggo catuttho.
斯瑞玛达莉之女与鸟中王,为欢乐而临,父母亦来相聚;
有地中生起的老蟹,又有欢喜的团食胜者,如是共为十则。
显示巴利原文 Sirimātali dhītara pakkhivaro, ratiyāgato mātāpitā ca puna; Jagatīruha vuḍḍha sukakkaṭako, tathā nandakapiṇḍavarena dasāti.
41. 罗萨咖本生显示巴利原文
41. Losakajātakaṃ
若人出于利益、心怀悲悯而劝诫,他却不依教奉行;
犹如密塔科悬垂于山羊足下,忧愁不已。
显示巴利原文 Yo atthakāmassa hitānukampino, ovajjamāno na karoti sāsanaṃ; Ajiyā pādamolamba , mittako viya socatīti.
罗萨咖本生第一显示巴利原文
Losakajātakaṃ paṭhamaṃ.
42. 咖波德本生显示巴利原文
42. Kapotajātakaṃ
有人虽蒙那愿他得益、心怀慈悯者的教诫,却不依教奉行。
显示巴利原文 Yo atthakāmassa hitānukampino, ovajjamāno na karoti sāsanaṃ; Kapotakassa vacanaṃ akatvā, amittahatthatthagatova setīti.
咖波德本生·第二显示巴利原文
Kapotajātakaṃ dutiyaṃ.
43. 韦卢咖本生显示巴利原文
43. Veḷukajātakaṃ
若人出于利益、心怀悲悯而劝诫,他却不依教奉行;
他终遭击倒而卧,一如韦卢咖的父亲。
显示巴利原文 Yo atthakāmassa hitānukampino, ovajjamāno na karoti sāsanaṃ; Evaṃ so nihato seti, veḷukassa yathā pitāti.
韦卢咖本生·第三显示巴利原文
Veḷukajātakaṃ tatiyaṃ.
44. 玛咖萨本生显示巴利原文
44. Makasajātakaṃ
想着“我要打死蚊子”,那愚钝的儿子竟劈开了父亲的头。
显示巴利原文 Seyyo amitto matiyā upeto, na tveva mitto mativippahīno; Makasaṃ vadhissanti hi eḷamūgo, putto pitu abbhidā uttamaṅganti.
玛咖萨(蚊子)本生第四篇。显示巴利原文
Makasajātakaṃ catutthaṃ.
45. 罗希尼本生显示巴利原文
45. Rohiṇijātakaṃ
Seyyo amitto medhāvī, yañce bālānukampako; Passa rohiṇikaṃ jammiṃ, mātaraṃ hantvāna socatīti.
罗希尼本生·第五显示巴利原文
Rohiṇijātakaṃ pañcamaṃ.
阿拉玛杜萨咖本生·第四十六显示巴利原文
46. Ārāmadūsakajātakaṃ
Na ve anatthakusalena, atthacariyā sukhāvahā; Hāpeti atthaṃ dummedho, kapi ārāmiko yathāti.
阿拉玛杜萨咖本生 第六显示巴利原文
Ārāmadūsakajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
47. 瓦鲁尼杜萨咖本生显示巴利原文
47. Vāruṇidūsakajātakaṃ
确实,一个不了达真义的人,他所行的利益事不会带来安乐;
愚人损害利益,正如憍陈如糟蹋了酒那样。
显示巴利原文 Na ve anatthakusalena, atthacariyā sukhāvahā; Hāpeti atthaṃ dummedho, koṇḍañño vāruṇiṃ yathāti.
瓦鲁尼毁酒本生第七。显示巴利原文
Vāruṇidūsakajātakaṃ sattamaṃ.
48. 韦达巴本生经显示巴利原文
48. Vedabbajātakaṃ
以不正当手段谋求利益之人,终遭苦恼;
那些杀害韦达巴的车塔人,终皆走向毁灭。
显示巴利原文 Anupāyena yo atthaṃ, icchati so vihaññati; Cetā haniṃsu vedabbaṃ , sabbe te byasanamajjhagūti.
韦达巴本生第八显示巴利原文
Vedabba jātakaṃ aṭṭhamaṃ.
49. 那卡德本生显示巴利原文
49. Nakkhattajātakaṃ
Nakkhattaṃ paṭimānentaṃ, attho bālaṃ upaccagā; Attho atthassa nakkhattaṃ, kiṃ karissanti tārakāti.
星宿本生第九显示巴利原文
Nakkhattajātakaṃ navamaṃ.
50. 愚者本生显示巴利原文
50. Dummedhajātakaṃ
我曾立下誓言,要以千百愚人举行大祭;
如今我将献祭这众多行非法之人。
显示巴利原文 Dummedhānaṃ sahassena, yañño me upayācito; Idāni khohaṃ yajissāmi, bahu adhammiko janoti.
870 摄颂如下:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
愚痴本生第十显示巴利原文
Dummedhajātakaṃ dasamaṃ.
利益欲品第五显示巴利原文
Atthakāmavaggo pañcamo.
此后有:友、母、鸽胜,以及竹、哑羊、罗希尼;
猴、婆留尼、智行,及星祭胜——以上共十则。
显示巴利原文 Atha mittaka mātu kapotavaro, tathā veḷūka eḷamūgo rohiṇī; Kapi vāruṇi cetacarā ca puna, tathā tāraka yaññavarena dasāti.
第一集五十显示巴利原文
Paṭhamo paṇṇāsako.
第五十一 大戒本生显示巴利原文
51.Mahāsīlavajātakaṃ
Āsīsetheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahūti.
大戒本生第一显示巴利原文
Mahāsīlavajātakaṃ paṭhamaṃ.
小者那咖本生显示巴利原文
52. Cūḷajanakajātakaṃ
Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; Passāmi vohaṃ attānaṃ, udakā thalamubbhatanti.
小者那咖本生·第二显示巴利原文
Cūḷajanakajātakaṃ dutiyaṃ.
53. 满钵本生显示巴利原文
53. Puṇṇapātijātakaṃ
Tatheva puṇṇā pātiyo, aññāyaṃ vattate kathā;
232 10. 不净品显示巴利原文
10. Littavaggo
Ākāraṇena jānāmi, na cāyaṃ bhaddikā surāti.
满钵本生·第三显示巴利原文
Puṇṇapātijātakaṃ tatiyaṃ.
54. 何果本生显示巴利原文
54. Kiṃphalajātakaṃ
这棵树并不难攀,离村落也不远;
观其相状我便知晓,此树果实并非甘美。
显示巴利原文 Nāyaṃ rukkho durāruho, napi gāmato ārakā; Ākāraṇena jānāmi, nāyaṃ sāduphalo dumoti.
何果本生·第四显示巴利原文
Kiṃphalajātakaṃ catutthaṃ.
55. 五兵本生显示巴利原文
55. Pañcāvudhajātakaṃ
其心不退、意志坚定之人;
他修习善法,为证得离轭的安稳;
他渐次证得一切结缚的断尽。
显示巴利原文 Yo alīnena cittena, alīnamanaso naro; Bhāveti kusalaṃ dhammaṃ, yogakkhemassa pattiyā; Pāpuṇe anupubbena, sabbasaṃyojanakkhayanti.
《五武器本生》第五。显示巴利原文
Pañcāvudhajātakaṃ pañcamaṃ.
56. 金蕴本生显示巴利原文
56. Kañcanakkhandhajātakaṃ
那心怀欢喜、意念愉悦之人,
为证得安稳解脱,修习善法。
显示巴利原文 Yo pahaṭṭhena cittena, pahaṭṭhamanaso naro; Bhāveti kusalaṃ dhammaṃ, yogakkhemassa pattiyā; Pāpuṇe anupubbena, sabbasaṃyojanakkhayanti.
金蕴本生第六显示巴利原文
Kañcanakkhandhajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
57. 猴王本生显示巴利原文
57. Vānarindajātakaṃ
猴王啊,正如你具有这四种品德——
真实、法、坚定、布施,具足此者能超越可见的怨敌。
显示巴利原文 Yassete caturo dhammā, vānarinda yathā tava; Saccaṃ dhammo dhiti cāgo, diṭṭhaṃ so ativattatīti.
猴王本生第七显示巴利原文
Vānarindajātakaṃ sattamaṃ.
58. 三法本生显示巴利原文
58. Tayodhammajātakaṃ
猴王,正如你具备这三种品德——
机敏、勇健与智慧,能超越眼前的敌人。
显示巴利原文 Yassete ca tayo dhammā, vānarinda yathā tava; Dakkhiyaṃ sūriyaṃ paññā, diṭṭhaṃ so ativattatīti.
三法本生 第八显示巴利原文
Tayodhammajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
59. 击鼓者本生显示巴利原文
59. Bherivādakajātakaṃ
Dhame dhame nātidhame, atidhantañhi pāpakaṃ; Dhantena hi sataṃ laddhaṃ, atidhantena nāsitanti.
鼓声者本生第九显示巴利原文
Bherivādakajātakaṃ navamaṃ.
60. 吹螺者本生显示巴利原文
60. Saṅkhadhamajātakaṃ
Dhame dhame nātidhame, atidhantañhi pāpakaṃ; Dhantenādhigatā bhogā, te tāto vidhamī dhamanti.
54 此即摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
第十 螺法本生显示巴利原文
Saṅkhadhamajātakaṃ dasamaṃ.
祝愿品第六显示巴利原文
Āsīsavaggo chaṭṭho.
心满意足而振发,四者与三者,依凭财富获得百倍之利。
显示巴利原文 Yathā icchiṃ tathāhudakā thalā, sura sāduphalo ca alīnamano; Sampahaṭṭhamano caturo ca tayo, sataladdhaka bhogadhanena dasāti.
252 7. 妇女品显示巴利原文
7. Itthivaggo
61. 不乐咒本生显示巴利原文
61. Asātamantajātakaṃ
世间那些所谓不受约束的女子,于她们而言,本无堤岸可依;
她们沉溺贪染,又无所忌惮,犹如吞噬一切的火焰;
舍弃她们,我将出家,以增长远离与独处。
显示巴利原文 Asā lokitthiyo nāma, velā tāsaṃ na vijjati; Sārattā ca pagabbhā ca, sikhī sabbaghaso yathā; Tā hitvā pabbajissāmi, vivekamanubrūhayanti.
《不乐咒本生》·第一显示巴利原文
Asātamantajātakaṃ paṭhamaṃ.
62. 卵生本生显示巴利原文
62. Aṇḍabhūtajātakaṃ
那位蒙住脸弹奏琵琶的婆罗门
妻子如同由卵孵化、自幼被养育成人,对这样的女人,谁能真正信赖?
显示巴利原文 Yaṃ brāhmaṇo avādesi, vīṇaṃ samukhaveṭhito; Aṇḍabhūtā bhatā bhariyā, tāsu ko jātu vissaseti.
卵生本生第二显示巴利原文
Aṇḍabhūtajātakaṃ dutiyaṃ.
63. 逻辑贤者本生显示巴利原文
63. Takkapaṇḍitajātakaṃ
嗔怒者、不知感恩者、搬弄是非者、离间朋友者;
比丘,应当行持梵行,这样你便不会失去安乐。
显示巴利原文 Kodhanā akataññū ca, pisuṇā mittabhedikā ; Brahmacariyaṃ cara bhikkhu, so sukhaṃ na vihāhasīti .
逻辑贤者本生第三。显示巴利原文
Takkapaṇḍitajātakaṃ tatiyaṃ.
64. 难知本生显示巴利原文
64. Durājānajātakaṃ
莫以她欲我而欢喜,莫以她不欲我而忧愁;
女人的心意,难以测知,犹如鱼迹,没于水中。
显示巴利原文 Mā su nandi icchati maṃ, mā su soci na micchati ; Thīnaṃ bhāvo durājāno, macchassevodake gatanti.
难知本生第四显示巴利原文
Durājānajātakaṃ catutthaṃ.
65. 不喜乐本生显示巴利原文
65. Anabhiratijātakaṃ
犹如河流与道路,酒馆、会堂与水井;
世间女子即是如此,真正的智者不会对她们生起瞋怒。
显示巴利原文 Yathā nadī ca pantho ca, pānāgāraṃ sabhā papā; Evaṃ lokitthiyo nāma, nāsaṃ kujjhanti paṇḍitāti.
不喜乐本生 第五显示巴利原文
Anabhiratijātakaṃ pañcamaṃ.
66. 柔相本生显示巴利原文
66. Mudulakkhaṇajātakaṃ
昔日我曾有一种愿望,那时尚未迎娶那位容颜娇美的女子;
待我迎回那位双眸如月的佳丽后,欲望便接连不断地生起。
显示巴利原文 Ekā icchā pure āsi, aladdhā mudulakkhaṇaṃ; Yato laddhā aḷārakkhī, icchā icchaṃ vijāyathāti.
柔相本生第六则。显示巴利原文
Mudulakkhaṇajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
膝上本生显示巴利原文
67. Ucchaṅgajātakaṃ
大王啊,我的孩子从我怀中,跌落在奔忙的路上;
我却寻不见那样的地方,能迎回一个同吮母乳的兄弟。
显示巴利原文 Ucchaṅge deva me putto, pathe dhāvantiyā pati; Tañca desaṃ na passāmi, yato sodariyamānayeti .
膝上本生·第七显示巴利原文
Ucchaṅgajātakaṃ sattamaṃ.
68. 娑鸡帝本生显示巴利原文
68. Sāketajātakaṃ
在他身上,意得安住,心亦净信;
即便是素未谋面之人,他也欣然信任。
显示巴利原文 Yasmiṃ mano nivisati, cittañcāpi pasīdati; Adiṭṭhapubbake pose, kāmaṃ tasmimpi vissaseti.
娑鸡帝本生第八显示巴利原文
Sāketajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
69. 有毒本生显示巴利原文
69. Visavantajātakaṃ
可憎啊,那已吐出的毒,我竟为了活命,
又要将它吞回去——于我而言,宁死胜过偷生。
显示巴利原文 Dhiratthu taṃ visaṃ vantaṃ, yamahaṃ jīvitakāraṇā; Vantaṃ paccāvamissāmi , mataṃ me jīvitā varanti.
有毒本生第九显示巴利原文
Visavantajātakaṃ navamaṃ.
70. 锄头本生显示巴利原文
70. Kuddālajātakaṃ
会失去的胜利,并非真正的胜利;
那不会失去的胜利,才是真正的胜利。
显示巴利原文 Na taṃ jitaṃ sādhu jitaṃ, yaṃ jitaṃ avajīyati; Taṃ kho jitaṃ sādhu jitaṃ, yaṃ jitaṃ nāvajīyatīti.
锄头本生第十显示巴利原文
Kuddālajātakaṃ dasamaṃ.
女人品第七显示巴利原文
Itthivaggo sattamo.
有冠者、吞噬一切者及最胜琵琶,离间者、破友者、欢喜与河流;
柔相、同母兄弟与心,毒与善胜,合为十则。
显示巴利原文 Sikhīsabbaghasopi ca vīṇavaro, pisuṇā mittabhedikā nandī nadī; Mudulakkhaṇa sodariyā ca mano, visa sādhujitena bhavanti dasāti.
409 8. 瓦卢那品显示巴利原文
8. Varuṇavaggo
71. 瓦卢那本生显示巴利原文
71. Varuṇajātakaṃ
有人把本该先做的事,留到后来才想做;
犹如折了瓦鲁那木柴的人,事后方懊悔不已。
显示巴利原文 Yo pubbe karaṇīyāni, pacchā so kātumicchati; Varuṇakaṭṭha bhañjova, sa pacchā manutappatīti.
瓦鲁那本生 第一显示巴利原文
Varuṇajātakaṃ paṭhamaṃ.
72. 戒象本生显示巴利原文
72. Sīlavahatthijātakaṃ
Akataññussa posassa, niccaṃ vivaradassino;
纵使将整个大地都赐予他,也决不可能令他称心满意。显示巴利原文
Sabbaṃ ce pathaviṃ dajjā, neva naṃ abhirādhayeti.
戒象本生·第二显示巴利原文
Sīlavahatthijātakaṃ dutiyaṃ.
73. 实语本生显示巴利原文
73. Saccaṃkirajātakaṃ
诚然,此间有些人曾这样说:
一块漂流之木,也胜过某一类人。
显示巴利原文 Saccaṃ kirevamāhaṃsu, narā ekacciyā idha; Kaṭṭhaṃ niplavitaṃ seyyo, na tvevekacciyo naroti.
萨吒奇拉本生·第三显示巴利原文
Saccaṃkirajātakaṃ tatiyaṃ.
74. 树法本生显示巴利原文
74. Rukkhadhammajātakaṃ
众多亲族,诚为善好,纵是林中树木亦然;
风将独处的树吹倒,纵使伟岸如林中之王。
显示巴利原文 Sādhū sambahulā ñātī, api rukkhā araññajā; Vāto vahati ekaṭṭhaṃ, brahantampi vanappatinti.
树法本生第四。显示巴利原文
Rukkhadhammajātakaṃ catutthaṃ.
75. 鱼本生显示巴利原文
75. Macchajātakaṃ
雨云啊,请发出雷鸣,扫尽乌鸦的宝藏;
让乌鸦陷入忧伤,而令我脱离忧伤。
显示巴利原文 Abhitthanaya pajjunna, nidhiṃ kākassa nāsaya; Kākaṃ sokāya randhehi, mañca sokā pamocayāti.
第五·鱼本生显示巴利原文
Macchajātakaṃ pañcamaṃ.
76. 阿桑奇亚本生显示巴利原文
76. Asaṅkiyajātakaṃ
我于村落中安然无惧,在旷野中亦无怖畏;
我登上了正直之道,与慈与悲同行。
显示巴利原文 Asaṅkiyomhi gāmamhi, araññe natthi me bhayaṃ; Ujuṃ maggaṃ samārūḷho, mettāya karuṇāya cāti.
第六 阿桑奇亚本生显示巴利原文
Asaṅkiyajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
第七十七 大梦本生显示巴利原文
77. Mahāsupinajātakaṃ
公牛、树木、母牛与黄牛,骏马、铜器、母豺、水罐;
莲池、未煮之米、檀香木,葫芦下沉,石头却浮起。
青蛙吞食黑蛇,金翅鸟环绕乌鸦;
狼因母羊的威胁而颤抖,对我而言,这里并无颠倒发生。
显示巴利原文 Usabhā rukkhā gāviyo gavā ca, asso kaṃso siṅgālī ca kumbho; Pokkharaṇī ca apākacandanaṃ, lābūni sīdanti silā plavanti. Maṇḍūkiyo kaṇhasappe gilanti, kākaṃ supaṇṇā parivārayanti; Tasā vakā eḷakānaṃ bhayāhi, vipariyāso vattati nayidha matthīti.
大梦本生第七显示巴利原文
Mahāsupinajātakaṃ sattamaṃ.
78. 伊利萨本生显示巴利原文
78. Illisajātakaṃ
两个都是跛脚,两个都是弯臂,两个都是斜眼;
两人身上都长满了疮,我看不见伊利萨。
显示巴利原文 Ubho khañjā ubho kuṇī, ubho visamacakkhukā ; Ubhinnaṃ piḷakā jātā, nāhaṃ passāmi illisanti.
伊利萨本生第八。显示巴利原文
Illisajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
卡拉萨拉本生显示巴利原文
79. Kharassarajātakaṃ
当牛群被劫掠杀害,屋舍被焚烧,人们被掳走之时;
随后,那位失去儿子的妇人之子前来,擂响了声音刺耳的战鼓。
显示巴利原文 Yato viluttā ca hatā ca gāvo, daḍḍhāni gehāni jano ca nīto; Athāgamā puttahatāya putto, kharassaraṃ ḍiṇḍimaṃ vādayantoti.
卡拉萨拉本生·第九显示巴利原文
Kharassarajātakaṃ navamaṃ.
第八十则·毕玛谢那本生显示巴利原文
80. Bhīmasenajātakaṃ
怖军,这两者实不相称——你的战斗言谈,与你此刻的挫败之状,并不相应。
显示巴利原文 Yaṃ te pavikatthitaṃ pure, atha te pūtisarā sajanti pacchā; Ubhayaṃ na sameti bhīmasena, yuddhakathā ca idañca te vihaññanti.
99 此为摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
毕玛谢那本生第十则。显示巴利原文
Bhīmasenajātakaṃ dasamaṃ.
婆楼那品第八显示巴利原文
Varuṇavaggo aṭṭhamo.
婆楼那、不知恩者、实语者、萨瓦那巴提那与雷鸣,
慈悲、石筏、伊利沙,以及击鼓腐尸声,合为十事。
显示巴利原文 Varuṇā akataññūvare tu saccavaraṃ, savanappatinā ca abhitthanaya; Karuṇāya silāplava illisato, puna ḍiṇḍimapūtisarena dasāti.
102 第九品 地狱品显示巴利原文
9. Apāyimhavaggo
81. 饮酒本生显示巴利原文
81. Surāpānajātakaṃ
我们曾堕恶趣,我们曾舞蹈,我们曾歌唱,我们也曾哭泣;
我们饮下令人迷醉的酒,见到了猴子,却认不出那是猴子。
显示巴利原文 Apāyimha anaccimha, agāyimha rudimha ca; Visaññikaraṇiṃ pitvā , diṭṭhā nāhumha vānarāti.
饮酒本生 第一显示巴利原文
Surāpānajātakaṃ paṭhamaṃ.
82. 密德温德咖本生显示巴利原文
82. Mittavindakajātakaṃ
你越过拉马纳迦,又越过萨达马塔和杜巴迦;
他坐在岩石上,你因此无法活着逃脱。
显示巴利原文 Atikkamma ramaṇakaṃ, sadāmattañca dūbhakaṃ; Svāsi pāsāṇamāsīno, yasmā jīvaṃ na mokkhasīti.
密德温德咖本生(第二)显示巴利原文
Mittavindakajātakaṃ dutiyaṃ.
83. 咖喇咖尼本生谭显示巴利原文
83. Kālakaṇṇijātakaṃ
同行七步可称为友,相伴十二日则为伙伴;
共住半月一月便成亲属,若更长久,则与知己无异;
我如何能为了一己的安乐,而舍弃长年相伴却带来不幸的人呢?
显示巴利原文 Mitto have sattapadena hoti, sahāyo pana dvādasakena hoti; Māsaḍḍhamāsena ca ñāti hoti, tatuttariṃ attasamopi hoti; Sohaṃ kathaṃ attasukhassa hetu, cirasanthutaṃ kāḷakaṇṇiṃ jaheyyanti.
咖喇咖尼本生第三显示巴利原文
Kālakaṇṇijātakaṃ tatiyaṃ.
84. 义门本生显示巴利原文
84. Atthassadvārajātakaṃ
愿得健康、最上利益,与长者所赞许的戒德及博学;
依法而行,坚固不退——此六者,乃是通往真舍利益的首要门户。
显示巴利原文 Ārogyamicche paramañca lābhaṃ, sīlañca vuddhānumataṃ sutañca; Dhammānuvattī ca alīnatā ca, atthassa dvārā pamukhā chaḷeteti.
《义门本生》第四显示巴利原文
Atthassadvārajātakaṃ catutthaṃ.
85. 金巴果本生显示巴利原文
85. Kiṃpakkajātakaṃ
若人不知未来之过患,而耽染于欲乐;
果报成熟时,则摧折其人,犹如吞食金巴果。
显示巴利原文 Āyatiṃ dosaṃ nāññāya, yo kāme paṭisevati; Vipākante hananti naṃ, kiṃpakkamiva bhakkhitanti.
金巴克本生第五显示巴利原文
Kiṃpakkajātakaṃ pañcamaṃ.
86. 戒观察本生显示巴利原文
86. Sīlavīmaṃsakajātakaṃ
戒德确实善美,戒德在世间无与伦比;
看啊,那头剧毒的象王,因持戒故,未遭杀害。
显示巴利原文 Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ, sīlaṃ loke anuttaraṃ; Passa ghoraviso nāgo, sīlavāti na haññatīti.
戒观察本生 第六显示巴利原文
Sīlavīmaṃsakajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
87. 吉祥本生显示巴利原文
87. Maṅgalajātakaṃ
那已舍离吉祥物、凶兆、梦兆与相兆的人,
他已超越吉祥与过失的执取,度越系缚,不再受生。
显示巴利原文 Yassa maṅgalā samūhatāse , uppātā supinā ca lakkhaṇā ca; So maṅgaladosavītivatto, yugayogādhigato na jātumetīti.
吉祥本生第七显示巴利原文
Maṅgalajātakaṃ sattamaṃ.
88. 萨拉巴本生显示巴利原文
88. Sārambhajātakaṃ
只应释放那贤善的女子,绝不应释放那邪恶的女子;
贤善者的释放带来善好,邪恶者的释放则必将带来痛苦。
显示巴利原文 Kalyāṇimeva muñceyya, na hi muñceyya pāpikaṃ; Mokkho kalyāṇiyā sādhu, mutvā tappati pāpikanti.
萨拉巴本生 第八显示巴利原文
Sārambhajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
89. 诡诈者本生显示巴利原文
89. Kuhakajātakaṃ
据说,你的话语曾是那般柔和、亲切而友善;
连一根草都贪取不舍,却不知求取百金。
显示巴利原文 Vācāva kira te āsi, saṇhā sakhilabhāṇino; Tiṇamatte asajjittho, no ca nikkhasataṃ haranti.
欺诈本生第九显示巴利原文
Kuhakajātakaṃ navamaṃ.
90. 忘恩负义本生显示巴利原文
90. Akataññujātakaṃ
先前受人恩惠,却不忆念所受之恩;
日后急事现前,也无相助之人可得。
显示巴利原文 Yo pubbe katakalyāṇo, katattho nāvabujjhati; Pacchā kicce samuppanne, kattāraṃ nādhigacchatīti.
136 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
忘恩本生第十显示巴利原文
Akataññujātakaṃ dasamaṃ.
从地狱品第九显示巴利原文
Apāyimhavaggo navamo.
从地狱出、背信者、七步、六门、未来。显示巴利原文
Apāyimha ca dūbhakaṃ sattapadaṃ, chaḷadvara ca āyatinā ca puna;
持蛇戒、吉祥、恶行女、百金币、报恩,这十则殊胜的本生。
显示巴利原文 Ahisīlava maṅgali pāpikassā, sataṃnikkha katatthavarena dasāti.
91. 利德本生显示巴利原文
91. Littajātakaṃ
为那极猛烈的欲贪之火所沾染,人在吞咽之时却浑然不觉;
吞吧,吞吧,你这耽于恶行之人,日后你必有苦果。
显示巴利原文 Littaṃ paramena tejasā, gilamakkhaṃ puriso na bujjhati; Gila re gila pāpadhuttaka, pacchā te kaṭukaṃ bhavissatīti.
《利德本生》第一显示巴利原文
Littajātakaṃ paṭhamaṃ.
九二·大萨拉本生显示巴利原文
92. Mahāsārajātakaṃ
危难之际,众人渴求勇士;谋划之时,则渴求沉着稳重之人。
显示巴利原文 Ukkaṭṭhe sūramicchanti, mantīsu akutūhalaṃ; Piyañca annapānamhi, atthe jāte ca paṇḍitanti.
大萨拉本生第二显示巴利原文
Mahāsārajātakaṃ dutiyaṃ.
93. 维萨萨博迦那本生显示巴利原文
93. Visāsabhojanajātakaṃ
对不可信赖者,不应信赖;对可信赖者,亦不应滥信;
信任招致危险,犹如母鹿信赖狮子。
显示巴利原文 Na vissase avissatthe, vissatthepi na vissase; Vissāsā bhayamanveti, sīhaṃva migamātukāti .
维萨萨博迦那本生(第三则)显示巴利原文
Visāsabhojanajātakaṃ tatiyaṃ.
第九十四则 罗玛汉萨本生显示巴利原文
94. Lomahaṃsajātakaṃ
为炎热所迫,消瘦枯槁,独处于可怖森林中;
他赤身露体,不近火,一心乞食,是为牟尼。
显示巴利原文 Sotatto sosindo ceva, eko bhiṃsanake vane; Naggo na caggimāsīno, esanāpasuto munīti.
《罗玛汉萨本生》第四显示巴利原文
Lomahaṃsajātakaṃ catutthaṃ.
95. 大苏达萨那本生显示巴利原文
95. Mahāsudassanajātakaṃ
诸行确实无常,有生有灭的本质;
生起之后旋即息灭,它们的止息才是安乐。
显示巴利原文 Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino; Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukhoti.
大善见本生 第五品显示巴利原文
Mahāsudassanajātakaṃ pañcamaṃ.
96. 油钵本生显示巴利原文
96. Telapattajātakaṃ
犹如端持盛满而不溢的油钵
因此,渴望到达那未曾至的境地者,应如是守护其心
显示巴利原文 Samatittikaṃ anavasekaṃ, telapattaṃ yathā parihareyya; Evaṃ sacittamanurakkhe, patthayāno disaṃ agatapubbanti.
第六 油叶本生显示巴利原文
Telapattajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
名成就本生显示巴利原文
97. Nāmasiddhijātakaṃ
既见吉瓦卡死去,又见达纳巴利陷入困苦;
那个在林中迷失的旅人,那个恶人,又回来了。
显示巴利原文 Jīvakañca mataṃ disvā, dhanapāliñca duggataṃ; Panthakañca vane mūḷhaṃ, pāpako punarāgatoti.
名成就本生经·第七显示巴利原文
Nāmasiddhijātakaṃ sattamaṃ.
98. 欺诈商人本生显示巴利原文
98. Kūṭavāṇijajātakaṃ
智者的称誉固然为善,但绝不是那种过度聪明的智者;
正因这个过度聪明的儿子,我的心才备受搅扰,不得安宁。
显示巴利原文 Sādhu kho paṇḍito nāma, na tveva atipaṇḍito; Atipaṇḍitena puttena, manamhi upakūḷitoti .
欺诈商人本生 · 第八显示巴利原文
Kūṭavāṇijajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
99. 过千本生显示巴利原文
99. Parosahassajātakaṃ
纵使逾千人聚集一处,若无智慧,即便哭泣百年,亦徒劳无益。
显示巴利原文 Parosahassampi samāgatānaṃ, kandeyyuṃ te vassasataṃ apaññā; Ekova seyyo puriso sapañño, yo bhāsitassa vijānāti atthanti.
逾千本生经·第九显示巴利原文
Parosahassajātakaṃ navamaṃ.
100. 不悦色本生经显示巴利原文
100. Asātarūpajātakaṃ
不悦者以悦色现,不可爱者以可爱色现;
痛苦会以快乐的样子出现,由此超越那放逸之人。
显示巴利原文 Asātaṃ sātarūpena, piyarūpena appiyaṃ; Dukkhaṃ sukhassa rūpena, pamattamativattatīti.
493 其摄颂为:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
不悦色本生经,第十。显示巴利原文
Asātarūpajātakaṃ dasamaṃ.
第十 涂抹品显示巴利原文
Littavaggo dasamo.
《病者》《蝇之好奇》《母迦娑》,与牟尼所证的殊胜无常;
《财护》《极智者》,及《逾千》《不悦》——此十则殊胜本生。
显示巴利原文 Gilamakkhakutūhala mātukassā, muninā ca aniccata pattavaraṃ; Dhanapālivaro atipaṇḍitako, saparosahassaasātadasāti.
中分五十显示巴利原文
Majjhimo paṇṇāsako.
一〇一 逾百本生谭显示巴利原文
101. Parosatajātakaṃ
纵令无慧者百人聚集,禅修满百年,
一位有智、能明了所言之义的人,才更为殊胜。
显示巴利原文 Parosataṃ cepi samāgatānaṃ, jhāyeyyuṃ te vassasataṃ apaññā; Ekova seyyo puriso sapañño, yo bhāsitassa vijānāti atthanti.
超百本生经·初篇显示巴利原文
Parosatajātakaṃ paṭhamaṃ.
102.叶商本生经显示巴利原文
102. Paṇṇikajātakaṃ
那在我受苦时本应成为庇护的人——我的父亲,竟在林中加害于我;
在这密林深处,我又为谁悲泣?那本该保护我的人,竟行此粗暴之举。
显示巴利原文 Yo dukkhaphuṭṭhāya bhaveyya tāṇaṃ, so me pitā dubbhi vane karoti; Sā kassa kandāmi vanassa majjhe, yo tāyitā so sahasaṃ karotīti.
叶衣本生 第二显示巴利原文
Paṇṇikajātakaṃ dutiyaṃ.
103. 韦利本生经显示巴利原文
103. Verijātakaṃ
敌人所居之处,智者不应安住;
纵使一宿或两宿,与敌共住皆是苦。
显示巴利原文 Yattha verī nivisati , na vase tattha paṇḍito; Ekarattaṃ dirattaṃ vā, dukkhaṃ vasati verisūti.
韦利本生经·第三显示巴利原文
Verijātakaṃ tatiyaṃ.
104. 友寻本生经显示巴利原文
104. Mittavindakajātakaṃ
由四增长至八,由八增长至十六;
从十六倍乃至三十二倍,贪求无度者,轮子便降临其身;
为欲望所征服者,轮子于其顶上旋转不息。
显示巴利原文 Catubbhi aṭṭhajjhagamā, aṭṭhāhipi ca soḷasa; Soḷasāhi ca bāttiṃsa , atricchaṃ cakkamāsado; Icchāhatassa posassa, cakkaṃ bhamati matthaketi.
《觅友者本生》第四。显示巴利原文
Mittavindakajātakaṃ catutthaṃ.
弱木本生经显示巴利原文
105. Dubbalakaṭṭhajātakaṃ
林中树木虽多,风只摧折脆弱者;
大象啊,你若畏惧于此,必将瘦弱不堪。
显示巴利原文 Bahumpetaṃ vane kaṭṭhaṃ, vāto bhañjati dubbalaṃ; Tassa ce bhāyasī nāga, kiso nūna bhavissasīti.
弱木本生经第五显示巴利原文
Dubbalakaṭṭhajātakaṃ pañcamaṃ.
106. 水瓶本生经显示巴利原文
106. Udañcanījātakaṃ
Sukhaṃ vata maṃ jīvantaṃ , pacamānā udañcanī; Corī jāyappavādena, telaṃ loṇañca yācatīti.
水瓶本生经 第六显示巴利原文
Udañcanījātakaṃ chaṭṭhaṃ.
一〇七 沙利德咖本生经显示巴利原文
107. Sālittakajātakaṃ
Sādhu kho sippakaṃ nāma, api yādisa kīdisaṃ; Passa khañjappahārena, laddhā gāmā catuddisāti.
沙利德咖本生经 第七显示巴利原文
Sālittakajātakaṃ sattamaṃ.
108. 婆醯本生经显示巴利原文
108. Bāhiyajātakaṃ
Sikkheyya sikkhitabbāni, santi tacchandino janā; Bāhiyā hi suhannena, rājānamabhirādhayīti.
婆醯本生 第八显示巴利原文
Bāhiyajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
109. 罐饼本生显示巴利原文
109. Kuṇḍapūvajātakaṃ
Yathanno puriso hoti, tathannā tassa devatā; Āharetaṃ kuṇḍapūvaṃ , mā me bhāgaṃ vināsayāti.
罐饼本生经 第九显示巴利原文
Kuṇḍapūvajātakaṃ navamaṃ.
110. 一切收集问本生经显示巴利原文
110. Sabbasaṃhārakapañhajātakaṃ
Sabbasaṃhārako natthi, suddhaṃ kaṅgu pavāyati; Alikaṃ bhāyatiyaṃ dhuttī, saccamāha mahallikāti.
242 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
一切摄问本生第十显示巴利原文
Sabbasaṃhārakapañhajātakaṃ dasamaṃ.
逾百品第十一显示巴利原文
Parosatavaggo ekādasamo.
Saparosata、Tāyita,复次 Verī、Bhama-cakkatha、Nāgasirivhayano。
显示巴利原文 Saparosata tāyita verī puna, bhamacakkatha nāgasirivhayano; Sukhakañca vata sippaka bāhiyā, kuṇḍapūva mahallikakā ca dasāti.
1792 12. 含西品显示巴利原文
12. Haṃcivaggo
111. 驴问本生经显示巴利原文
111. Gadrabhapañhajātakaṃ
大王,若您认为父亲胜于儿子,
那么您这匹骡子——骡子的父亲正是驴。
显示巴利原文 Haṃci tuvaṃ evamaññasi seyyo, puttena pitāti rājaseṭṭha; Handassatarassa te ayaṃ, assatarassa hi gadrabho pitāti.
驴问本生经·第一显示巴利原文
Gadrabhapañhajātakaṃ paṭhamaṃ.
112. 阿玛拉天女问本生显示巴利原文
112. Amarādevīpañhajātakaṃ
以炒面与双瓣叶开花,
我施与,则我宣说;我不施与,则我不宣说。
显示巴利原文 Yena sattubilaṅgā ca, diguṇapalāso ca pupphito; Yena dadāmi tena vadāmi, yena na dadāmi na tena vadāmi; Esa maggo yavamajjhakassa, etaṃ channapathaṃ vijānāhīti.
阿玛拉天女问本生 第二显示巴利原文
Amarādevīpañhajātakaṃ dutiyaṃ.
113. 豺本生显示巴利原文
113. Siṅgālajātakaṃ
Saddahāsi siṅgālassa , surāpītassa brāhmaṇa; Sippikānaṃ sataṃ natthi, kuto kaṃsasatā duveti.
《豺本生经》第三显示巴利原文
Siṅgālajātakaṃ tatiyaṃ.
114. 量思本生显示巴利原文
114. Mitacintijātakaṃ
多思者与少思者,二人俱陷于网中;
量思者为之解困,两人遂于彼处会合。
显示巴利原文 Bahucintī appacintī, ubho jāle abajjhare; Mitacintī pamocesī, ubho tattha samāgatāti.
《量思本生经》第四显示巴利原文
Mitacintijātakaṃ catutthaṃ.
115. 教诫本生经显示巴利原文
115. Anusāsikajātakaṃ
她虽教诫他人,自己却耽著欲贪;
傍晚,她如折翼之鸟倒卧,又似被车轮碾碎的芝麻秆。
显示巴利原文 Yāyañña manusāsati, sayaṃ loluppacārinī; Sāyaṃ vipakkhikā seti, hatā cakkena sāsikāti .
教诫本生经·第五显示巴利原文
Anusāsikajātakaṃ pañcamaṃ.
116. 难教本生经显示巴利原文
116. Dubbacajātakaṃ
Atikaramakarācariya , mayhampetaṃ na ruccati; Catutthe laṅghayitvāna, pañcamāyasi āvutoti.
《难教本生经》 第六显示巴利原文
Dubbacajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
117. 鹧鸪本生显示巴利原文
117. Tittirajātakaṃ
叶过茂则垂,言过繁则失;
言语能毁愚人,犹如鹧鸪啼鸣不止。
显示巴利原文 Accuggatātilapatā , ativelaṃ pabhāsitā; Vācā hanati dummedhaṃ, tittiraṃvātivassitanti.
提提拉本生第七显示巴利原文
Tittirajātakaṃ sattamaṃ.
118. 鹌鹑本生显示巴利原文
118. Vaṭṭakajātakaṃ
不作思惟者,不能获得殊胜;
请观思惟之果报:我已从杀戮与束缚中解脱。
显示巴利原文 Nācintayanto puriso, visesamadhigacchati; Cintitassa phalaṃ passa, muttosmi vadhabandhanāti.
鹌鹑本生第八显示巴利原文
Vaṭṭakajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
119. 非时鸣本生显示巴利原文
119. Akālarāvijātakaṃ
Amātāpitarasaṃvaddho , anācerakule vasaṃ; Nāyaṃ kālaṃ akālaṃ vā, abhijānāti kukkuṭoti.
《非时鸣本生》第九显示巴利原文
Akālarāvijātakaṃ navamaṃ.
缚解本生显示巴利原文
120. Bandhanamokkhajātakaṃ
未受缚者,在愚者言说之处反遭捆缚;
已受缚者,在智者言说之处而得解脱。
显示巴利原文 Abaddhā tattha bajjhanti, yattha bālā pabhāsare; Baddhāpi tattha muccanti, yattha dhīrā pabhāsareti.
183 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
缚解本生经 第十显示巴利原文
Bandhanamokkhajātakaṃ dasamaṃ.
鹤品 第十二显示巴利原文
Haṃcivaggo dvādasamo.
过度的执取,犹如无师者一般,为坚定智者的光辉言教所揭露。
显示巴利原文 Atha gadrabha sattuva kaṃsasataṃ, bahucinti sāsikāyātikara; Ativela visesamanācariyova, dhīrāpabhāsaratena dasāti.
168 13. 吉祥草品显示巴利原文
13. Kusanāḷivaggo
121. 古萨那利本生显示巴利原文
121. Kusanāḷijātakaṃ
应亲近同等者,或亲近殊胜者;若孤身一人,亦可与卑下者相交;
他们于危难之中,能为最上利益而行,正如我因喜爱吉祥草一般。
显示巴利原文 Kare sarikkho atha vāpi seṭṭho, nihīnako vāpi kareyya eko; Kareyyumete byasane uttamatthaṃ, yathā ahaṃ kusanāḷi rucāyanti.
古萨那利本生第一显示巴利原文
Kusanāḷijātakaṃ paṭhamaṃ.
122. 愚钝本生显示巴利原文
122. Dummedhajātakaṃ
Yasaṃ laddhāna dummedho, anatthaṃ carati attano; Attano ca paresañca, hiṃsāya paṭipajjatīti.
愚者本生 第二显示巴利原文
Dummedhajātakaṃ dutiyaṃ.
123. 难嘎利萨本生显示巴利原文
123. Naṅgalīsajātakaṃ
Asabbatthagāmiṃ vācaṃ, bālo sabbattha bhāsati; Nāyaṃ dadhiṃ vedi na naṅgalīsaṃ, dadhippayaṃ maññati naṅgalīsanti.
《难嘎利萨本生》第三显示巴利原文
Naṅgalīsajātakaṃ tatiyaṃ.
124. 芒果本生显示巴利原文
124. Ambajātakaṃ
人应当精勤努力,智者不应厌倦;
且看精勤所得之果——芒果已被享用,这并非道听途说。
显示巴利原文 Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; Vāyāmassa phalaṃ passa, bhuttā ambā anītihanti.
芒果本生 第四显示巴利原文
Ambajātakaṃ catutthaṃ.
125. 咖他哈咖本生显示巴利原文
125. Kaṭāhakajātakaṃ
他若跟来,定会坏事。Kaṭāhaka,去享受你的富贵吧。
显示巴利原文 Bahumpi so vikattheyya, aññaṃ janapadaṃ gato; Anvāgantvāna dūseyya, bhuñja bhoge kaṭāhakāti.
咖他哈咖本生第五显示巴利原文
Kaṭāhakajātakaṃ pañcamaṃ.
一二六 剑相本生显示巴利原文
126. Asilakkhaṇajātakaṃ
Tadevekassa kalyāṇaṃ, tadevekassa pāpakaṃ; Tasmā sabbaṃ na kalyāṇaṃ, sabbaṃ vāpi na pāpakanti.
第六 剑相本生。显示巴利原文
Asilakkhaṇajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
127. 咖兰杜咖本生显示巴利原文
127. Kalaṇḍukajātakaṃ
Te desā tāni vatthūni, ahañca vanagocaro; Anuvicca kho taṃ gaṇheyyuṃ, piva khīraṃ kalaṇḍukāti.
咖兰杜咖本生·第七显示巴利原文
Kalaṇḍukajātakaṃ sattamaṃ.
一二八 猫戒本生显示巴利原文
128. Biḷāravatajātakaṃ
Yo ve dhammaṃ dhajaṃ katvā, nigūḷho pāpamācare; Vissāsayitvā bhūtāni, biḷāraṃ nāma taṃ vatanti.
猫戒本生第八显示巴利原文
Biḷāravatajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
129. 火婆罗德瓦惹本生显示巴利原文
129. Aggikabhāradvājajātakaṃ
Nāyaṃ sikhā puññahetu, ghāsahetu ayaṃ sikhā;
它不会去细数尾巴,拜火者,收起你的火祭苦行吧!显示巴利原文
Nāṅguṭṭhagaṇanaṃ yāti, alaṃ te hotu aggikāti.
拜火者婆罗德瓦迦本生 第九显示巴利原文
Aggikabhāradvājajātakaṃ navamaṃ.
一三〇 乔希耶本生显示巴利原文
130. Kosiyajātakaṃ
让你的言语与所食一致,让你的所食与言语一致;
乔希耶,你的言语与所食,这两者毫不相符。
显示巴利原文 Yathā vācā ca bhuñjassu, yathā bhuttañca byāhara; Ubhayaṃ te na sameti, vācā bhuttañca kosiyeti.
6642 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
国西亚本生 第十显示巴利原文
Kosiyajātakaṃ dasamaṃ.
古萨那利品 第十三显示巴利原文
Kusanāḷivaggo terasamo.
古萨那里、具吉祥称与荣耀,第五则是酪浆、芒果与迦吒诃。
又有恶业、乳粥、猫行,以及顶髻、苟西亚为名,此十为第十。
显示巴利原文 Kusanāḷisirivhayano ca yasaṃ, dadhi mamba kaṭāhakapañcamako; Atha pāpaka khīra biḷāravataṃ, sikhi kosiyasavhayanena dasāti.
186 14. 非施品显示巴利原文
14. Asampadānavaggo
一三一 不施与本生显示巴利原文
131. Asampadānajātakaṃ
不行布施,愚者的友伴便成灾祸;
是故我取半量谷壳,免令我的交谊永遭毁坏。
显示巴利原文 Asampadānenitarītarassa, bālassa mittāni kalī bhavanti; Tasmā harāmi bhusaṃ aḍḍhamānaṃ, mā me mitti jīyittha sassatāyanti.
不施与本生 第一显示巴利原文
Asampadānajātakaṃ paṭhamaṃ.
132. 胆怯本生显示巴利原文
132. Bhīrukajātakaṃ
以善巧教诲、坚定与稳固,及不退转、无惧无畏故;
我们未曾落入罗刹的掌控,我由此大怖畏中得安稳解脱。
显示巴利原文 Kusalūpadese dhitiyā daḷhāya ca, anivattitattābhayabhīrutāya ca; Na rakkhasīnaṃ vasamāgamimhase, sa sotthibhāvo mahatā bhayena meti.
胆怯本生第二显示巴利原文
Bhīruka jātakaṃ dutiyaṃ.
133. 嘎他萨那本生显示巴利原文
133. Ghatāsanajātakaṃ
彼处安稳,敌已溃散,水之中央却烈焰升腾,吞噬酥油。
显示巴利原文 Khemaṃ yahiṃ tattha arī udīrito , dakassa majjhe jalate ghatāsano;
今日不必在大地诸树间安住,你们各自散去四方吧,今日我们已有了远离怖畏的庇护。显示巴利原文
Na ajja vāso mahiyā mahīruhe, disā bhajavho saraṇājja no bhayanti.
燃火本生 第三显示巴利原文
Ghatāsanajātakaṃ tatiyaṃ.
134. 禅那净化本生显示巴利原文
134. Jhānasodhanajātakaṃ
Ye saññino tepi duggatā, yepi asaññino tepi duggatā; Etaṃ ubhayaṃ vivajjaya, taṃ samāpattisukhaṃ anaṅgaṇanti.
《禅那净化本生》第四显示巴利原文
Jhānasodhanajātakaṃ catutthaṃ.
135. 《占达巴本生》显示巴利原文
135. Candābhajātakaṃ
Candābhaṃ sūriyābhañca, yodha paññāya gādhati. Avitakkena jhānena, hoti ābhassarūpagoti.
《占达巴本生》第五显示巴利原文
Candābhajātakaṃ pañcamaṃ.
一三六、金鹅本生显示巴利原文
136. Suvaṇṇahaṃsajātakaṃ
Yaṃ laddhaṃ tena tuṭṭhabbaṃ, atilobho hi pāpako; Haṃsarājaṃ gahetvāna, suvaṇṇā parihāyathāti.
金天鹅本生 第六显示巴利原文
Suvaṇṇahaṃsajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
一三七·猫本生显示巴利原文
137. Babbujātakaṃ
Yattheko labhate babbu, dutiyo tattha jāyati; Tatiyo ca catuttho ca, idaṃ te babbukā bilanti.
猫本生第七显示巴利原文
Babbujātakaṃ sattamaṃ.
138. 蜥蜴本生显示巴利原文
138. Godhajātakaṃ
Kiṃ te jaṭāhi dummedha, kiṃ te ajinasāṭiyā; Abbhantaraṃ te gahanaṃ, bāhiraṃ parimajjasīti.
蜥蜴本生 第八显示巴利原文
Godhajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
139. 两边侍奉本生显示巴利原文
139. Ubhatobhaṭṭhajātakaṃ
Akkhī bhinnā paṭo naṭṭho, sakhigehe ca bhaṇḍanaṃ; Ubhato paduṭṭhā kammantā , udakamhi thalamhi cāti.
两处皆失本生 第九显示巴利原文
Ubhatobhaṭṭhajātakaṃ navamaṃ.
乌鸦本生显示巴利原文
140. Kākajātakaṃ
因此,我们与他们毫无关联,这些乌鸦不是我们的亲族。
显示巴利原文 Niccaṃ ubbiggahadayā, sabbalokavihesakā; Tasmā nesaṃ vasā natthi, kākānamhāka ñātinanti.
441 摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
第十 乌鸦本生显示巴利原文
Kākajātakaṃ dasamaṃ.
第十四 不施与品显示巴利原文
Asampadānavaggo cuddasamo.
他护佑种种危厄,安隐无虞;另有他人百问之题,则属光音天。
是故,天鹅最胜者、螺髻与光音,乃至八则坠落、十则乌鸦胜者。
显示巴利原文 Itarītara rakkhasi khemiyo ca, parosatapañhena ābhassaro puna; Atha haṃsavaruttamababbujaṭaṃ, paṭanaṭṭhaka kākavarena dasāti.
300 15. 迦甘德迦品显示巴利原文
15. Kakaṇṭakavaggo
141. 蜥蜴本生显示巴利原文
141. Godhajātakaṃ
与恶人相交,绝不会获得究竟的安乐;
犹如迦甘德迦鸟,蜥蜴家族为自己招来灾祸。
显示巴利原文 Na pāpajanasaṃsevī, accantasukhamedhati; Godhākulaṃ kakaṇṭāva , kaliṃ pāpeti attananti.
蜥蜴本生·第一显示巴利原文
Godhajātakaṃ paṭhamaṃ.
142. 豺本生显示巴利原文
142. Siṅgālajātakaṃ
Etañhi te durājānaṃ, yaṃ sesi matasāyikaṃ; Yassa te kaḍḍhamānassa, hatthā daṇḍo na muccatīti.
豺本生 第二显示巴利原文
Siṅgālajātakaṃ dutiyaṃ.
143. 维罗迦本生显示巴利原文
143. Virocajātakaṃ
你的脑浆迸流,头颅也被劈开;
你肋骨折尽,今日却这般容光焕发。
显示巴利原文 Lasī ca te nipphalitā, matthako ca padālito ; Sabbā te phāsukā bhaggā, ajja kho tvaṃ virocasīti.
维罗咖本生 第三显示巴利原文
Virocajātakaṃ tatiyaṃ.
一四四 难古他本生显示巴利原文
144. Naṅguṭṭhajātakaṃ
火神啊,我们这些不善者,竟以尾巴尖来供奉你,这实在太过了。
显示巴利原文 Bahumpetaṃ asabbhi jātaveda, yaṃ taṃ vāladhinābhipūjayāma; Maṃsārahassa natthajja maṃsaṃ, naṅguṭṭhampi bhavaṃ paṭiggahātūti.
《难古他本生》第四显示巴利原文
Naṅguṭṭhajātakaṃ catutthaṃ.
145. 《罗陀本生》显示巴利原文
145. Rādhajātakaṃ
罗陀,你不知,半夜尚未到来;
你徒然哀叹,科西耶尼的心已离去了。
显示巴利原文 Na tvaṃ rādha vijānāsi, aḍḍharatte anāgate; Abyayataṃ vilapasi, virattā kosiyāyaneti.
罗陀本生 第五显示巴利原文
Rādhajātakaṃ pañcamaṃ.
146. 海乌本生显示巴利原文
146. Samuddakākajātakaṃ
纵然颚骨尚完好,口腔也会变得干涩吧;
我们将退而不能进,唯有眼见这广大海洋被填满。
显示巴利原文 Api nu hanukā santā, mukhañca parisussati; Oramāma na pārema, pūrateva mahodadhīti.
海乌本生 第六品显示巴利原文
Samuddakākajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
147. 花夜本生显示巴利原文
147. Puppharattajātakaṃ
既非此痛,亦非彼痛,乌鸦啄我之痛;
沙玛因那花红之故,不得受用迦提月。
显示巴利原文 Nayidaṃ dukkhaṃ aduṃ dukkhaṃ, yaṃ maṃ tudati vāyaso; Yaṃ sāmā puppharattena, kattikaṃ nānubhossatīti.
第七《花夜本生》显示巴利原文
Puppharattajātakaṃ sattamaṃ.
第148则《豺本生》显示巴利原文
148. Siṅgālajātakaṃ
我不复还来,亦不重复,亦非永不复还;
我因被恐惧所逼,而将进入象群。
显示巴利原文 Nāhaṃ punaṃ na ca punaṃ, na cāpi apunappunaṃ; Hatthibondiṃ pavekkhāmi, tathā hi bhayatajjitoti.
豺本生 第八显示巴利原文
Siṅgālajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
149. 一叶本生显示巴利原文
149. Ekapaṇṇajātakaṃ
Ekapaṇṇo ayaṃ rukkho, na bhūmyā caturaṅgulo; Phalena visakappena, mahāyaṃ kiṃ bhavissatīti.
一叶本生第九显示巴利原文
Ekapaṇṇajātakaṃ navamaṃ.
一五〇 散基瓦本生显示巴利原文
150. Sañjīvajātakaṃ
凡推崇虚妄者,亲近虚妄者,
他自身便成其食物,犹如老虎以散基瓦为食。
显示巴利原文 Asantaṃ yo paggaṇhāti, asantaṃ cūpasevati; Tameva ghāsaṃ kurute, byaggho sañjīvako yathāti.
315 摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
散基瓦本生第十显示巴利原文
Sañjīvajātakaṃ dasamaṃ.
咖咖恩德咖品第十五显示巴利原文
Kakaṇṭaka vaggo pannarasamo.
他乐于智慧,又是杖中最胜者,尾巴闪耀,第五半月的胜者;
大海与迦提迦月复又,四指虎胜者十句。
显示巴利原文 Sukhamedhati daṇḍavaro ca puna, lasi vāladhi pañcamarādhavaro; Samahodadhi kattika bondi puna, caturaṅgulabyagghavarena dasāti.
480 其次为品之摄颂:显示巴利原文
Atha vagguddānaṃ –
上五十品显示巴利原文
(Uparimo paṇṇāsako.)
无戏论、戒品鹿、巢、以利益为第五
祝福、女胜、堕恶趣者、涂污品,这些为十
百超、天鹅与莲花茎、无财、小乌鸦诸品
显示巴利原文 Apaṇṇakaṃ sīlavaggakuruṅga, kulāvakaṃ atthakāmena pañcamaṃ; Āsīso itthivaruṇaṃ apāyi, littavaggena te dasa; Parosataṃ haṃci kusanāḷi , asampadaṃ kakaṇṭakavaggo.
一集庄严显示巴利原文
Ekanipātamhilaṅkatanti.
第151则 国王教诫本生显示巴利原文
151. Rājovādajātakaṃ (2-1-1)
他以善胜善,亦以不善胜不善;
御者,如是之王已至,请驶离道路。
以不怒征服忿怒,以善征服不善;
他以布施降伏悭吝,以真实降伏妄语者;
这位国王正是如此,车夫啊,请你驶离此路吧。
显示巴利原文 Daḷhaṃ daḷhassa khipati, balliko mudunā muduṃ; Sādhumpi sādhunā jeti, asādhumpi asādhunā; Etādiso ayaṃ rājā, maggā uyyāhi sārathi. Akkodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine; Jine kadariyaṃ dānena, saccenālikavādinaṃ; Etādiso ayaṃ rājā, maggā uyyāhi sārathīti.
《王教诫本生》第一显示巴利原文
Rājovādajātakaṃ paṭhamaṃ.
狮子以狮吼之声,震响了达达拉山;
那住在达达拉山的豺,听到狮子的吼声,
它惊恐万状,心生怖畏,心也为之颤抖。
显示巴利原文 152 Asamekkhitakammantaṃ, turitābhinipātinaṃ. Sāni kammāni tappenti, uṇhaṃvajjhohitaṃ mukhe. Sīho ca sīhanādena, daddaraṃ abhinādayi; Sutvā sīhassa nigghosaṃ, siṅgālo daddare vasaṃ; Bhīto santāsamāpādi, hadayañcassa apphalīti.
豺本生·第二显示巴利原文
Siṅgālajātakaṃ dutiyaṃ.
第153则 猪本生显示巴利原文
153. Sūkarajātakaṃ (2-1-3)
朋友,我是四足者,朋友,你也是四足者;
来吧,朋友,转身回来,你为何惊恐奔逃?
显示巴利原文 Catuppado ahaṃ samma, tvampi samma catuppado; Ehi samma nivattassu, kiṃ nu bhīto palāyasi. Asuci pūtilomosi, duggandho vāsi sūkara; Sace yujjhitukāmosi, jayaṃ samma dadāmi teti.
猪本生第三显示巴利原文
Sūkarajātakaṃ tatiyaṃ.
第一五四则 龙王本生(二之一四)显示巴利原文
154. Uragajātaka (2-1-4)
此刻,诸蛇中的最胜者已潜入,借岩石之色而寻求脱身;
他恭敬梵天的形貌,我虽饥饿,也不能去吃。
显示巴利原文 Idhūragānaṃ pavaro paviṭṭho, selassa vaṇṇena pamokkhamicchaṃ; Brahmañca vaṇṇaṃ apacāyamāno, bubhukkhito no vitarāmi bhottuṃ. So brahmagutto cirameva jīva, dibyā ca te pātubhavantu bhakkhā; Yo brahmavaṇṇaṃ apacāyamāno, bubhukkhito no vitarāsi bhottunti.
蛇本生第四显示巴利原文
Uragajātakaṃ catutthaṃ.
第155则 诸破戒者本生 (2-1-5)显示巴利原文
155. Bhaggajātakaṃ (2-1-5)
226 6. 期望品显示巴利原文
6. Āsīsavaggo
婆祇,愿你活满百年,再增二十载;
愿毗舍遮鬼莫食我,愿你活满一百个秋天。
愿你也活满百岁,更增二十个秋;
愿毗舍遮鬼吞下毒,愿你活满一百个秋天。
显示巴利原文 Jīva vassasataṃ bhagga , aparāni ca vīsatiṃ ; Mā maṃ pisācā khādantu, jīva tvaṃ sarado sataṃ. Tvampi vassasataṃ jīva, aparāni ca vīsatiṃ; Visaṃ pisācā khādantu, jīva tvaṃ sarado satanti.
跋嘎本生第五显示巴利原文
Bhaggajātakaṃ pañcamaṃ.
阿利那心本生(2-1-6)显示巴利原文
156. Alīnacittajātakaṃ (2-1-6)
如此,具足依止、精进勇猛的比丘,
修习善法,为证得究竟安稳,
便会渐次证得一切结缚的彻底灭尽。
显示巴利原文 Alīnacittaṃ nissāya, pahaṭṭhā mahatī camū; Kosalaṃ senāsantuṭṭhaṃ, jīvaggāhaṃ agāhayi. Evaṃ nissayasampanno, bhikkhu āraddhavīriyo; Bhāvayaṃ kusalaṃ dhammaṃ, yogakkhemassa pattiyā; Pāpuṇe anupubbena, sabbasaṃyojanakkhayanti.
不退心本生 第六显示巴利原文
Alīnacittajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
157 戒德本生 (2-1-7)显示巴利原文
157. Guṇajātakaṃ (2-1-7)
纵然朋友软弱,只要他坚守友道;
他既是亲族,又是眷属;他是我的朋友,也是我的同伴。
显示巴利原文 Yena kāmaṃ paṇāmeti, dhammo balavataṃ migī; Unnadantī vijānāhi, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Api cepi dubbalo mitto, mittadhammesu tiṭṭhati; So ñātako ca bandhu ca, so mitto so ca me sakhā; Dāṭhini mātimaññittho , siṅgālo mama pāṇadoti.
功德本生第七显示巴利原文
Guṇajātakaṃ sattamaṃ.
一五八 苏哈努本生(2-1-8)显示巴利原文
158. Suhanujātakaṃ (2-1-8)
跳跃、莽撞,惯于咬断缰绳者;
恶者与恶相交,不实者与不实相聚。
显示巴利原文 Nayidaṃ visamasīlena, soṇena suhanū saha; Suhanūpi tādisoyeva, yo soṇassa sagocaro. Pakkhandinā pagabbhena, niccaṃ sandānakhādinā; Sameti pāpaṃ pāpena, sameti asatā asanti.
苏哈努本生 第八品。显示巴利原文
Suhanujātakaṃ aṭṭhamaṃ.
一五九·孔雀本生显示巴利原文
159. Morajātakaṃ (2-1-9)
这位具眼者,独一的君王,金色辉耀,照亮大地,此刻正升起来;显示巴利原文
Udetayaṃ cakkhumā ekarājā, harissavaṇṇo pathavippabhāso ;
我礼敬那金色辉耀、照亮大地者;今日由你守护,我们安然度过此日。
那些通达一切法的婆罗门,我礼敬他们,愿他们护佑我。
我礼敬那金光晃耀、普照大地的您;在您的守护下,我们安稳度过此夜。
那些通达一切法的婆罗门,我礼敬他们,愿他们护佑我。
显示巴利原文 Taṃ taṃ namassāmi harissavaṇṇaṃ pathavippabhāsaṃ, tayājja guttā viharemu divasaṃ. Ye brāhmaṇā vedagū sabbadhamme, te me namo te ca maṃ pālayantu; Namatthu buddhānaṃ namatthu bodhiyā, namo vimuttānaṃ namo vimuttiyā; Imaṃ so parittaṃ katvā, moro carati esanā. Apetayaṃ cakkhumā ekarājā, harissavaṇṇo pathavippabhāso; Taṃ taṃ nammassāmi harissavaṇṇaṃ pathavippabhāsaṃ, tayājja guttā viharemu rattiṃ. Ye brāhmaṇā vedagū sabbadhamme, te me namo te ca maṃ pālayantu; Namatthu buddhānaṃ namatthu bodhiyā, namo vimuttānaṃ namo vimuttiyā; Imaṃ so parittaṃ katvā, moro vāsamakappayīti.
孔雀本生——第九显示巴利原文
Morajātakaṃ navamaṃ.
青颈本生——二之一〇显示巴利原文
160. Vinīlajātakaṃ (2-1-10)
如同那弥提罗城的毗提诃族王,必定也如此
良驹承载骏马,犹如天鹅负载青颈。
青颈啊,你踏上的是险途;孩子啊,你亲近的是不宜之地;
你应依止村落近处,那才是你母亲的家园。
显示巴利原文 Evameva nūna rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ; Assā vahanti ājaññā, yathā haṃsā vinīlakaṃ. Vinīla duggaṃ bhajasi, abhūmiṃ tāta sevasi; Gāmantakāni sevassu, etaṃ mātālayaṃ tavāti.
305 其摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
维尼喇本生·第十显示巴利原文
Vinīlajātakaṃ dasamaṃ.
坚固品·第一显示巴利原文
Daḷhavaggo paṭhamo.
Varaballika daddara sūkarako, uragūttama pañcamabhaggavaro; Mahatīcamu yāva siṅgālavaro, suhanuttama mora vinīlaṃ dasāti.
308 第二 交往品显示巴利原文
2. Santhavavaggo
161. 因陀沙门崛多本生经 (2-2-1)显示巴利原文
161. Indasamānagottajātakaṃ (2-2-1)
不应与卑劣之人亲近结交,圣者善知利益所在,不会与非圣者共处。
纵然长久相伴,恶人仍会造作恶行,犹如那头名叫因德萨马那果德的象。
若你确知有人戒行、智慧与博学与我相当,
你便应与他建立友谊,与善人交往确实带来快乐。
显示巴利原文 Na santhavaṃ kāpurisena kayirā, ariyo anariyena pajānamatthaṃ; Cirānuvutthopi karoti pāpaṃ, gajo yathā indasamānagottaṃ. Yaṃ tveva jaññā sadiso mamanti, sīlena paññāya sutena cāpi; Teneva mettiṃ kayirātha saddhiṃ, sukho have sappurisena saṅgamoti.
因德萨马那果德本生第一显示巴利原文
Indasamānagottajātakaṃ paṭhamaṃ.
第一六二 亲近本生显示巴利原文
162. Santhavajātakaṃ (2-2-2)
与恶人亲近,实无更可哀之事;亲近恶人者,终归于不幸;
他以酥油乳粥饱受款待,却将辛苦搭起的草屋纵火烧毁。
狮子、老虎与豹子,那只名叫萨玛的母狗,也因亲近而能舔它们的面颊。
显示巴利原文 Na santhavasmā paramatthi pāpiyo, yo santhavo kāpurisena hoti; Santappito sappinā pāyasena , kicchākataṃ paṇṇakuṭiṃ adayhi . Na santhavasmā paramatthi seyyo, yo santhavo sappurisena hoti; Sīhassa byagghassa ca dīpino ca, sāmā mukhaṃ lehati santhavenāti.
亲近本生 第二显示巴利原文
Santhavajātakaṃ dutiyaṃ.
163. 须深本生(2-2-3)显示巴利原文
163. Susīmajātakaṃ (2-2-3)
这一群黑鹿,齿白如雪,为数上百,身披金色网罩;
须深,你说要将它们尽数给我,念念不忘历代先祖。
这些是我的黑鹿——白牙森然,上百之数,周身披覆金网。
年轻人,我对你说:‘这些我全都给你。’这正是追念先祖的传承。
显示巴利原文 Kāḷā migā setadantā tavīme , parosataṃ hemajālābhichannā ; Te te dadāmīti susīma brūsi, anussaraṃ pettipitāmahānaṃ. Kāḷā migā setadantā mamīme , parosataṃ hemajālābhicchannā; Te te dadāmīti vadāmi māṇava, anussaraṃ pettipitāmahānanti.
须深本生 第三显示巴利原文
Susīmajātakaṃ tatiyaṃ.
一六四 鹫本生(二之二四)显示巴利原文
164. Gijjhajātakaṃ (2-2-4)
鹫鸟纵然能望见百由旬外的尸骸,显示巴利原文
Yaṃ nu gijjho yojanasataṃ, kuṇapāni avekkhati;
当人趋向毁灭,寿命终尽之时,
无论是罗网还是陷阱,即使碰触,也无所觉知。
显示巴利原文 Kasmā jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhasi. Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye; Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhatīti.
鹫本生第四。显示巴利原文
Gijjhajātakaṃ catutthaṃ.
165. 鼬本生(2-2-5)显示巴利原文
165. Nakulajātakaṃ (2-2-5)
与敌人结成盟约,卵生者啊,胎生者啊;
你露齿而卧,此怖畏从何而来?
对敌人切莫信任,在朋友中也不可轻信;
从无惧中竟生恐惧,连根基也被切断。
显示巴利原文 Sandhiṃ katvā amittena, aṇḍajena jalābuja; Vivariya dāṭhaṃ sesi , kuto te bhayamāgataṃ. Saṅketheva amittasmiṃ, mittasmimpi na vissase; Abhayā bhayamuppannaṃ, api mūlāni kantatīti .
鼬本生·第五显示巴利原文
Nakulajātakaṃ pañcamaṃ.
166. 优波萨拉迦本生(2-2-6)显示巴利原文
166. Upasāḷakajātakaṃ (2-2-6)
名为优波萨拉迦的有情,计一万四千位;
悉皆在此地被烧而亡,世间无有不死者。
真实、法、不害、自制与调伏所在之处;
圣者们亲近于此,此于世间是不死的。
显示巴利原文 Upasāḷakanāmāni , sahassāni catuddasa; Asmiṃ padese daḍḍhāni, natthi loke anāmataṃ. Yamhi saccañca dhammo ca, ahiṃsā saṃyamo damo; Etaṃ ariyā sevanti, etaṃ loke anāmatanti.
伍巴萨喇咖本生·第六显示巴利原文
Upasāḷakajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
167. 三弥提本生显示巴利原文
167. Samiddhijātakaṃ (2-2-7)
比丘,你未进食而来乞食,并非食后还来乞食;
比丘,你先进食,再去乞食,莫让时机空过。
我不识时机,隐藏的时机亦不现;
因此,我未等饭熟便去乞食,切莫让时机弃我而去。
显示巴利原文 Abhutvā bhikkhasi bhikkhu, na hi bhutvāna bhikkhasi; Bhutvāna bhikkhu bhikkhassu, mā taṃ kālo upaccagā. Kālaṃ vohaṃ na jānāmi, channo kālo na dissati; Tasmā abhutvā bhikkhāmi, mā maṃ kālo upaccagāti.
萨弥地本生 第七显示巴利原文
Samiddhijātakaṃ sattamaṃ.
168. 鹰本生显示巴利原文
168. Sakuṇagghijātakaṃ (2-2-8)
老鹰凭借力量俯冲,扑向正在觅食的鹌鹑;
猝然扑至,他便这样遭逢了死亡。
我依此行持而得具足,好乐于祖辈所行之处,
我已远离怨敌,心生欢悦,照见自身的真实义利。
显示巴利原文 Seno balasā patamāno, lāpaṃ gocaraṭhāyinaṃ; Sahasā ajjhappattova, maraṇaṃ tenupāgami. Sohaṃ nayena sampanno, pettike gocare rato; Apetasattu modāmi, sampassaṃ atthamattanoti.
鹞本生 第八显示巴利原文
Sakuṇagghijātakaṃ aṭṭhamaṃ.
169. 无悲本生显示巴利原文
169. Arakajātakaṃ (2-2-9)
凡以慈心悲悯一切世间众生,
向上、向下及横向,无量遍满一切方所;
利益无量心,圆满善修习;
依于限量所造之业,不会在其中残留。
显示巴利原文 Yo ve mettena cittena, sabbalokānukampati; Uddhaṃ adho ca tiriyaṃ, appamāṇena sabbaso. Appamāṇaṃ hitaṃ cittaṃ, paripuṇṇaṃ subhāvitaṃ; Yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ, na taṃ tatrāvasissatīti.
阿拉咖本生 第九则。显示巴利原文
Arakajātakaṃ navamaṃ.
170. 甘塔卡本生 (2-2-10)显示巴利原文
170. Kakaṇṭakajātakaṃ (2-2-10)
从前在拱门顶上,这只甘塔卡并不昂首;
大药啊,请告诉我,甘塔卡是因何而僵硬的。
得到了从未有过的东西,却只值半文钱的卡坎塔卡;
他轻慢那位国王——毗提诃族的米提拉城主。
显示巴利原文 Nāyaṃ pure uṇṇamati , toraṇagge kakaṇṭako; Mahosadha vijānāhi, kena thaddho kakaṇṭako. Aladdhapubbaṃ laddhāna, aḍḍhamāsaṃ kakaṇṭako; Atimaññati rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahanti.
361 此中摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
咖咖恩德伽本生 第十显示巴利原文
Kakaṇṭakajātakaṃ dasamaṃ.
散他瓦品 第二显示巴利原文
Santhavavaggo dutiyo.
接着是因陀罗沙摩纳、树叶小屋、最上调御、秃鹫与胎生者。
优波色罗迦比丘——最胜之语;复次,最上慈爱,第十则故事圆满。
显示巴利原文 Atha indasamāna sapaṇṇakuṭi, susimuttama gijjha jalābujako; Upasāḷaka bhikkhu salāpavaro, atha mettavaro dasapuṇṇamatīti.
364 第三 善品显示巴利原文
3. Kalyāṇavaggo
一七一 善法本生故事(2-3-1)显示巴利原文
171. Kalyāṇadhammajātakaṃ (2-3-1)
众生之主啊,当他在世间获得“善法之人”的美名时,
因此,有智慧的人不应懈怠,纵使以惭愧自制,也当担起责任。
众生之主啊,今日在此,我已获得这个称号,于世间被称为“善法之人”;
我如此审观之后,故于此处出家,因我对诸欲乐确实无任何欲求。
显示巴利原文 Kalyāṇadhammoti yadā janinda, loke samaññaṃ anupāpuṇāti; Tasmā na hiyyetha naro sapañño, hiriyāpi santo dhuramādiyanti. Sāyaṃ samaññā idha majja pattā, kalyāṇadhammoti janinda loke; Tāhaṃ samekkhaṃ idha pabbajissaṃ, na hi matthi chando idha kāmabhogeti.
善法本生·第一显示巴利原文
Kalyāṇadhammajātakaṃ paṭhamaṃ.
一七二 达达拉本生显示巴利原文
172. Daddarajātakaṃ (2-3-2)
“群狮并不回应那吼声,这个自称兽中之王的究竟是谁?”
“孩子,这不过是豺狼在嗥叫,它是兽类中最下劣的一种。”
显示巴利原文 Ko nu saddena mahatā, abhinādeti daddaraṃ; Taṃ sīhā nappaṭinadanti , ko nāmeso migādhibhū. Adhamo migajātānaṃ, siṅgālo tāta vassati; Jātimassa jigucchantā, tuṇhī sīhā samacchareti.
达德拉本生(第二)显示巴利原文
Daddarajātakaṃ dutiyaṃ.
“一七三 猕猴本生(2-3-3)”显示巴利原文
173. Makkaṭajātakaṃ (2-3-3)
“这里刚好有一间小屋,来吧,我们把这小屋给了他。”
显示巴利原文 Tāta māṇavako eso, tālamūlaṃ apassito; Agārakañcidaṃ atthi, handa demassagārakaṃ. Mā kho tvaṃ tāta pakkosi, dūseyya no agārakaṃ; Netādisaṃ mukhaṃ hoti, brāhmaṇassa susīlinoti.
猴本生·第三显示巴利原文
Makkaṭajātakaṃ tatiyaṃ.
174. 背叛猴本生 (2-3-4)显示巴利原文
174. Dubbhiyamakkaṭajātakaṃ (2-3-4)
如今你饮足了水,却作出这般行径。不与恶人相交,才是上善。
显示巴利原文 Adamha te vāri pahūtarūpaṃ, ghammābhitattassa pipāsitassa; So dāni pitvāna kiriṅkarosi , asaṅgamo pāpajanena seyyo. Ko te suto vā diṭṭho vā, sīlavā nāma makkaṭo; Idāni kho taṃ ohacchaṃ , esā asmāka dhammatāti.
杜比亚猴本生·第四显示巴利原文
Dubbhiyamakkaṭajātakaṃ catutthaṃ.
一七五·侍奉太阳本生(2-3-5)显示巴利原文
175. Ādiccupaṭṭhānajātakaṃ (2-3-5)
据说,一切众生之中,确有具足戒行与定力者;
看这卑劣的猴子,竟在侍奉太阳!
你们不知其戒,无知地称赞它;
那火供的器皿和两个水罐,都已破损了。
显示巴利原文 Sabbesu kira bhūtesu, santi sīlasamāhitā; Passa sākhāmigaṃ jammaṃ, ādiccamupatiṭṭhati. Nāssa sīlaṃ vijānātha, anaññāya pasaṃsatha; Aggihuttañca uhannaṃ , dve ca bhinnā kamaṇḍalūti.
日供养本生 第五显示巴利原文
Ādiccupaṭṭhānajātakaṃ pañcamaṃ.
176. 一把豌豆本生显示巴利原文
176. Kaḷāyamuṭṭhijātakaṃ (2-3-6)
这头在林间枝头活动的猕猴真是愚痴,大王,它毫无智慧;
它将满握的豆子尽数撒落,却只去寻觅那一颗掉落的豆子。
显示巴利原文 Bālo vatāyaṃ dumasākhagocaro, paññā janinda nayimassa vijjati; Kaḷāyamuṭṭhiṃ avakiriya kevalaṃ, ekaṃ kaḷāyaṃ patitaṃ gavesati. Evameva mayaṃ rāja, ye caññe atilobhino; Appena bahuṃ jiyyāma, kaḷāyeneva vānaroti.
豆拳本生第六显示巴利原文
Kaḷāyamuṭṭhijātakaṃ chaṭṭhaṃ.
177. 柿树本生显示巴利原文
177. Tindukajātakaṃ (2-3-7)
手持弓箭,身佩箭囊,挥着套索的野蛮人,从四面八方将我们团团围住;
我们被团团包围,如何方能得以解脱?
或许在事务繁忙的众人之中,能有谁的所求得以成就吧。
显示巴利原文 Dhanuhatthakalāpehi, nettiṃ savaradhāribhi; Samantā parikiṇṇamha, kathaṃ mokkho bhavissati. Appeva bahukiccānaṃ, attho jāyetha koci naṃ; Atthi rukkhassa acchinnaṃ, khajjathaññeva tindukanti.
丁杜咖本生 第七显示巴利原文
Tindukajātakaṃ sattamaṃ.
一七八·龟本生 (2-3-8)显示巴利原文
178. Kacchapajātakaṃ (2-3-8)
“这是我的生地,这是我的长养之地”——凭着这个念头,我沉陷在泥沼之中;
那泥沼淹没了我,正如淹没一个无力之人那样。
无论在村落还是山林,何处获得安乐,
那所谓“生”与“有”,具智慧者如实了知;
随其生活而往,不应系着于固定住处。
显示巴利原文 Janittaṃ me bhavittaṃ me, iti paṅke avassayiṃ; Taṃ maṃ paṅko ajjhabhavi, yathā dubbalakaṃ tathā; Taṃ taṃ vadāmi bhaggava, suṇohi vacanaṃ mama. Gāme vā yadi vā raññe, sukhaṃ yatrādhigacchati; Taṃ janittaṃ bhavittañca, purisassa pajānato; Yamhi jīve tamhi gacche, na niketahato siyāti.
第八则龟本生显示巴利原文
Kacchapajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
179. 萨陀法本生 (2-3-9)显示巴利原文
179. Satadhammajātakaṃ (2-3-9)
如此轻蔑正法,以非法谋生的人;
安住于法者,纵有所得,亦不欢喜。
显示巴利原文 Tañca appañca ucchiṭṭhaṃ, tañca kicchena no adā; Sohaṃ brāhmaṇajātiko, yaṃ bhuttaṃ tampi uggataṃ. Evaṃ dhammaṃ niraṃkatvā , yo adhammena jīvati; Satadhammova lābhena, laddhenapi na nandatīti.
第九 百法本生经显示巴利原文
Satadhammajātakaṃ navamaṃ.
180. 难施本生经 (2-3-10)显示巴利原文
180. Duddadajātakaṃ (2-3-10)
布施难施之物、行持难行之业者,
不善之人不效仿善者,善者的法深奥难解。
因此,善者与不善者从此处死后的趣向便截然不同:
不善者堕入地狱,善者以天界为归宿。
显示巴利原文 Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ; Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo durannayo. Tasmā satañca asataṃ, nānā hoti ito gati; Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyaṇāti .
691 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
难施本生 第十显示巴利原文
Duddadajātakaṃ dasamaṃ.
善品第三显示巴利原文
Kalyāṇavaggo tatiyo.
又有那整片的铁与柿树泥沼,以及那极难施舍的百种法,如此便是所说的十种。
显示巴利原文 Susamaññamigādhibhū māṇavako, vāripahūtarūpādiccupaṭṭhānā; Sakaḷāyasatindukapaṅka puna, satadhamma sududdadakena dasāti.
1093 4. 无与伦比品显示巴利原文
4. Asadisavaggo
无与伦比本生显示巴利原文
181. Asadisajātakaṃ (2-4-1)
这位弓箭手无与伦比,乃是力大无比的王子;
他能远射,刹那中的,能摧破庞大的身躯。
他与一切敌人交战之后,却不曾伤害任何一人;
让兄弟得到安稳之后,他安住于自律。
显示巴利原文 Dhanuggaho asadiso, rājaputto mahabbalo; Dūrepātī akkhaṇavedhī, mahākāyappadālano. Sabbāmitte raṇaṃ katvā, na ca kañci viheṭhayi; Bhātaraṃ sotthiṃ katvāna, saṃyamaṃ ajjhupāgamīti.
无比本生·第一显示巴利原文
Asadisajātakaṃ paṭhamaṃ.
182. 战士本生(2-4-2)显示巴利原文
182. Saṅgāmāvacarajātakaṃ (2-4-2)
那战士勇猛有力,以力大而闻名;
你已临近拱门,为何却退却了,象王?
速速摧毁门闩,拔除那些立柱;
摧毁拱门之后,速速进入吧,象王!
显示巴利原文 Saṅgāmāvacaro sūro, balavā iti vissuto; Kiṃ nu toraṇamāsajja, paṭikkamasi kuñjara. Omadda khippaṃ palighaṃ, esikāni ca abbaha ; Toraṇāni ca madditvā, khippaṃ pavisa kuñjarāti.
战场行本生 第二显示巴利原文
Saṅgāmāvacarajātakaṃ dutiyaṃ.
劣水本生显示巴利原文
183. Vālodakajātakaṃ (2-4-3)
饮下那寡味低劣的劣水,驴子们便会醉意生起,陷于狂乱;
而饮此殊胜上味,信度良马却不生醉意。
出身低劣者,仅饮少许,便醉成那般——人主啊,因你问起,我才这样说。
而生于良家、具负重耐劳之德者,饮最上美味,亦不醉。
显示巴利原文 Vālodakaṃ apparasaṃ nihīnaṃ, pitvā mado jāyati gadrabhānaṃ; Imañca pitvāna rasaṃ paṇītaṃ, mado na sañjāyati sindhavānaṃ. Appaṃ pivitvāna nihīnajacco, so majjatī tena janinda puṭṭho ; Dhorayhasīlī ca kulamhi jāto, na majjatī aggarasaṃ pivitvāti.
瓦洛达咖本生第三。显示巴利原文
Vālodakajātakaṃ tatiyaṃ.
184. 山授本生 (2-4-4)显示巴利原文
184. Giridattajātakaṃ (2-4-4)
那匹名为潘达瓦的马,原本是主人的良驹,却被山授调教坏了;
它舍离了旧日本性,便随顺着那人的方式而行。
纵使是身形瘦弱之人,若被妆扮得如同巍峨山岳一般;
也要擒住他的口,在圆场上令他团团打转;
随即迅猛鞭策一番,他便这样调伏而顺从。
显示巴利原文 Dūsito giridattena , hayo sāmassa paṇḍavo; Porāṇaṃ pakatiṃ hitvā, tassevānuvidhiyyati . Sace ca tanujo poso, sikharākāra kappito; Ānane naṃ gahetvāna, maṇḍale parivattaye; Khippameva pahantvāna, tassevānuvidhiyyatīti.
吉利达德本生·第四显示巴利原文
Giridattajātakaṃ catutthaṃ.
185. 无喜本生 (2-4-5)显示巴利原文
185. Anabhiratijātakaṃ (2-4-5)
犹如浑浊不清的水中,不能看见蛤蜊与贝壳;
譬如浑浊的水中,看不清沙砾、细沙与鱼群;同样地,心浑浊时,便不能见自利与他利。
犹如清澈明净的水中,便能见到贝壳与螺;
如此,于澄净的心中,砾石、沙粒与鱼群皆清晰可见;
他既见到自己的利益,也见到他人的利益。
显示巴利原文 Yathodake āvile appasanne, na passati sippikasambukañca; Sakkharaṃ vālukaṃ macchagumbaṃ, evaṃ āvilamhi citte; Na passati attadatthaṃ paratthaṃ. Yathodake acche vippasanne, so passati sippikasambukañca; Sakkharaṃ vālukaṃ macchagumbaṃ, evaṃ anāvilamhi citte; So passati attadatthaṃ paratthanti.
《不喜乐本生》第五显示巴利原文
Anabhiratijātakaṃ pañcamaṃ.
持酪车本生(2-4-6)显示巴利原文
186. Dadhivāhanajātakaṃ (2-4-6)
这棵芒果,昔日色、香、味悉皆具足;
如今受到同样的供养,为何却结出苦涩的果?
持酪车,你的芒果树为苦楝层层环绕;
根与根交缠,枝与枝互相掩映;
只因与苦涩之树共住,芒果便成了苦果。
显示巴利原文 Vaṇṇagandharasūpeto , amboyaṃ ahuvā pure; Tameva pūjaṃ labhamāno, kenambo kaṭukapphalo. Pucimandaparivāro, ambo te dadhivāhana; Mūlaṃ mūlena saṃsaṭṭhaṃ, sākhā sākhā nisevare ; Asātasannivāsena, tenambo kaṭukapphaloti.
达迪瓦哈纳本生(第六)显示巴利原文
Dadhivāhanajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
187. 四个月本生 (2-4-7)显示巴利原文
187. Catumaṭṭhajātakaṃ (2-4-7)
你们登上高处,秘密商谈;
请下到低处来谈,鹿王也会听到。
当金翅鸟与金翅鸟,天神与天神共语之时,
在此,你这四柱者,又能如何?钻进洞去吧,狐狸。
显示巴利原文 Ucce viṭabhimāruyha, mantayavho rahogatā; Nīce oruyha mantavho, migarājāpi sossati. Yaṃ suvaṇṇo suvaṇṇena , devo devena mantaye; Kiṃ tettha catumaṭṭhassa, bilaṃ pavisa jambukāti.
四柱本生·第七显示巴利原文
Catumaṭṭhajātakaṃ sattamaṃ.
188. 狮子与豺本生 (2-4-8)显示巴利原文
188. Sīhakotthujātakaṃ (2-4-8)
指如狮子、爪如狮子,足掌如狮子般安立;
他如狮王,于狮群之中,发出与众不同的吼声。
王子,切莫发声,请于林中安住寂静;
仅凭吼声,他们便能认出你,因为你发出的并非你父亲所传之声。
显示巴利原文 Sīhaṅgulī sīhanakho, sīhapādapatiṭṭhito; So sīho sīhasaṅghamhi, eko nadati aññathā. Mā tvaṃ nadi rājaputta, appasaddo vane vasa; Sarena kho taṃ jāneyyuṃ, na hi te pettiko saroti.
狮子与豺本生·第八显示巴利原文
Sīhakotthujātakaṃ aṭṭhamaṃ.
189. 狮皮本生 (2-4-9)显示巴利原文
189. Sīhacammajātakaṃ (2-4-9)
此非狮子之吼,非虎之啸,非豹之鸣;
卑劣的驴子,虽披着狮子皮,还是叫了起来。
那驴子本可长久享用青青的麦子,
但披着狮子皮一声鸣叫,便败露了自己。
显示巴利原文 Netaṃ sīhassa naditaṃ, na byagghassa na dīpino; Pāruto sīhacammena, jammo nadati gadrabho. Cirampi kho taṃ khādeyya, gadrabho haritaṃ yavaṃ; Pāruto sīhacammena, ravamānova dūsayīti.
狮子皮本生(第九)显示巴利原文
Sīhacammajātakaṃ navamaṃ.
第190则 戒德利益本生(2-4-10)显示巴利原文
190. Sīlānisaṃsajātakaṃ (2-4-10)
请看,此是信心、戒德与布施所感得的果报;
大象化为船的形象,运载具信的在家信徒。
唯与善人共住,唯与善人亲近;
正因与善人同住,理发师得以安隐。
显示巴利原文 Passa saddhāya sīlassa, cāgassa ca ayaṃ phalaṃ; Nāgo nāvāya vaṇṇena, saddhaṃ vahatupāsakaṃ. Sabbhireva samāsetha, sabbhi kubbetha santhavaṃ; Satañhi sannivāsena, sotthiṃ gacchati nhāpitoti.
660 其摄颂为:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
戒利益本生第十。显示巴利原文
Sīlānisaṃsajātakaṃ dasamaṃ.
无比品第四。显示巴利原文
Asadisavaggo catuttho.
持弓者、大象、无味者,山中施者、心喜者、殊胜净心者;
酪车、豺狼、狮子爪,青麦、最胜龙象——此十者。
显示巴利原文 Dhanuggaha kuñjara apparaso, giridattamanāvilacittavaraṃ; Dadhivāhana jambūka sīhanakho, haritayava nāgavarena dasāti.
第五 卢哈卡品显示巴利原文
5. Ruhakavaggo
191. 卢哈卡本生(2-5-1)显示巴利原文
191. Ruhakajātakaṃ (2-5-1)
卢哈卡啊,弓弦虽断,犹可再接;
当接旧弦,莫为忿怒所牵。
当制作新弓弦的材料尚在,制作弓弦的工匠也尚在之时,
我将另做一根新弦,那根旧弦已不堪用了。
显示巴利原文 Api ruhaka chinnāpi, jiyā sandhīyate puna; Sandhīyassu purāṇiyā, mā kodhassa vasaṃ gami. Vijjamānesu vākesu , vijjamānesu kārisu; Aññaṃ jiyaṃ karissāmi, alaññeva purāṇiyāti.
卢哈咖本生 第一显示巴利原文
Ruhakajātakaṃ paṭhamaṃ.
192. 吉祥与黑耳本生(2-5-2)显示巴利原文
192. Sirikāḷakaṇṇijātakaṃ (2-5-2)
女子或容貌端丽,亦或持戒有德;
男子却可能不希求她,摩诃萨,你可相信?
大王,我相信,有的男子确实是无福之人;
吉祥与晦气,从来无法共处。
显示巴利原文 Itthī siyā rūpavatī, sā ca sīlavatī siyā; Puriso taṃ na iccheyya, saddahāsi mahosadha. Saddahāmi mahārāja, puriso dubbhago siyā; Sirī ca kāḷakaṇṇī ca, na samenti kudācananti.
《吉祥与晦气本生》第二。显示巴利原文
Sirikāḷakaṇṇijātakaṃ dutiyaṃ.
小莲花本生(2-5-3)显示巴利原文
193. Cūḷapadumajātakaṃ (2-5-3)
这就是她,我也是他,绝非他人;这就是那被砍断手的人,绝非他人。
显示巴利原文 Ayameva sā ahamapi so anañño, ayameva so hatthacchinno anañño;
406 其摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
谁若说“此为我少妻”——可鄙的女人啊,妇人之中,何曾有过真实。
用木杵击杀这贱民——这凶残的鄙夫,专淫他人妻室者;
至于这背弃丈夫的恶妻,趁她尚在人间,割去她的耳鼻。
显示巴利原文 Yamāha ‘‘komārapatī mama’’nti, vajjhitthiyo natthi itthīsu saccaṃ. Imañca jammaṃ musalena hantvā, luddaṃ chavaṃ paradārūpaseviṃ; Imissā ca naṃ pāpapatibbatāya, jīvantiyā chindatha kaṇṇanāsanti.
《小莲花本生》第三显示巴利原文
Cūḷapadumajātakaṃ tatiyaṃ.
194.《摩尼盗贼本生》显示巴利原文
194. Maṇicorajātakaṃ (2-5-4)
天神们想必是远游去了,这世间想必没有守护者吧;
对于肆意妄为、不加节制的人,难道真的没有能制止他们的人了吗?
显示巴利原文 Na santi devā pavasanti nūna, na hi nūna santi idha lokapālā; Sahasā karontānamasaññatānaṃ, na hi nūna santī paṭisedhitāro. Akāle vassatī tassa, kāle tassa na vassati; Saggā ca cavati ṭhānā, nanu so tāvatā hatoti.
摩尼盗本生第四显示巴利原文
Maṇicorajātakaṃ catutthaṃ.
195. 山麓本生 (2-5-5)显示巴利原文
195. Pabbatūpattharajātakaṃ (2-5-5)
在那令人愉悦的山麓,有一处吉祥的池塘;
那豺狼明知此池为狮子所守护,仍去偷偷饮水。
大王,纵使野兽去饮用那猛兽出没的大河,
也不会因此便不再是大河。若你珍爱于他,就请宽恕吧。
显示巴利原文 Pabbatūpatthare ramme, jātā pokkharaṇī sivā; Taṃ siṅgālo apāpāyi , jānaṃ sīhena rakkhitaṃ. Pivanti ce mahārāja, sāpadāni mahānadiṃ; Na tena anadī hoti, khamassu yadi te piyāti.
山上供养本生第五显示巴利原文
Pabbatūpatthara jātakaṃ pañcamaṃ.
196. 云马本生 (2-5-6)显示巴利原文
196. Valāhakassajātakaṃ (2-5-6)
那些不遵行佛陀所教诫的人,
他们必将走向毁灭,如商人遭遇母夜叉一般。
而那些依佛陀教导而行的人,
将安稳抵达彼岸,如同商人依云马抵达。
显示巴利原文 Ye na kāhanti ovādaṃ, narā buddhena desitaṃ; Byasanaṃ te gamissanti, rakkhasīhiva vāṇijā. Ye ca kāhanti ovādaṃ, narā buddhena desitaṃ; Sotthiṃ pāraṃ gamissanti, valāheneva vāṇijāti.
瓦喇哈咖萨本生 第六显示巴利原文
Valāhakassa jātakaṃ chaṭṭhaṃ.
第197 友敌本生 (2-5-7)显示巴利原文
197. Mittāmittajātakaṃ (2-5-7)
见时不展颜,亦不表欢迎;
不以正眼相看,且处处与他作对。
这些便是显现于敌人身上的行相;
智者藉由见、闻这些行相,便能辨识敌人。
显示巴利原文 Na naṃ umhayate disvā, na ca naṃ paṭinandati; Cakkhūni cassa na dadāti, paṭilomañca vattati. Ete bhavanti ākārā, amittasmiṃ patiṭṭhitā; Yehi amittaṃ jāneyya, disvā sutvā ca paṇḍitoti.
第七 友敌本生显示巴利原文
Mittāmittajātakaṃ sattamaṃ.
第一九八 罗陀本生 (2-5-8)显示巴利原文
198. Rādhajātakaṃ (2-5-8)
你从远行归来,孩子,如今才回来不久;
孩子,你的母亲莫非另有男人相伴?
你说的这番话,言辞既不悦耳,也无真实依据;
就好比波吒帕陀,只能躺在闷烧的余烬之上。
显示巴利原文 Pavāsā āgato tāta, idāni nacirāgato; Kaccinnu tāta te mātā, na aññamupasevati. Na kho panetaṃ subhaṇaṃ, giraṃ saccupasaṃhitaṃ; Sayetha poṭṭhapādova, mummure upakūthitoti .
罗陀本生·第八显示巴利原文
Rādhajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
199. 居士本生(2-5-9)显示巴利原文
199. Gahapatijātakaṃ (2-5-9)
他乞求道:“我已跨过门槛,进到屋里来了。”随后却说:“我没有看见那东西。”
聚落主,我这样对你说:生命如此短暂,你却这般吝啬。
显示巴利原文 Ubhayaṃ me na khamati, ubhayaṃ me na ruccati; Yācāyaṃ koṭṭhamotiṇṇā, nāddasaṃ iti bhāsati. Taṃ taṃ gāmapati brūmi, kadare appasmi jīvite; Dve māse saṅgaraṃ katvā , maṃsaṃ jaraggavaṃ kisaṃ; Appattakāle codesi, tampi mayhaṃ na ruccatīti.
家主本生第九显示巴利原文
Gahapatijātakaṃ navamaṃ.
200. 善戒本生(2-5-10)显示巴利原文
200. Sādhusīlajātakaṃ (2-5-10)
我们便询问那些婆罗门:“我们应礼敬他们中的哪一位呢?”
显示巴利原文 Sarīradabyaṃ vuḍḍhabyaṃ , sojaccaṃ sādhusīliyaṃ; Brāhmaṇaṃ teva pucchāma, kannu tesaṃ vanimhase . Attho atthi sarīrasmiṃ, vuḍḍhabyassa namo kare; Attho atthi sujātasmiṃ, sīlaṃ asmāka ruccatīti.
828 其摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
善戒本生第十。显示巴利原文
Sādhusīlajātakaṃ dasamaṃ.
第五 卢哈咖品显示巴利原文
Ruhakavaggo pañcamo.
阿毗卢哈咖、美貌女、杵、远行者,以及第五莲花池;
随后,解脱商人面露微笑,久来者、库藏与十事身。
显示巴利原文 Apiruhaka rūpavatī musalo, pavasanti sapañcamapokkharaṇī; Atha muttimavāṇija umhayate, ciraāgata koṭṭha sarīra dasāti.
牢狱本生故事显示巴利原文
201. Bandhanāgārajātakaṃ (2-6-1)
智者们说,那以铁、木或芦苇所造的束缚,并非牢固的束缚;
而对宝石耳环、子女妻子的深深贪着与期盼。
智者们称此为坚固的束缚,它令人沉沦,看似松弛,却难以挣脱。
智者们斩断此缚之后,无所期盼,舍弃了感官欲乐,飘然而去。
显示巴利原文 Na taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, yadāyasaṃ dārujapabbajañca ; Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca yā apekkhā. Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, ohārinaṃ sithilaṃ duppamuñcaṃ; Etampi chetvāna vajanti dhīrā, anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyāti.
囚屋本生第一显示巴利原文
Bandhanāgārajātakaṃ paṭhamaṃ.
第二〇二 游戏戒本生 (2-6-2)显示巴利原文
202. Keḷisīlajātakaṃ (2-6-2)
天鹅、白鹭与孔雀,大象、羚羊及鹿群;
他们悉皆畏狮子,体魄无有能比伦。
同样地,在人群之中,即便年少而具智慧;
他正是在那里成为伟大,而非仅有强壮身体的愚人。
显示巴利原文 Haṃsā koñcā mayūrā ca, hatthayo pasadā migā; Sabbe sīhassa bhāyanti, natthi kāyasmi tulyatā. Evameva manussesu, daharo cepi paññavā; So hi tattha mahā hoti, neva bālo sarīravāti.
《戏戒本生》第二显示巴利原文
Keḷisīlajātakaṃ dutiyaṃ.
第203则 甘蔗本生故事 (2-6-3)显示巴利原文
203. Khaṇḍajātakaṃ (2-6-3)
我对广目天王诸龙修习慈心,我对伊罗跋那诸龙修习慈心;
我对六子诸龙修习慈心,也对黑乔达摩诸龙修习慈心。
于无足众生,我怀慈心;于两足众生,我怀慈心;
于四足众生,我怀慈心;于多足众生,我怀慈心。
愿无足众生莫伤害我,愿两足众生莫伤害我;
愿四足众生不伤害我,愿多足众生亦不伤害我。
一切众生,一切生命,一切存在,全无例外;
愿他们都得见吉祥,愿无任何人遭遇不幸。
佛是无量的,法是无量的;
僧是无量的,诸爬虫则是有量的;
如:蛇、蝎、蜈蚣、蜘蛛、蜥蜴、老鼠。
我的护卫已成就,我的守护已安立;愿那些非人都各自散去吧。
显示巴利原文 Virūpakkhehi me mettaṃ, mettaṃ erāpathehi me; Chabyāputtehi me mettaṃ, mettaṃ kaṇhāgotamakehi ca. Apādakehi me mettaṃ, mettaṃ dvipādakehi me; Catuppadehi me mettaṃ, mettaṃ bahuppadehi me. Mā maṃ apādako hiṃsi, mā maṃ hiṃsi dvipādako; Mā maṃ catuppado hiṃsi, mā maṃ hiṃsi bahuppado. Sabbe sattā sabbe pāṇā, sabbe bhūtā ca kevalā; Sabbe bhadrāni passantu, mā kañci pāpamāgamā. Appamāṇo buddho, appamāṇo dhammo; Appamāṇo saṅgho, pamāṇavantāni sarīsapāni ; Ahivicchikasatapadī, uṇṇanābhi sarabūmūsikā. Katā me rakkhā katā me parittā, paṭikkamantu bhūtāni; Sohaṃ namo bhagavato, namo sattannaṃ sammāsambuddhānanti.
坎达本生经第三。显示巴利原文
Khaṇḍajātakaṃ tatiyaṃ.
204. 英雄本生(2-6-4)显示巴利原文
204. Vīrakajātakaṃ (2-6-4)
英雄,你可曾见过那音声甜美的鸟,
颈项色泽宛如孔雀,那是我具冠的夫婿。
那是一只水陆觅食的飞禽,常以生鱼为食,
那只仿效它的冠羽鸟,被苔藓缠缚而死。
显示巴利原文 Api vīraka passesi, sakuṇaṃ mañjubhāṇakaṃ; Mayūragīvasaṅkāsaṃ, patiṃ mayhaṃ saviṭṭhakaṃ. Udakathalacarassa pakkhino, niccaṃ āmakamacchabhojino; Tassānukaraṃ saviṭṭhako, sevāle paliguṇṭhito matoti.
《威拉咖本生》第四。显示巴利原文
Vīrakajātakaṃ catutthaṃ.
《恒河鱼本生经》显示巴利原文
205. Gaṅgeyyajātakaṃ (2-6-5)
恒河之鱼美丽,亚穆纳之鱼亦复美丽,
此男子具足四肢,躯干圆实如尼拘律树,
他颈项微长,于一切中最为超胜。
所问之事,他不作答,却另说一番话;
这个称赞自己的人,我们并不中意。
显示巴利原文 Sobhati maccho gaṅgeyyo, atho sobhati yāmuno ; Catuppadoyaṃ puriso, nigrodhaparimaṇḍalo; Īsakāyata gīvo ca, sabbeva atirocati. Yaṃ pucchito na taṃ akkhāsi , aññaṃ akkhāsi pucchito; Attappasaṃsako poso, nāyaṃ asmāka ruccatīti.
恒河本生(第五)显示巴利原文
Gaṅgeyyajātakaṃ pañcamaṃ.
206. 鹿本生显示巴利原文
206. Kuruṅgamigajātakaṃ (2-6-6)
来啊,乌龟,用你的牙齿咬断这藤蔓做的套索。显示巴利原文
Iṅgha vaddhamayaṃ pāsaṃ, chinda dantehi kacchapa;
乌龟潜入水中,鹿儿奔入森林;
鸟儿从树梢上,将幼雏带到了远方。
显示巴利原文 Ahaṃ tathā karissāmi, yathā nehiti luddako. Kacchapo pāvisī vāriṃ, kuruṅgo pāvisī vanaṃ; Satapatto dumaggamhā, dūre putte apānayīti.
库龙伽鹿本生(第六)显示巴利原文
Kuruṅgamigajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
二〇七 驴本生显示巴利原文
207. Assakajātakaṃ (2-6-7)
此地,我曾随阿娑迦王一同游历;
为欲乐故,与亲爱的丈夫共住。
显示巴利原文 Ayamassakarājena, deso vicarito mayā; Anukāmaya kāmena , piyena patinā saha. Navena sukhadukkhena, porāṇaṃ apidhīyati ; Tasmā assakaraññāva, kīṭo piyataro mamāti.
阿萨咖本生·第七显示巴利原文
Assakajātakaṃ sattamaṃ.
208. 鳄鱼本生(2-6-8)显示巴利原文
208. Susumārajātakaṃ (2-6-8)
Alaṃ metehi ambehi, jambūhi panasehi ca; Yāni pāraṃ samuddassa, varaṃ mayhaṃ udumbaro. Mahatī vata te bondi, na ca paññā tadūpikā; Susumāra vañcito mesi, gaccha dāni yathāsukhanti.
苏苏玛拉本生(第八)显示巴利原文
Susumārajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
209. 鸡本生(2-6-9)显示巴利原文
209. Kukkuṭajātakaṃ (2-6-9)
我曾于林中见种种树,马耳树、毗毗吒迦树;
树啊,它们皆不能如你一般;而你竟能如此!
这只老鸡,已破笼而出;
“要善于避开猛兽的陷阱,”它这样说着,便离开了。
显示巴利原文 Diṭṭhā mayā vane rukkhā, assakaṇṇā vibhīṭakā ; Na tāni evaṃ sakkanti, yathā tvaṃ rukkha sakkasi. Purāṇakukkuṭo ayaṃ, bhetvā pañjaramāgato; Kusalo vāḷapāsānaṃ, apakkamati bhāsatīti.
第九则鸡本生显示巴利原文
Kukkuṭa jātakaṃ navamaṃ.
第210则 甘达伽拉本生(2-6-10)显示巴利原文
210. Kandagalakajātakaṃ (2-6-10)
它确实曾穿行林中,啄食于那些无心材的枯木;
而后,它撞上了心材质密的阔叶树,正是在那里,金翅鸟撞破了自己的头。
显示巴利原文 Ambho ko nāma yaṃ rukkho, sinnapatto sakaṇṭako; Yattha ekappahārena, uttamaṅgaṃ vibhijjitaṃ . Acāri vatāyaṃ vitudaṃ vanāni, kaṭṭhaṅgarukkhesu asārakesu; Athāsadā khadiraṃ jātasāraṃ , yatthabbhidā garuḷo uttamaṅganti.
790 摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
坎达嘎喇咖本生第十显示巴利原文
Kandagalaka jātakaṃ dasamaṃ.
不坚固品第六显示巴利原文
Nataṃdaḷhavaggo chaṭṭho.
坚固缚、鹅王、毗卢博叉、有粪者、鱼王;
沙库龙伽、具阿娑迦、芒果王,然后是鸡、金翅鸟等十则。
显示巴利原文 Daḷhabandhana haṃsavaro ca puna, virūpakkha saviṭṭhaka macchavaro; Sakuruṅga saassaka ambavaro, puna kukkuṭako garuḷena dasāti.
7. 毗罗那柱品显示巴利原文
7. Bīraṇathambhavaggo
二一一 索玛达塔本生(第二册第七品第一则)显示巴利原文
211. Somadattajātakaṃ (2-7-1)
索马达多啊,乞求者所遇有二:
或不得利,或得财富,这便是乞求的法则。
显示巴利原文 Akāsi yoggaṃ dhuvamappamatto, saṃvaccharaṃ bīraṇathambhakasmiṃ; Byākāsi saññaṃ parisaṃ vigayha, na niyyamo tāyati appapaññaṃ. Dvayaṃ yācanako tāta, somadatta nigacchati; Alābhaṃ dhanalābhaṃ vā, evaṃ dhammā hi yācanāti.
索马达多本生第一。显示巴利原文
Somadattajātakaṃ paṭhamaṃ.
212. 残食本生经显示巴利原文
212. Ucchiṭṭhabhattajātakaṃ (2-7-2)
上层是一副模样,下层是另一副模样;
我请问婆罗门女:下方是什么,上方又是什么?
显示巴利原文 Añño uparimo vaṇṇo, añño vaṇṇo ca heṭṭhimo; Brāhmaṇī tveva pucchāmi, kiṃ heṭṭhā kiñca uppari. Ahaṃ naṭosmi bhaddante, bhikkhakosmi idhāgato; Ayañhi koṭṭhamotiṇṇo, ayaṃ so yaṃ gavesasīti.
残食本生第二显示巴利原文
Ucchiṭṭhabhattajātakaṃ dutiyaṃ.
第213篇 婆楼本生 (2-7-3)显示巴利原文
213. Bharujātakaṃ (2-7-3)
于诸仙人中,我曾闻说:“婆楼王”如是:
国土俱毁,王亦殒灭,归于无有。
显示巴利原文 Isīnamantaraṃ katvā, bharurājāti me sutaṃ; Ucchinno saha raṭṭhehi , sarājā vibhavaṅgato. Tasmā hi chandāgamanaṃ, nappasaṃsanti paṇḍitā; Aduṭṭhacitto bhāseyya, giraṃ saccupasaṃhitanti.
帕鲁本生第三。显示巴利原文
Bharujātakaṃ tatiyaṃ.
214. 满河本生 (2-7-4)显示巴利原文
214. Puṇṇanadījātakaṃ (2-7-4)
满河因何而被称为可爱?生长的大麦因何而被称为隐藏?
那远去之人因何而被呼唤?他已来到你这里,来吧,请用食,婆罗门。
显示巴利原文 Puṇṇaṃ nadiṃ yena ca peyyamāhu, jātaṃ yavaṃ yena ca guyhamāhu; Dūraṃ gataṃ yena ca avhayanti, so tyāgato handa ca bhuñja brāhmaṇa. Yato maṃ saratī rājā, vāyasampi pahetave; Haṃsā koñcā mayūrā ca , asatīyeva pāpiyāti.
满河本生第四显示巴利原文
Puṇṇanadījātakaṃ catutthaṃ.
215. 乌龟本生经 (2-7-5)显示巴利原文
215. Kacchapajātakaṃ (2-7-5)
乌龟开口说了话,反倒害了自己;
在紧紧咬住的木头上,它被自己的言语所毁。
显示巴利原文 Avadhī vata attānaṃ, kacchapo byāharaṃ giraṃ ; Suggahītasmiṃ kaṭṭhasmiṃ, vācāya sakiyāvadhi. Etampi disvā naravīriyaseṭṭha, vācaṃ pamuñce kusalaṃ nātivelaṃ; Passasi bahubhāṇena, kacchapaṃ byasanaṃ gatanti.
龟本生第五显示巴利原文
Kacchapajātakaṃ pañcamaṃ.
鱼本生(2-7-6)显示巴利原文
216. Macchajātakaṃ (2-7-6)
那幻术之火不能烧我,削得尖锐的木桩也不会折磨我;
那条母鱼心里念着我,她的心却已随欲乐转向了他人。
那贪欲之火焚烧着我,又灼烤我的心;
诸位尊者,请从网中放我出去——在欲乐中,从不曾有人丧命。
显示巴利原文 Na māyamaggi tapati, na sūlo sādhutacchito; Yañca maṃ maññate macchī, aññaṃ so ratiyā gato. So maṃ dahati rāgaggi, cittaṃ cūpatapeti maṃ; Jālino muñcathāyirā maṃ, na kāme haññate kvacīti.
第六 鱼本生显示巴利原文
Macchajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
二一七 渔夫本生(二·七·七)显示巴利原文
217. Seggujātakaṃ (2-7-7)
所有人都满心欢喜,那些不谙村落之法的人便随顺了;
“少女啊,你今日所行的到底是什么法?为何被捉住后,在林间独自悲泣?”
那个本该在痛苦时成为依怙的人,正是我的父亲,他却在林中对我加以伤害;
我在这林野深处为谁哀泣?那个本应是我的护者,却亲手施加了伤害。
显示巴利原文 Sabbo loko attamano ahosi, akovidā gāmadhammassa seggu; Komāri ko nāma tavajja dhammo, yaṃ tvaṃ gahitā pavane parodasi. Yo dukkhaphuṭṭhāya bhaveyya tāṇaṃ, so me pitā dubbhi vane karoti; Sā kassa kandāmi vanassa majjhe, yo tāyitā so sahasaṃ karotīti.
谢咕本生第七。显示巴利原文
Seggujātakaṃ sattamaṃ.
狡诈商人本生 (2-7-8)显示巴利原文
218. Kūṭavāṇijajātakaṃ (2-7-8)
这奸诈者设下的奸计,虽是苦心谋划,/ 却让反奸计者以其人之计还击于身。
显示巴利原文 Saṭhassa sāṭheyyamidaṃ sucintitaṃ, paccoḍḍitaṃ paṭikūṭassa kūṭaṃ; Phālañce khādeyyuṃ mūsikā, kasmā kumāraṃ kulalā na hareyyuṃ. Kūṭassa hi santi kūṭakūṭā, bhavati cāpi nikatino nikatyā; Dehi puttanaṭṭha phālanaṭṭhassa phālaṃ, mā te puttamahāsi phālanaṭṭhoti.
《欺诈商人本生》第八显示巴利原文
Kūṭavāṇijajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
219. 受呵责者的本生(2-7-9)显示巴利原文
219. Garahitajātakaṃ (2-7-9)
“我的金币,我的黄金”——他们日夜所谈论的,不外乎这些。
显示巴利原文 Hiraññaṃ me suvaṇṇaṃ me, esā rattiṃ divā kathā; Dummedhānaṃ manussānaṃ, ariyadhammaṃ apassataṃ. Dve dve gahapatayo gehe, eko tattha amassuko; Lambatthano veṇikato, atho aṅkitakaṇṇako; Kīto dhanena bahunā, so taṃ vitudate jananti.
受责本生第九显示巴利原文
Garahitajātakaṃ navamaṃ.
220. 法幢本生(2-7-10)显示巴利原文
220. Dhammadhajajātakaṃ (2-7-10)
你容颜安详,却从王都来到这荒野,
你独自一人坐在树下,如同孤苦者一般,静默沉思。
我容貌安详,从王城来到这荒野;
我独自一人坐在树下,如同孤苦者一般,静默沉思;
随念善人之法。
显示巴利原文 Sukhaṃ jīvitarūposi, raṭṭhā vivanamāgato; So ekako rukkhamūle , kapaṇo viya jhāyasi. Sukhaṃ jīvitarūposmi, raṭṭhā vivanamāgato; So ekako rukkhamūle, kapaṇo viya jhāyāmi; Sataṃ dhammaṃ anussaraṃti.
531 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
法幢本生第十。显示巴利原文
Dhammadhajajātakaṃ dasamaṃ.
孤沙草束品第七显示巴利原文
Bīraṇathambhavaggo sattamo.
复次,最尊贵的孤沙草束、舞者、跋如王与至上的满河;
多语者、火与风、鼠,鹌鹑与垂乳,穷人与十事。
显示巴利原文 Atha bīraṇathambhavaro ca naṭo, bharurājavaruttamapuṇṇanadī; Bahubhāṇi aggipavane mūsikā, sahalambatthano kapaṇena dasāti.
612 8. 袈裟品显示巴利原文
8. Kāsāvavaggo
221. 袈裟本生(2-8-1)显示巴利原文
221. Kāsāvajātakaṃ (2-8-1)
若人未离垢染,身披此袈裟衣;
离于调伏与真实者,不配身着这件袈裟。
已吐弃烦恼、于戒行中极善安住者,
具足调伏与真实,他确实堪配身着这件袈裟。
显示巴利原文 Anikkasāvo kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridahissati ; Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati. Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito; Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahatīti.
袈裟本生·第一显示巴利原文
Kāsāvajātakaṃ paṭhamaṃ.
二二二 小欢喜本生(二之八之二)显示巴利原文
222. Cūḷanandiyajātakaṃ (2-8-2)
这便是那时老师的教言,是波拉沙利耶所宣说的:
莫造作那作后令你追悔痛苦的恶业。
显示巴利原文 Idaṃ tadācariyavaco, pārāsariyo yadabravi ; Māsu tvaṃ akari pāpaṃ, yaṃ tvaṃ pacchā kataṃ tape. Yāni karoti puriso, tāni attani passati; Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpakaṃ; Yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalanti.
小难陀亚本生(第二)显示巴利原文
Cūḷanandiyajātakaṃ dutiyaṃ.
223. 普塔跋陀本生 (2-8-3)显示巴利原文
223. Puṭabhattajātakaṃ (2-8-3)
向致敬你者致敬,亲近亲近你者;成全你事业的人,你亦应成全他的事业。
不要为不期待你得益的人谋求利益;即便他不亲近你,你也不应亲近他。
舍弃那舍弃你者,勿生系着;对心已背弃者,莫与亲近。
鸟儿知道那棵树的果实已经耗尽,便会另寻他树,因为世界广阔无边。
显示巴利原文 Name namantassa bhaje bhajantaṃ, kiccānukubbassa kareyya kiccaṃ; Nānatthakāmassa kareyya atthaṃ, asambhajantampi na sambhajeyya. Caje cajantaṃ vanathaṃ na kayirā, apetacittena na sambhajeyya; Dijo dumaṃ khīṇaphalanti ñatvā, aññaṃ samekkheyya mahā hi loko.
布德帕德本生第三显示巴利原文
Puṭabhattajātakaṃ tatiyaṃ.
224. 鳄鱼本生(2-8-4)显示巴利原文
224. Kumbhilajātakaṃ (2-8-4)
猴王啊,若有谁像你这样具备四种法——
真实、法、坚忍与慷慨,他以此超越所见。
若人不具备这些至为殊胜的美德,
真实、法、坚忍、慷慨,能令人不违失所见。
显示巴利原文 Yassete caturo dhammā, vānarinda yathā tava; Saccaṃ dhammo dhiti cāgo, diṭṭhaṃ so ativattati. Yassa cete na vijjanti, guṇā paramabhaddakā; Saccaṃ dhammo dhiti cāgo, diṭṭhaṃ so nātivattatīti.
第四 鳄鱼本生显示巴利原文
Kumbhilajātakaṃ catutthaṃ.
二二五 堪提婆那本生显示巴利原文
225. Khantivaṇṇajātakaṃ (2-8-5)
Atthi me puriso deva, sabbakiccesu byāvaṭo ; Tassa cekoparādhatthi, tattha tvaṃ kinti maññasi. Amhākampatthi puriso, ediso idha vijjati; Dullabho aṅgasampanno, khantirasmāka ruccatīti.
安忍功德本生第五显示巴利原文
Khantivaṇṇajātakaṃ pañcamaṃ.
《戈西耶本生》(226)显示巴利原文
226. Kosiyajātakaṃ (2-8-6)
若非时而出,纵使只是一人,亦会累及大众;
终究一事无成,犹如鸦群围攻猫头鹰。
智者通达时宜与方法,洞悉他人的破绽;
降伏一切怨敌之后,便如那猫头鹰一般,得享安乐。
显示巴利原文 Kāle nikkhamanā sādhu, nākāle sādhu nikkhamo; Akālena hi nikkhamma, ekakampi bahujjano; Na kiñci atthaṃ joteti, dhaṅkasenāva kosiyaṃ. Dhīro ca vidhividhānaññū, paresaṃ vivarānugū; Sabbāmitte vasīkatvā, kosiyova sukhī siyāti.
国西亚本生 第六显示巴利原文
Kosiyajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
《粪虫本生》·二二七(二·八·七)显示巴利原文
227. Gūthapāṇajātakaṃ (2-8-7)
勇士与勇士相逢,与勇猛的击敌者遭遇;
来吧,大象,掉头回来,你为何畏惧而逃呢?
我不用脚来踏杀你,不用象牙,也不用象鼻;
我以粪击你,让恶臭者死于恶臭。
显示巴利原文 Sūro sūrena saṅgamma, vikkantena pahārinā; Ehi nāga nivattassu, kiṃ nu bhīto palāyasi; Passantu aṅgamagadhā, mama tuyhañca vikkamaṃ. Na taṃ pādā vadhissāmi, na dantehi na soṇḍiyā; Mīḷhena taṃ vadhissāmi, pūti haññatu pūtināti.
粪虫本生第七则显示巴利原文
Gūthapāṇajātakaṃ sattamaṃ.
228. 迦摩尼塔本生经 (2-8-8)显示巴利原文
228. Kāmanītajātakaṃ (2-8-8)
我渴望得到三山之间的地域,般遮罗、俱卢与凯卡迦;
婆罗门,我还想求那更胜一筹的境界。请疗愈我,婆罗门,疗愈我这被贪欲所缚的人。
有些人能为被黑蛇咬伤的人施治,智者能为被非人附体的人施治;
却无人能为被贪欲所缚的人施治,因为贪欲已然深入,又何来疗愈可言?
显示巴利原文 Tayo giriṃ antaraṃ kāmayāmi, pañcālā kuruyo kekake ca ; Tatuttariṃ brāhmaṇa kāmayāmi, tikiccha maṃ brāhmaṇa kāmanītaṃ. Kaṇhāhidaṭṭhassa karonti heke, amanussapaviṭṭhassa karonti paṇḍitā; Na kāmanītassa karoti koci, okkantasukkassa hi kā tikicchāti.
欲导本生·第八显示巴利原文
Kāmanītajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
二二九 败逃本生显示巴利原文
229. Palāyitajātakaṃ (2-8-9)
象阵若云,马队如环,战车似潮,箭落如雨
手持强弓的悍勇战士,从四面八方将塔迦斯喇城团团包围。
显示巴利原文 Gajaggameghehi hayaggamālibhi, rathūmijātehi sarābhivassebhi ; Tharuggahāvaṭṭa daḷhappahāribhi, parivāritā takkasilā samantato. Abhidhāvatha cūpadhāvatha ca , vividhā vināditā vadantibhi; Vattatajja tumulo ghoso yathā, vijjulatā jaladharassa gajjatoti .
逃走本生第九显示巴利原文
Palāyitajātakaṃ navamaṃ.
第230篇 第二逃走本生 (2-8-10)显示巴利原文
230. Dutiyapalāyitajātakaṃ (2-8-10)
莫作愚痴的哭泣,世间无人能与他相比;你只会自受烧灼,寻不到任何可以阻拦他的人。
显示巴利原文 Dhajamaparimitaṃ anantapāraṃ, duppasahaṃdhaṅkehi sāgaraṃva ; Girimivaanilena duppasayho , duppasaho ahamajjatādisena. Mā bāliyaṃ vilapi na hissa tādisaṃ, viḍayhase na hi labhase nisedhakaṃ;
你冲撞了他,如同冲撞一头独行的象,他必将抬脚将你踏碎,如同踩碎芦苇一般。显示巴利原文
Āsajjasi gajamiva ekacārinaṃ, yo taṃ padā naḷamiva pothayissatīti.
1202 彼之摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
第二逃走本生第十显示巴利原文
Dutiyapalāyitajātakaṃ dasamaṃ.
袈裟品 第八显示巴利原文
Kāsāvavaggo aṭṭhamo.
殊胜衣语、枯树果、四胜法、最上人
乌鸦摩揭陀、名为三山、最胜象、胜旗,凡十则。
显示巴利原文 Varavatthavaco dumakhīṇaphalaṃ, caturodhammavaraṃ purisuttama; Dhaṅkamagadhā ca tayogirināma, gajaggavaro dhajavarena dasāti.
1205 第九 拖鞋品显示巴利原文
9. Upāhanavaggo
鞋子本生故事显示巴利原文
231. Upāhanajātakaṃ (2-9-1)
就像有人买来鞋子,原为求得安适,却反而带来痛苦;
脚被酷热煎逼、被硬地压迫,那双鞋子,竟磨损了自己的脚。
同样地,一个出身低贱、不具圣性的人,从你这里受学了明与闻;
显示巴利原文 Yathāpi kītā purisassupāhanā, sukhassa atthāya dukhaṃ udabbahe; Ghammābhitattā thalasā papīḷitā, tasseva pāde purisassa khādare. Evameva yo dukkulīno anariyo, tammāka vijjañca sutañca ādiya;
他却在彼处用这所学反噬了你——这种人即被称为不具圣性,犹如那双坏鞋的譬喻。显示巴利原文
Tameva so tattha sutena khādati, anariyo vuccati dupāhanūpamoti .
鞋本生初显示巴利原文
Upāhanajātakaṃ paṭhamaṃ.
232. 琵琶弦本生故事显示巴利原文
232. Vīṇāguṇajātakaṃ (2-9-2)
Ekacintito yamattho, bālo apariṇāyako; Na hi khujjena vāmena, bhoti saṅgantumarahasi. Purisūsabhaṃ maññamānā, ahaṃ khujjamakāmayiṃ;
如今,他蜷缩而卧,恰似一把断了弦的琴。显示巴利原文
Soyaṃ saṃkuṭito seti, chinnatanti yathā viṇāti .
琴弦本生 第二显示巴利原文
Vīṇāguṇajātakaṃ dutiyaṃ.
233. 《维坎纳本生》(2-9-3)显示巴利原文
233. Vikaṇṇajātakaṃ (2-9-3)
你愿往何处,便往何处去吧,你已被维坎纳之箭射中要害。
它已饱餐那味美的饮食,这贪馋之徒,仍追逐着鱼儿不放。
就这样,他投身于世间利养,随自心的推动而流转,饱受摧残。
显示巴利原文 Kāmaṃ yahiṃ icchasi tena gaccha, viddhosi mammamhi vikaṇṇakena; Hatosi bhattena suvāditena , lolo ca macche anubandhamāno. Evampi lokāmisaṃ opatanto, vihaññatī cittavasānuvattī;
他便这样命丧亲友之间,如同那条追逐鱼儿的鳄鱼一般。显示巴利原文
So haññati ñātisakhāna majjhe, macchānugo soriva suṃsumāroti .
《维咖纳本生》第三显示巴利原文
Vikaṇṇajātakaṃ tatiyaṃ.
二三四 剑叶林本生谭显示巴利原文
234. Asitābhūjātakaṃ (2-9-4)
此皆由你自造作,所欲已离你远去;
此物断灭无余,犹如细尘遭连根斫断。
贪求无厌,以过度的贪欲与骄慢,
如此便会从利益中衰亡,犹如我——阿西塔布。
显示巴利原文 Tvameva dānimakara , yaṃ kāmo byagamā tayi; Soyaṃ appaṭisandhiko, kharachinnaṃva renukaṃ . Atricchaṃ atilobhena, atilobhamadena ca; Evaṃ hāyati atthamhā, ahaṃva asitābhuyāti.
阿西塔布本生 第四显示巴利原文
Asitābhūjātakaṃ catutthaṃ.
235. 犊鼻本生(2-9-5)显示巴利原文
235. Vacchanakhajātakaṃ (2-9-5)
家有金银财宝,有美食,犊鼻啊,那才是快乐之家;
在那里,你们吃饱喝足之后,便可无有牵挂地安歇。
显示巴利原文 Sukhā gharā vacchanakha, sahiraññā sabhojanā; Yattha bhutvā pivitvā ca, sayeyyātha anussuko. Gharā nānīhamānassa, gharā nābhaṇato musā; Gharā nādinnadaṇḍassa, paresaṃ anikubbato ; Evaṃ chiddaṃ durabhisambhavaṃ , ko gharaṃ paṭipajjatīti.
瓦洽那卡本生(第五)显示巴利原文
Vacchanakhajātakaṃ pañcamaṃ.
236. 白鹭本生(2-9-6)显示巴利原文
236. Bakajātakaṃ (2-9-6)
这真是一只祥瑞的鸟儿,容颜皎洁如白睡莲;
它敛起双翅,缓缓地,仿佛正在入定。
未了解他的戒行,不应妄加称赞;
这只鸟并不哺育我们,因此它敛翼不动。
显示巴利原文 Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo kumudasannibho; Vūpasantehi pakkhehi, mandamandova jhāyati. Nāssa sīlaṃ vijānātha, anaññāya pasaṃsatha; Amhe dijo na pāleti, tena pakkhī na phandatīti.
第六 鹭鸟本生显示巴利原文
Bakajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
第237 萨给德本生 (2-9-7)显示巴利原文
237. Sāketajātakaṃ (2-9-7)
世尊,是什么因缘,令此处的某些人,
心极度清凉而寂静,心也变得明净澄澈;
是由于过去的共住,还是由于现世的利益;
爱便如此生起,犹如水生之青莲。
显示巴利原文 Ko nu kho bhagavā hetu, ekacce idha puggale; Atīva hadayaṃ nibbāti, cittañcāpi pasīdati. Pubbeva sannivāsena, paccuppannahitena vā; Evaṃ taṃ jāyate pemaṃ, uppalaṃva yathodaketi.
第七则 娑鸡帝本生显示巴利原文
Sāketajātakaṃ sattamaṃ.
238. 一偈本生(2-9-8)显示巴利原文
238. Ekapadajātakaṃ (2-9-8)
来,孩子,说一句含摄众多义理的偈颂,
你只需说些简要之言,好让我们依此成办利益。
孩子,请说一句善巧、蕴含多义的偈颂,
且它安立于戒德之中,成就于忍辱之上;
足以令朋友欢喜,亦足以令敌人忧苦。
显示巴利原文 Iṅgha ekapadaṃ tāta, anekatthapadassitaṃ ; Kiñci saṅgāhikaṃ brūsi, yenatthe sādhayemase. Dakkheyyekapadaṃ tāta, anekatthapadassitaṃ; Tañca sīlena saññuttaṃ, khantiyā upapāditaṃ; Alaṃ mitte sukhāpetuṃ, amittānaṃ dukhāya cāti.
一足本生 第八显示巴利原文
Ekapadajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
239. 绿蛙本生 (2-9-9)显示巴利原文
239. Haritamaṇḍūkajātakaṃ (2-9-9)
我虽为毒蛇,亦钻入了鱼笼口;
绿母却甘愿我被群鱼吞食。
一个人只要力所能及,便必定掠夺;
当他人劫掠时,被劫掠者又会去劫掠。
显示巴利原文 Āsīvisampi maṃ santaṃ, paviṭṭhaṃ kumināmukhaṃ; Ruccate haritāmātā, yaṃ maṃ khādanti macchakā. Vilumpateva puriso, yāvassa upakappati; Yadā caññe vilumpanti, so vilutto vilumpatīti .
第九 绿蛙本生显示巴利原文
Haritamaṇḍūkajātakaṃ navamaṃ.
240. 大平加拉王本生显示巴利原文
240. Mahāpiṅgalajātakaṃ (2-9-10)
平加拉王在世时,一切民众皆受其苦;待他死后,人们才得以感到释然与庆幸。
守门人,莫非那黑眸之人是你的至爱?你为何因此悲泣?
他从此处离去后,也许会加害阎罗王;阎罗王被他所害后,又会将他送回此处。
他的尸体被上千车薪柴焚烧,又被上百罐水浇淋,
那块地已经准备妥善,不必害怕,他不会来的。
显示巴利原文 Sabbo jano hiṃsito piṅgalena, tasmiṃ mate paccayā vedayanti; Piyo nu te āsi akaṇhanetto, kasmā nu tvaṃ rodasi dvārapāla. Na me piyo āsi akaṇhanetto, bhāyāmi paccāgamanāya tassa; Ito gato hiṃseyya maccurājaṃ, so hiṃsito āneyya puna idha. Daḍḍho vāhasahassehi, sitto ghaṭasatehi so; Parikkhatā ca sā bhūmi, mā bhāyi nāgamissatīti.
838 此是摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
大棕色本生经第十显示巴利原文
Mahāpiṅgalajātakaṃ dasamaṃ.
鞋品第九显示巴利原文
Upāhanavaggo navamo.
瓦鲁帕哈那、库贾、维坎纳卡卡、阿西塔布亚,第五位是婆蹉纳卡;
迪加、佩玛瓦鲁塔马、埃卡帕达、库米纳穆卡、宾嘎拉卡,共十则。
显示巴利原文 Varupāhana khujja vikaṇṇakako, asitābhuya pañcamavacchanakho; Dija pemavaruttamaekapadaṃ, kumināmukha piṅgalakena dasāti.
841 十、豺狼品显示巴利原文
10. Siṅgālavaggo
第241则 《全齿本生》显示巴利原文
241. Sabbadāṭhijātakaṃ (2-10-1)
豺狼傲慢且顽固,渴求众多随从;
它得到广大领土,成为一切长牙兽之王。
同样地,生而为人,若有人拥有众多扈从,
他在那里便成为一个大人物,正如那有着獠牙的豺狼。
显示巴利原文 Siṅgālo mānathaddho ca, parivārena atthiko; Pāpuṇi mahatiṃ bhūmiṃ, rājāsi sabbadāṭhinaṃ. Evameva manussesu, yo hoti parivāravā; So hi tattha mahā hoti, siṅgālo viya dāṭhinanti.
《一切有牙本生》第一。显示巴利原文
Sabbadāṭhijātakaṃ paṭhamaṃ.
242. 狗本生(二·一〇·二)显示巴利原文
242. Sunakhajātakaṃ (2-10-2)
这只狗真是愚痴,近在嘴边的皮带竟不知去咬;
若能咬断系缚,它便可从中解脱,无牵无挂地返回家中。
这事已在我心中牢牢立定,深深刻在我的心上;
我等待那个时刻,直到众人全都沉入梦乡。
显示巴利原文 Bālo vatāyaṃ sunakho, yo varattaṃ na khādati; Bandhanā ca pamuñceyya, asito ca gharaṃ vaje. Aṭṭhitaṃ me manasmiṃ me, atho me hadaye kataṃ; Kālañca paṭikaṅkhāmi, yāva passupatū jano .
狗本生 第二显示巴利原文
Sunakhajātakaṃ dutiyaṃ.
第243 郭提罗本生经 (2-10-3)显示巴利原文
243. Guttilajātakaṃ (2-10-3)
我曾拨动七弦琴,奏出那极其甜美、令人愉悦的乐音;
而今他竟在竞技场上向我挑战,帝释天尊,请您做我的皈依。
显示巴利原文 Sattatantiṃ sumadhuraṃ, rāmaṇeyyaṃ avācayiṃ; So maṃ raṅgamhi avheti, saraṇaṃ me hohi kosiya. Ahaṃ taṃ saraṇaṃ samma , ahamācariyapūjako; Na taṃ jayissati sisso, sissamācariya jessasīti.
古提喇本生 第三显示巴利原文
Guttilajātakaṃ tatiyaṃ.
第二四四则本生——离欲本生(二集第十篇第四则)。显示巴利原文
244. Vigaticchajātakaṃ (2-10-4)
我想他将在轮回中长久流转于世,因为他所希求的,终不可得。
所得不以此为满足,渴望的对象一旦得到,又被他轻视;
欲贪确有无尽的领域,我们礼敬那些离欲者。
显示巴利原文 Yaṃ passati na taṃ icchati, yañca na passati taṃ kiricchati; Maññāmi ciraṃ carissati, na hi taṃ lacchati yaṃ sa icchati. Yaṃ labhati na tena tussati, yañca pattheti laddhaṃ hīḷeti; Icchā hi anantagocarā, vigaticchāna namo karomaseti.
离欲本生第四。显示巴利原文
Vigaticcha jātakaṃ catutthaṃ.
245. 根本法门本生(2-10-5)显示巴利原文
245. Mūlapariyāyajātakaṃ (2-10-5)
人头众多,遍体生毛且身形巨大;
它们悬系于颈项之上,其中某个,居然还长着耳朵。
显示巴利原文 Kālo ghasati bhūtāni, sabbāneva sahattanā; Yo ca kālaghaso bhūto, sa bhūtapacaniṃ paci. Bahūni narasīsāni, lomasāni brahāni ca; Gīvāsu paṭimukkāni, kocidevettha kaṇṇavāti.
——《根本法门本生》第五。显示巴利原文
Mūlapariyāyajātakaṃ pañcamaṃ.
愚者教诫本生(246)显示巴利原文
246. Bālovādajātakaṃ (2-10-6)
杀害、砍伤、杀戮之后,那无自制者仍行布施;
享用如此得来的饭食,他便染上了恶业。
即便杀害了自己的妻儿,那无自制者仍行布施;
即使食用这样的饭食,具慧者也不会沾染恶业。
显示巴利原文 Hantvā chetvā vadhitvā ca, deti dānaṃ asaññato; Edisaṃ bhattaṃ bhuñjamāno, sa pāpamupalimpati . Puttadārampi ce hantvā, deti dānaṃ asaññato; Bhuñjamānopi sappañño, na pāpamupalimpatīti.
愚者教诫本生 第六显示巴利原文
Bālovādajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
合掌本生(二四七)显示巴利原文
247. Pādañjalījātakaṃ (2-10-7)
这些合掌者中,论智慧,他确实最为殊胜;
正因如此,他折断了骆驼,必然还能看见更高处。
显示巴利原文 Addhā pādañjalī sabbe, paññāya atirocati; Tathā hi oṭṭhaṃ bhañjati, uttariṃ nūna passati. Nāyaṃ dhammaṃ adhammaṃ vā, atthānatthañca bujjhati; Aññatra oṭṭhanibbhogā, nāyaṃ jānāti kiñcananti.
合掌本生 第七显示巴利原文
Pādañjalījātakaṃ sattamaṃ.
248. 甄叔迦树譬喻本生 (2-10-8)显示巴利原文
248. Kiṃsukopamajātakaṃ (2-10-8)
像这样,那些具足一切智而未能了知诸法的人,
他们对于诸法必定疑惑,诸位兄弟,就像对那棵金苏迦树一样。
显示巴利原文 Sabbehi kiṃsuko diṭṭho, kiṃnvettha vicikicchatha; Na hi sabbesu ṭhānesu, sārathī paripucchito. Evaṃ sabbehi ñāṇehi, yesaṃ dhammā ajānitā; Te ve dhammesu kaṅkhanti, kiṃsukasmiṃva bhātaroti.
金苏迦树譬喻本生第八。显示巴利原文
Kiṃsukopamajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
249.《娑罗迦本生》(2-10-9)显示巴利原文
249. Sālakajātakaṃ (2-10-9)
Ekaputtako bhavissasi, tvañca no hessasi issaro kule; Oroha dumasmā sālaka, ehi dāni gharakaṃ vajemase. Nanu maṃ suhadayoti maññasi, yañca maṃ hanasi veḷuyaṭṭhiyā; Pakkambavane ramāmase, gaccha tvaṃ gharakaṃ yathāsukhanti.
萨喇咖本生第九显示巴利原文
Sālakajātakaṃ navamaṃ.
250. 猴本生 (2-10-10)显示巴利原文
250. Kapijātakaṃ (2-10-10)
这位仙人乐好寂静与调伏,如今却为严寒所逼,战栗而立;
来!请他进入这间屋舍,除去寒冷与一切疲惫。
此人并非乐于寂静与调伏的仙人,他不过是在妙树枝间游荡的猴子。
显示巴利原文 Ayaṃ isī upasamasaṃyame rato, sa tiṭṭhati sisirabhayena aṭṭito; Handa ayaṃ pavisatumaṃ agārakaṃ, vinetu sītaṃ darathañca kevalaṃ. Nāyaṃ isī upasamasaṃyame rato, kapī ayaṃ dumavarasākhagocaro; So dūsako rosako cāpi jammo, sacevajemampi dūseyyagāranti .
1153 其摄颂如下:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
猴本生第十显示巴利原文
Kapijātakaṃ dasamaṃ.
豺品第十显示巴利原文
Siṅgālavaggo dasamo.
接着是施主、骆驼与车夫,又有芒果林、冬与猴,共十则。
显示巴利原文 Atha rājā siṅgālavaro sunakho, tathā kosiya icchati kālaghaso; Atha dānavaroṭṭhapi sārathinā, punambavanañca sisirakapi dasāti.
1156 接着是该品的摄颂:显示巴利原文
Atha vagguddānaṃ –
那丛坚固的香草不再重生,袈裟与鞋履已被豺狼撕咬殆尽。
显示巴利原文 Daḷhañca vaggaṃ aparena santhavaṃ, kalyāṇavaggāsadiso ca rūhakaṃ; Nataṃdaḷha bīraṇathambhakaṃ puna, kāsāvupāhana siṅgālakena dasāti.
251. 思欲本生(3-1-1)显示巴利原文
251. Saṅkapparāgajātakaṃ (3-1-1)
被欲贪之念所涤荡,被寻思磨得锐利;
这既不是华丽装点的吉祥箭,也不是造箭师所打造。
并非藉由修长的箭杆,也不靠孔雀的羽毛;
它却就这样射入我的心脏,使我全身炽燃若火;
我看不见箭刺入的所在,只见鲜血从那不断涌出;
全因我不如理作意,此心自招此苦。
显示巴利原文 Saṅkapparāgadhotena , vitakkanisitena ca; Nālaṅkatena bhadrena , usukārākatena ca . Na kaṇṇāyatamuttena, nāpi morūpasevinā; Tenamhi hadaye viddho, sabbaṅgaparidāhinā. Āvedhañca na passāmi, yato ruhiramassave; Yāva ayoniso cittaṃ, sayaṃ me dukkhamābhatanti.
桑咖巴拉嘎本生·第一显示巴利原文
Saṅkapparāgajātakaṃ paṭhamaṃ.
第252《芝麻束本生》(3-1-2)显示巴利原文
252. Tilamuṭṭhijātakaṃ (3-1-2)
4025 4. 内品显示巴利原文
4. Abbhantaravaggo
直到今日,我心中依然记得那件事——你用一把芝麻
你抓住我的手臂,用竹条抽打我。
难道你已不喜乐于生命了吗?身为婆罗门,为何做出这等事来?
圣者见到有人行不善,便以棍棒加以制止;
那是教诫,并非仇怨——智者们如是了知。
显示巴利原文 Ajjāpi me taṃ manasi , yaṃ maṃ tvaṃ tilamuṭṭhiyā; Bāhāya maṃ gahetvāna, laṭṭhiyā anutāḷayi. Nanu jīvite na ramasi, yenāsi brāhmaṇāgato; Yaṃ maṃ bāhā gahetvāna, tikkhattuṃ anutāḷayi. Ariyo anariyaṃ kubbantaṃ , yo daṇḍena nisedhati; Sāsanaṃ taṃ na taṃ veraṃ, iti naṃ paṇḍitā vidūti.
提拉穆提本生(第二)显示巴利原文
Tilamuṭṭhijātakaṃ dutiyaṃ.
253. 宝顶本生(3-1-3)显示巴利原文
253. Maṇikaṇṭhajātakaṃ (3-1-3)
这宝石我不会给你,你索求太过分了,我也不会再来你的隐居处。
孩子,你就像那用砂砾洗手的人,一边求取宝石,一边却来恫吓我。
这宝石我不会给你,你索求太过分了,我也不会再来你的隐居处。
显示巴利原文 Mamannapānaṃ vipulaṃ uḷāraṃ, uppajjatīmassa maṇissa hetu; Taṃ te na dassaṃ atiyācakosi, na cāpi te assamamāgamissaṃ. Susū yathā sakkharadhotapāṇī, tāsesi maṃ selaṃ yācamāno; Taṃ te na dassaṃ atiyācakosi, na cāpi te assamamāgamissaṃ.
3905 其摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
我之所以不向他乞求,是因越是渴望得其所爱,就越容易失去;过度的乞求,终将令人厌恶。
显示巴利原文 Na taṃ yāce yassa piyaṃ jigīse , desso hoti atiyācanāya; Nāgo maṇiṃ yācito brāhmaṇena, adassanaṃyeva tadajjhagamāti.
玛尼刊塔本生(宝珠龙王本生)第三。显示巴利原文
Maṇikaṇṭhajātakaṃ tatiyaṃ.
二五四 麸饭腹马本生显示巴利原文
254. Kuṇḍakakucchisindhavajātakaṃ (3-1-4)
你曾以草叶为食,以麸饭酸粥为餐;
此本是你往昔之食,为何如今却不食?
在那里,人们不以出身或教养来辨识一个人;
大梵天,在那里,即便是麸饭酸粥,也会变得丰盛。
你也了解我,亦知这匹上等马是怎样的;
明知而来,至于知处,我不吃你的粗糠。
显示巴利原文 Bhutvā tiṇaparighāsaṃ, bhutvā ācāmakuṇḍakaṃ; Etaṃ te bhojanaṃ āsi, kasmā dāni na bhuñjasi. Yattha posaṃ na jānanti, jātiyā vinayena vā; Bahuṃ tattha mahābramhe, api ācāmakuṇḍakaṃ. Tvañca kho maṃ pajānāsi, yādisāyaṃ hayuttamo; Jānanto jānamāgamma, na te bhakkhāmi kuṇḍakanti.
粗糠腹信度马本生第四显示巴利原文
Kuṇḍakakucchisindhavajātakaṃ catutthaṃ.
二五五·鹦鹉本生 (3-1-5)显示巴利原文
255. Sukajātakaṃ (3-1-5)
那只鸟对食物知量有度,
那时它得以远行,也奉养了母亲。
然而一旦吞食过量,
他便沉没在那里,因为他实不知量。
显示巴利原文 Yāva so mattamaññāsi, bhojanasmiṃ vihaṅgamo; Tāva addhānamāpādi, mātarañca aposayi. Yato ca kho bahutaraṃ, bhojanaṃ ajjhavāhari ; Tato tattheva saṃsīdi, amattaññū hi so ahu. Tasmā mattaññutā sādhu, bhojanasmiṃ agiddhatā ; Amattaññū hi sīdanti, mattaññū ca na sīdareti.
苏咖本生 第五显示巴利原文
Sukajātakaṃ pañcamaṃ.
第二五六 老井本生(3-1-6)显示巴利原文
256. Jarūdapānajātakaṃ (3-1-6)
商人们渴望饮水,挖掘那口老井;
商人们获得了铁、铜,以及锡和铅。
他们对此却不知足,便一再地挖掘;
在那里,一条凶恶的毒蛇,以自身的威光将他们击倒。
因此,挖掘不宜过度,过度挖掘实为恶行;
适度挖掘能得财富,过度挖掘反致毁灭。
显示巴利原文 Jarūdapānaṃ khaṇamānā, vāṇijā udakatthikā; Ajjhagamuṃ ayasaṃ lohaṃ , tipusīsañca vāṇijā; Rajataṃ jātarūpañca, muttā veḷūriyā bahū. Te ca tena asantuṭṭhā, bhiyyo bhiyyo akhāṇisuṃ; Te tatthāsīviso ghoro, tejassī tejasā hani. Tasmā khaṇe nātikhaṇe, atikhātaṃ hi pāpakaṃ; Khātena ca dhanaṃ laddhaṃ, atikhātena nāsitanti.
老井本生第六显示巴利原文
Jarūdapānajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
257. 村长月本生经 (3-1-7)显示巴利原文
257. Gāmaṇicandajātakaṃ (3-1-7)
此猴不谙家务,贪婪且心浮动;
无论做什么,它总要加以毁坏,这个家族便是这样的禀性。
这并非具慧者身上的毛,此鹿不可信赖;
这是迦那珊达留给我的余食,而此人却一无所知。
不论是母亲、父亲,抑或是自己的兄弟、姐妹,
这样的人理当供养——这即是十车王留给我的残羹剩饭。
显示巴利原文 Nāyaṃ gharānaṃ kusalo, lolo ayaṃ valīmukho; Kataṃ kataṃ kho dūseyya, evaṃdhammamidaṃ kulaṃ. Nayidaṃ cittavato lomaṃ, nāyaṃ assāsiko migo; Siṭṭhaṃ me janasandhena, nāyaṃ kiñci vijānati. Na mātaraṃ pitaraṃ vā, bhātaraṃ bhaginiṃ sakaṃ; Bhareyya tādiso poso, siṭṭhaṃ dasarathena meti.
《嘎玛尼旃德本生》第七显示巴利原文
Gāmaṇicanda jātakaṃ sattamaṃ.
曼达度王本生显示巴利原文
258. Mandhātujātakaṃ (3-1-8)
凡日月所行之处,遍照十方,光明显耀;
大地之上,一切依地而生的有情,皆为曼达度王的仆从。
纵然金钱如雨般降下,于诸欲中亦无满足可得;
智者了知:欲乐寡味而多苦。
显示巴利原文 Yāvatā candimasūriyā, pariharanti disā bhanti virocanā ; Sabbeva dāsā mandhātu, ye pāṇā pathavissitā . Na kahāpaṇavassena, titti kāmesu vijjati; Appassādā dukhā kāmā, iti viññāya paṇḍito. Api dibbesu kāmesu, ratiṃ so nādhigacchati; Taṇhakkhayarato hoti, sammāsambuddhasāvakoti.
曼达度王本生第八显示巴利原文
Mandhātujātakaṃ aṭṭhamaṃ.
第259则 蒂瑞塔瓦洽本生 (3-1-9)显示巴利原文
259. Tirīṭavacchajātakaṃ (3-1-9)
此人并无任何由明而成的本领,既无亲族,也并非你的同伴;
那么,持三杖的蒂瑞塔瓦洽是因何缘由,得以享用那最上的食物呢?
当我战败遭难,独自困于恐怖的荒野之时,
他向我这个身陷困境的人伸出了手,藉由他,我这被痛苦所逼的人得以渡脱。
为了他的事,我来到这里,进入活人世界商人所行之境;
亲爱的蒂利塔瓦洽,他应得供养,请布施他财物,并作祭祀吧。
显示巴利原文 Nayimassa vijjāmayamatthi kiñci, na bandhavo no pana te sahāyo; Atha kena vaṇṇena tirīṭavaccho , tedaṇḍiko bhuñjati aggapiṇḍaṃ. Āpāsu me yuddhaparājitassa, ekassa katvā vivanasmi ghore; Pasārayī kicchagatassa pāṇiṃ, tenūdatāriṃ dukhasaṃpareto. Etassa kiccena idhānupatto, vesāyino visayā jīvaloke; Lābhāraho tāta tirīṭavaccho, dethassa bhogaṃ yajathañca yaññanti.
帝利德婆蹉本生经·第九显示巴利原文
Tirīṭavacchajātakaṃ navamaṃ.
二六〇·使者本生显示巴利原文
260. Dūtajātakaṃ (3-1-10)
人们为了他的利益远道而来,甚至为求助而亲近仇敌;
我是乌达拉的使者,车王,请勿对我动怒。
那位青年们不论昼夜都前来依止的人,
我是那位乌达拉的使者,车王,请勿对我动怒。
因为使者理当回应使者的话语,我们同样也是他的使者啊。
显示巴利原文 Yassatthā dūramāyanti, amittamapi yācituṃ; Tassūdarassahaṃ dūto, mā me kujjha rathesabha. Yassa divā ca ratto ca, vasamāyanti māṇavā; Tassūdarassahaṃ dūto, mā me kujjha rathesabha. Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ, gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena; Dūto hi dūtassa kathaṃ na dajjaṃ, mayampi tasseva bhavāma dūtāti.
3998 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
使者本生第十显示巴利原文
Dūtajātakaṃ dasamaṃ.
思惟品第一显示巴利原文
Saṅkappavaggo paṭhamo.
良造箭师、一握胡麻、摩尼珠、马王、飞鸟、毒蛇;
人民集会、金钱雨、提利塔树,再加最佳使者,合为十则。
显示巴利原文 Usukāravaro tilamuṭṭhi maṇi, hayarāja vihaṅgama āsiviso; Janasandha kahāpaṇavassa puna, tiriṭaṃ puna dūtavarena dasāti.
261. 莲花本生(3-2-1)显示巴利原文
261. Padumajātakaṃ (3-2-1)
犹如秋天的种子,播在田中便能生长;
就让你的鼻子如此长出来吧,我恳请你,把莲花给我。
二者皆是空谈,却未必能令莲花显现;
他们说也罢,不说也罢,鼻子终究不会重新长出。
显示巴利原文 Yathā kesā ca massū ca, chinnaṃ chinnaṃ virūhati; Evaṃ rūhatu te nāsā, padumaṃ dehi yācito. Yathā sāradikaṃ bījaṃ, khette vuttaṃ virūhati; Evaṃ rūhatu te nāsā, padumaṃ dehi yācito. Ubhopi palapantete , api padmāni dassati; Vajjuṃ vā te na vā vajjuṃ, natthi nāsāya rūhanā; Dehi samma padumāni, ahaṃ yācāmi yācitoti.
莲花本生第一显示巴利原文
Padumajātakaṃ paṭhamaṃ.
柔软手本生显示巴利原文
262. Mudupāṇijātakaṃ (3-2-2)
纵使手是柔软的,那头象也被善加调御,
且黑暗倾泻如雨,那时或许才会发生。
她们炽燃如火,言语柔和,却永不满足,犹如河流;
深知它将令人沉没,便应远远避离。
她们或为爱欲,或为钱财而亲近他人,
犹如烈火吞噬干燥之地,迅速将其彻底烧尽。
显示巴利原文 Pāṇi ce muduko cassa, nāgo cassa sukārito; Andhakāro ca vasseyya, atha nūna tadā siyā. Analā mudusambhāsā, duppūrā tā nadīsamā; Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā; Jātavedova saṃ ṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti nanti.
柔软手本生(第二)显示巴利原文
Mudupāṇijātakaṃ dutiyaṃ.
263. 小诱惑本生(3-2-3)显示巴利原文
263. Cūḷapalobhanajātakaṃ (3-2-3)
水面未曾破开,他依神通自行而来;
你若走近女色相染,便沉没于汪洋大海。
这大幻术如同漩涡,是清净梵行的破坏者;
深知其能令沉没,便应远远回避她们。
她们或因姿色,或因财富而亲近他人;
犹如火触及了薪,迅速将那人燃尽。
显示巴利原文 Abhijjamāne vārismiṃ, sayaṃ āgamma iddhiyā; Missībhāvitthiyā gantvā, saṃsīdasi mahaṇṇave. Āvaṭṭanī mahāmāyā, brahmacariyavikopanā; Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā; Jātavedova saṃ ṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti nanti.
小诱惑本生第三显示巴利原文
Cūḷapalobhana jātakaṃ tatiyaṃ.
第二六四 摩诃波那陀本生谭(3-2-4)显示巴利原文
264. Mahāpanādajātakaṃ (3-2-4)
那位名为称吼的国王,拥有一根纯金所造的献祭柱,
横广十六倍,向上据说高达千倍。
千节为体,百珠严饰,旗幔之上翠玉璀璨,
彼处曾有六千乐神,分作七部翩翩起舞。
显示巴利原文 Panādo nāma so rājā, yassa yūpo suvaṇṇayo; Tiriyaṃ soḷasubbedho , uddhamāhu sahassadhā. Sahassakaṇḍo satageṇḍu , dhajāsu haritāmayo; Anaccuṃ tattha gandhabbā, cha sahassāni sattadhā. Evametaṃ tadā āsi, yathā bhāsasi bhaddaji; Sakko ahaṃ tadā āsiṃ, veyyāvaccakaro tavāti.
摩诃波那陀本生 第四显示巴利原文
Mahāpanādajātakaṃ catutthaṃ.
265. 剃刀本生 (3-2-5)显示巴利原文
265. Khurappajātakaṃ (3-2-5)
看见那从弓弦上猛射而出的利箭,看见那拔出鞘的、经油磨亮的锋锐之剑;
在那恐惧涌动、死亡纷乱的险境中,为何你竟丝毫没有颤抖?
看见那弓弦猛力射出的箭,看见那拔出、锋利而油亮的剑;
在那恐惧涌动、死亡纷乱的险境中,我证得了广大而崇高的觉悟。
显示巴利原文 Disvā khurappe dhanuveganunne, khagge gahīte tikhiṇe teladhote; Tasmiṃ bhayasmiṃ maraṇe viyūḷhe, kasmā nu te nāhu chambhitattaṃ. Disvā khurappe dhanuveganunne, khagge gahīte tikhiṇe teladhote; Tasmiṃ bhayasmiṃ maraṇe viyūḷhe, vedaṃ alatthaṃ vipulaṃ uḷāraṃ. So vedajāto ajjhabhaviṃ amitte, pubbeva me jīvitamāsi cattaṃ; Na hi jīvite ālayaṃ kubbamāno, sūro kayirā sūrakiccaṃ kadācīti.
《剃刀本生》第五显示巴利原文
Khurappajātakaṃ pañcamaṃ.
二六六 风骏马本生谭显示巴利原文
266. Vātaggasindhavajātakaṃ (3-2-6)
为何你如此消瘦、面容苍白,为何茶饭不思、食之无味?
如果仅仅因为些许微小的初始因缘,所谓的亲昵就会生起;
女子的声誉将由此衰减,所以,亲爱的,我急忙逃离。
显示巴利原文 Yenāsi kisiyā paṇḍu, yena bhattaṃ na ruccati; Ayaṃ so āgato bhattā , kasmā dāni palāyasi. Sace panādikeneva, santhavo nāma jāyati; Yaso hāyati itthīnaṃ, tasmā tāta palāyahaṃ . Yassassinaṃ kule jātaṃ, āgataṃ yā na icchati; Socati cirarattāya, vātaggamiva bhaddalīti .
风信度马本生第六显示巴利原文
Vātaggasindhavajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
267. 蟹本生(3-2-7)显示巴利原文
267. Kakkaṭakajātakaṃ (3-2-7)
那只有角的鹿,眼目修长,瘦骨嶙峋,栖身水中,通体无毛;
被它所困,我哀哀泣诉,只愿他莫将我舍离,如同舍离生命一般。
尊贵的女士,我不会舍弃你,也不会舍弃这头六十岁的象。
那些螃蟹——大海里的、恒河与耶牟那河中的螃蟹;
于它们之中,你是最殊胜的水族,请释放这位哭泣女人的丈夫吧。
显示巴利原文 Siṅgīmigo āyatacakkhunetto, aṭṭhittaco vārisayo alomo; Tenābhibhūto kapaṇaṃ rudāmi, mā heva maṃ pāṇasamaṃ jaheyya . Ayya na taṃ jahissāmi, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ ; Pathabyā cāturantāya, suppiyo hosi me tuvaṃ. Ye kuḷīrā samuddasmiṃ, gaṅgāya yamunāya ca; Tesaṃ tvaṃ vārijo seṭṭho, muñca rodantiyā patinti.
第七则 咖咖德咖本生显示巴利原文
Kakkaṭaka jātakaṃ sattamaṃ.
第268则 毁园者本生 (3-2-8)显示巴利原文
268. Ārāmadūsakajātakaṃ (3-2-8)
于一切会众之中,他确曾被尊为最胜者;
他的智慧已是如此,何况其他众生。
正是如此,婆罗门,你不明究竟便加指责;
未见树根,怎能了知树木是如何安立的?
我并非要责备你们,也不是责怪林中其他的猴子;
真正应受责备的,是那轻信之人——正是为了他,才种下这些树。
显示巴利原文 Yo ve sabbasametānaṃ, ahuvā seṭṭhasammato; Tassāyaṃ edisī paññā, kimeva itarā pajā. Evameva tuvaṃ brahme, anaññāya vinindasi; Kathaṃ mūlaṃ adisvāna , rukkhaṃ jaññā patiṭṭhitaṃ. Nāhaṃ tumhe vinindāmi, ye caññe vānarā vane; Vissasenova gārayho, yassatthā rukkharopakāti.
园林破坏者本生·第八显示巴利原文
Ārāmadūsakajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
第269则 善生本生经(3-2-9)显示巴利原文
269. Sujātajātakaṃ (3-2-9)
并非那些容色端严、言语悦耳、面容讨喜之人,
粗语者在今生与来世,皆不会为人所爱。
你可见那乌鸦,通体乌黑,相貌丑陋,又被粘胶所伤;
杜鹃鸟却因声音柔和,为众多生灵所喜爱。
因此,言语亲切、谈吐有度、不骄不慢的人,
他既阐明利益,也开示正法,言辞甘美。
显示巴利原文 Na hi vaṇṇena sampannā, mañjukā piyadassanā; Kharavācā piyā hoti, asmiṃ loke paramhi ca. Nanu passasimaṃ kāḷiṃ, dubbaṇṇaṃ tilakāhataṃ; Kokilaṃ saṇhavācena, bahūnaṃ pāṇinaṃ piyaṃ. Tasmā sakhilavācassa, mantabhāṇī anuddhato; Atthaṃ dhammañca dīpeti, madhuraṃ tassa bhāsitanti.
苏迦德本生(第九)显示巴利原文
Sujātajātakaṃ navamaṃ.
270. 猫头鹰本生(3-2-10)显示巴利原文
270. Ulūkajātakaṃ (3-2-10)
据说,亲族们已拥立科西耶为首领;
若能得到亲族们的允许,我想说一句话。
说吧,朋友,你已得到允许,把那兼具法与义的话尽皆道来;
因为确实有些幼鸟,既具智慧,又带光辉。
且看它不动怒时的面容,若动起怒来,又会做出何等事呢?
显示巴利原文 Sabbehi kira ñātīhi, kosiyo issaro kato; Sace ñātīhi anuññāto , bhaṇeyyāhaṃ ekavācikaṃ. Bhaṇa samma anuññāto, atthaṃ dhammañca kevalaṃ; Santi hi daharā pakkhī, paññavanto jutindharā. Na me ruccati bhaddaṃ vo , ulūkassābhisecanaṃ; Akkuddhassa mukhaṃ passa, kathaṃ kuddho karissatīti.
猫头鹰本生第十显示巴利原文
Ulūkajātakaṃ dasamaṃ.
莲花品第二显示巴利原文
Padumavaggo dutiyo.
莲华上、名为祥龙者、大海、柱、殊胜斧
接着是贤面、象、树,再后为粗语、殊胜猫头鹰,合为十则。
显示巴利原文 Padumuttama nāgasirivhayano, sa-mahaṇṇava yūpa khurappavaro; Atha bhaddalī kuñjara rukkha puna, kharavāca ulūkavarena dasāti.
3908 3. 井品显示巴利原文
3. Udapānavaggo
二七一 破坏水井者本生显示巴利原文
271. Udapānadūsakajātakaṃ (3-3-1)
那位林栖的仙人,长久修习苦行;
辛苦挖成的水井,朋友啊,你为何把它毁掉?
这便是豺狼的习性:喝过水后,我们便将它弄浑浊;
这是祖辈相传的法,你不应轻蔑它。
显示巴利原文 Āraññikassa isino, cirarattaṃ tapassino; Kicchākataṃ udapānaṃ, kathaṃ samma avāhasi . Esa dhammo siṅgālānaṃ, yaṃ pitvā ohadāmase; Pitupitāmahaṃ dhammo, na taṃ ujjhātumarahasi. Yesaṃ vo ediso dhammo, adhammo pana kīdiso; Mā vo dhammaṃ adhammaṃ vā, addasāma kudācananti.
水井破坏者本生第一显示巴利原文
Udapānadūsakajātakaṃ paṭhamaṃ.
272. 虎本生 (3-3-2)显示巴利原文
272. Byagghajātakaṃ (3-3-2)
Yena mittena saṃsaggā, yogakkhemo vihiyyati; Pubbevajjhābhavaṃ tassa, rukkhe akkhīva paṇḍito. Yena mittena saṃsaggā, yogakkhemo pavaḍḍhati; Kareyyattasamaṃ vuttiṃ, sabbakiccesu paṇḍito. Etha byagghā nivattavho, paccupetha mahāvanaṃ; Mā vanaṃ chindi nibyagghaṃ, byagghā māhesu nibbanāti.
虎本生第二。显示巴利原文
Byagghajātakaṃ dutiyaṃ.
273. 龟本生 (3-3-3)显示巴利原文
273. Kacchapajātakaṃ (3-3-3)
Ko nu uddhitabhattova , pūrahatthova brāhmaṇo; Kahaṃ nu bhikkhaṃ acari, kaṃ saddhaṃ upasaṅkami. Ahaṃ kapismi dummedho, anāmāsāni āmasiṃ; Tvaṃ maṃ mocaya bhaddante, mutto gaccheyya pabbataṃ. Kacchapā kassapā honti, koṇḍaññā honti makkaṭā; Muñca kassapa koṇḍaññaṃ, kataṃ methunakaṃ tayāti.
龟本生 第三显示巴利原文
Kacchapajātakaṃ tatiyaṃ.
274. 贪婪本生 (3-3-4)显示巴利原文
274. Lolajātakaṃ (3-3-4)
朋友,你又要作恶了,你的戒行正是如此;
凡人的财物,实非鸟儿能轻易受用。
显示巴利原文 Kāyaṃ balākā sikhinī, corī laṅghipitāmahā; Oraṃ balāke āgaccha, caṇḍo me vāyaso sakhā. Nāhaṃ balākā sikhinī, ahaṃ lolosmi vāyaso; Akatvā vacanaṃ tuyhaṃ, passa lūnosmi āgato. Punapāpajjasī samma, sīlañhi tava tādisaṃ; Na hi mānusakā bhogā, subhuñjā honti pakkhināti.
第四 贪婪本生显示巴利原文
Lolajātakaṃ catutthaṃ.
第275则 美丽本生显示巴利原文
275. Rucirajātakaṃ (3-3-5)
我没听从你的话——你看,我羽毛被拔尽,就这样回来了。
朋友,你又造恶了,你的戒德便是如此这般;
凡人之欲乐,鸟类终不能享。
显示巴利原文 Kāyaṃ balākā rucirā, kākanīḷasmimacchati; Caṇḍo kāko sakhā mayhaṃ, yassa cetaṃ kulāvakaṃ. Nanu maṃ samma jānāsi, dija sāmākabhojana; Akatvā vacanaṃ tuyhaṃ, passa lūnosmi āgato. Punapāpajjasī samma, sīlañhi tava tādisaṃ; Na hi mānusakā bhogā, subhuñjā honti pakkhināti.
儒吉拉本生 第五显示巴利原文
Rucirajātakaṃ pañcamaṃ.
276. 古卢法本生 (3-3-6)显示巴利原文
276. Kurudhammajātakaṃ (3-3-6)
人主啊,既知您的信心与戒德,
我们在羯陵伽,以眼膏般的深色,画下了您的容貌。
那些以我饮食为生的人、随从,以及受差遣来此处的人,
他们全都不可回绝,这是古师传下的教言。
婆罗门,我将这头象赠予你们,它堪配国王,为国王所享用,具足荣光,
它装饰华美,覆以金网,连同御者,随心所愿,往你们想去之处驶去。
显示巴利原文 Tava saddhañca sīlañca, viditvāna janādhipa; Vaṇṇaṃ añjanavaṇṇena, kāliṅgasmiṃ nimimhase . Annabhaccā cabhaccā ca, yodha uddissa gacchati; Sabbe te appaṭikkhippā, pubbācariyavaco idaṃ. Dadāmi vo brāhmaṇā nāgametaṃ, rājārahaṃ rājabhoggaṃ yasassinaṃ; Alaṅkataṃ hemajālābhichannaṃ, sasārathiṃ gacchatha yena kāmanti.
古儒法本生第六显示巴利原文
Kurudhammajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
277. 罗马迦本生 (3-3-7)显示巴利原文
277. Romakajātakaṃ (3-3-7)
从前,这些鸟儿毫无畏惧,心意寂然,常飞落到我手中。
如今,瓦康伽啊,这些鸟儿为何这般急切,飞向另一处山岩?
它们想必已不再像从前那样认得我了,或许是离别太久,又或许眼前的已不是那一群。
我们认得你,我们并不迷乱;你正是那人,我们正是那群,并非他者。
你的心对这些众生已生恶毒,我们为保活命,因而对你恐惧不安。
显示巴利原文 Vassāni paññāsa samādhikāni, vasimha selassa guhāya romaka; Asaṅkamānā abhinibbutattā , hatthatta māyanti mamaṇḍajā pure. Te dāni vakkaṅga kimatthamussukā, bhajanti aññaṃ girikandaraṃ dijā; Na nūna maññanti mamaṃ yathā pure, cirappavutthā atha vā na te ime. Jānāma taṃ na mayaṃ sampamūḷhā , soyeva tvaṃ te mayamasma nāññe; Cittañca te asmiṃ jane paduṭṭhaṃ, ājīvikā tena tamuttasāmāti.
罗玛咖本生·第七显示巴利原文
Romakajātakaṃ sattamaṃ.
278. 水牛王本生显示巴利原文
278. Mahiṃsarājajātakaṃ (3-3-8)
Kimattha mabhisandhāya, lahucittassa dubbhino ; Sabbakāmadadasseva , imaṃ dukkhaṃ titikkhasi. Siṅgena nihanāhetaṃ, padasā ca adhiṭṭhaha; Bhiyyo bālā pakujjheyyuṃ, no cassa paṭisedhako. Mamevāyaṃ maññamāno, aññepevaṃ karissati; Te naṃ tattha vadhissanti, sā me mutti bhavissatīti.
《玛兴萨拉迦本生》第八显示巴利原文
Mahiṃsarājajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
279. 萨塔帕特本生 (3-3-9)显示巴利原文
279. Satapattajātakaṃ (3-3-9)
譬如一青年行于道中,遇见一林间觅食之牝豺,
牝豺心怀善意而予忠告,青年却视之为不怀善意;
把那个存心不良的萨他帕特,当成了心怀善意之人。
同样,世间就有这样一种人,
他人以饶益之语相劝,他却从颠倒的一面去领受。
那些出于怖畏,而以谗曲之言赞誉他的人,
他却反将那人奉为知己,如同那位青年误将萨他帕特当作朋友一般。
显示巴利原文 Yathā māṇavako panthe, siṅgāliṃ vanagocariṃ; Atthakāmaṃ pavedentiṃ , anatthakāmāti maññati; Anatthakāmaṃ satapattaṃ, atthakāmoti maññati. Evameva idhekacco, puggalo hoti tādiso; Hitehi vacanaṃ vutto, paṭigaṇhāti vāmato. Ye ca kho naṃ pasaṃsanti, bhayā ukkaṃsayanti vā ; Tañhi so maññate mittaṃ, satapattaṃva māṇavoti.
萨他帕特本生(第九)。显示巴利原文
Satapattajātakaṃ navamaṃ.
二八〇 毁袋本生(3-3-10)显示巴利原文
280. Puṭadūsakajātakaṃ (3-3-10)
兽王啊,你定是精于毁袋之事者,
你如此毁坏此袋,必定还会另有所为。
这个家族的法便是如此:我们无论做了什么,都只是在行损害之事。
显示巴利原文 Addhā hi nūna migarājā, puṭakammassa kovido; Tathā hi puṭaṃ dūseti, aññaṃ nūna karissati. Na me mātā vā pitā vā, puṭakammassa kovido; Kataṃ kataṃ kho dūsema, evaṃ dhammamidaṃ kulaṃ. Yesaṃ vo ediso dhammo, adhammo pana kīdiso; Mā vo dhammaṃ adhammaṃ vā, addasāma kudācananti.
4562 此本生之摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
《布德破坏者本生》第十显示巴利原文
Puṭadūsakajātakaṃ dasamaṃ.
水井品第三显示巴利原文
Udapānavaggo tatiyo.
Udapānavaraṃ vanabyaggha kapi, sikhinī ca balāka ruciravaro; Sujanādhiparomakadūsa puna, satapattavaro puṭakamma dasāti.
二八一 内本生 (三·四·一)显示巴利原文
281. Abbhantarajātakaṃ (3-4-1)
有一棵名为“内”的树,所结的是天上的果实;
食此果后,求孕的妇人便会诞下转轮王。
贤德的王后,你亦如是,且为丈夫所钟爱;
国王自会为你带来这内园之果。
他为护主之利而精进,故能证得如是果位;
勇者舍己,若有所得,我等成就伟大。
显示巴利原文 Abbhantaro nāma dumo, yassa dibyamidaṃ phalaṃ; Bhutvā dohaḷinī nārī, cakkavattiṃ vijāyati. Tvampi bhadde mahesīsi, sā cāpi patino piyā; Āharissati te rājā, idaṃ abbhantaraṃ phalaṃ. Bhatturatthe parakkanto, yaṃ ṭhānamadhigacchati; Sūro attapariccāgī, labhamāno bhavāmahanti.
阿拔他拉本生第一显示巴利原文
Abbhantarajātakaṃ paṭhamaṃ.
282. 歇雅本生 (3-4-2)显示巴利原文
282. Seyyajātakaṃ (3-4-2)
亲近胜妙者,自身亦成胜妙;
仅与一人结盟,便解救了百名囚犯。
是故,当与一切世间结盟,合为一方;
死后将生天界,迦尸人啊,请听此理。
这样说后,大王,那位执持波罗奈城的堪萨王;
放下弓与箭,便修习调御。
显示巴利原文 Seyyaṃso seyyaso hoti, yo seyyamupasevati; Ekena sandhiṃ katvāna, sataṃ vajjhe amocayiṃ. Tasmā sabbena lokena, sandhiṃ katvāna ekato ; Pecca saggaṃ nigaccheyya , idaṃ suṇātha kāsiyā . Idaṃ vatvā mahārājā, kaṃso bārāṇasiggaho; Dhanuṃ kaṇḍañca nikkhippa, saṃyamaṃ ajjhupāgamīti.
卧床本生·第二显示巴利原文
Seyyajātakaṃ dutiyaṃ.
283. 木匠野猪本生 (3-4-3)显示巴利原文
283. Vaḍḍhakīsūkarajātakaṃ (3-4-3)
往昔你在此地逞凶,将上等野猪逐一屠戮;
如今你独自退到一旁沉思,虎王啊,你的力量,难道如今已不复存在了吗?
从前,他们惊慌失措,四处奔走,各奔东西,到处寻找藏身之处;
如今他们又聚集一处,共住一处,在他们安住之处,我要再对付他们,就难了。
我向聚集的僧众致敬,亲眼目睹后,我将宣说这未曾有的友谊。
显示巴利原文 Varaṃ varaṃ tvaṃ nihanaṃ pure cari, asmiṃ padese abhibhuyya sūkare; So dāni eko byapagamma jhāyasi, balaṃ nu te byaggha na cajja vijjati. Ime sudaṃ yanti disodisaṃ pure, bhayaṭṭitā leṇagavesino puthu; Te dāni saṅgamma vasanti ekato, yatthaṭṭhitā duppasahajja te mayā. Namatthu saṅghāna samāgatānaṃ, disvā sayaṃ sakhya vadāmi abbhutaṃ;
在那里,鹿群以和合战胜了利齿的老虎,凭借和合之力,它们从尖牙的威力中解脱。显示巴利原文
Byagghaṃ migā yattha jiniṃsu dāṭhino, sāmaggiyā dāṭhabalesu muccareti.
瓦达基苏咖拉本生第三显示巴利原文
Vaḍḍhakīsūkarajātakaṃ tatiyaṃ.
284. 吉祥本生 (3-4-4)显示巴利原文
284. Sirijātakaṃ (3-4-4)
无福之人纵然辛劳积聚众多财富,
有技艺者与无技艺者中,有福者方能享用那些财物。
于一切处行善的人,远胜其他众生;
即使是在狭小之处,也会生起众多财富。
公鸡、宝石、棍棒,以及具福德相的女子——这些都是吉祥的象征;
它们生起于无恶行、行善业的众生之中。
显示巴利原文 Yaṃ ussukā saṅgharanti, alakkhikā bahuṃ dhanaṃ; Sippavanto asippā ca, lakkhivā tāni bhuñjati. Sabbattha katapuññassa, aticcaññeva pāṇino; Uppajjanti bahū bhogā, appanāyatanesupi. Kukkuṭo maṇayo daṇḍo, thiyo ca puññalakkhaṇā; Uppajjanti apāpassa, katapuññassa jantunoti.
西莉本生第四显示巴利原文
Sirijātakaṃ catutthaṃ.
第二八五 宝珠猪本生显示巴利原文
285. Maṇisūkarajātakaṃ (3-4-5)
我们约三十人,在洞穴中住了七年;
我们那时商议着:‘这宝珠的光辉将会毁灭我们。’
我们越是擦拭这宝珠,它却越发光亮。
显示巴利原文 Dariyā satta vassāni, tiṃsamattā vasāmase; Haññāma maṇino ābhaṃ, iti no mantanaṃ ahu. Yāvatā maṇiṃ ghaṃsāma , bhiyyo vodāyate maṇi; Idañca dāni pucchāma, kiṃ kiccaṃ idha maññasi. Ayaṃ maṇi veḷūriyo, akāco vimalo subho; Nāssa sakkā siriṃ hantuṃ, apakkamatha sūkarāti.
玛尼苏迦罗本生(第五)显示巴利原文
Maṇisūkara jātakaṃ pañcamaṃ.
第286则 萝卜本生 (3-4-6)显示巴利原文
286. Sālūkajātakaṃ (3-4-6)
莫贪恋萝卜,那是病者所食;
安闲地嚼食谷糠吧,这才是长寿的征相。
如今他来到此处,是一位理应受到侍奉的客人;
那时你将看见,那萝卜躺在杵臼之上。
年迈的公牛们暗自思量:‘对我等而言,谷糠反而更胜。’
显示巴利原文 Mā sālūkassa pihayi, āturannāni bhuñjati; Appossukko bhusaṃ khāda, etaṃ dīghāyulakkhaṇaṃ. Idāni so idhāgantvā, atithī yuttasevako; Atha dakkhasi sālūkaṃ, sayantaṃ musaluttaraṃ. Vikantaṃ sūkaraṃ disvā, sayantaṃ musaluttaraṃ; Jaraggavā vicintesuṃ, varamhākaṃ bhusāmivāti.
萨卢咖本生第六。显示巴利原文
Sālūkajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
二八七 谴责利得本生谭显示巴利原文
287. Lābhagarahajātakaṃ (3-4-7)
不疯狂,不搬弄是非;不事伎乐,不凑热闹;
在愚昧者当中,你才能得到利养——这是我给你的教诫。
让那种名望之利、财富之利皆应唾弃,婆罗门——
若那生计是由堕落、由非法行径所得。
即使托钵行乞,以无家之身游方乞食,
依正命而活,方为善好,胜过以非法谋生。
显示巴利原文 Nānummatto nāpisuṇo, nānaṭo nākutūhalo; Mūḷhesu labhate lābhaṃ, esā te anusāsanī. Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ, dhanalābhañca brāhmaṇa; Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā. Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; Esāva jīvikā seyyo , yā cādhammena esanāti.
责难利养本生第七显示巴利原文
Lābhagarahajātakaṃ sattamaṃ.
288. 鱼供养本生 (3-4-8)显示巴利原文
288. Macchuddānajātakaṃ (3-4-8)
你供养鱼食之后,却称此功德属我;
感念着那份供养,以及你所行的礼敬。
心怀恶意者不得昌盛,诸天亦不敬奉他;
骗取兄弟之父产的人,是造恶者。
显示巴利原文 Agghanti macchā adhikaṃ sahassaṃ, na so atthi yo imaṃ saddaheyya; Mayhañca assu idha satta māsā, ahampi taṃ macchuddānaṃ kiṇeyyaṃ. Macchānaṃ bhojanaṃ datvā, mama dakkhiṇamādisi; Taṃ dakkhiṇaṃ sarantiyā, kataṃ apacitiṃ tayā. Paduṭṭhacittassa na phāti hoti, na cāpi taṃ devatā pūjayanti; Yo bhātaraṃ pettikaṃ sāpateyyaṃ, avañcayī dukkaṭakammakārīti.
玛差度达那本生(第八)显示巴利原文
Macchuddānajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
第289则·种种欲乐本生 (3-4-9)显示巴利原文
289. Nānāchandajātakaṃ (3-4-9)
大王,我等的欲求各不相同,却同住一屋;
我欲得最殊胜的村庄,婆罗门女则欲得一百头牛。
儿子欲得良驹与宝车,女儿欲得宝石耳环;
而这位名叫普尼卡的卑微女仆,却欲得捣米臼。
给婆罗门上好的村落,给婆罗门女百头牛;
给儿子骏马宝车,给女儿宝石耳环;
至于这卑贱的女仆普尼卡,你们便把捣米臼扔给她吧。
显示巴利原文 Nānāchandā mahārāja, ekāgāre vasāmase; Ahaṃ gāmavaraṃ icche, brāhmaṇī ca gavaṃ sataṃ. Putto ca ājaññarathaṃ, kaññā ca maṇikuṇḍalaṃ; Yā cesā puṇṇikā jammī, udukkhalaṃbhikaṅkhati. Brāhmaṇassa gāmavaraṃ, brāhmaṇiyā gavaṃ sataṃ; Puttassa ājaññarathaṃ, kaññāya maṇikuṇḍalaṃ; Yañcetaṃ puṇṇikaṃ jammiṃ, paṭipādethudukkhalanti.
那那旃德本生 第九显示巴利原文
Nānāchandajātakaṃ navamaṃ.
290.《审查戒行本生经》(3-4-10)显示巴利原文
290. Sīlavīmaṃsakajātakaṃ (3-4-10)
他为亲族所喜爱,在朋友中光彩照人;
身坏命终后,持戒者投生善趣。
显示巴利原文 Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ, sīlaṃ loke anuttaraṃ; Passa ghoraviso nāgo, sīlavāti na haññati. Sohaṃ sīlaṃ samādissaṃ, loke anumataṃ sivaṃ; Ariyavuttisamācāro , yena vuccati sīlavā. Ñātīnañca piyo hoti, mittesu ca virocati; Kāyassa bhedā sugatiṃ, upapajjati sīlavāti.
戒观察者本生 第十。显示巴利原文
Sīlavīmaṃsakajātakaṃ dasamaṃ.
阿拔他拉品第四显示巴利原文
Abbhantaravaggo catuttho.
树、上妙罐、虎、鹿,宝石、宝珠、名为萨卢卡者;
教诫者与最上鱼,宝石耳环者与基拉,共十则。
显示巴利原文 Duma kaṃsavaruttamabyagghamigā, maṇayo maṇi sālukamavhayano; Anusāsaniyopi ca macchavaro, maṇikuṇḍalakena kirena dasāti.
4382 5. 罐品显示巴利原文
5. Kumbhavaggo
第291 酒瓶本生(2-5-1)显示巴利原文
291. Surāghaṭajātakaṃ (2-5-1)
欺诈之人得到了那能满一切欲愿的宝罐,
若能善加护持,他便安享其乐。
当他沉醉自满,因放逸打碎瓦罐;
此时他赤身露体,仅以破布遮身,愚人过后徒然懊恼。
同样地,有人得了钱财,却放逸迷醉,耽着享乐;
那愚人事后便饱受热恼,犹如赌徒砸碎罐子一般。
显示巴利原文 Sabbakāmadadaṃ kumbhaṃ, kuṭaṃ laddhāna dhuttako; Yāva naṃ anupāleti, tāva so sukhamedhati. Yadā matto ca ditto ca, pamādā kumbhamabbhidā; Tadā naggo ca pottho ca, pacchā bālo vihaññati. Evameva yo dhanaṃ laddhā, pamatto paribhuñjati; Pacchā tappati dummedho, kuṭaṃ bhitvāva dhuttakoti.
酒瓮本生第一显示巴利原文
Surāghaṭa jātakaṃ paṭhamaṃ.
292. 善翼本生谭 (3-5-2)显示巴利原文
292. Supattajātakaṃ (3-5-2)
大王,在波罗奈城中,住着一位乌鸦王,
善翼为八万随从所围绕。
他的妻子美触已有身孕,渴望吃到
国王御厨中烹好的那份珍贵御膳。
我这样做,是出于对丈夫的敬意,莫说我的鼻子被割了。
显示巴利原文 Bārāṇasyaṃ mahārāja, kākarājā nivāsako ; Asītiyā sahassehi, supatto parivārito. Tassa dohaḷinī bhariyā, suphassā bhakkhitumicchati ; Rañño mahānase pakkaṃ, paccagghaṃ rājabhojanaṃ. Tesāhaṃ pahito dūto, rañño camhi idhāgato; Bhattu apacitiṃ kummi, nāsāyamakaraṃ vaṇanti.
苏巴德本生第二显示巴利原文
Supattajātakaṃ dutiyaṃ.
厌身本生显示巴利原文
293. Kāyanibbindajātakaṃ (3-5-3)
我被一种病痛所触,被剧烈的疾病折磨、逼害,痛苦不堪。
这身体盛满种种腐尸,却徒有高贵的外形,只是视而不见罢了。
可厌啊,这多病、注定坏灭的腐烂之身,满身污秽、令人作呕,为坏灭之法。
凡是放逸、深迷其中的众生,便会失去导向善趣的道路。
显示巴利原文 Phuṭṭhassa me aññatarena byādhinā, rogena bāḷhaṃ dukhitassa ruppato; Parisussati khippamidaṃ kaḷevaraṃ, pupphaṃ yathā paṃsuni ātape kataṃ. Ajaññaṃ jaññasaṅkhātaṃ, asuciṃ sucisammataṃ; Nānākuṇapaparipūraṃ, jaññarūpaṃ apassato. Dhiratthumaṃ āturaṃ pūtikāyaṃ, jegucchiyaṃ assuciṃ byādhidhammaṃ; Yatthappamattā adhimucchitā pajā, hāpenti maggaṃ sugatūpapattiyāti.
身厌离本生(第三)显示巴利原文
Kāyanibbinda jātakaṃ tatiyaṃ.
294. 阎浮果食者本生(3-5-4)显示巴利原文
294. Jambukhādakajātakaṃ (3-5-4)
Koyaṃ bindussaro vaggu, saravantāna muttamo; Accuto jambusākhāya, moracchāpova kūjati. Kulaputtova jānāti , kulaputtaṃ pasaṃsituṃ; Byagghacchāpasarīvaṇṇa, bhuñja samma dadāmi te. Cirassaṃ vata passāmi, musāvādī samāgate; Vantādaṃ kuṇapādañca, aññamaññaṃ pasaṃsaketi.
阎浮果食者本生第四。显示巴利原文
Jambukhādakajātakaṃ catutthaṃ.
295. 安塔本生 (3-5-5)显示巴利原文
295. Antajātakaṃ (3-5-5)
你的肩臂如牛王般宽厚,你的伸展如狮子般威猛;
兽中之王,向你致敬,我们可否获得些许?
蓖麻树是树木中最下劣者,三个最下劣之辈已聚在一起。
显示巴利原文 Usabhasseva te khandho, sīhasseva vijambhitaṃ; Migarāja namo tyatthu, api kiñci labhāmase. Kulaputtova jānāti, kulaputtaṃ pasaṃsituṃ; Mayūragīvasaṅkāsa, ito pariyāhi vāyasa. Migānaṃ siṅgālo anto, pakkhīnaṃ pana vāyaso; Eraṇḍo anto rukkhānaṃ, tayo antā samāgatāti.
最下本生第五显示巴利原文
Antajātakaṃ pañcamaṃ.
296. 海本生(3-5-6)显示巴利原文
296. Samuddajātakaṃ (3-5-6)
那饮而无厌的鸟,听着四方之言,却说:“我仍不满足。”
而这大海,既有退落,也有涨满,
饮之终无尽头,据说大海不可饮尽。
显示巴利原文 Ko nāyaṃ loṇatoyasmiṃ, samantā paridhāvati; Macche makare ca vāreti, ūmīsu ca vihaññati. Anantapāyī sakuṇo, atittoti disāsuto; Samuddaṃ pātumicchāmi, sāgaraṃ saritaṃ patiṃ. So ayaṃ hāyati ceva, pūrate ca mahodadhi; Nāssa nāyati pītanto, apeyyo kira sāgaroti.
海本生第六显示巴利原文
Samuddajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
二九七 欲哭本生(3-5-7)显示巴利原文
297. Kāmavilāpajātakaṃ (3-5-7)
在高空飞翔的鸟儿啊,你这以翼为车、遨游天际的空中行者!
她不知道这件事,剑与矛已拔出鞘;
那悍妇将大发怒火,折磨我的是那个,而不是这个。
这是莲花璎珞,金币枕边安放;
更有迦尸国的柔软衣布,令那位所爱的债主心生悦足。
显示巴利原文 Ucce sakuṇa ḍemāna, pattayāna vihaṅgama; Vajjāsi kho tvaṃ vāmūruṃ, ciraṃ kho sā karissati . Idaṃ kho sā na jānāti, asiṃ sattiñca oḍḍitaṃ; Sā caṇḍī kāhati kodhaṃ, taṃ me tapati no idaṃ . Esa uppalasannāho, nikkhañcussīsakohitaṃ ; Kāsikañca muduṃ vatthaṃ, tappetu dhanikā piyāti .
欲悲叹本生第七。显示巴利原文
Kāmavilāpajātakaṃ sattamaṃ.
298. 优昙钵本生 (3-5-8)显示巴利原文
298. Udumbarajātakaṃ (3-5-8)
这些优昙婆罗果已熟,还有尼拘律与迦毗它那的果实;
来吧,出来享用吧,何必因饥饿而死。
如此,恭敬长者之人,便能得此安乐;
正如我今天这般,食了树上之果,心得满足。
林中野猴若欲欺诳林中另一野猴,
幼猴或许容易轻信,老猴却不会,因为它自己就是只老猴。
显示巴利原文 Udumbarā cime pakkā, nigrodhā ca kapitthanā; Ehi nikkhama bhuñjassu, kiṃ jighacchāya miyyasi. Evaṃ so suhito hoti, yo vuḍḍhamapacāyati; Yathāhamajja suhito, dumapakkāni māsito. Yaṃ vanejo vanejassa, vañceyya kapino kapi; Daharo kapi saddheyya, na hi jiṇṇo jarākapīti.
《伍度巴拉本生》第八显示巴利原文
Udumbarajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
二九九 《童子本生》显示巴利原文
299. Komāraputtajātakaṃ (3-5-9)
从前,你曾在持戒者面前,于净修林中跳来跃去地嬉戏;
来吧,猴子,耍你的猴把戏吧,我们可不喜爱那位持戒者。
贤友,如今你切莫再以从前的眼光看待我,我现正安住于禅那之中。
纵使将种子播在岩石上,天降雨水,它也不会发芽;
你所听闻的那无上清净,猕猴啊,实则离禅那的境地尚远。
显示巴利原文 Pure tuvaṃ sīlavataṃ sakāse, okkantikaṃ kīḷasi assamamhi; Karohare makkaṭiyāni makkaṭa, na taṃ mayaṃ sīlavataṃ ramāma. Sutā hi mayhaṃ paramā visuddhi, komāraputtassa bahussutassa; Mā dāni maṃ maññi tuvaṃ yathā pure, jhānānuyutto viharāmi āvuso. Sacepi selasmi vapeyya bījaṃ, devo ca vasse na hi taṃ virūḷhe ; Sutā hi te sā paramā visuddhi, ārā tuvaṃ makkaṭa jhānabhūmiyāti.
拘摩罗子本生·第九显示巴利原文
Komāraputtajātakaṃ navamaṃ.
300. 狐狼本生(3-5-10)显示巴利原文
300. Vakajātakaṃ (3-5-10)
以残害他命维生,以血肉为食;
狐狼立下誓愿后,便受持了布萨戒。
同样地,这世上有些人,在受持上意志薄弱;
他们轻易毁掉自己,一如羊为狼所害。
显示巴利原文 Parapāṇarodhā jīvanto, maṃsalohitabhojano; Vako vataṃ samādāya, upapajji uposathaṃ. Tassa sakko vataññāya, ajarūpenupāgami; Vītatapo ajjhappatto, bhañji lohitapo tapaṃ. Evameva idhekacce, samādānamhi dubbalā; Lahuṃ karonti attānaṃ, vakova ajakāraṇāti.
4417 其摄颂如下:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
瓦咖本生经第十显示巴利原文
Vakajātakaṃ dasamaṃ.
军婆品第五显示巴利原文
Kumbhavaggo pañcamo.
瓦拉贡巴、苏帕塔、西里瓦亚那,苏契善玛、宾度萨罗及乌萨巴;
河流之主、凶恶女、老猴,及母猴与狼,如是十则。
显示巴利原文 Varakumbha supattasirivhayano, sucisammata bindusaro cusabho; Saritaṃpati caṇḍi jarākapinā, atha makkaṭiyā vakakena dasāti.
4420 此为品之摄颂:显示巴利原文
Atha vagguddānaṃ –
思惟本生、莲花本生,井本生为第三;
《内部本生》与《破罐本生》收录于三集之中。
显示巴利原文 Saṅkappo padumo ceva, udapānena tatiyaṃ; Abbhantaraṃ ghaṭabhedaṃ, tikanipātamhilaṅkatanti.
4309 第一 迦陵伽品显示巴利原文
1. Kāliṅgavaggo
第四集显示巴利原文
4. Catukkanipāto
301. 小迦陵伽本生 (4-1-1)显示巴利原文
301. Cūḷakāliṅgajātakaṃ (4-1-1)
天神们都已超越妄语,沙咖帝释天啊,真实在他们之中是最上的财富。
天王啊,你这句话是虚诳的,摩伽婆、大因陀罗,你因何而出此言?
婆罗门,当人们反复宣说之际,你难道没有听说过:天神并不嫉妒人们精进努力。
显示巴利原文 Vivarathimāsaṃ dvāraṃ, nagaraṃ pavisantu aruṇarājassa; Sīhena susiṭṭhena, surakkhitaṃ nandisenena. Jayo kaliṅgānamasayhasāhinaṃ, parājayo anayo assakānaṃ; Icceva te bhāsitaṃ brahmacāri, na ujjubhūtā vitathaṃ bhaṇanti. Devā musāvādamupātivattā, saccaṃ dhanaṃ paramaṃ tesu sakka; Taṃ te musā bhāsitaṃ devarāja, kiṃ vā paṭicca maghavā mahinda. Nanu te sutaṃ brāhmaṇa bhaññamāne, devā na issanti purisaparakkamassa; Damo samādhi manaso abhejjo , abyaggatā nikkamanañca kāle; Daḷhañca viriyaṃ purisaparakkamo ca, teneva āsi vijayo assakānanti.
小迦陵伽本生第一显示巴利原文
Cūḷakāliṅgajātakaṃ paṭhamaṃ.
三〇二 大骑手本生(四之一之二)显示巴利原文
302. Mahāassārohajātakaṃ (4-1-2)
于不应施者行布施,于应施者却不肯施与;
一旦遭遇灾祸,他便找不到朋友。
不向不应施者行施,唯向应施者慷慨布施的人;
当他遭遇灾祸时,便能得到朋友的帮助。
对和合与受用之差异的知见,于不圣洁、狡诈的法中便会消亡。
在圣者与正直者面前所做的善业,即使微细,也有广大的果报。
往昔已行善业的人,在世间行极难行之行;
此后无论行或不行,永远都是应受供养者。
显示巴利原文 Adeyyesu dadaṃ dānaṃ, deyyesu nappavecchati; Āpāsu byasanaṃ patto, sahāyaṃ nādhigacchati. Nādeyyesu dadaṃ dānaṃ, deyyesu yo pavecchati; Āpāsu byasanaṃ patto, sahāyamadhigacchati. Saññogasambhogavisesadassanaṃ, anariyadhammesu saṭhesu nassati; Katañca ariyesu ca ajjavesu, mahapphalaṃ hoti aṇumpi tādisu. Yo pubbe katakalyāṇo, akā loke sudukkaraṃ; Pacchā kayirā na vā kayirā, accantaṃ pūjanārahoti.
大阿萨罗哈本生·第二显示巴利原文
Mahāassārohajātakaṃ dutiyaṃ.
三〇三 一位国王本生经显示巴利原文
303. Ekarājajātakaṃ (4-1-3)
往昔有一国王,享尽无上微妙之欲乐,成就圆满而安住其中。
如今他被抛入险恶的地狱,仍不舍弃往昔的名誉与力量。
往昔我曾致力于忍辱与苦行,却遭遇了凶恶的敌军;
如今既已得到,国王啊,我又为何要舍弃往昔的名誉与力量?
据说,一切事对于具盛誉、有慧、具足能力的人,终究皆得圆满成就;
既已获得往昔崇高的声誉,便不放弃旧有的荣光与力量。
人主啊,或以苦去除乐,或以乐去除难忍之苦;
他在两方面都平静,因已彻底寂灭,对乐与苦皆能平等而住。
显示巴利原文 Anuttare kāmaguṇe samiddhe, bhutvāna pubbe vasī ekarāja; So dāni dugge narakamhi khitto, nappajjahe vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ. Pubbeva khantī ca tapo ca mayhaṃ, sampatthitā dubbhisena ahosi; Taṃ dāni laddhāna kathaṃ nu rāja, jahe ahaṃ vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ. Sabbā kirevaṃ pariniṭṭhitāni, yasassinaṃ paññavantaṃ visayha; Yaso ca laddhā purimaṃ uḷāraṃ, nappajjahe vaṇṇabalaṃ purāṇaṃ. Panujja dukkhena sukhaṃ janinda, sukhena vā dukkhamasayhasāhi; Ubhayattha santo abhinibbutattā, sukhe ca dukkhe ca bhavanti tulyāti.
一王本生·第三显示巴利原文
Ekarājajātakaṃ tatiyaṃ.
304. 陀达罗本生(4-1-4)显示巴利原文
304. Daddarajātakaṃ (4-1-4)
陀达罗啊,在这人世间,这些粗暴伤人的话语,令我痛苦不堪。
那些食蛙为生、栖身水畔的无毒之蛇,竟咒骂我这毒蛇。
离了故国,流落他乡,
应当兴建一座大库房,来将自己不善的言语悉数息藏于其中。
当人们尚未了知一个人,对于他的出身或德行修养都还不清楚时,
在那样的情形下,便不应对那些素不相识的人心生傲慢。
客居异国他乡之人,纵然遭遇烈火般的境况,
有智慧者也应堪忍,即便是来自奴仆的呵责。
显示巴利原文 Imāni maṃ daddara tāpayanti, vācāduruttāni manussaloke; Maṇḍūkabhakkhā udakantasevī, āsīvisaṃ maṃ avisā sapanti. Sakā raṭṭhā pabbājito, aññaṃ janapadaṃ gato; Mahantaṃ koṭṭhaṃ kayirātha, duruttānaṃ nidhetave. Yattha posaṃ na jānanti, jātiyā vinayena vā; Na tattha mānaṃ kayirātha, vasamaññātake jane. Videsavāsaṃ vasato, jātavedasamenapi ; Khamitabbaṃ sapaññena, api dāsassa tajjitanti.
达德拉本生经·第四显示巴利原文
Daddarajātakaṃ catutthaṃ.
305. 试戒本生(4-1-5)显示巴利原文
305. Sīlavīmaṃsanajātakaṃ (4-1-5)
行恶之人,世间实无隐秘之处;
林间众生皆见其行,愚者却自以为无人知晓。
我看不见任何隐蔽,空无也并不存在;
在我不见有其他之处,那对我而言便是不空。
出身卑下者与出身高贵者,难陀和养尊处优者;
医生与戒行不坚者,彻底抛弃了法。
显示巴利原文 Natthi loke raho nāma, pāpakammaṃ pakubbato; Passanti vanabhūtāni, taṃ bālo maññatī raho. Ahaṃ raho na passāmi, suññaṃ vāpi na vijjati; Yattha aññaṃ na passāmi, asuññaṃ hoti taṃ mayā. Dujjacco ca sujacco ca, nando ca sukhavaḍḍhito ; Vejjo ca addhuvasīlo ca, te dhammaṃ jahu matthikā. Brāhmaṇo ca kathaṃ jahe, sabbadhammāna pāragū; Yo dhammamanupāleti, dhitimā saccanikkamoti.
戒观察本生 第五显示巴利原文
Sīlavīmaṃsanajātakaṃ pañcamaṃ.
306. 善生本生 (4-1-6)显示巴利原文
306. Sujātajātakaṃ (4-1-6)
Kimaṇḍakā ime deva, nikkhittā kaṃsamallake; Upalohitakā vaggū, taṃ me akkhāhi pucchito. Yāni pure tuvaṃ devi, bhaṇḍu nantakavāsinī; Ucchaṅgahatthā pacināsi, tassā te koliyaṃ phalaṃ. Uḍḍayhate na ramati, bhogā vippajahanti taṃ ; Tatthevimaṃ paṭinetha, yattha kolaṃ pacissati. Honti hete mahārāja, iddhippattāya nāriyā; Khama deva sujātāya, māssā kujjha rathesabhāti.
苏嘉德本生(第六)。显示巴利原文
Sujātajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
307. 棕榈叶本生(4-1-7)显示巴利原文
307. Palāsajātakaṃ (4-1-7)
婆罗门,这无知无觉、不会倾听之物,你明知它不解语,却仍向这无知的棕榈叶诉说……
你精勤不懈,恒常警觉,又为何来问我睡得是否安稳?
这棵树声名远播,高大挺拔,伫立于此地,宛如众生的住处。
因此我礼敬这棵跋罗沙树,以及那些为财宝之故住于此处的众生。
那棵定度迦树旁的霹罗劫树,被众人围绕,宛如一场古老而隆重的祭典。
“那棵树下,埋藏着一笔宝藏;你并无继承之份,去把它掘出来吧。”
显示巴利原文 Acetanaṃ brāhmaṇa assuṇantaṃ, jāno ajānantamimaṃ palāsaṃ; Āraddhaviriyo dhuvaṃ appamatto, sukhaseyyaṃ pucchasi kissa hetu. Dūre suto ceva brahā ca rukkho, dese ṭhito bhūtanivāsarūpo; Tasmā namassāmi imaṃ palāsaṃ, ye cettha bhūtā te dhanassa hetu. So te karissāmi yathānubhāvaṃ, kataññutaṃ brāhmaṇa pekkhamāno; Kathañhi āgamma sataṃ sakāse, moghāni te assu pariphanditāni. Yo tindukarukkhassa paro pilakkho , parivārito pubbayañño uḷāro; Tassesa mūlasmiṃ nidhi nikhāto, adāyādo gaccha taṃ uddharāhīti.
巴拉萨本生经第七显示巴利原文
Palāsajātakaṃ sattamaṃ.
“308. 鹌鹑本生 (4-1-8)”显示巴利原文
308. Sakuṇajātakaṃ (4-1-8)
“我们已为您尽了应尽之责,使出了所有的力气;”
“兽王啊,向您致敬!我等可否稍有所得?”
“我以血为食,常行残忍之事;”
“你曾落入我的牙缝之间,居然还能活这么久,这确实非同小可。”
纵使当面以善意相待,真正的友谊之道亦不可从他那里获得。
显示巴利原文 Akaramhasa te kiccaṃ, yaṃ balaṃ ahuvamhase; Migarāja namo tyatthu, api kiñci labhāmase. Mama lohitabhakkhassa, niccaṃ luddāni kubbato; Dantantaragato santo, taṃ bahuṃ yampi jīvasi. Akataññumakattāraṃ , katassa appaṭikārakaṃ; Yasmiṃ kataññutā natthi, niratthā tassa sevanā. Yassa sammukhaciṇṇena, mittadhammo na labbhati; Anusūya manakkosaṃ, saṇikaṃ tamhā apakkameti.
萨古纳本生·第八显示巴利原文
Sakuṇajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
309. 贱尸本生 (4-1-9)显示巴利原文
309. Chavakajātakaṃ (4-1-9)
两者皆从本性中退失:那教诵咒语之人,
以及那学习咒语之人。
去游方吧,广阔世间之中,众生也在杀害其他生命;
莫让你所行的非法,如石块击破陶罐一般摧毁你。
显示巴利原文 Sabbamidaṃ carimaṃ kataṃ , ubho dhammaṃ na passare; Ubho pakatiyā cutā, yo cāyaṃ mantejjhāpeti ; Yo ca mantaṃ adhīyati. Sālīnaṃ odanaṃ bhuñje, suciṃ maṃsūpasecanaṃ; Tasmā etaṃ na sevāmi, dhammaṃ isīhi sevitaṃ. Paribbaja mahā loko , pacantaññepi pāṇino; Mā taṃ adhammo ācarito, asmā kumbhamivābhidā. Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ, dhanalābhañca brāhmaṇa; Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vāti.
《差瓦咖本生经》第九显示巴利原文
Chavakajātakaṃ navamaṃ.
第310则《殊胜本生》(4-1-10)显示巴利原文
310. Seyyajātakaṃ (4-1-10)
大地以大海为环珮,
你不要企求与讥嫌相伴的事,你应当这样了知那才更善好。
但凡由堕落恶道或行非法而成的活命,
即使托钵,作为无家者游方而行;
这样的活命才更善好,胜过以非法去营求。
即使托钵,作为无家者游方而行;
在世间不伤害众生,纵以王国相换,此亦最为殊胜。
显示巴利原文 Sasamuddapariyāyaṃ , mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ; Na icche saha nindāya, evaṃ seyya vijānahi. Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ, dhanalābhañca brāhmaṇa; Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā. Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; Sāyeva jīvikā seyyo, yā cādhammena esanā. Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; Aññaṃ ahiṃsayaṃ loke, api rajjena taṃ varanti.
5446 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
谢亚本生经第十显示巴利原文
Seyyajātakaṃ dasamaṃ.
迦陵伽品第一显示巴利原文
Kāliṅgavaggo paṭhamo.
应施与开启之门与最上圆满,复次,于大寂静处行广大恶;
那时,你应行持最胜的嫩叶事,最终与兔海共用十事。
显示巴利原文 Vivarañca adeyya samiddhavaraṃ, atha daddara pāpamahātiraho; Atha koli palāsavarañca kara, carimaṃ sasamuddavarena dasāti.
6513 二、紫矿品显示巴利原文
2. Pucimandavaggo
311. 紫矿本生 (4-2-1)显示巴利原文
311. Pucimandajātakaṃ (4-2-1)
国王们捉住在村里作恶的盗贼后,
便将他绑在尼姆树桩上;见此景,我心悚惧。
于应畏惧之事,心存畏惧;对尚未到来之危险,善加防护。
智者因见未来之怖畏,恒常观察今生与来世这两个世界。
显示巴利原文 Uṭṭhehi cora kiṃ sesi, ko attho supanena te; Mā taṃ gahesuṃ rājāno, gāme kibbisakārakaṃ. Yaṃ nu coraṃ gahessanti, gāme kibbisakārakaṃ; Kiṃ tattha pucimandassa, vane jātassa tiṭṭhato. Na tvaṃ assattha jānāsi, mama corassa cantaraṃ; Coraṃ gahetvā rājāno, gāme kibbisakārakaṃ; Appenti nimbasūlasmiṃ, tasmiṃ me saṅkate mano. Saṅkeyya saṅkitabbāni, rakkheyyānāgataṃ bhayaṃ; Anāgatabhayā dhīro, ubho loke avekkhatīti.
《布吉曼德本生》第一显示巴利原文
Pucimandajātakaṃ paṭhamaṃ.
312. 迦叶愚痴本生 (4-2-2)显示巴利原文
312. Kassapamandiyajātakaṃ (4-2-2)
迦叶啊,纵使愚痴的年轻人咒骂或殴打,
智者皆能安忍这一切,贤者于此悉皆容受。
即使善人之间生起争执,也能迅速重归于好;
愚人则如陶罐般碎裂,无法平息诤论。
他们愈发和合,彼此的和睦不会衰损;
有人了知冒犯之由,有人了知劝解之道。
他确为更为殊胜之人,是能负重担、堪当重任者;
对于为他人所冒犯者,他能亲自加以调和。
显示巴利原文 Api kassapa mandiyā, yuvā sapati hanti vā; Sabbaṃ taṃ khamate dhīro, paṇḍito taṃ titikkhati. Sacepi santo vivadanti, khippaṃ sandhīyare puna; Bālā pattāva bhijjanti, na te samathamajjhagū. Ete bhiyyo samāyanti, sandhi tesaṃ na jīrati; Yo cādhipannaṃ jānāti, yo ca jānāti desanaṃ. Eso hi uttaritaro, bhāravaho dhuraddharo; Yo paresādhipannānaṃ , sayaṃ sandhātumarahatīti.
《迦叶曼帝亚本生》——第二显示巴利原文
Kassapamandiyajātakaṃ dutiyaṃ.
313. 忍辱说法者本生(4-2-3)显示巴利原文
313. Khantīvādījātakaṃ (4-2-3)
那斩断你双手、双足与耳鼻者,
大勇士,对他发怒吧,不要毁灭这王国。
那割断我手与脚、割去我耳与鼻的人,
愿那位国王长寿,因为我这等人不会发怒。
于过去世,曾有沙门,为忍辱之示现者;
安住于忍辱的他,迦尸王却割截其肢。
显示巴利原文 Yo te hatthe ca pāde ca, kaṇṇanāsañca chedayi; Tassa kujjha mahāvīra, mā raṭṭhaṃ vinasā idaṃ. Yo me hatthe ca pāde ca, kaṇṇanāsañca chedayi; Ciraṃ jīvatu so rājā, na hi kujjhanti mādisā. Ahū atītamaddhānaṃ , samaṇo khantidīpano; Taṃ khantiyāyeva ṭhitaṃ, kāsirājā achedayi. Tassa kamma pharusassa, vipāko kaṭuko ahu; Yaṃ kāsirājā vedesi, nirayamhi samappitoti.
忍辱说者本生经第三显示巴利原文
Khantīvādījātakaṃ tatiyaṃ.
314. 铜锅本生经(4-2-4)显示巴利原文
314. Lohakumbhijātakaṃ (4-2-4)
我们度过了何其糟劣的一生,有贤善者在时,却不曾行布施;
明明拥有财物,我们竟未为自己营造庇护之处。
整整六万年,完完全全地逝去;
在地狱中备受煎熬,何时方是尽头?
既无尽头,何来尽头?尽头实不可见;
因为那时,所造恶业既属我,也属于你,贤者啊。
是故,我从这里离去之后,定当获得人的生命;
我将成为乐善好施、戒行具足之人,广行众多善法。
显示巴利原文 Dujjīvitamajīvimha, ye sante na dadamhase; Vijjamānesu bhogesu, dīpaṃ nākamha attano. Saṭṭhi vassasahassāni, paripuṇṇāni sabbaso; Niraye paccamānānaṃ, kadā anto bhavissati. Natthi anto kuto anto, na anto paṭidissati; Tadā hi pakataṃ pāpaṃ, mama tuyhañca mārisā . Sohaṃ nūna ito gantvā, yoniṃ laddhāna mānusiṃ; Vadaññū sīlasampanno, kāhāmi kusalaṃ bahunti.
铁瓮本生经第四。显示巴利原文
Lohakumbhijātakaṃ catutthaṃ.
三一五 得一切肉本生显示巴利原文
315. Sabbamaṃsalābhajātakaṃ (4-2-5)
你的话确实粗暴,原来你是个乞讨肉的人;
你的言语像皮膜一样,朋友,我就给你这皮膜。
此乃人之肢体,世间称之为兄弟;
此言如肢体相系,朋友,我将这肢体交付于你。
儿子口唤‘爸爸’,牵动父亲的心肠;
与心相应的言语,朋友,我将心交付予你。
若村中无友,那里便与荒野无异;
对一切,他都这样说:朋友,我把一切赠予你。
显示巴利原文 Pharusā vata te vācā, maṃsaṃ yācanako asi ; Kilomasadisī vācā, kilomaṃ samma dammi te. Aṅgametaṃ manussānaṃ, bhātā loke pavuccati; Aṅgassa sadisī vācā , aṅgaṃ samma dadāmi te. Tātāti putto vadamāno, kampeti hadayaṃ pitu; Hadayassa sadisī vācā, hadayaṃ samma dammi te. Yassa gāme sakhā natthi, yathāraññaṃ tatheva taṃ; Sabbassa sadisī vācā, sabbaṃ samma dadāmi teti.
一切肉得本生(第五)显示巴利原文
Sabbamaṃsalābhajātakaṃ pañcamaṃ.
兔子贤者本生(第316)显示巴利原文
316. Sasapaṇḍitajātakaṃ (4-2-6)
我那七条红鱼,悉从水中捞取上岸
婆罗门,这是我所有的;你享用了它,便可安住于林中。
婆罗门,这是我所有的;你享用了它,便可安住于林中。
熟透的芒果,清凉的水,还有凉爽宜人、令人心旷神怡的树荫。
此兔无有芝麻,无有绿豆,亦无米谷;
用此火烤熟,食我身肉已,便住于森林中吧。
显示巴利原文 Satta me rohitā macchā, udakā thalamubbhatā; Idaṃ brāhmaṇa me atthi, etaṃ bhutvā vane vasa. Dussa me khettapālassa, rattibhattaṃ apābhataṃ; Maṃsasūlā ca dve godhā, ekañca dadhivārakaṃ; Idaṃ brāhmaṇa me atthi, etaṃ bhutvā vane vasa. Ambapakkaṃ dakaṃ sītaṃ, sītacchāyā manoramā ; Idaṃ brāhmaṇa me atthi, etaṃ bhutvā vane vasa. Na sasassa tilā atthi, na muggā napi taṇḍulā; Iminā agginā pakkaṃ, mamaṃ bhutvā vane vasāti.
兔贤者本生(第六)显示巴利原文
Sasapaṇḍitajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
三一七 哭死本生 (4-2-7)显示巴利原文
317. Matarodanajātakaṃ (4-2-7)
你们只知为已死的死者悲泣,却不为那必将死去的人而哭;显示巴利原文
Mataṃ mataṃ eva rodatha, na hi taṃ rodatha yo marissati;
诸天、人类、四足走兽、群飞之鸟、爬行的蛇类以及龙众,
在自己的身体中不得自在,他们耽着欢娱之际,便舍弃了生命。
如此漂移不定、不得安稳,于人间见乐见苦而起系着;
哭泣与哀号全无实益,你们这些淹没在悲伤里的人们,为何还徒自沉溺其中?
那些放逸、嗜酒、不修善行、愚痴、好斗、不勤于修习的人——
那些不明法义的人,反将智者视作愚人。
显示巴利原文 Sabbepi sarīradhārino, anupubbena jahanti jīvitaṃ. Devamanussā catuppadā, pakkhigaṇā uragā ca bhogino; Samhi sarīre anissarā, ramamānāva jahanti jīvitaṃ. Evaṃ calitaṃ asaṇṭhitaṃ, sukhadukkhaṃ manujesvapekkhiya; Kanditaruditaṃ niratthakaṃ, kiṃ vo sokagaṇābhikīrare. Dhuttā ca soṇḍā akatā, bālā sūrā ayogino ; Dhīraṃ maññanti bāloti, ye dhammassa akovidāti.
母哭本生经第七显示巴利原文
Matarodanajātakaṃ sattamaṃ.
318. 夹竹桃本生 (4-2-8)显示巴利原文
318. Kaṇaverajātakaṃ (4-2-8)
在那春日时节,夹竹桃盛开之际,
她亲自用双臂紧紧拥抱你,并对你说那会带来健康。
实在难以置信,风竟能将山吹走;
纵使风能吹走山岳,吹走整个大地;
在那金色少女逝去之处,她曾告知我她身体安康。
她以故交旧识的姿态欺瞒我这陌生人,黄金色少女以恒常伪装无常。
我也要像黄金色少女衡量他人那样去衡量她,然后远远地离开她。
显示巴利原文 Yaṃ taṃ vasantasamaye, kaṇaveresu bhāṇusu; Sāmaṃ bāhāya pīḷesi, sā taṃ ārogyamabravi. Ambho na kira saddheyyaṃ, yaṃ vāto pabbataṃ vahe; Pabbatañce vahe vāto, sabbampi pathaviṃ vahe; Yattha sāmā kālakatā , sā maṃ ārogyamabravi. Na ceva sā kālakatā, na ca sā aññamicchati; Ekabhattikinī sāmā, tameva abhikaṅkhati. Asanthutaṃ maṃ cirasanthutena , nimīni sāmā adhuvaṃ dhuvena; Mayāpi sāmā nimineyya aññaṃ, ito ahaṃ dūrataraṃ gamissanti.
咖纳韦拉本生 第八显示巴利原文
Kaṇaverajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
319. 蒂提拉鸟本生(4-2-9)显示巴利原文
319. Tittirajātakaṃ (4-2-9)
鸟啊,若你的心不倾向恶业,
对于不执著、安善的人,恶便不染著于他。
显示巴利原文 Susukhaṃ vata jīvāmi, labhāmi ceva bhuñjituṃ; Paripantheva tiṭṭhāmi, kā nu bhante gatī mama. Mano ce te nappaṇamati, pakkhi pāpassa kammuno; Abyāvaṭassa bhadrassa, na pāpamupalimpati. Ñātako no nisinnoti, bahu āgacchate jano; Paṭicca kammaṃ phusati, tasmiṃ me saṅkate mano. Na paṭicca kammaṃ phusati, mano ce nappadussati; Appossukkassa bhadrassa, na pāpamupalimpatīti.
《鹧鸪本生经》第九显示巴利原文
Tittirajātakaṃ navamaṃ.
320.《善舍本生》(4-2-10)显示巴利原文
320. Succajajātakaṃ (4-2-10)
为了利益本当舍弃之时,却只以言语施予山,这又有何用呢?
王子啊,向你致敬,你安住于真实与法;
你虽遭遇不幸,心中却依然乐于真实。
她,在贫穷时是穷人的妻子,在富有时是富人的妻子,这不过是虚伪的妻子。
显示巴利原文 Succajaṃ vata naccaji, vācāya adadaṃ giriṃ; Kiṃ hitassa cajantassa, vācāya adada pabbataṃ. Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade; Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā. Rājaputta namo tyatthu, sacce dhamme ṭhito casi; Yassa te byasanaṃ patto, saccasmiṃ ramate mano. Yā daliddī daliddassa, aḍḍhā aḍḍhassa kittima ; Sā hissa paramā bhariyā, sahiraññassa itthiyoti.
《苏吒嘉本生》第十。显示巴利原文
Succajajātakaṃ dasamaṃ.
布吉曼德品第二显示巴利原文
Pucimandavaggo dutiyo.
随后是盗贼本生、迦叶本生、忍辱本生、恶劣生存本生、恶口本生;
随后是兔本生、贤善本生、春本生、安乐本生、善舍本生,以及第十的离舍本生。
显示巴利原文 Atha cora sakassapa khantīvaro, dujjīvitatā ca varā pharusā; Atha sasa matañca vasanta sukhaṃ, succajaṃvatanaccajinā ca dasāti.
4442 第三 毁屋者品显示巴利原文
3. Kuṭidūsakavaggo
三二一 毁屋者本生(第四集第三品之一)显示巴利原文
321. Kuṭidūsakajātakaṃ (4-3-1)
你的头如同人,手和脚却是猿猴;
那么,你是出于什么原因,没有住处呢?
我的头与人无异,手脚却如同猿猴;
那种人中尊胜者才具备的智慧,我却不曾有。
心不坚住、心念轻躁而心怀诡诈之人;
恒常戒行不坚固者,终不得安乐。
你当施展威德,超越一己之习限吧;
猴子,你快搭建一座草棚,好抵御寒风啊!
显示巴利原文 Manussasseva te sīsaṃ, hatthapādā ca vānara; Atha kena nu vaṇṇena, agāraṃ te na vijjati. Manussasseva me sīsaṃ, hatthapādā ca siṅgila ; Yāhu seṭṭhā manussesu, sā me paññā na vijjati. Anavaṭṭhitacittassa , lahucittassa dubbhino ; Niccaṃ addhuvasīlassa, sukhabhāvo na vijjati. So karassu ānubhāvaṃ, vītivattassu sīliyaṃ; Sītavātaparittāṇaṃ, karassu kuṭavaṃ kapīti.
毁屋本生经 第一显示巴利原文
Kuṭidūsaka jātakaṃ paṭhamaṃ.
322. 大祸本生(4-3-2)显示巴利原文
322. Duddubhajātakaṃ (4-3-2)
尊贤者,我所住的地方,传来一声声‘大祸临头’的怪响。
兔子听到木苹果落地的声响,以为‘大祸临头’,便仓皇奔逃。
尚未达到自知之明、但知随逐他人音声的人;
那些以他人音声为最上的人,这些愚者,唯是仰赖他人而存。
那些具足戒德、乐于慧与止息的人,
具慧的智者远离放逸、善于克制,不依附他人。
显示巴利原文 Duddubhāyati bhaddante, yasmiṃ dese vasāmahaṃ; Ahampetaṃ na jānāmi, kimetaṃ duddubhāyati. Beluvaṃ patitaṃ sutvā, duddubhanti saso javi; Sasassa vacanaṃ sutvā, santattā migavāhinī. Appatvā padaviññāṇaṃ, paraghosānusārino; Panādaparamā bālā, te honti parapattiyā. Ye ca sīlena sampannā, paññāyūpasame ratā; Ārakā viratā dhīrā, na honti parapattiyāti.
都都巴本生 第二显示巴利原文
Duddubhajātakaṃ dutiyaṃ.
三二三·梵授本生显示巴利原文
323. Brahmadattajātakaṃ (4-3-3)
大王,梵授啊,乞求者所求,无非两种结果:
或不得利,或得其财,乞求之法,本来如此。
圣者实不该向圣者出非善之言,听了您的偈颂,那确是与法相应的。
显示巴利原文 Dvayaṃ yācanako rāja, brahmadatta nigacchati; Alābhaṃ dhanalābhaṃ vā, evaṃ dhammā hi yācanā. Yācanaṃ rodanaṃ āhu, pañcālānaṃ rathesabha; Yo yācanaṃ paccakkhāti, tamāhu paṭirodanaṃ. Mā maddasaṃsu rodantaṃ, pañcālā susamāgatā; Tuvaṃ vā paṭirodantaṃ, tasmā icchāmahaṃ raho. Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ, gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena; Ariyo hi ariyassa kathaṃ na dajjā , sutvāna gāthā tava dhammayuttāti.
梵授本生(第三)显示巴利原文
Brahmadattajātakaṃ tatiyaṃ.
三二四、皮衣本生(4-3-4)显示巴利原文
324. Cammasāṭakajātakaṃ (4-3-4)
此四足兽容貌端严,既具吉祥,又极温顺;
这头有名望的殊胜公羊,向那位出身尊贵、种姓圆满的婆罗门表示恭敬;
婆罗门啊,切勿仅凭一眼之见,便对这只四足动物心生信赖;
它潜伏待机,渴求重重一击,便会给予猛烈一击。
大腿骨折断,肩上的担子翻倒,婆罗门的物品全都摔得粉碎。
他高举双臂,哭喊道:“快去啊!那梵行者正遭人殴打!”
正如我今日被击倒,被那恶羊所杀——愚痴之人落得这般下场。
显示巴利原文 Kalyāṇarūpo vatayaṃ catuppado, subhaddako ceva supesalo ca; Yo brāhmaṇaṃ jātimantūpapannaṃ, apacāyati meṇḍavaro yasassī. Mā brāhmaṇa ittaradassanena, vissāsamāpajji catuppadassa; Daḷhappahāraṃ abhikaṅkhamāno , avasakkatī dassati suppahāraṃ. Ūruṭṭhi bhaggaṃ pavaṭṭito khāribhāro, sabbañca bhaṇḍaṃ brāhmaṇassa bhinnaṃ; Ubhopi bāhā paggayha kandati , abhidhāvatha haññate brahmacārī. Evaṃ so nihato seti, yo apūjaṃ pasaṃsati ; Yathāhamajja pahato, hato meṇḍena dummatīti.
皮衣本生经第四显示巴利原文
Cammasāṭakajātakaṃ catutthaṃ.
325. 蜥蜴王本生(4-3-5)显示巴利原文
325. Godharājajātakaṃ (4-3-5)
来吧,鬣蜥,转身回来,享用这上好的香米饭;
我有油,也有盐,胡椒亦相当充足。
显示巴利原文 Samaṇaṃ taṃ maññamāno, upagacchimasaññataṃ; So maṃ daṇḍena pāhāsi, yathā assamaṇo tathā. Kiṃ te jaṭāhi dummedha, kiṃ te ajinasāṭiyā; Abbhantaraṃ te gahanaṃ, bāhiraṃ parimajjasi. Ehi godha nivattassu, bhuñja sālīnamodanaṃ; Telaṃ loṇañca me atthi, pahūtaṃ mayha pipphali. Esa bhiyyo pavekkhāmi, vammikaṃ sataporisaṃ; Telaṃ loṇañca kittesi , ahitaṃ mayha pipphalīti.
第五 果德拉王本生经显示巴利原文
Godharājajātakaṃ pañcamaṃ.
第三二六则 迦迦鲁本生(4-3-6)显示巴利原文
326. Kakkārujātakaṃ (4-3-6)
若人以身不偷盗,以口不妄语;
获得声誉而不骄慢,此人实堪受迦迦鲁。
他应依法求取财富,不以欺诈方式获取财物;
得到财富受用也不骄慢,这样的人才是真正的迦迦鲁。
内心无有虚伪,信心恒不退转;
不独享美味,这样的人确实堪受那佳果。
无论当面或背后,都不毁谤善人;
如其所言而如实而行,这样的人确实堪受那佳果。
显示巴利原文 Kāyena yo nāvahare, vācāya na musā bhaṇe; Yaso laddhā na majjeyya, sa ve kakkārumarahati. Dhammena vittameseyya, na nikatyā dhanaṃ hare; Bhoge laddhā na majjeyya, sa ve kakkārumarahati. Yassa cittaṃ ahāliddaṃ, saddhā ca avirāginī; Eko sāduṃ na bhuñjeyya, sa ve kakkārumarahati. Sammukhā vā tirokkhā vā , yo sante na paribhāsati; Yathāvādī tathākārī, sa ve kakkārumarahatīti.
咖咖鲁本生经·第六显示巴利原文
Kakkārujātakaṃ chaṭṭhaṃ.
327. 乌鸦本生 (4-3-7)显示巴利原文
327. Kākavatījātakaṃ (4-3-7)
风从那方吹来了香气,那里住着我心爱的人;
此地距卡卡瓦提的确遥远,我的心却安乐于彼处。
显示巴利原文 Vāti cāyaṃ tato gandho, yattha me vasatī piyā; Dūre ito hi kākavatī , yattha me nirato mano. Kathaṃ samuddamatarī, kathaṃ atari kepukaṃ ; Kathaṃ satta samuddāni, kathaṃ simbalimāruhi. Tayā samuddamatariṃ, tayā atari kepukaṃ ; Tayā satta samuddāni, tayā simbalimāruhiṃ. Dhiratthumaṃ mahākāyaṃ, dhiratthumaṃ acetanaṃ; Yattha jāyāyahaṃ jāraṃ, āvahāmi vahāmi cāti.
《咖咖瓦帝本生》第七显示巴利原文
Kākavatījātakaṃ sattamaṃ.
328.《不悲伤本生》(4-3-8)显示巴利原文
328. Ananusociyajātakaṃ (4-3-8)
若为那些并非属于他的事物,一一哀悼悲泣的话,
他更应为自己悲伤,因为他恒常陷于死亡的掌控之中。
非是站立,非是端坐,非是躺卧,亦非行走;
纵在眨眼之间,寿命亦在流逝。
如此,自身注定衰败,终将别离,无可置疑;
尚存者当慈悯照护,已逝者则不必忧伤。
显示巴利原文 Bahūnaṃ vijjatī bhotī, tehi me kiṃ bhavissati; Tasmā etaṃ na socāmi, piyaṃ sammillahāsiniṃ. Taṃ taṃ ce anusoceyya, yaṃ yaṃ tassa na vijjati; Attānamanusoceyya, sadā maccuvasaṃ pataṃ. Na heva ṭhitaṃ nāsīnaṃ, na sayānaṃ na paddhaguṃ ; Yāva byāti nimisati, tatrāpi rasatī vayo. Tatthattani vatappaddhe , vinābhāve asaṃsaye; Bhūtaṃ sesaṃ dayitabbaṃ, vītaṃ ananusociyanti .
《不应悲伤本生》第八显示巴利原文
Ananusociyajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
三二九 黑腕本生谭 (4-3-9)显示巴利原文
329. Kāḷabāhujātakaṃ (4-3-9)
往昔我们所得的饮食,如今唯归那树上的猿猴;
罗陀,我们现在就去林中。毕竟,我们已不为丹娜迦雅所恭敬。
利与衰,誉与毁,称赞与讥讽,快乐与痛苦;
人世间,这些诸法皆是无常。莫要悲伤,波特帕达,你又何须忧愁?
罗陀,你必定是位智者,能了知未来之事;
我们怎能看见那只树杈上的猴子?它如贱民一般,早已从王宫中逃离。
它抖动着耳朵,紧蹙眉头,一再恫吓幼童;
黑臂自会如此行事,饮食便因此远离于他。
显示巴利原文 Yaṃ annapānassa pure labhāma, taṃ dāni sākhamigameva gacchati; Gacchāma dāni vanameva rādha, asakkatā casma dhanañjayāya . Lābho alābho yaso ayaso ca, nindā pasaṃsā ca sukhañca dukkhaṃ; Ete aniccā manujesu dhammā, mā soci kiṃ socasi poṭṭhapāda. Addhā tuvaṃ paṇḍitakosi rādha, jānāsi atthāni anāgatāni; Kathaṃ nu sākhāmigaṃ dakkhisāma , niddhāvitaṃ rājakulatova jammaṃ. Cāleti kaṇṇaṃ bhakuṭiṃ karoti, muhuṃ muhuṃ bhāyayate kumāre; Sayameva taṃ kāhati kāḷabāhu, yenārakā ṭhassati annapānāti.
咖喇巴胡本生经·第九显示巴利原文
Kāḷabāhujātakaṃ navamaṃ.
戒审查本生(第4集第3篇第10则)显示巴利原文
330. Sīlavīmaṃsajātakaṃ (4-3-10)
它还有什么,他们便吃尽什么;
世间善人相聚一处,不伤害那无依无靠者。
无欲者安眠是乐,欲望得偿亦是乐;
将欲望化为无欲之后,宾伽拉安然入眠。
显示巴利原文 Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ, sīlaṃ loke anuttaraṃ; Passa ghoraviso nāgo, sīlavāti na haññati. Yāvadevassahū kiñci, tāvadeva akhādisuṃ; Saṅgamma kulalā loke, na hiṃsanti akiñcanaṃ. Sukhaṃ nirāsā supati, āsā phalavatī sukhā; Āsaṃ nirāsaṃ katvāna, sukhaṃ supati piṅgalā. Na samādhiparo atthi, asmiṃ loke paramhi ca; Na paraṃ nāpi attānaṃ, vihiṃsati samāhitoti.
4329 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
《戒观察本生》第十。显示巴利原文
Sīlavīmaṃsajātakaṃ dasamaṃ.
坏屋品第三显示巴利原文
Kuṭidūsakavaggo tatiyo.
人、善诱饵、乞求者,复有羊、骆驼、蜥蜴王;
复有迦耶萨、凯普卡、波提瓦拉,及罗陀、苏西拉、瓦拉,凡此十则。
显示巴利原文 Samanussa -saduddubha-yācanako, atha meṇḍavaruttama-godhavaro; Atha kāyasakepuka bhotīvaro, atha rādhasusīlavarena dasāti.
4314 第四品 拘耆罗品显示巴利原文
4. Kokilavaggo
三三一 拘耆罗本生经(四之四之一)显示巴利原文
331. Kokilajātakaṃ (4-4-1)
若人于非时,过度发论议;
他便这样被击倒而卧,如同那拘耆罗鸟的幼雏。
如同那磨得锋利的刀刃,亦如哈啦哈啦剧毒;
粗恶言语正是如此,会将人推入困境。
而那些在恰当时机说适量之语,以智慧为先导、明察秋毫的人,
他降伏一切怨敌,犹如金翅鸟捕食诸蛇。
显示巴利原文 Yo ve kāle asampatte, ativelaṃ pabhāsati; Evaṃ so nihato seti, kokilāyiva atrajo. Na hi satthaṃ sunisitaṃ, visaṃ halāhalāmiva ; Evaṃ nikaṭṭhe pāteti, vācā dubbhāsitā yathā. Tasmā kāle akāle vā , vācaṃ rakkheyya paṇḍito; Nātivelaṃ pabhāseyya, api attasamamhi vā. Yo ca kāle mitaṃ bhāse, matipubbo vicakkhaṇo; Sabbe amitte ādeti, supaṇṇo uragāmivāti.
《国吉喇本生》第一显示巴利原文
Kokilajātakaṃ paṭhamaṃ.
332.《车轴本生》(4-4-2)显示巴利原文
332. Rathalaṭṭhijātakaṃ (4-4-2)
在家人懒惰、沉溺于欲乐,是不善的;出家人不具自制,也是不善的。
不思择而行事的国王,是不善的;心怀忿怒的智者,那同样是不善的。
刹帝利应审慎而行,统御世间者不可贸然行事;
深思熟虑的国王,声望和荣耀便不断增长。
显示巴利原文 Api hantvā hato brūti, jetvā jitoti bhāsati; Pubbavakkhāyino rāja, aññadatthu na saddahe. Tasmā paṇḍitajātiyo, suṇeyya itarassapi; Ubhinnaṃ vacanaṃ sutvā, yathā dhammo tathā kare. Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, asaññato pabbajito na sādhu; Rājā na sādhu anisammakārī, yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu. Nisamma khattiyo kayirā, nānisamma disampati; Nisammakārino rāja , yaso kitti ca vaḍḍhatīti.
车轴本生·第二显示巴利原文
Rathalaṭṭhijātakaṃ dutiyaṃ.
333. 熟蜥蜴本生(4-4-3)显示巴利原文
333. Pakkagodhajātakaṃ (4-4-3)
那时,在丛林深处,我已认出你,车乘之雄啊;
你腰佩宝剑,全副戎装,头戴帝利提诺冠;
从菩提树枝条间,一只成熟的大蜥蜴迅速逃去。
对向你致敬的人,应当致敬;对亲近你的人,应当亲近。对为你做事的人,应当为他做事。
不要为心怀恶意的人谋求利益;即使他不亲近你,你也不应亲近他。
舍弃那舍弃你的人,莫生依恋;心已离去之人,不应再与他交往。
鸟儿知道树上的果实已尽,便会飞往他方——这世间是何等广阔。
我必尽我所能为你效劳,心中念着刹帝利当知感恩的道理。
显示巴利原文 Tadeva me tvaṃ vidito, vanamajjhe rathesabha; Yassa te khaggabaddhassa, sannaddhassa tirīṭino; Assatthadumasākhāya, pakkā godhā palāyatha. Name namantassa bhaje bhajantaṃ, kiccānukubbassa kareyya kiccaṃ; Nānatthakāmassa kareyya atthaṃ, asambhajantampi na sambhajeyya. Caje cajantaṃ vanathaṃ na kayirā, apetacittena na sambhajeyya; Dijo dumaṃ khīṇaphalanti ñatvā, aññaṃ samekkheyya mahā hi lokoti. So te karissāmi yathānubhāvaṃ, kataññutaṃ khattiye pekkhamāno; Sabbañca te issariyaṃ dadāmi, yassicchasī tassa tuvaṃ dadāmīti.
熟蜥蜴本生经·第三显示巴利原文
Pakkagodhajātakaṃ tatiyaṃ.
334. 王训本生显示巴利原文
334. Rājovādajātakaṃ (4-4-4)
牛群匆忙赶路时,若领头的公牛走上歧途,
领路者若行歧途,众牛便都会随之偏斜。
同样地,在人类当中,若有人被尊为最上者,
若他行于非法,何况其余众人?
在人间也是如此:如果有那么一位被公认最上的人,
他若能行于正法,更不消说其余众人,
若国王能依法而行,举国上下便得安乐而住。
显示巴利原文 Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo; Sabbā tā jimhaṃ gacchanti , nette jimhaṃ gate sati. Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā; Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko. Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo; Sabbā gāvī ujuṃ yanti , nette ujuṃ gate sati. Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato; So sace dhammaṃ carati, pageva itarā pajā; Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammikoti.
《王教诫本生经》第四显示巴利原文
Rājovādajātakaṃ catutthaṃ.
三三五 豺狼本生经(四-四-五)显示巴利原文
335. Jambukajātakaṃ (4-4-5)
身躯高大如梵天,獠牙锋利的豺狼,
你并未生在那种能擒获大象的族姓之中。
并非雄狮,却怀着狮子的骄慢,自我伪装;
犹如豺狼扑向大象,却伏地悲嚎。
那享有盛名的最上者,具足圆满之蕴、具大威力者;
未衡量自己的体力与禀赋,这豺狼便瘫倒在地,被象击倒。
在此,若有人先衡量自身,明了自己所有的力气与能力而行事;
他以吟诵、密语与善说,那圆熟者便赢得广大成就。
显示巴利原文 Brahā pavaḍḍhakāyo so, dīghadāṭho ca jambuka; Na tvaṃ tattha kule jāto, yattha gaṇhanti kuñjaraṃ. Asīho sīhamānena, yo attānaṃ vikubbati; Kotthūva gajamāsajja, seti bhūmyā anutthunaṃ. Yasassino uttamapuggalassa, sañjātakhandhassa mahabbalassa; Asamekkhiya thāmabalūpapattiṃ, sa seti nāgena hatoyaṃ jambuko. Yo cīdha kammaṃ kurute pamāya, thāmabbalaṃ attani saṃviditvā; Jappena mantena subhāsitena, parikkhavā so vipulaṃ jinātīti.
阎浮果本生经第五显示巴利原文
Jambukajātakaṃ pañcamaṃ.
第三三六 婆罗诃闼多本生 (4-4-6)显示巴利原文
336. Brahāchattajātakaṃ (4-4-6)
Tiṇaṃ tiṇanti lapasi, ko nu te tiṇamāhari; Kiṃ nu te tiṇakiccatthi, tiṇameva pabhāsasi. Idhāgamā brahmacārī, brahā chatto bahussuto;
4733 第二 瓦纳罗哈品显示巴利原文
2. Vaṇṇārohavaggo
属于自己的一切,他全然执取;而对草芥,却无有所取。
显示巴利原文 So me sabbaṃ samādāya, tiṇaṃ nikkhippa gacchati. Evetaṃ hoti kattabbaṃ, appena bahumicchatā; Sabbaṃ sakassa ādānaṃ, anādānaṃ tiṇassa ca. ( ) Sīlavanto na kubbanti, bālo sīlāni kubbati; Aniccasīlaṃ dussīlyaṃ , kiṃ paṇḍiccaṃ karissatīti.
梵伞本生经第六显示巴利原文
Brahāchattajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
第三三七 凳子本生(四-四-七)显示巴利原文
337. Pīṭhajātakaṃ (4-4-7)
这便是我们族中代代相承的规矩,从父祖以来,恒常如此:
座席、饮水与洗足水,这一切我们皆悉恭敬备办。
显示巴利原文 Na te pīṭhamadāyimhā , na pānaṃ napi bhojanaṃ; Brahmacāri khamassu me, etaṃ passāmi accayaṃ. Nevābhisajjāmi na cāpi kuppe, na cāpi me appiyamāsi kiñci; Athopi me āsi manovitakko, etādiso nūna kulassa dhammo. Esasmākaṃ kule dhammo, pitupitāmaho sadā; Āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ, sabbetaṃ nipadāmase. Esasmākaṃ kule dhammo, pitupitāmaho sadā; Sakkaccaṃ upatiṭṭhāma, uttamaṃ viya ñātakanti.
椅本生·第七显示巴利原文
Pīṭhajātakaṃ sattamaṃ.
三三八 麸本生 (4-4-8)显示巴利原文
338. Thusajātakaṃ (4-4-8)
那些在林中密谋的话语,那些在村中窃窃私语,
那些“如是如是”“这般这般”的言谈,我也尽皆了知。
据说,那如法而生的儿子,父亲竟是一只猴子;
他年纪虽幼,性情却温和,能用牙齿咬取果实。
显示巴利原文 Viditaṃ thusaṃ undurānaṃ , viditaṃ pana taṇḍulaṃ; Thusaṃ thusaṃ vivajjetvā, taṇḍulaṃ pana khādare. Yā mantanā araññasmiṃ, yā ca gāme nikaṇṇikā; Yañcetaṃ iti cīti ca, etampi viditaṃ mayā. Dhammena kira jātassa, pitā puttassa makkaṭo; Daharasseva santassa, dantehi phalamacchidā. Yametaṃ parisappasi , ajakāṇova sāsape; Yopāyaṃ heṭṭhato seti , etampi viditaṃ mayāti.
糠本生第八显示巴利原文
Thusajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
三三九 波韦鲁本生显示巴利原文
339. Bāverujātakaṃ (4-4-9)
因不见那具冠翎、鸣声曼妙的孔雀
人们便在那地方以肉与果供养了乌鸦。
然而,当那只音声具足的孔雀回到波婆城时,
于是,利养与恭敬便从乌鸦身上消失了。
只要那带来光明的佛陀、法王尚未出现,
众人便广作供养,礼敬众多沙门与婆罗门。
当那位音声具足妙味的佛陀宣说正法时,外道所得的利养恭敬便消失无余。
显示巴利原文 Adassanena morassa, sikhino mañjubhāṇino; Kākaṃ tattha apūjesuṃ, maṃsena ca phalena ca. Yadā ca sarasampanno, moro bāverumāgamā; Atha lābho ca sakkāro, vāyasassa ahāyatha. Yāva nuppajjatī buddho, dhammarājā pabhaṅkaro; Tāva aññe apūjesuṃ, puthū samaṇabrāhmaṇe. Yadā ca sarasampanno, buddho dhammaṃ adesayi; Atha lābho ca sakkāro, titthiyānaṃ ahāyathāti.
巴韦鲁本生经第九显示巴利原文
Bāverujātakaṃ navamaṃ.
340. 威萨亚本生 (4-4-10)显示巴利原文
340. Visayhajātakaṃ (4-4-10)
昔日,威萨亚,你曾慷慨布施。然而,对于布施的你而言,那些财物终有灭尽之法。
显示巴利原文 Adāsi dānāni pure visayha, dadato ca te khayadhammo ahosi;
倘若你自此之后不再行布施,那么当你安住于知足时,那些财富便会留存下来。显示巴利原文
Ito paraṃ ce na dadeyya dānaṃ, tiṭṭheyyuṃ te saṃyamantassa bhogā.
千眼者啊,人们说:以非圣者的方式对待圣者,甚至以极其鄙劣的方式对待他,也是不应当的。
显示巴利原文 Anariyamariyena sahassanetta, suduggatenāpi akiccamāhu; Mā vo dhanaṃ taṃ ahu devarāja , yaṃ bhogahetu vijahemu saddhaṃ. Yena eko ratho yāti, yāti tenāparo ratho; Porāṇaṃ nihitaṃ vattaṃ, vattataññeva vāsava. Yadi hessati dassāma, asante kiṃ dadāmase; Evaṃbhūtāpi dassāma, mā dānaṃ pamadamhaseti.
4498 摄颂云:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
维萨亚哈本生经·第十显示巴利原文
Visayhajātakaṃ dasamaṃ.
国吉喇品·第四显示巴利原文
Kokilavaggo catuttho.
吉塔瓦拉,你光照得太迟了,车乘之主,林间的路曲折难行;
以上十则为:阎浮、草食、胜座、米、孔雀、威萨亚。
显示巴利原文 Ativelapabhāsati jītavaro, vanamajjha rathesabha jimhagamo; Atha jambu tiṇāsanapīṭhavaraṃ, atha taṇḍula mora visayha dasāti.
4513 第五 小拘那罗品显示巴利原文
5. Cūḷakuṇālavaggo
三四一 康达利本生(四-五-一)显示巴利原文
341. Kaṇḍarījātakaṃ (4-5-1)
那些以男子为欢、心意纷杂而无有约束的女子;
纵使她处处皆不令人欢喜,也不可信任,因为女人犹如渡口浅滩。
一旦见到那些迦达利紧那罗,所有女子便不再乐于家中。
而极度耽欲的巴克王与婆和利卡王,他们的妻子
竟与地行者私通;哪个女人不会背弃他,另寻他人呢?
宾耆耶尼是一切世间主的梵授王的爱妃,
她又私通于依地而行者;然而那个渴求欲乐的女人,也未能得到他。
显示巴利原文 Narānamārāmakarāsu nārisu, anekacittāsu aniggahāsu ca; Sabbattha nāpītikarāpi ce siyā , na vissase titthasamā hi nāriyo. Yaṃ ve disvā kaṇḍarīkinnarānaṃ , sabbitthiyo na ramanti agāre; Taṃ tādisaṃ maccaṃ cajitvā bhariyā, aññaṃ disvā purisaṃ pīṭhasappiṃ. Bakassa ca bāvarikassa rañño, accantakāmānugatassa bhariyā; Avācarī paṭṭhavasānugassa , kaṃ vāpi itthī nāticare tadaññaṃ. Piṅgiyānī sabbalokissarassa, rañño piyā brahmadattassa bhariyā; Avācarī paṭṭhavasānugassa, taṃ vāpi sā nājjhagā kāmakāminīti.
咖德利本生经第一显示巴利原文
Kaṇḍarījātakaṃ paṭhamaṃ.
三四二 猴子本生(四·五·二)显示巴利原文
342. Vānarajātakaṃ (4-5-2)
若有人于已然现起之义利,不能迅速了悟,
他随顺敌意,事后却又追悔。
而若有人,对已发生的事能迅速了悟,
他便能从敌人的逼迫中解脱,事后亦不追悔。
显示巴利原文 Asakkhiṃ vata attānaṃ, uddhātuṃ udakā thalaṃ; Na dānāhaṃ puna tuyhaṃ, vasaṃ gacchāmi vārija. Alametehi ambehi, jambūhi panasehi ca; Yāni pāraṃ samuddassa, varaṃ mayhaṃ udumbaro. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, na khippamanubujjhati; Amittavasamanveti , pacchā ca anutappati. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, khippameva nibodhati; Muccate sattusambādhā, na ca pacchānutappatīti.
瓦纳拉本生经·第二显示巴利原文
Vānarajātakaṃ dutiyaṃ.
343. 昆提尼本生(4-5-3)显示巴利原文
343. Kuntinījātakaṃ (4-5-3)
我们曾安住于您的殿堂,恒常受恭敬与供养;
如今你既已做出此事,罢了,大王,我走了。
若有人对已做之事施以报复,对恶行还以恶行,
如此,那仇恨便会止息;停下吧,贡蒂尼,莫再过来。
对于已做之事与做此事的人,友谊便无法再弥合,
我心不能认同,车乘之主,你只管离去吧。
对于已做之事与做此事的人,友谊则可重新弥合,
这是智者所能为,而非愚者所能行;停住吧,贡蒂尼,不要再上前了。
显示巴利原文 Avasimha tavāgāre, niccaṃ sakkatapūjitā; Tvameva dānimakari, handa rāja vajāmahaṃ. Yo ve kate paṭikate, kibbise paṭikibbise; Evaṃ taṃ sammatī veraṃ, vasa kuntini māgamā. Na katassa ca kattā ca, metti sandhīyate puna; Hadayaṃ nānujānāti, gacchaññeva rathesabha. Katassa ceva kattā ca, metti sandhīyate puna; Dhīrānaṃ no ca bālānaṃ, vasa kuntini māgamāti.
昆提尼本生(第三)显示巴利原文
Kuntinījātakaṃ tatiyaṃ.
三四四 芒果本生 (4-5-4)显示巴利原文
344. Ambajātakaṃ (4-5-4)
你盛装华服,佩戴花环,遍涂旃檀香膏;
你独自卧于床榻,你这偷摘芒果的女人。
显示巴利原文 Yo nīliyaṃ maṇḍayati, saṇḍāsena vihaññati; Tassa sā vasamanvetu, yā te ambe avāhari. Vīsaṃ vā pañcavīsaṃ vā, ūnatiṃsaṃ va jātiyā; Tādisā pati mā laddhā , yā te ambe avāhari. Dīghaṃ gacchatu addhānaṃ, ekikā abhisārikā; Saṅkete pati mā adda , yā te ambe avāhari. Alaṅkatā suvasanā, mālinī candanussadā; Ekikā sayane setu, yā te ambe avāharīti.
芒果本生·第四显示巴利原文
Ambajātakaṃ catutthaṃ.
第三四五·象腹本生(四-五-五)显示巴利原文
345. Gajakumbhajātakaṃ (4-5-5)
大火焚烧树林,火焰拖曳着黑烟;
你为何这般昏沉,举动如此迟缓?
树洞遍布,地上的坑洼也不少;
若我们不能避开这些,那便是我们命终之时。
应缓慢时却急躁,该迅速时反拖延;
他恰似踩着干枯的叶子,损害了自己的利益。
能在应当徐缓时徐缓,在应当迅捷时迅捷而行;
犹如月亮分判夜色,他的义利得以圆满达成。
显示巴利原文 Vanaṃ yadaggi dahati, pāvako kaṇhavattanī; Kathaṃ karosi pacalaka, evaṃ dandhaparakkamo. Bahūni rukkhachiddāni, pathabyā vivarāni ca; Tāni ce nābhisambhoma, hoti no kālapariyāyo. Yo dandhakāle tarati, taraṇīye ca dandhati; Sukkhapaṇṇaṃva akkamma, atthaṃ bhañjati attano. Yo dandhakāle dandheti, taraṇīye ca tārayi; Sasīva rattiṃ vibhajaṃ, tassattho paripūratīti.
4439 此为摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
第五 象瓮本生显示巴利原文
Gajakumbhajātakaṃ pañcamaṃ.
346. 《凯萨瓦本生》(4-5-6)显示巴利原文
346. Kesavajātakaṃ (4-5-6)
他舍弃了人间的王位,以及一切圆满的欲乐享受;
世尊凯西,为何乐于安居在劫婆的林野之中?
那里有甜美怡人、令人心喜的树木;
劫婆的善语,那拉达啊,令我欢喜。
我食上等米饭,佐以清净的肉汁;
这样粗糙无盐的黍稷粗粮,怎能令他们满足?
或可口,或难咽,或量少,或众多;
于可信处方受食,信赖方为至上味。
显示巴利原文 Manussindaṃ jahitvāna, sabbakāmasamiddhinaṃ; Kathaṃ nu bhagavā kesī, kappassa ramati assame . Sādūnī ramaṇīyāni, santi vakkhā manoramā; Subhāsitāni kappassa, nārada ramayanti maṃ. Sālīnaṃ odanaṃ bhuñje, suciṃ maṃsūpasecanaṃ; Kathaṃ sāmākanīvāraṃ, aloṇaṃ chādayanti taṃ. Sāduṃ vā yadi vāsāduṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ; Vissattho yattha bhuñjeyya, vissāsaparamā rasāti.
凯萨瓦本生第六显示巴利原文
Kesavajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
三四七 铁斧本生显示巴利原文
347. Ayakūṭajātakaṃ (4-5-7)
你手执那纯铁铸就、极其沉重的巨斧,安立于虚空之中;
你是为守护我而受命前来,抑或蓄意欲加害于我?
如果那位天王——诸神之主、摩伽婆、须阇的丈夫——护佑着我,
即使所有毕舍遮鬼齐声嚎叫,我也不会惧怕这罗刹女的族类。
就让鸠槃荼鬼们放声哭泣,让一切食尘小鬼都去嘶吼吧,
毕舍遮根本不配交战,这般恫吓委实太过巨大了。
显示巴利原文 Sabbāyasaṃ kūṭamatippamāṇaṃ, paggayha yo tiṭṭhasi antalikkhe; Rakkhāya me tvaṃ vihito nusajja, udāhu me cetayase vadhāya. Dūto ahaṃ rājidha rakkhasānaṃ, vadhāya tuyhaṃ pahitohamasmi; Indo ca taṃ rakkhati devarājā, tenuttamaṅgaṃ na te phālayāmi. Sace ca maṃ rakkhati devarājā, devānamindo maghavā sujampati; Kāmaṃ pisācā vinadantu sabbe, na santase rakkhasiyā pajāya. Kāmaṃ kandantu kumbhaṇḍā, sabbe paṃsupisācakā; Nālaṃ pisācā yuddhāya, mahatī sā vibhiṃsikāti .
阿亚库德本生(第七)显示巴利原文
Ayakūṭajātakaṃ sattamaṃ.
三四八 森林本生(4-5-8)显示巴利原文
348. Araññajātakaṃ (4-5-8)
朋友,他能令你生起信赖,又能承载你的信赖,
善于倾听、堪于安忍——离开此处后,你当去亲近这样的人。
心如姜黄染料般善变,意如猿猴般躁动,这样的人却佯装离欲。
显示巴利原文 Araññā gāmamāgamma, kiṃsīlaṃ kiṃvataṃ ahaṃ; Purisaṃ tāta seveyyaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito. Yo taṃ vissāsaye tāta, vissāsañca khameyya te; Sussūsī ca titikkhī ca, taṃ bhajehi ito gato. Yassa kāyena vācāya, manasā natthi dukkaṭaṃ; Urasīva patiṭṭhāya, taṃ bhajehi ito gato. Haliddirāgaṃ kapicittaṃ, purisaṃ rāgavirāginaṃ; Tādisaṃ tāta mā sevi, nimmanussampi ce siyāti.
林野本生 第八显示巴利原文
Araññajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
三四九 破僧本生(4-5-9)显示巴利原文
349. Sandhibhedajātakaṃ (4-5-9)
他对女人毫无沙门的操守,对食物也全无节制,御者啊。
若有人听信那离间者、谗谤者的言语,
那些人安享快乐,犹如已生天界的人一般。
显示巴利原文 Neva itthīsu sāmaññaṃ, nāpi bhakkhesu sārathi; Athassa sandhibhedassa, passa yāva sucintitaṃ. Asi tikkhova maṃsamhi, pesuññaṃ parivattati; Yatthūsabhañca sīhañca, bhakkhayanti migādhamā. Imaṃ so sayanaṃ seti, yamimaṃ passasi sārathi; Yo vācaṃ sandhibhedassa, pisuṇassa nibodhati. Te janā sukhamedhanti, narā saggagatāriva; Ye vācaṃ sandhibhedassa, nāvabodhanti sārathīti.
离间本生第九。显示巴利原文
Sandhibhedajātakaṃ navamaṃ.
三五〇 天神问本生(四-五-一〇)显示巴利原文
350. Devatāpañhajātakaṃ (4-5-10)
他用手打,用脚踢,又掌掴他的脸;
他反倒成为国王所喜爱的人,你为何这样看?
随意辱骂他,却又盼着他来近前;
此人深得国王喜爱,你以为这是由于什么呢?
以不实之事诽谤,用虚假之言中伤他;
他确为国王所喜爱,你为何这般看待?
他取走食物与饮品,以及衣物与卧具;
大王,他们分明是攫取他人供养之人,却正是您所喜爱的。
显示巴利原文 Hanti hatthehi pādehi, mukhañca parisumbhati; Sa ve rāja piyo hoti, kaṃ tena tvābhipassasi . Akkosati yathākāmaṃ, āgamañcassa icchati; Sa ve rāja piyo hoti, kaṃ tena tvābhipassasi. Abbhakkhāti abhūtena, alikenābhisāraye; Sa ve rāja piyo hoti, kaṃ tena tvābhipassasi. Haraṃ annañca pānañca, vatthasenāsanāni ca; Aññadatthuharā santā, te ve rāja piyā honti; Kaṃ tena tvābhipassasīti.
4467 其摄颂为:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
天人问本生第十。显示巴利原文
Devatāpañhajātakaṃ dasamaṃ.
第五品 小库那喇显示巴利原文
Cūḷakuṇālavaggo pañcamo.
于众人中,无能者反成狮子王,复为靛青与火中之最胜者;
复次,那炼金师中最胜者,犹如车夫,于林中击杀十人。
显示巴利原文 Narānaṃ asakkhivasimhavaro, nīliyamaggivarañca puna; Puna rasāyasakūṭavaro, tathārañña sārathi hanti dasāti.
4518 此是品目摄颂:显示巴利原文
Atha vagguddānaṃ –
羯陵伽国本生、阎浮树本生、毁坏小屋者本生、拘耆罗鸟本生;
此即善所开示之第五小金翅鸟品。
显示巴利原文 Kāliṅgaṃ pucimandañca, kuṭidūsaka kokilā ; Cūḷakuṇālavaggo so, pañcamo suppakāsitoti.
4521 摩尼耳环品显示巴利原文
1. Maṇikuṇḍalavaggo
第351则 摩尼耳环本生(5-1-1)显示巴利原文
351. Maṇikuṇḍalajātakaṃ (5-1-1)
他失去了车乘、摩尼耳环,同样也失去了儿女与妻子;
一切财富荡然无余,悲伤之时,你为何不感到悲伤?
财富会先弃舍必死之人,或那必死之人会先弃舍财富;
财富本是无常,享有财富而贪著欲乐者,因此,在应当悲伤之时,我不悲伤。
月亮升起、圆满、又消逝,太阳放光后便隐没而去;
我已了知含有敌意的世间法,因此在应当悲伤的时候,我不悲伤。
在家者懈怠而耽着欲乐,非善;出家者不能自制,亦非善。
显示巴利原文 Jīno rathassaṃ maṇikuṇḍale ca, putte ca dāre ca tatheva jīno; Sabbesu bhogesu asesakesu , kasmā na santappasi sokakāle. Pubbeva maccaṃ vijahanti bhogā, macco vā te pubbataraṃ jahāti; Asassatā bhogino kāmakāmi, tasmā na socāmahaṃ sokakāle. Udeti āpūrati veti cando, atthaṃ tapetvāna paleti sūriyo; Viditā mayā sattuka lokadhammā, tasmā na socāmahaṃ sokakāle. Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, asaññato pabbajito na sādhu; Rājā na sādhu anisammakārī, yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu. Nisamma khattiyo kayirā, nānisamma disampati; Nisammakārino rāja , yaso kitti ca vaḍḍhatīti.
摩尼昆德喇本生第一显示巴利原文
Maṇikuṇḍalajātakaṃ paṭhamaṃ.
第三五二 善生本生显示巴利原文
352. Sujātajātakaṃ (5-1-2)
实在啊,当我正在燃烧时,犹如酥油浇在火苗上;
如同以水洒熄,但愿熄灭这一切忧恼。
他实已为我拔出那支插在心头的箭,
当我为忧伤所淹没时,是他为我拔除了对父亲的悲恸。
显示巴利原文 Kiṃ nu santaramānova, lāyitvā haritaṃ tiṇaṃ; Khāda khādāti lapasi, gatasattaṃ jaraggavaṃ. Na hi annena pānena, mato goṇo samuṭṭhahe; Tvañca tucchaṃ vilapasi, yathā taṃ dummatī tathā. Tatheva tiṭṭhati sīsaṃ, hatthapādā ca vāladhi; Sotā tatheva tiṭṭhanti , maññe goṇo samuṭṭhahe. Nevayyakassa sīsañca , hatthapādā ca dissare; Rudaṃ mattikathūpasmiṃ, nanu tvaññeva dummati. Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ; Vārinā viya osiñcaṃ , sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. Abbahī vata me sallaṃ, yamāsi hadayassitaṃ ; Yo me sokaparetassa, pitu sokaṃ apānudi. Sohaṃ abbūḷhasallosmi, vītasoko anāvilo; Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna māṇava. Evaṃ karonti sappaññā, ye honti anukampakā; Vinivattenti sokamhā, sujāto pitaraṃ yathāti.
善生本生第二。显示巴利原文
Sujātajātakaṃ dutiyaṃ.
第353则 毗那萨迦本生显示巴利原文
353. Venasākhajātakaṃ (5-1-3)
他就是那位宾耆耶·维那萨可,我曾于此处消灭了一千位刹帝利。
我已装束齐整,遍身涂以檀香妙膏,而同样的痛苦却又返回到我身上。
显示巴利原文 Nayidaṃ niccaṃ bhavitabbaṃ brahmadatta, khemaṃ subhikkhaṃ sukhatā ca kāye; Atthaccaye mā ahu sampamūḷho, bhinnaplavo sāgarasseva majjhe. Yāni karoti puriso, tāni attani passati; Kalyāṇakārī kalyāṇaṃ, pāpakārī ca pāpakaṃ; Yādisaṃ vapate bījaṃ, tādisaṃ harate phalaṃ. Idaṃ tadācariyavaco, pārāsariyo yadabravi; Mā su tvaṃ akari pāpaṃ, yaṃ tvaṃ pacchā kataṃ tape. Ayameva so piṅgiya venasākho, yamhi ghātayiṃ khattiyānaṃ sahassaṃ; Alaṅkate candanasārānulitte, tameva dukkhaṃ paccāgataṃ mamaṃ. Sāmā ca kho candanalittagattā , laṭṭhīva sobhañjanakassa uggatā;
未能见到乌跋莉,我就要这样死去了;对我而言,这将是比眼前的痛苦更深重的苦。显示巴利原文
Adisvā kālaṃ karissāmi ubbariṃ, taṃ me ito dukkhataraṃ bhavissatīti.
韦那萨卡本生第三显示巴利原文
Venasākhajātakaṃ tatiyaṃ.
354. 蛇本生(5-1-4)显示巴利原文
354. Uragajātakaṃ (5-1-4)
同样,当此身已失功用,命终去世之时,亦应如是舍离。
他未受召唤而来此世间,未获允许而离此而去;
来如是,去亦如是,于此又有何可悲泣?
正在被燃烧的人,并不知道亲人们的悲泣;
所以,我并不为此哀伤,他已去往他当去的归处。
正如幼童追逐移动的月亮,边追边哭;
为逝者悲伤,正是如此徒劳。
被火化者,不知亲人的哀泣;
因此我不为他悲伤,他已去到应往之处。
犹如水罐破碎,便无法再复原;
为亡者悲伤的人,也正是这样,全然无别。
显示巴利原文 Uragova tacaṃ jiṇṇaṃ, hitvā gacchati saṃ tanuṃ; Evaṃ sarīre nibbhoge, pete kālaṅkate sati. Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ; Tasmā etaṃ na socāmi, gato so tassa yā gati. Anavhito tato āgā, ananuññāto ito gato; Yathāgato tathā gato, tattha kā paridevanā. Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ; Tasmā etaṃ na socāmi, gato so tassa yā gati. Sace rode kisā assaṃ, tassā me kiṃ phalaṃ siyā; Ñātimittasuhajjānaṃ , bhiyyo no aratī siyā. Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ; Tasmā etaṃ na socāmi, gato so tassa yā gati. Yathāpi dārako candaṃ, gacchantamanurodati; Evaṃ sampadamevetaṃ, yo petamanusocati. Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ; Tasmā etaṃ na socāmi, gato so tassa yā gati. Yathāpi udakakumbho, bhinno appaṭisandhiyo; Evaṃ sampadamevetaṃ, yo petamanusocati. Ḍayhamāno na jānāti, ñātīnaṃ paridevitaṃ; Tasmā etaṃ na socāmi, gato so tassa yā gatīti.
蛇本生第四显示巴利原文
Uragajātakaṃ catutthaṃ.
瓦罐本生(第三五五)显示巴利原文
355. Ghaṭajātakaṃ (5-1-5)
他人忧伤哭泣,他人泪流满面;
你面容安详明亮,瓦罐啊,为何你不忧伤?
忧愁不能带回已逝去的,也无法带来未来的快乐;
因此,乌鸦啊,我无忧愁;忧愁本无伴侣。
忧伤令人苍白消瘦,饮食也索然无味;
仇敌则心满意足,见中箭者痛苦辗转。
无论是在村落或旷野,还是在低洼处或高平地;
它都找不到伫立着的我;我如此安住,见道稳固。
若一个人内心不能独处而知足,一味贪求一切欲乐之味;
纵使拥有整个大地,也不能为他带来安乐。
显示巴利原文 Aññe socanti rodanti, aññe assumukhā janā; Pasannamukhavaṇṇosi, kasmā ghaṭa na socasi. Nābbhatītaharo soko, nānāgatasukhāvaho; Tasmā dhaṅka na socāmi, natthi soke dutīyatā . Socaṃ paṇḍu kiso hoti, bhattañcassa na ruccati; Amittā sumanā honti, sallaviddhassa ruppato. Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale; Ṭhitaṃ maṃ nāgamissati, evaṃ diṭṭhapado ahaṃ. Yassattā nālamekova, sabbakāmarasāharo; Sabbāpi pathavī tassa, na sukhaṃ āvahissatīti.
瓶本生第五则显示巴利原文
Ghaṭajātakaṃ pañcamaṃ.
356.《高兰迪亚本生经》(5-1-6)显示巴利原文
356. Koraṇḍiyajātakaṃ (5-1-6)
你独自在山林深谷,一次又一次举起石块,掷落而下;
你一再神色匆忙地奔走,高兰迪亚朋友,你在此究竟所为何事?
我要把这大海环绕的大地,平整得如同手掌一般;
削开山脊与峰峦,令其崩散,我这才将石块投入深谷。
这片大地,岂能仅凭一人双手便将它抹平;
我以为你只想征服这座山谷,科兰迪亚,可众生世界都要被你毁尽。
若我独自一人,无法令大地平坦,
梵天啊,同样地,你也不能将这些执持种种异见的人,引归于一致。
尊者,您以简略的方式为我阐明了此事,柯兰迪亚啊,正是如此。
正如人无法将大地弄成平坦,同样地,众生也不可能被强使一致。
显示巴利原文 Eko araññe girikandarāyaṃ, paggayha paggayha silaṃ pavecchasi ; Punappunaṃ santaramānarūpo, koraṇḍiya ko nu tava yidhattho. Ahañhimaṃ sāgara sevitantaṃ, samaṃ karissāmi yathāpi pāṇi; Vikiriya sānūni ca pabbatāni ca, tasmā silaṃ dariyā pakkhipāmi. Nayimaṃ mahiṃ arahati pāṇikappaṃ, samaṃ manusso karaṇāya meko; Maññāmimaññeva dariṃ jigīsaṃ , koraṇḍiya hāhasi jīvalokaṃ. Sace ahaṃ bhūtadharaṃ na sakkā , samaṃ manusso karaṇāya meko; Evameva tvaṃ brahme ime manusse, nānādiṭṭhike nānayissasi te . Saṅkhittarūpena bhavaṃ mamatthaṃ, akkhāsi koraṇḍiya evametaṃ; Yathā na sakkā pathavī samāyaṃ, kattuṃ manussena tathā manussāti.
国兰帝亚本生第六显示巴利原文
Koraṇḍiyajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
357. 鹌鹑本生 (5-1-7)显示巴利原文
357. Laṭukikajātakaṃ (5-1-7)
我礼敬您——六十岁的象王,林中的族群之主,声名远扬。
我以双翅向你合掌恳请:请勿杀害我这弱小鸟儿的幼雏。
我礼敬您,独行的象王,栖居山林、以山野为行处的您。
我以双翅向你合掌恳请:请勿杀害我这弱小鸟儿的幼雏。
我照样会踏碎你的孩子,你这鹌鹑。你如此弱小,又能奈我何?
纵有成百上千如我一般的人,我仅用左脚也能将他们悉数踏倒。
并非一切事都能靠蛮力成就,因为蛮力正是愚人毁灭之因。
龙王啊,谁杀害了我这柔弱者的孩子,我必将祸患加诸于他。
你看那乌鸦、鹌鹑、青蛙和黑苍蝇,
这些动物杀害了大象,看啊,这就是以怨报怨的结果。
显示巴利原文 Vandāmi taṃ kuñjara saṭṭhihāyanaṃ, āraññakaṃ yūthapatiṃ yasassiṃ; Pakkhehi taṃ pañjalikaṃ karomi, mā me vadhī puttake dubbalāya. Vandāmi taṃ kuñjara ekacāriṃ, āraññakaṃ pabbatasānugocaraṃ; Pakkhehi taṃ pañjalikaṃ karomi, mā me vadhī puttake dubbalāya; Vamissāmi te laṭukike puttakāni, kiṃ me tuvaṃ kāhasi dubbalāsi; Sataṃ sahassānipi tādisīnaṃ, vāmena pādena papothayeyyaṃ. Na heva sabbattha balena kiccaṃ, balañhi bālassa vadhāya hoti; Karissāmi te nāgarājā anatthaṃ, yo me vadhī puttake dubbalāya. Kākañca passa laṭukikaṃ, maṇḍūkaṃ nīlamakkhikaṃ; Ete nāgaṃ aghātesuṃ, passa verassa verinaṃ; Tasmā hi veraṃ na kayirātha, appiyenapi kenacīti.
第七则拉杜吉咖本生显示巴利原文
Laṭukikajātakaṃ sattamaṃ.
三五八·小法护本生显示巴利原文
358. Cūḷadhammapālajātakaṃ (5-1-8)
我正是那冒犯者、毁害众生之人,对具大威力的王犯下大罪者。
我才是那加害者,那摧残人民者,那对大王犯下大罪者。
看来这位国王身边,确实没有尽心尽意的朋友与臣僚了。
他们竟无一人向国王谏言:‘莫害嫡亲骨肉。’
看来这位国王,确实没有真心为他着想的亲族与挚友。
他们竟无一人向国王谏言:‘莫害亲生骨肉。’
法护那涂满檀香精华的双臂,即将被斩断。
显示巴利原文 Ahameva dūsiyā bhūnahatā, rañño mahāpatāpassa; Etaṃ muñcatu dhammapālaṃ, hatthe me deva chedehi. Ahameva dūsiyā bhūnahatā, rañño mahāpatāpassa; Etaṃ muñcatu dhammapālaṃ, pāde me deva chedehi. Ahameva dūsiyā bhūnahatā, rañño mahāpatāpassa; Etaṃ muñcatu dhammapālaṃ, sīsaṃ me deva chedehi. Na hi nūnimassa rañño, mittāmaccā ca vijjare suhadā; Ye na vadanti rājānaṃ, mā ghātayi orasaṃ puttaṃ. Na hi nūnimassa rañño, ñātī mittā ca vijjare suhadā; Ye na vadanti rājānaṃ, mā ghātayi atrajaṃ puttaṃ. Candanasārānulittā , bāhā chijjanti dhammapālassa; Dāyādassa pathabyā, pāṇā me deva rujjhantīti.
小法护本生 第八显示巴利原文
Cūḷadhammapālajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
359. 金鹿本生 (5-1-9)显示巴利原文
359. Suvaṇṇamigajātakaṃ (5-1-9)
Vikkama re haripāda , vikkama re mahāmiga ; Chinda vārattikaṃ pāsaṃ, nāhaṃ ekā vane rame. Vikkamāmi na pāremi, bhūmiṃ sumbhāmi vegasā; Daḷho vārattiko pāso, pādaṃ me parikantati. Attharassu palāsāni, asiṃ nibbāha luddaka; Paṭhamaṃ maṃ vadhitvāna, hana pacchā mahāmigaṃ. Na me sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, bhāsantiṃ mānusiṃ migiṃ ; Tvañca bhadde sukhī hohi, eso cāpi mahāmigo. Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā mahāmiganti.
金鹿本生第九。显示巴利原文
Suvaṇṇamigajātakaṃ navamaṃ.
360. 善喜本生 (5-1-10)显示巴利原文
360. Suyonandījātakaṃ (5-1-10)
从库鲁卡恰出发的商队,为求财富远行而去;
船遭鳄鱼撞破,我凭一块木板漂渡而来。
显示巴利原文 Vāti gandho timirānaṃ, kusamuddo ca ghosavā; Dūre ito suyonandī , tambakāmā tudanti maṃ. Kathaṃ samuddamatari, kathaṃ addakkhi sedumaṃ ; Kathaṃ tassā ca tuyhañca, ahu sagga samāgamo. Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; Makarehi abhidā nāvā, phalakenāhamaplaviṃ. Sā maṃ saṇhena mudunā, niccaṃ candanagandhinī; Aṅgena uddharī bhaddā, mātā puttaṃva orasaṃ. Sā maṃ annena pānena, vatthena sayanena ca; Attanāpi ca mandakkhī, evaṃ tamba vijānāhīti.
4658 摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
苏尤难帝本生 第十显示巴利原文
Suyonandījātakaṃ dasamaṃ.
摩尼昆德喇品第一显示巴利原文
Maṇikuṇḍalavaggo paṭhamo.
彼时,最胜佛陀犹如被拖曳的青草,又如破筏、似蛇、若水罐,
复如裂开的洞窟,再如残害生灵之象,最殊胜的鹿为其第十。
显示巴利原文 Atha jinavaro haritaṃ tiṇako, atha bhinnaplavo uragova ghaṭo; Dariyā puna kuñjara bhūnahatā, migamuttamasaggavarena dasāti.
三六一·瓦纳罗哈本生 (5-2-1)显示巴利原文
361. Vaṇṇārohajātakaṃ (5-2-1)
论容色与出身,论力量与奋发,
须婆胡并不比我优胜,苏达陀,你如此说。
以瓦纳罗哈的出身和精进力而论,
你说苏达陀并不比我更胜,须婆胡。
朋友须婆胡,你竟对如此生活的我说出这般恶语;
那么,我不再愿与你共住了。
若人轻信他人的话语,不加审察便全盘接受,
此人迅即失去朋友,且会招来许多敌意。
若有人总是小心戒备,疑惧分裂,只紧盯你的过失——这般的人不配称为朋友。
唯有那让你如孩子依在父亲的胸膛般安稳休息之人,才是真正的朋友,不为他人所离间。
显示巴利原文 Vaṇṇārohena jātiyā, balanikkamanena ca; Subāhu na mayā seyyo, sudāṭha iti bhāsasi. Vaṇṇārohena jātiyā, balanikkamanena ca; Sudāṭho na mayā seyyo, subāhu iti bhāsasi. Evaṃ ce maṃ viharantaṃ, subāhu samma dubbhasi; Na dānāhaṃ tayā saddhiṃ, saṃvāsamabhirocaye. Yo paresaṃ vacanāni, saddaheyya yathātathaṃ; Khippaṃ bhijjetha mittasmiṃ, verañca pasave bahuṃ. Na so mitto yo sadā appamatto, bhedāsaṅkī randhamevānupassī; Yasmiñca setī urasīva putto, sa ve mitto yo abhejjo parehīti.
瓦纳罗哈本生 第一显示巴利原文
Vaṇṇārohajātakaṃ paṭhamaṃ.
戒德审察本生显示巴利原文
362. Sīlavīmaṃsajātakaṃ (5-2-2)
刹帝利若住于非法,吠舍若依止非法,
在此世间舍弃了这两者,便会投生于恶趣。
刹帝利、婆罗门、吠舍,以及首陀罗、旃陀罗、补羯娑;
在此世间如法行持之后,便会同样地投生于天界。
并非凭吠陀能得善趣,不凭出身,亦不凭亲族;
唯有自己清净无染的戒行,能令来生获得安乐。
显示巴利原文 Sīlaṃ seyyo sutaṃ seyyo, iti me saṃsayo ahu; Sīlameva sutā seyyo, iti me natthi saṃsayo. Moghā jāti ca vaṇṇo ca, sīlameva kiruttamaṃ; Sīlena anupetassa, sutenattho na vijjati. Khattiyo ca adhammaṭṭho, vesso cādhammanissito; Te pariccajjubho loke, upapajjanti duggatiṃ. Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; Idha dhammaṃ caritvāna, bhavanti tidive samā. Na vedā samparāyāya, na jāti nāpi bandhavā; Sakañca sīlaṃ saṃsuddhaṃ, samparāyāya sukhāya cāti .
戒观察本生(第二)显示巴利原文
Sīlavīmaṃsajātakaṃ dutiyaṃ.
363. 惭本生(5-2-3)显示巴利原文
363. Hirijātakaṃ (5-2-3)
舍断了惭耻、内心怀着厌恶,却说“我是你的人”;
不亲近善行之人,应当知道:“他并非我的人。”
那种时时警觉、忧虑决裂、唯见他人过失的人,不是朋友;
让你如同儿子安卧于父亲胸口般安然的人,那才是他人无法离间的真正朋友。
这是能生喜悦之处,是赢得赞叹的安乐;
他修习果报的功德,肩负起为人的责任。
品尝了独处之味,也品尝了寂静之味;
他清净无垢,远离诸恶;他们啜饮法喜之味。
显示巴利原文 Hiriṃ tarantaṃ vijigucchamānaṃ, tavāhamasmī iti bhāsamānaṃ; Seyyāni kammāni anādiyantaṃ, neso mamanti iti naṃ vijaññā. Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade; Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā. Na so mitto yo sadā appamatto, bhedāsaṅkī randhamevānupassī; Yasmiñca setī urasīva putto, sa ve mitto yo abhejjo parehi. Pāmojjakaraṇaṃ ṭhānaṃ, pasaṃsāvahanaṃ sukhaṃ; Phalānisaṃso bhāveti, vahanto porisaṃ dhuraṃ. Pavivekarasaṃ pitvā, rasaṃ upasamassa ca; Niddaro hoti nippāpo, dhammappītirasaṃ pivanti.
《惭本生》第三显示巴利原文
Hirijātakaṃ tatiyaṃ.
三六四 萤火虫本生显示巴利原文
364. Khajjopanakajātakaṃ (5-2-4)
他便取来干牛粪末与草叶,用力钻磨;
以颠倒的认知,终究无法点燃。
同样地,若以不正确的方法,鹿也无法获得利益;
如同由牛角处挤乳,那里本无乳汁可得。
青年们以种种方便,成就利益;
以压制敌人,以扶持朋友,
以取得统帅之位,以依循亲信的引导;
大地的守护者们,安住在这承载万物的大地上,也为大地所承载。
显示巴利原文 Ko nu santamhi pajjote, aggipariyesanaṃ caraṃ; Addakkhi ratti khajjotaṃ, jātavedaṃ amaññatha. Svassa gomayacuṇṇāni, abhimatthaṃ tiṇāni ca; Viparītāya saññāya, nāsakkhi pajjaletave. Evampi anupāyena, atthaṃ na labhate migo ; Visāṇato gavaṃ dohaṃ, yattha khīraṃ na vindati. Vividhehi upāyehi, atthaṃ papponti māṇavā; Niggahena amittānaṃ, mittānaṃ paggahena ca. Senāmokkhapalābhena , vallabhānaṃ nayena ca; Jagatiṃ jagatipālā, āvasanti vasundharanti.
卡乔巴纳咖本生第四显示巴利原文
Khajjopanakajātakaṃ catutthaṃ.
365. 蛇管本生(5-2-5)显示巴利原文
365. Ahituṇḍikajātakaṃ (5-2-5)
朋友啊,面若祥云之人,我是个赌徒,已在骰戏中一败涂地;
请取来芒果吧,让我们分享你所精进取得的果实。
朋友啊,你对我所说的,实在是不实之言,你这是以虚妄之辞在称赞我。
你在何处听闻,又在何处见过,有只猴子名叫“美面容”?
直至今日,那件事仍在我心里:你这捕蛇者,那时你……
你进入粮店后,醉意醺然地殴打了饥饿的我。
想起那段痛苦的遭遇,纵使给我王位,我也不愿再经历;
纵使有人来求,我也决不会给予,因为我已被恐惧所震慑;
若能了知此人出身良家,在胎中便已知足、不怀悭吝;
因此,智者应与这样的人结交为友。
显示巴利原文 Dhuttomhi samma sumukha, jūte akkhaparājito; Harehi ambapakkāni, vīriyaṃ te bhakkhayāmase. Alikaṃ vata maṃ samma, abhūtena pasaṃsasi; Ko te suto vā diṭṭho vā, sumukho nāma makkaṭo. Ajjāpi me taṃ manasi , yaṃ maṃ tvaṃ ahituṇḍika; Dhaññāpaṇaṃ pavisitvā, matto chātaṃ hanāsi maṃ. Tāhaṃ saraṃ dukkhaseyyaṃ, api rajjampi kāraye; Nevāhaṃ yācito dajjaṃ, tathā hi bhayatajjito. Yañca jaññā kule jātaṃ, gabbhe tittaṃ amacchariṃ; Tena sakhiñca mittañca, dhīro sandhātumarahatīti.
蛇师本生第五显示巴利原文
Ahituṇḍikajātakaṃ pañcamaṃ.
三六六·黑蜂本生(五·二·六)显示巴利原文
366. Gumbiyajātakaṃ (5-2-6)
那些以为是蜜而吞下那毒的人……
对他们而言,那极为惨烈,死亡由此而至。
而那些善于审察的人,便避开了那毒药;
他们身处病者中而得安乐,在燃烧者中清凉寂止。
同样地,在人们之中,诸欲乐如同毒药,被巧妙地安设其中;
这是诱饵,是束缚,是潜藏在洞穴中的死亡猎手。
同样地,对于这些欲乐,有病的人却像侍女般侍奉它们;
恒常远离执著者,已超越世间系缚。
显示巴利原文 Madhuvaṇṇaṃ madhurasaṃ, madhugandhaṃ visaṃ ahu; Gumbiyo ghāsamesāno, araññe odahī visaṃ. Madhu iti maññamānā , ye taṃ visamakhādisuṃ ; Tesaṃ taṃ kaṭukaṃ āsi, maraṇaṃ tenupāgamuṃ. Ye ca kho paṭisaṅkhāya, visaṃ taṃ parivajjayuṃ; Te āturesu sukhitā, ḍayhamānesu nibbutā. Evameva manussesu, visaṃ kāmā samohitā; Āmisaṃ bandhanañcetaṃ, maccuveso guhāsayo. Evameva ime kāme, āturā paricārike ; Ye sadā parivajjenti, saṅgaṃ loke upaccagunti.
贡比亚本生·第六显示巴利原文
Gumbiyajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
367. 萨利耶本生(5-2-7)显示巴利原文
367. Sāḷiyajātakaṃ (5-2-7)
他握住那根萨利耶嫩枝,却抓住了一条黑蛇;
他便被那条蛇所咬,这位行邪恶教法者因而丧命。
若有人欲杀害那从不杀生、无加害之人;
如此,他便倒卧在地,正如这人被杀一般。
如同有人逆风扬起一把尘土,
那尘土便会反过来落在他自己身上。这作恶之人,正是如此自取毁灭。
若有人对一位清净无垢、毫无过患的人起恶念,
那恶行终归愚人自身,犹如细尘,逆风抛撒,还落己身。
显示巴利原文 Yvāyaṃ sāḷiya chāpoti, kaṇhasappaṃ agāhayi; Tena sappenayaṃ daṭṭho, hato pāpānusāsako. Ahantāra mahantāraṃ, yo naro hantumicchati; Evaṃ so nihato seti, yathāyaṃ puriso hato. Ahantāra maghātentaṃ, yo naro hantumicchati; Evaṃ so nihato seti, yathāyaṃ puriso hato. Yathā paṃsumuṭṭhiṃ puriso, paṭivātaṃ paṭikkhipe; Tameva so rajo hanti, tathāyaṃ puriso hato. Yo appaduṭṭhassa narassa dussati, suddhassa posassa anaṅgaṇassa; Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ, sukhumo rajo paṭivātaṃva khittoti.
萨利亚本生第七显示巴利原文
Sāḷiyajātakaṃ sattamaṃ.
368. 多伽罗萨拉本生 (5-2-8)显示巴利原文
368. Tacasārajātakaṃ (5-2-8)
你们已落入敌人手中,又被多伽罗萨拉草牢牢捆缚;
然而你们容光澄净,神色安详,为何全无悲戚?
依靠悲伤,依靠哭泣,终究得不到丝毫利益;
敌人见到他愁苦悲伤,便心生欢喜。
然而,智者逢遇灾难时,因为了知如何抉择真舍利益,绝不动摇;
对手看见他昔日面容毫无改变,自己便陷入痛苦。
或以恳请、咒语、善言,或以赠礼、传统;
无论在何处以何方式能得利益,即应于彼处以彼方式精勤努力。
倘若了知此利益,无论是我或他人,皆不可得;
应无忧地安忍,心自思惟:“此业如此坚固,如今我又能何为?”
显示巴利原文 Amittahatthatthagatā , tacasārasamappitā; Pasannamukhavaṇṇāttha, kasmā tumhe na socatha. Na socanāya paridevanāya, atthova labbho api appakopi; Socantamenaṃ dukhitaṃ viditvā, paccatthikā attamanā bhavanti. Yato ca kho paṇḍito āpadāsu, na vedhatī atthavinicchayaññū; Paccatthikāssa dukhitā bhavanti, disvā mukhaṃ avikāraṃ purāṇaṃ. Jappena mantena subhāsitena, anuppadānena paveṇiyā vā; Yathā yathā yattha labhetha atthaṃ, tathā tathā tattha parakkameyya. Yato ca jāneyya alabbhaneyyo, mayā va aññena vā esa attho; Asocamāno adhivāsayeyya, kammaṃ daḷhaṃ kinti karomi dānīti.
德咖萨拉本生 第八显示巴利原文
Tacasārajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
三六九 弥塔温达咖本生经(五之二·九)显示巴利原文
369. Mittavindakajātakaṃ (5-2-9)
越过了拉马那迦,又越过萨达马塔和杜巴迦;
又越过了梵授的宫殿,我究竟为何而来至此?
由四法而达八法,由八法而至十六法;
由十六法而至三十二法,贪求转增,便为轮所击打;
那被贪欲击倒的人,轮便在他头顶旋转。
欲望向上蔓延,难以填满,四处流散;
那些贪著欲望的人,便成为承载轮子之器。
显示巴利原文 Kyāhaṃ devānamakaraṃ, kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā; Yaṃ me sirasmiṃ ohacca , cakkaṃ bhamati matthake. Atikkamma ramaṇakaṃ, sadāmattañca dūbhakaṃ; Brahmattarañca pāsādaṃ, kenatthena idhāgato. Ito bahutarā bhogā, atra maññe bhavissare; Iti etāya saññāya, passa maṃ byasanaṃ gataṃ. Catubbhi aṭṭhajjhagamā, aṭṭhāhipi ca soḷasa; Soḷasāhi ca bāttiṃsa, atricchaṃ cakkamāsado; Icchāhatassa posassa, cakkaṃ bhamati matthake. Uparivisālā duppūrā, icchā visaṭagāminī ; Ye ca taṃ anugijjhanti, te honti cakkadhārinoti.
《密德温德咖本生》第九。显示巴利原文
Mittavindakajātakaṃ navamaṃ.
第三七〇·巴拉萨本生(第五集第二篇第十则)显示巴利原文
370. Palāsajātakaṃ (5-2-10)
天鹅告诉无忧树:“朋友,榕树如是生长;
你若安坐在它的枝节上,它便会刺穿你的要害。”
任那榕树生长吧,我愿成为它的依止;
犹如父母之于子女,于我而言,它亦将如是。
你在怀中所育的这棵,却是那险恶的乳树;
我们就此告别吧,我不乐见它的增长。
如今你令我生起怖畏,犹如高耸的须弥山现前;
因未能识知这天鹅,大怖畏已降临于我。
对于那种在增长中吞噬自己立身之本的人,善巧者并不称赞他的增长;
智者担忧他会带来障碍,为彻底根除其害,便将他遣离。
显示巴利原文 Haṃso palāsamavaca, nigrodho samma jāyati; Aṅkasmiṃ te nisinnova, so te mammāni checchati . Vaḍḍhatāmeva nigrodho, patiṭṭhassa bhavāmahaṃ; Yathā pitā ca mātā ca , evaṃ me so bhavissati. Yaṃ tvaṃ aṅkasmiṃ vaḍḍhesi, khīrarukkhaṃ bhayānakaṃ; Āmanta kho taṃ gacchāma, vuḍḍhi massa na ruccati. Idāni kho maṃ bhāyeti, mahānerunidassanaṃ; Haṃsassa anabhiññāya, mahā me bhayamāgataṃ. Na tassa vuḍḍhi kusalappasatthā, yo vaḍḍhamāno ghasate patiṭṭhaṃ; Tassūparodhaṃ parisaṅkamāno, patārayī mūlavadhāya dhīroti.
4868 3. 阿达品(半品)显示巴利原文
3. Aḍḍhavaggo
巴拉萨本生(第十)显示巴利原文
Palāsajātakaṃ dasamaṃ.
瓦纳罗哈品(第二)显示巴利原文
Vaṇṇārohavaggo dutiyo .
三一一长寿王本生(5-3-1)显示巴利原文
371. Dīghītikosalajātakaṃ (5-3-1)
大王,你既落得这般境地,又来到我的掌控之中,
可有什么方法,能让你从这苦难中解脱?
朋友,我如今落到这般田地,已全然在你手中,
确实没有任何途径,能令我从此苦中解脱。
国王啊,能救护你的,并非别的善行;国王啊,亦非别的善语。
临命终时,能救护你的,正是这些;其余的财富,则毫无用处。
他辱骂我,殴打我,战胜我,夺走我的财物;
那些怀恨在心的人,怨恨不会止息。
他辱骂我,殴打我,战胜我,夺走我的财物;
不怀这些怨恨的人,仇恨便会止息。
于此世间,以怨报怨,怨终不能平息;
唯有以不怨才能平息怨恨,这是亘古不易的法则。
显示巴利原文 Evaṃbhūtassa te rāja, āgatassa vase mama; Atthi nu koci pariyāyo, yo taṃ dukkhā pamocaye. Evaṃbhūtassa me tāta, āgatassa vase tava; Natthi no koci pariyāyo, yo maṃ dukkhā pamocaye. Nāññaṃ sucaritaṃ rāja, nāññaṃ rāja subhāsitaṃ; Tāyate maraṇakāle, evamevitaraṃ dhanaṃ. Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me; Ye ca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ na sammati. Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me; Ye ca taṃ nupanayhanti, veraṃ tesūpasammati. Na hi verena verāni, sammantīdha kudācanaṃ; Averena ca sammanti, esa dhammo sanantanoti.
长寿王本生第一显示巴利原文
Dīghītikosalajātakaṃ paṭhamaṃ.
372. 幼鹿本生(5-3-2)显示巴利原文
372. Migapotakajātakaṃ (5-3-2)
你从家出离,成为无家者,常持正念;
沙门如此为亡者悲伤,实在不恰当。
帝释啊,的确,因为共同生活,无论是对人还是对鹿,
心中便会生起爱意,便不能不为之悲伤。
婆罗门啊,若死者能因哭泣而起身,
我们聚在一起,为彼此的亲人哀泣。
我身正炽燃,犹如浇了酥油的火焰;
你如同以水泼洒,将我一切忧苦悉皆止息。
你已为我拔出那支深藏于心的箭;
你为悲痛的我,消解了丧子之痛。
显示巴利原文 Agārā paccupetassa, anagārassa te sato; Samaṇassa na taṃ sādhu, yaṃ petamanusocasi. Saṃvāsena have sakka, manussassa migassa vā; Hadaye jāyate pemaṃ, na taṃ sakkā asocituṃ. Mataṃ marissaṃ rodanti, ye rudanti lapanti ca; Tasmā tvaṃ isi mā rodi, roditaṃ moghamāhu santo. Roditena have brahme, mato peto samuṭṭhahe; Sabbe saṅgamma rodāma, aññamaññassa ñātake. Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ; Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. Abbahi vata me sallaṃ, yamāsi hadayassitaṃ; Yo me sokaparetassa, puttasokaṃ apānudi. Sohaṃ abbūḷhasallosmi, vītasoko anāvilo; Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna vāsavāti.
《鹿子本生》第二显示巴利原文
Migapotakajātakaṃ dutiyaṃ.
第373则《鼠本生》(5-3-3)显示巴利原文
373. Mūsikajātakaṃ (5-3-3)
你年幼痴顽,不过是个刚出生的稚嫩幼崽;
你若触犯这些大事,我绝不会留你性命。
并非凭空中楼阁,也非凭儿子与肥肉;
他为儿子所祈求,依偈颂而得解脱。
显示巴利原文 Kuhiṃ gatā kattha gatā, iti lālappatī jano; Ahameveko jānāmi, udapāne mūsikā hatā. Yañcetaṃ iti cīti ca, gadrabhova nivattasi; Udapāne mūsikaṃ hantvā, yavaṃ bhakkhetumicchasi. Daharo cāsi dummedha, paṭhamuppattiko susu; Dīghañcetaṃ samāsajja , na te dassāmi jīvitaṃ. Nāntalikkhabhavanena, nāṅgaputtapinena vā; Puttena hi patthayito, silokehi pamocito. Sabbaṃ sutamadhīyetha, hīnamukkaṭṭhamajjhimaṃ; Sabbassa atthaṃ jāneyya, na ca sabbaṃ payojaye; Hoti tādisako kālo, yattha atthāvahaṃ sutanti.
鼠本生故事第三。显示巴利原文
Mūsikajātakaṃ tatiyaṃ.
第374则 小弓术师本生(5-3-4)显示巴利原文
374. Cūḷadhanuggahajātakaṃ (5-3-4)
婆罗门,你带着所有货物,已抵达彼岸;
请你速速归来,也带我从此处渡过去吧。
你我素昧平生,你却以故交之态相待,女士,你竟用恒常来欺诳无常。
失败者啊,在鱼与糕点面前,你像个可怜人一样独自发愁。
他人的过失容易看清,自己的过失却难以看清;
你失去了丈夫,又失去了情人,我看你唯有独自发愁了。
正是如此,兽王,正如你所说的,豺狼;
那么,我从此处离去之后,定会顺从丈夫,做随顺之人。
能偷取陶钵的人,同样能偷取铜钵;
你已造作了恶业,难道还要再造吗?
显示巴利原文 Sabbaṃ bhaṇḍaṃ samādāya, pāraṃ tiṇṇosi brāhmaṇa; Paccāgaccha lahuṃ khippaṃ, mampi tārehi dānito . Asanthutaṃ maṃ cirasanthutena, nimīni bhotī addhuvaṃ dhuvena; Mayāpi bhotī nimineyya aññaṃ, ito ahaṃ dūrataraṃ gamissaṃ. Kāyaṃ eḷagalāgumbe , karoti ahuhāsiyaṃ; Nayīdha naccagītaṃ vā , tāḷaṃ vā susamāhitaṃ; Anamhikāle susoṇi , kiṃ nu jagghasi sobhane . Siṅgāla bāla dummedha, appapaññosi jambuka; Jīno macchañca pesiñca, kapaṇo viya jhāyasi. Sudassaṃ vajjamaññesaṃ, attano pana duddasaṃ; Jīnā patiñca jārañca, maññe tvaññeva jhāyasi. Evametaṃ migarāja, yathā bhāsasi jambuka; Sā nūnāhaṃ ito gantvā, bhattu hessaṃ vasānugā. Yo hare mattikaṃ thālaṃ, kaṃsathālampi so hare; Katañceva tayā pāpaṃ, punapevaṃ karissasīti.
《小持弓本生》第四显示巴利原文
Cūḷadhanuggahajātakaṃ catutthaṃ.
《鸽本生》第375(5-3-5)显示巴利原文
375. Kapotajātakaṃ (5-3-5)
如今我确实快乐而无病,已离刺恼,犹如鸽子脱出樊笼,无忧无惧;
如今我当令心生欢喜,为此,我吃下这些肉与蔬菜,以得气力。
看到我这般模样,也确实够你嘲笑了:
头被厨师的儿子剃光,还涂满了面糊。
你沐浴净身,涂抹香膏,饮食饱满;
颈上还挂着琉璃项饰,莫非你去了迦章伽罗?
莫让朋友或敌人前往迦章伽罗,你自己也切莫前去;
那里的人会采下孔雀羽毛,系在你颈间作为环饰。
显示巴利原文 Idāni khomhi sukhito arogo, nikkaṇṭako nippatito kapoto; Kāhāmi dānī hadayassa tuṭṭhiṃ, tathāhimaṃ maṃsasākaṃ baleti. Kāyaṃ balākā sikhino, corī laṅghipitāmahā; Oraṃ balāke āgaccha, caṇḍo me vāyaso sakhā. Alañhi te jagghitāye, mamaṃ disvāna edisaṃ; Vilūnaṃ sūdaputtena, piṭṭhamaṇḍena makkhitaṃ. Sunhāto suvilittosi, annapānena tappito; Kaṇṭhe ca te veḷuriyo, agamā nu kajaṅgalaṃ. Mā te mitto amitto vā, agamāsi kajaṅgalaṃ; Piñchāni tattha lāyitvā, kaṇṭhe bandhanti vaṭṭanaṃ. Punapāpajjasī samma, sīlañhi tava tādisaṃ; Na hi mānusakā bhogā, subhuñjā honti pakkhināti.
5144 摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
第五 鸽本生显示巴利原文
Kapotajātakaṃ pañcamaṃ.
第三 阿达瓦品显示巴利原文
Aḍḍhavaggo tatiyo.
随后是〈美貌〉、〈具戒〉、〈惭〉、〈得〉、〈善面〉、〈毒〉、〈萨厘友最上〉。
随后是〈轮〉、〈叶〉、〈箭王〉、〈念〉、〈大麦〉、〈愚者〉、〈鸽〉、第十五等。
显示巴利原文 Atha vaṇṇa sasīla hiri labhate, sumukhā visa sāḷiyamittavaro; Atha cakka palāsa sarāja sato, yava bāla kapotaka pannarasāti.
5147 随后是品的摄颂:显示巴利原文
Atha vagguddānaṃ –
《胜者》《色相》《无比上方》《善说》《本生》,共二十篇。
显示巴利原文 Jīnañca vaṇṇaṃ asamaṃvaguppari, sudesitā jātakanti santi vīsati ; Mahesino brahmacarittamutta-mavoca gāthā atthavatī subyañjanāti.
5275 1. 阿瓦利耶品显示巴利原文
1. Avāriyavaggo
376. 阿瓦利耶本生经 (6-1-1)显示巴利原文
376. Avāriyajātakaṃ (6-1-1)
无论是在村落还是旷野,在低地还是高地;
在一切处,我皆如此教导:车乘之主,切莫动怒。
或在村落,或在荒野,或在低地,或在高地
我于一切处都这样教导,船夫啊,你切莫嗔怒。
显示巴利原文 Māsu kujjha bhūmipati, māsu kujjha rathesabha; Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, rājā raṭṭhassa pūjito. Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale; Sabbattha anusāsāmi, māsu kujjha rathesabha. Avāriyapitā nāma, ahu gaṅgāya nāviko; Pubbe janaṃ tāretvāna, pacchā yācati vetanaṃ; Tenassa bhaṇḍanaṃ hoti, na ca bhogehi vaḍḍhati. Atiṇṇaṃyeva yācassu, apāraṃ tāta nāvika; Añño hi tiṇṇassa mano, añño hoti pāresino . Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale; Sabbattha anusāsāmi, māsu kujjhittha nāvika. Yāyevānusāsaniyā, rājā gāmavaraṃ adā; Tāyevānusāsaniyā, nāviko paharī mukhaṃ. Bhattaṃ bhinnaṃ hatā bhariyā, gabbho ca patito chamā; Migova jātarūpena, na tenatthaṃ abandhi sūti .
阿瓦利亚本生·第一显示巴利原文
Avāriyajātakaṃ paṭhamaṃ.
第377则 塞塔凯图本生 (6-1-2)显示巴利原文
377. Setaketujātakaṃ (6-1-2)
孩子,莫生嗔怒,嗔怒实非善,你尚有诸多未见未闻之事;
塞塔凯图,母亲与父亲被称为方向,而老师则被称为方向中最值得赞叹的。
在家人施予食物、饮料与衣物,那些发出邀请者也称此为方向;
塞塔凯图,这是至高的方向,达此方向后,痛苦者便得享安乐。
那些身披粗皮衣、蓄着发髻、齿污面陋之人,口中喃喃持咒;
他们真能藉着人间作为,了知此法后,便从恶趣彻底解脱吗?
大王,纵使多闻之士,若造了恶业后不依法而行;
纵使通晓千种吠陀,若不依此行持,便不能从苦中解脱。
纵使通晓千种吠陀,若不依此行持,便不能从苦中解脱;
依我之见,知见若无行持便会落空;唯有具足自律的行持,才是真实。
显示巴利原文 Mā tāta kujjhi na hi sādhu kodho, bahumpi te adiṭṭhamassutañca; Mātā pitā disatā setaketu, ācariyamāhu disataṃ pasatthā. Agārino annadapānavatthadā , avhāyikā tampi disaṃ vadanti; Esā disā paramā setaketu, yaṃ patvā dukkhī sukhino bhavanti. Kharājinā jaṭilā paṅkadantā, dummakkharūpā ye mantaṃ jappanti ; Kacci nu te mānusake payoge, idaṃ vidū parimuttā apāyā. Pāpāni kammāni katvāna rāja, bahussuto ce na careyya dhammaṃ; Sahassavedopi na taṃ paṭicca, dukkhā pamuñce caraṇaṃ apatvā. Sahassavedopi na taṃ paṭicca, dukkhā pamuñce caraṇaṃ apatvā; Maññāmi vedā aphalā bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇaññeva saccaṃ. Na heva vedā aphalā bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇaññeva saccaṃ; Kittiñhi pappoti adhicca vede, santiṃ puṇeti caraṇena dantoti.
色德盖杜本生·第二显示巴利原文
Setaketujātakaṃ dutiyaṃ.
378. 达利穆卡本生(6-1-3)显示巴利原文
378. Darīmukhajātakaṃ (6-1-3)
尘埃与烟,我已为你阐明。梵授,你当舍离这些,出家修行。
婆罗门,我沉溺于欲乐之中,贪着、迷恋、迷醉,这景象实在令人怖畏。
对于那心怀利益、具足悲悯者所给予的教诫,他却置若罔闻,不依教奉行。
众生贪著自身,不肯舍离;他们正是于诸欲乐中未离贪染之人。
我是亲见而说,并非从他处听闻;我忆念起众多过去生。
显示巴利原文 Paṅko ca kāmā palipo ca kāmā, bhayañca metaṃ timūlaṃ pavuttaṃ; Rajo ca dhūmo ca mayā pakāsitā, hitvā tuvaṃ pabbaja brahmadatta. Gadhito ca ratto ca adhimucchito ca, kāmesvahaṃ brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ; Taṃ nussahe jīvikattho pahātuṃ, kāhāmi puññāni anappakāni. Yo atthakāmassa hitānukampino, ovajjamāno na karoti sāsanaṃ; Idameva seyyo iti maññamāno, punappunaṃ gabbhamupeti mando. So ghorarūpaṃ nirayaṃ upeti, subhāsubhaṃ muttakarīsapūraṃ; Sattā sakāye na jahanti giddhā, ye honti kāmesu avītarāgā. Mīḷhena littā ruhirena makkhitā, semhena littā upanikkhamanti; Yaṃ yañhi kāyena phusanti tāvade, sabbaṃ asātaṃ dukhameva kevalaṃ. Disvā vadāmi na hi aññato savaṃ, pubbenivāsaṃ bahukaṃ sarāmi; Citrāhi gāthāhi subhāsitāhi, darīmukho nijjhāpayi sumedhanti.
达利穆卡本生第三显示巴利原文
Darīmukhajātakaṃ tatiyaṃ.
三七九·尼鲁鹿本生谭(六之一四)显示巴利原文
379. Nerujātakaṃ (6-1-4)
乌鸦与鸦群,以及我们这些飞禽中的殊胜者;
来到此山,我们便全都彼此相似,无有差别。
此处有狮子、老虎,还有豺狼与最下劣的鹿,
它们全都如此相似,此山究竟叫何名字?
若于某处,有对寂静者的不敬与轻视,
或有对卑劣者的尊敬,便不应居住在那里。
在那里,懒惰者与精进者、勇士与懦夫都同等受到尊敬;
善人不愿居于彼处,在那不作区别的众人之中。
此须弥山不区分低下、中等与殊胜;
须弥山既无分别,来,我们舍离它。
显示巴利原文 Kākolā kākasaṅghā ca, mayañca patataṃ varā ; Sabbeva sadisā homa, imaṃ āgamma pabbataṃ. Idha sīhā ca byagghā ca, siṅgālā ca migādhamā; Sabbeva sadisā honti, ayaṃ ko nāma pabbato. Imaṃ nerūti jānanti, manussā pabbatuttamaṃ; Idha vaṇṇena sampannā, vasanti sabbapāṇino. Amānanā yattha siyā, santānaṃ vā vimānanā; Hīnasammānanā vāpi, na tattha vasatiṃ vase . Yatthālaso ca dakkho ca, sūro bhīru ca pūjiyā; Na tattha santo vasanti, avisesakare nare . Nāyaṃ neru vibhajati, hīnaukkaṭṭhamajjhime; Avisesakaro neru, handa neruṃ jahāmaseti.
内儒本生第四显示巴利原文
Nerujātakaṃ catutthaṃ.
380. 期望本生(6-1-5)显示巴利原文
380. Āsaṅkajātakaṃ (6-1-5)
有藤名期望,生于心藤林;
这藤蔓历经千年,才结出一颗果实。
众天神亲近那果报如此遥远的念;
国王啊,你应当怀有希望;有果的希望是快乐的。
那只鸟满怀期望,那只二生者也满怀期望;
他的愿望竟得以成就,尽管那念想已飘至远方;
国王啊,你应当怀有希望;有果的希望是快乐的。
不施舍、不放手,只知积聚财富,他的积蓄因此衰败消散。
已做的才说,未做的便不说;
只空谈而不践行的人,智者们都能洞悉。
显示巴利原文 Āsāvatī nāma latā, jātā cittalatāvane; Tassā vassasahassena, ekaṃ nibbattate phalaṃ. Taṃ devā payirupāsanti, tāva dūraphalaṃ satiṃ; Āsīseva tuvaṃ rāja, āsā phalavatī sukhā. Āsīsateva so pakkhī, āsīsateva so dijo; Tassa cāsā samijjhati, tāva dūragatā satī; Āsīseva tuvaṃ rāja, āsā phalavatī sukhā. Sampesi kho maṃ vācāya, na ca sampesi kammunā; Mālā sereyyakasseva, vaṇṇavantā agandhikā. Aphalaṃ madhuraṃ vācaṃ, yo mittesu pakubbati; Adadaṃ avissajaṃ bhogaṃ, sandhi tenassa jīrati. Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade; Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā. Balañca vata me khīṇaṃ, pātheyyañca na vijjati; Saṅke pāṇūparodhāya, handa dāni vajāmahaṃ. Etadeva hi me nāmaṃ, yaṃ nāmasmi rathesabha; Āgamehi mahārāja, pitaraṃ āmantayāmahanti.
《阿桑咖本生》第五。显示巴利原文
Āsaṅkajātakaṃ pañcamaṃ.
三八一 弥伽罗巴本生 (6-1-6)显示巴利原文
381. Migālopajātakaṃ (6-1-6)
当大地成为你四角方整的良田,
那时,孩子,你便回头吧,切莫再由此向前走去。
还有其他飞鸟,它们以翅膀为车,翱翔天空,
被狂风一卷,便杳无踪影,仿佛永远消逝。
他的儿子们与妻眷,以及其余依他而活的人,
全都陷入不幸,皆因那不听劝告的鸟。
同样地,于此世间,若有人不能领悟长者的教言,
行为越界且骄横,犹如背离教法的鹫鸟;
不行持佛陀教导之人,终将陷入一切衰败。
显示巴利原文 Na me rucci migālopa, yassa te tādisī gatī; Atuccaṃ tāta patasi, abhūmiṃ tāta sevasi. Catukkaṇṇaṃva kedāraṃ, yadā te pathavī siyā; Tato tāta nivattassu, māssu etto paraṃ gami. Santi aññepi sakuṇā, pattayānā vihaṅgamā; Akkhittā vātavegena, naṭṭhā te sassatīsamā. Akatvā apanandassa , pitu vuddhassa sāsanaṃ; Kālavāte atikkamma, verambhānaṃ vasaṃ agā . Tassa puttā ca dārā ca, ye caññe anujīvino; Sabbe byasanamāpāduṃ, anovādakare dije. Evampi idha vuddhānaṃ, yo vākyaṃ nāvabujjhati; Atisīmacaro ditto, gijjhovātītasāsano; Sabbe byasanaṃ papponti, akatvā buddhasāsananti.
鹿窟本生第六显示巴利原文
Migālopajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
382. 尸利迦罗坎尼本生 (6-1-7)显示巴利原文
382. Sirikāḷakaṇṇijātakaṃ (6-1-7)
你肤色黝黑,是谁家女?却也有动人的模样;
你究竟是谁?是谁的女儿?我们又如何认得你?
我是广目天王的女儿,
我肤色黝黑,相貌不吉,他们称我为咖喇咖尼;
请应允我的请求,让我们住在你的近处。
你既问我,黑女,请告诉我:我们要如何才能了知那样的人?
虚伪、傲慢、暴躁,嫉妒、悭吝与狡诈——
这种人倒令我欢喜——他得到的一切,终归失去。
易怒、记恨,又搬弄是非、挑拨离间,
出言刺耳、话语粗鲁——较之前者,此人更令我喜欢。
这个人今日推明日,全然不知什么才是对自己真正有益的。
若有人于寒冷、炎热、风吹日晒、蚊虻毒蛇之中,
他战胜了饥渴,日夜精勤不懈;
该做的事情,时机成熟也从不空过,这样的人合我心意,我也乐于与他同住。
他不轻易动怒,具足友谊,乐善好施,德行圆满,不狡诈,心地正直;
乐于助人,待人友善,言语温和,纵使获得崇高位势,为人依然谦和随顺;
在与那样的善人相处时,我变得丰盛广大,犹如大海波浪的色彩一般。
无论是对于朋友,还是对于怨敌,对于优于己者、与己相当者,或是不及己者;
无论他所行是利益还是损害,或显露或隐藏,都应给予摄护与善待。
我任何时候都不说粗暴的话语,无论他是生是死,我都是他的。
于此种种事物中,若无智慧之人得到其中某一项,便会沉醉在那种迷人的荣华中。
显示巴利原文 Kā nu kāḷena vaṇṇena, na cāpi piyadassanā; Kā vā tvaṃ kassa vā dhītā, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ. Mahārājassahaṃ dhītā, virūpakkhassa caṇḍiyā; Ahaṃ kāḷī alakkhikā, kāḷakaṇṇīti maṃ vidū; Okāsaṃ yācito dehi, vasemu tava santike. Kiṃsīle kiṃsamācāre, purise nivisase tuvaṃ; Puṭṭhā me kāḷi akkhāhi, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ. Makkhī paḷāsī sārambhī, issukī maccharī saṭho; So mayhaṃ puriso kanto, laddhaṃ yassa vinassati. Kodhano upanāhī ca, pisuṇo ca vibhedako; Kaṇḍakavāco pharuso, so me kantataro tato. Ajja suveti puriso, sadatthaṃ nāvabujjhati; Ovajjamāno kuppati, seyyaṃ so atimaññati. Davappaluddho puriso, sabbamittehi dhaṃsati; So mayhaṃ puriso kanto, tasmiṃ homi anāmayā. Apehi etto tvaṃ kāḷi, netaṃ amhesu vijjati; Aññaṃ janapadaṃ gaccha, nigame rājadhāniyo. Ahampi kho taṃ jānāmi, netaṃ tumhesu vijjati; Santi loke alakkhikā, saṅgharanti bahuṃ dhanaṃ; Ahaṃ devo ca me bhātā, ubho naṃ vidhamāmase. Kā nu dibbena vaṇṇena, pathabyā supatiṭṭhitā; Mahārājassahaṃ dhītā, dhataraṭṭhassa sirīmato ; Ahaṃ sirī ca lakkhī ca, bhūripaññāti maṃ vidū; Kiṃsīle kiṃsamācāre, purise nivisase tuvaṃ; Puṭṭhā me lakkhi akkhāhi, kathaṃ jānemu taṃ mayaṃ. Yo cāpi sīte athavāpi uṇhe, vātātape ḍaṃsasarīsape ca; Khudhaṃ pipāsaṃ abhibhuyya sabbaṃ, rattintivaṃ yo satataṃ niyutto; Kālāgatañca na hāpeti atthaṃ, so me manāpo nivise ca tamhi. Akkodhano mittavā cāgavā ca, sīlūpapanno asaṭhojubhūto ; Saṅgāhako sakhilo saṇhavāco, mahattapattopi nivātavutti; Tasmiṃhaṃ pose vipulā bhavāmi, ūmi samuddassa yathāpi vaṇṇaṃ. Yo cāpi mitte athavā amitte, seṭṭhe sarikkhe atha vāpi hīne; Atthaṃ carantaṃ athavā anatthaṃ, āvī raho saṅgahameva vatte . Vācaṃ na vajjā pharusaṃ kadāci, matassa jīvassa ca tassa homi. Etesaṃ yo aññataraṃ labhitvā, kantā sirī majjati appapañño; Taṃ dittarūpaṃ visamaṃ carantaṃ, karīsaṭhānaṃva vivajjayāmi. Attanā kurute lakkhiṃ, alakkhiṃ kurutattanā; Na hi lakkhiṃ alakkhiṃ vā, añño aññassa kārakoti.
第七 西利咖喇咖尼本生显示巴利原文
Sirikāḷakaṇṇijātakaṃ sattamaṃ.
第三八三 鸡本生(6-1-8)显示巴利原文
383. Kukkuṭajātakaṃ (6-1-8)
同样,那些狡黠的女人,一旦见到拥有财富的男子,
便以柔言蜜语将他引走,好似母猫诱捕公鸡一般。
若人于已生之事,不能速疾了知,
便随敌所制,事后追悔无及。
若人于已生之事,能即刻明悟,
他从怨敌与障碍中解脱,犹如公鸡脱身于母猫。
显示巴利原文 Sucittapattachadana , tambacūḷa vihaṅgama; Oroha dumasākhāya, mudhā bhariyā bhavāmi te. Catuppadī tvaṃ kalyāṇi, dvipadāhaṃ manorame; Migī pakkhī asaññuttā, aññaṃ pariyesa sāmikaṃ. Komārikā te hessāmi, mañjukā piyabhāṇinī; Vinda maṃ ariyena vedena, sāvaya maṃ yadicchasi. Kuṇapādini lohitape, cori kukkuṭapothini; Na tvaṃ ariyena vedena, mamaṃ bhattāramicchasi. Evampi caturā nārī, disvāna sadhanaṃ naraṃ; Nenti saṇhāhi vācāhi, biḷārī viya kukkuṭaṃ. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, na khippamanubujjhati; Amittavasamanveti, pacchā ca anutappati. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, khippameva nibodhati; Muccate sattusambādhā, kukkuṭova biḷāriyāti.
鸡本生·第八显示巴利原文
Kukkuṭajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
384.《法幢本生》(6-1-9)显示巴利原文
384. Dhammadhajajātakaṃ (6-1-9)
言语温和,内心却暗藏毒意,就像被盖住的井里隐伏着一条黑蛇。
用你们的喙、翅膀与脚,去伤害此物吧;
将这具尸体毁灭吧,此人不配与你们共住。
显示巴利原文 Dhammaṃ caratha ñātayo, dhammaṃ caratha bhaddaṃ vo ; Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi ca. Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo paramadhammiko; Ekapādena tiṭṭhanto, dhammamevānusāsati. Nāssa sīlaṃ vijānātha, anaññāya pasaṃsatha; Bhutvā aṇḍañca potañca , dhammo dhammoti bhāsati. Aññaṃ bhaṇati vācāya, aññaṃ kāyena kubbati; Vācāya no ca kāyena, na taṃ dhammaṃ adhiṭṭhito. Vācāya sakhilo manoviduggo, channo kūpasayova kaṇhasappo; Dhammadhajo gāmanigamāsusādhu , dujjāno purisena bālisena. Imaṃ tuṇḍehi pakkhehi, pādā cimaṃ viheṭhatha ; Chavañhimaṃ vināsetha, nāyaṃ saṃvāsanārahoti.
法幢本生第九显示巴利原文
Dhammadhajajātakaṃ navamaṃ.
欢喜鹿王本生显示巴利原文
385. Nandiyamigarājajātakaṃ (6-1-10)
婆罗门,若你前往沙计多的阿朱那林,
你去告诉那名为欢喜的人,他是我们的亲生之子。
看吧,我将迎受那执利箭国王的箭矢;
那时,我已安乐解脱,惟愿还能面见母亲。
往昔我曾是鹿群之王,居于憍萨罗的领地;
名为南迪亚,一只容止端严的四足兽。
显示巴利原文 Sace brāhmaṇa gacchesi, sākete ajjunaṃ vanaṃ; Vajjāsi nandiyaṃ nāma, puttaṃ asmākamorasaṃ; Mātā pitā ca te vuddhā, te taṃ icchanti passituṃ. Bhuttā mayā nivāpāni, rājino pānabhojanaṃ; Taṃ rājapiṇḍaṃ avabhottuṃ , nāhaṃ brāhmaṇa mussahe. Odahissāmahaṃ passaṃ, khurappānissa rājino; Tadāhaṃ sukhito mutto, api passeyya mātaraṃ. Migarājā pure āsiṃ, kosalassa niketane ; Nandiyo nāma nāmena, abhirūpo catuppado. Taṃ maṃ vadhitumāgacchi, dāyasmiṃ ajjune vane; Dhanuṃ ārajjaṃ katvāna, usuṃ sannayha kosalo. Tassāhaṃ odahiṃ passaṃ, khurappānissa rājino; Tadāhaṃ sukhito mutto, mātaraṃ daṭṭhumāgatoti.
5416 以下是此篇的摄颂——显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
难帝亚鹿王本生 第十显示巴利原文
Nandiyamigarājajātakaṃ dasamaṃ.
阿瓦利亚品 第一显示巴利原文
Avāriyavaggo paṭhamo.
那时,有象车之尊、幢顶者、慈面者,又有山王与蔓藤;
无喜者、吉祥者、善思庄严者,其时,法随者与欢喜弥迦鹿,共为十事。
显示巴利原文 Atha kujjharathesabha ketuvaro, sadarīmukha neru latā ca puna; Apananda sirī ca sucittavaro, atha dhammika nandimigena dasāti.
5012 2. 粗食童子品显示巴利原文
2. Kharaputtavaggo
三八六 粗食童子本生(六·二·一)显示巴利原文
386. Kharaputtajātakaṃ (6-2-1)
智者确实曾这样说:愚人实为可怜者;
看那愚人,将隐秘之事公之于众,却对此毫无察觉。
朋友,你也是一个愚人,你这畜生之子,你应当明白;
因被绳索捆缚,瓦廓托鸟低垂着头。
朋友,你还有更愚痴之处:你已获自由,却还不逃去;
朋友,比你更愚笨的,正是你所背负的色那咖。
朋友,即便我确实愚笨,驴王,你当知晓这一点;
那么,色那咖因何而愚笨?我既已问,请为我说。
证得最上义利,却交付妻子者,
他由此将舍弃自身,她亦不复归他所有。
自己才是最胜者,由此成为最殊胜者,而后方能依正当的理由获得所爱。
显示巴利原文 Saccaṃ kirevamāhaṃsu, vastaṃ bāloti paṇḍitā; Passa bālo rahokammaṃ, āvikubbaṃ na bujjhati. Tvaṃ khopi samma bālosi, kharaputta vijānahi; Rajjuyā hi parikkhitto, vaṅkoṭṭho ohitomukho. Aparampi samma te bālyaṃ , yo mutto na palāyasi; So ca bālataro samma, yaṃ tvaṃ vahasi senakaṃ. Yaṃ nu samma ahaṃ bālo, ajarāja vijānahi; Atha kena senako bālo, taṃ me akkhāhi pucchito. Uttamatthaṃ labhitvāna, bhariyāya yo padassati ; Tena jahissatattānaṃ, sā cevassa na hessati. Na ve piyammeti janinda tādiso, attaṃ niraṃkatvā piyāni sevati ; Attāva seyyo paramā ca seyyo, labbhā piyā ocitatthena pacchāti.
卡拉子本生·第一显示巴利原文
Kharaputtajātakaṃ paṭhamaṃ.
三八七 针本生显示巴利原文
387. Sūcijātakaṃ (6-2-2)
不粗涩、不粗鲁,打磨锋利,品相精良;
有谁想买这细巧而锋利的针呢?
打磨光滑,品相精美,自根至尖渐细而精良;
既能刺穿坚硬之物,自身又极为坚固的针——有谁想买?
从此,针与鱼钩便将由此远销各地;
在这铁匠村里,有谁想要卖针?
显示巴利原文 Akakkasaṃ apharusaṃ, kharadhotaṃ supāsiyaṃ; Sukhumaṃ tikhiṇaggañca, ko sūciṃ ketumicchati. Sumajjañca supāsañca, anupubbaṃ suvaṭṭitaṃ; Ghanaghātimaṃ paṭithaddhaṃ, ko sūciṃ ketumicchati. Ito dāni patāyanti, sūciyo baḷisāni ca; Koyaṃ kammāragāmasmiṃ, sūciṃ vikketumicchati. Ito satthāni gacchanti, kammantā vividhā puthū; Koyaṃ kammāragāmasmiṃ, sūciṃ vikketumicchati . Sūciṃ kammāragāmasmiṃ, vikketabbā pajānatā; Ācariyāva jānanti , kammaṃ sukatadukkaṭaṃ .
贤善的人啊,如果你父亲知道,这根针是我所做,显示巴利原文
Imaṃ ce te pitā bhadde, sūciṃ jaññā mayā kataṃ;
Tayā ca maṃ nimanteyya, yañcatthaññaṃ ghare dhananti.
《针本生》第二显示巴利原文
Sūcijātakaṃ dutiyaṃ.
《屯迪拉本生》显示巴利原文
388. Tuṇḍilajātakaṃ (6-2-3)
你恐惧战栗,徘徊不定,寻求庇护;你孤弱无依,将要逃往何处?
安心地吃吧,猪啊,我们本就是为供人食肉而被养肥的。
潜入那无泥之湖,涤净一身汗垢;
取此新涂香,其妙香永不消散。
法犹如无泥的湖,恶才被称为汗垢;
戒就是那新的涂香,其香永不消散。
损毁身体者欢欣,护持身体者则不欢欣;
值满月之圆满日,他们如欣喜舍命一般。
显示巴利原文 Navachannake dāni diyyati, puṇṇāyaṃ doṇi suvāminī ṭhitā; Bahuke jane pāsapāṇike, no ca kho me paṭibhāti bhuñjituṃ. Tasasi bhamasi leṇamicchasi, attāṇosi kuhiṃ gamissasi; Appossukko bhuñja tuṇḍila, maṃsatthāya hi positāmhase . Ogaha rahadaṃ akaddamaṃ, sabbaṃ sedamalaṃ pavāhaya; Gaṇhāhi navaṃ vilepanaṃ, yassa gandho na kadāci chijjati. Katamo rahado akaddamo, kiṃsu sedamalanti vuccati; Katamañca navaṃ vilepanaṃ, yassa gandho na kadāci chijjati. Dhammo rahado akaddamo, pāpaṃ sedamalanti vuccati; Sīlañca navaṃ vilepanaṃ, tassa gandho na kadāci chijjati. Nandanti sarīraghātino, na ca nandanti sarīradhārino; Puṇṇāya ca puṇṇamāsiyā, ramamānāva jahanti jīvitanti.
敦地喇本生第三。显示巴利原文
Tuṇḍilajātakaṃ tatiyaṃ.
金螃蟹本生显示巴利原文
389. Suvaṇṇakakkaṭajātakaṃ (6-2-4)
角兽修目,皮骨俨立,栖于水畔,身无毛鬣;
为彼摧折,我今悲泣,友乎!何故舍我而去?
若他死去,我将痛苦不堪;我与他,二者便皆不复存在。
若我们二人因此被捉,起来吧,此人!我要离开这危险之地。
请速速将我与乌鸦一同放走,趁毒液尚未猛烈侵入此人。
我会先放走蛇,此刻还不能放走乌鸦;这乌鸦将成为我的障碍。
待见到那位男子喜乐无病之后,我便放走乌鸦,如同放走那条蛇一般。
那时,阿难尊者是螃蟹,而身为导师的我,则是那位婆罗门。
显示巴利原文 Siṅgīmigo āyatacakkhunetto, aṭṭhittaco vārisayo alomo; Tenābhibhūto kapaṇaṃ rudāmi, hare sakhā kissa nu maṃ jahāsi. So passasanto mahatā phaṇena, bhujaṅgamo kakkaṭamajjhapatto; Sakhā sakhāraṃ paritāyamāno, bhujaṅgamaṃ kakkaṭako gahesi. Na vāyasaṃ no pana kaṇhasappaṃ, ghāsatthiko kakkaṭako adeyya; Pucchāmi taṃ āyatacakkhunetta, atha kissa hetumha ubho gahītā. Ayaṃ puriso mama atthakāmo, yo maṃ gahetvāna dakāya neti; Tasmiṃ mate dukkhamanappakaṃ me, ahañca eso ca ubho na homa. Mamañca disvāna pavaddhakāyaṃ, sabbo jano hiṃsitumeva micche; Sāduñca thūlañca muduñca maṃsaṃ, kākāpi maṃ disvāna viheṭhayeyyuṃ. Sacetassa hetumha ubho gahītā, uṭṭhātu poso visamāvamāmi ; Mamañca kākañca pamuñca khippaṃ, pure visaṃ gāḷhamupeti maccaṃ. Sappaṃ pamokkhāmi na tāva kākaṃ, paṭibandhako hohiti tāva kāko; Purisañca disvāna sukhiṃ arogaṃ, kākaṃ pamokkhāmi yatheva sappaṃ. Kāko tadā devadatto ahosi, māro pana kaṇhasappo ahosi; Ānandabhaddo kakkaṭako ahosi, ahaṃ tadā brāhmaṇo homi satthāti .
《金蟹本生》第四显示巴利原文
Suvaṇṇakakkaṭajātakaṃ catutthaṃ.
第三九〇篇:我所本生故事显示巴利原文
390. Mayhakajātakaṃ (6-2-5)
有只鸟,名叫“我所”,游翔于山崖涧谷之间;
它飞上熟透的胡椒树,不住啼叫:“我的,我的。”
正当它这般哀鸣时,众鸟纷纷聚拢过来;
食毕胡椒便纷纷飞去,唯留那鸟在独自悲鸣。
同样地,这世间有一类人,积聚了大量财富之后;
既不为己善用,亦不依亲疏分与亲属。
他不施与衣、食,不施与花鬘、涂香;
独自受用一切,不恤亲属。
当他这样哭喊着、守着“我的、我的”的东西时
国王、盗贼,以及那些不讨喜的继承人
都会把财富夺走,那人就只能徒自哭泣
智者获得财富之后,便接济自己的亲眷;
以此,他赢得美誉,死后在天界欢喜受乐。
显示巴利原文 Sakuṇo mayhako nāma, girisānudarīcaro; Pakkaṃ pipphalimāruyha, mayhaṃ mayhanti kandati. Tassevaṃ vilapantassa, dijasaṅghā samāgatā; Bhutvāna pipphaliṃ yanti, vilapatveva so dijo. Evameva idhekacco, saṅgharitvā bahuṃ dhanaṃ; Nevattano na ñātīnaṃ, yathodhiṃ paṭipajjati. Na so acchādanaṃ bhattaṃ, na mālaṃ na vilepanaṃ; Anubhoti sakiṃ kiñci, na saṅgaṇhāti ñātake. Tassevaṃ vilapantassa, mayhaṃ mayhanti rakkhato; Rājāno atha vā corā, dāyadā ye va appiyā; Dhanamādāya gacchanti, vilapatveva so naro. Dhīro bhoge adhigamma, saṅgaṇhāti ca ñātake; Tena so kittiṃ pappoti, pecca sagge pamodatīti .
《我的本生》第五。显示巴利原文
Mayhakajātakaṃ pañcamaṃ.
391. 持明者本生 (6-2-6)显示巴利原文
391. Vijjādharajātakaṃ (6-2-6)
你以圣者的妙相庄严,却合掌恭敬,向这丑陋之相礼拜;
他比你更殊胜,还是与你相当?请说出他和你自己的名字。
大王,对于行于正道、行于直道的人,诸天并不执取他们的名字与种姓;
然而,我将告诉你我的名字:我即是三十三天之主,帝释天。
见到具足戒行的比丘之后,他便合掌恭敬顶礼;
天王,我向您请问此事:他从此处命终后,会获得怎样的快乐?
见到具足戒行的比丘之后,他便合掌恭敬顶礼;
他在现世即赢得称誉,身坏命终后,亦将往生天界。
今日于我,吉祥确然生起,因得见众生之主帝释天;
已见比丘,复见您帝释天,我当行无量福德。
的确,应当亲近那些具智慧、多闻而思虑深远的人;
见到比丘与我,国王啊,你应广作无量福德。
无有嗔怒,内心常怀净信,善待一切来客与乞者;
听了天王的善言,我当降伏慢心,恭敬顶礼。
显示巴利原文 Dubbaṇṇarūpaṃ tuvamariyavaṇṇī, purakkhatvā pañjaliko namassasi; Seyyo nu te so udavā sarikkho, nāmaṃ parassattano cāpi brūhi. Na nāmagottaṃ gaṇhanti rāja, sammaggatānujjugatāna devā; Ahañca te nāmadheyyaṃ vadāmi, sakkohamasmī tidasānamindo. Yo disvā bhikkhuṃ caraṇūpapannaṃ, purakkhatvā pañjaliko namassati; Pucchāmi taṃ devarājetamatthaṃ, ito cuto kiṃ labhate sukhaṃ so. Yo disvā bhikkhuṃ caraṇūpapannaṃ, purakkhatvā pañjaliko namassati; Diṭṭheva dhamme labhate pasaṃsaṃ, saggañca so yāti sarīrabhedā. Lakkhī vata me udapādi ajja, yaṃ vāsavaṃ bhūtapatiddasāma; Bhikkhuñca disvāna tuvañca sakka, kāhāmi puññāni anappakāni. Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; Bhikkhuñca disvāna mamañca rāja, karohi puññāni anappakāni. Akkodhano niccapasannacitto, sabbātithīyācayogo bhavitvā; Nihacca mānaṃ abhivādayissaṃ, sutvāna devinda subhāsitānīti.
持明者本生·第六显示巴利原文
Vijjādhara jātakaṃ chaṭṭhaṃ.
三九二·狮子花本生显示巴利原文
392. Siṅghapupphajātakaṃ (6-2-7)
此朵水中花,无人授予,你便拿来嗅闻;
尊者,这不过是偷盗的一种罢了,你却被叫做盗香者。
我不摘花,也不折花,只是远远地嗅闻这水生的香花;
那么,到底以什么缘由,你被称为盗香者呢?
那采掘莲藕、折取白莲花的人,
行径如此粗野,为何他却不被称为?
一个行为残暴的人,犹如沾满污垢的育母之衣;
对此,我无话可说,而那正是我应当说的。
于无瑕之人,于恒常寻求清净者,
即便毛发尖许的恶,也显现犹如乌云一般。
显示巴利原文 Yametaṃ vārijaṃ pupphaṃ, adinnaṃ upasiṅghasi; Ekaṅgametaṃ theyyānaṃ, gandhathenosi mārisa. Na harāmi na bhañjāmi, ārā siṅghāmi vārijaṃ; Atha kena nu vaṇṇena, gandhathenoti vuccati. Yoyaṃ bhisāni khaṇati, puṇḍarīkāni bhañjati; Evaṃ ākiṇṇakammanto, kasmā eso na vuccati. Ākiṇṇaluddo puriso, dhāticelaṃva makkhito; Tasmiṃ me vacanaṃ natthi, tañcārahāmi vattave. Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino; Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhāmattaṃva khāyati. Addhā maṃ yakkha jānāsi, atho maṃ anukampasi; Punapi yakkha vajjāsi, yadā passasi edisaṃ. Neva taṃ upajīvāmi, napi te bhatakāmhase ; Tvameva bhikkhu jāneyya, yena gaccheyya suggatinti.
狮花本生第七显示巴利原文
Siṅghapuppha jātakaṃ sattamaṃ.
393. 食残食者本生(6-2-8)显示巴利原文
393. Vighāsādajātakaṃ (6-2-8)
我并非称赞你们,食尸者啊,且听我说;
你们是食人残剩的,而非如法受供的食残食者。
你们这些在慈氏林出家七年的孔雀,
仅靠残食维生,若这样仍被您责备,
那么,谁才是您所称许的人呢?
你们以狮子、老虎及猛兽的残食为食;
仅靠他人嚼剩丢弃之物维生,却自许为食残食者。
那些向婆罗门、沙门,或其他任何乞食者,
先作布施,然后才吃剩余的食物,这样的人,才可称为食残食者。
显示巴利原文 Susukhaṃ vata jīvanti, ye janā vighāsādino; Diṭṭheva dhamme pāsaṃsā, samparāye ca suggatīti. Sukassa bhāsamānassa, na nisāmetha paṇḍitā; Idaṃ suṇātha sodariyā, amhevāyaṃ pasaṃsati. Nāhaṃ tumhe pasaṃsāmi, kuṇapādā suṇātha me; Ucchiṭṭhabhojino tumhe, na tumhe vighāsādino. Sattavassā pabbajitā, mejjhāraññe sikhaṇḍino; Vighāseneva yāpentā, mayaṃ ce bhoto gārayhā; Ke nu bhoto pasaṃsiyā. Tumhe sīhānaṃ byagghānaṃ, vāḷānañcāvasiṭṭhakaṃ; Ucchiṭṭheneva yāpentā, maññivho vighāsādino. Ye brāhmaṇassa samaṇassa, aññassa vā vanibbino ; Datvāva sesaṃ bhuñjanti, te janā vighāsādinoti.
第八 残食本生显示巴利原文
Vighāsādajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
394. 鹌鹑本生显示巴利原文
394. Vaṭṭakajātakaṃ (6-2-9)
舅舅,你享用着美味的饮食,又有酥油与油;
那么,是何缘故,让你这只乌鸦如此消瘦?
你栖居于敌群之中,从他们中间觅食;
心常惶恐不安,乌鸦又从何处得安稳?
乌鸦常怀惊惧,这些乌鸦因自身的恶业,
纵得食物也不饱足,鹌鹑啊,我因此这般消瘦。
你所吃的,是粗糙的草籽,少有脂润;
那么鹌鹑啊,你又是凭着什么,长得如此肥壮?
少欲之人,以简少思惟为乐之人,
善能调御自心者,生活便易得安乐。
显示巴利原文 Paṇītaṃ bhuñjase bhattaṃ, sappitelañca mātula; Atha kena nu vaṇṇena, kiso tvamasi vāyasa. Amittamajjhe vasato, tesu āmisamesato; Niccaṃ ubbiggahadayassa, kuto kākassa daḷhiyaṃ. Niccaṃ ubbegino kākā, dhaṅkā pāpena kammunā; Laddho piṇḍo na pīṇeti, kiso tenasmi vaṭṭaka. Lūkhāni tiṇabījāni, appasnehāni bhuñjasi; Atha kena nu vaṇṇena, thūlo tvamasi vaṭṭaka. Appicchā appacintāya, adūragamanena ca; Laddhāladdhena yāpento, thūlo tenasmi vāyasa. Appicchassa hi posassa, appacintasukhassa ca; Susaṅgahitamānassa , vuttī susamudānayāti.
第九 鹌鹑本生显示巴利原文
Vaṭṭakajātakaṃ navamaṃ.
395. 鸽子本生(6-2-10)显示巴利原文
395. Pārāvatajātakaṃ (6-2-10)
许久之后,我终于得见这位佩戴宝饰的友人;
朋友,你这胡须修剪得真是美观。
我的腋毛、指甲与体毛都长得过长,我一直为事务奔忙。
显示巴利原文 Cirassaṃ vata passāmi, sahāyaṃ maṇidhārinaṃ; Sukatā massukuttiyā, sobhate vata me sakhā. Parūḷhakacchanakhalomo , ahaṃ kammesu byāvaṭo; Cirassaṃ nhāpitaṃ laddhā, lomaṃ taṃ ajjaṃ hārayiṃ .
你今日好不容易寻得理发师,才将这满身毛发剃除,这机会实在难得。显示巴利原文
Yaṃ nu lomaṃ ahāresi, dullabhaṃ laddha kappakaṃ;
若你羡慕这善加修剪的须髯,
朋友,我当为你安排,更以宝珠相赠。
你以宝珠而为庄严,须髯亦善加修整,
那么,我今且与汝作别;得见你,我心生欢喜。
显示巴利原文 Atha kiñcarahi te samma, kaṇṭhe kiṇikiṇāyati . Manussasukhumālānaṃ, maṇi kaṇṭhesu lambati; Tesāhaṃ anusikkhāmi, mā tvaṃ maññi davā kataṃ. Sacepimaṃ pihayasi, massukuttiṃ sukāritaṃ; Kārayissāmi te samma, maṇiñcāpi dadāmi te. Tvaññeva maṇinā channo, sukatāya ca massuyā; Āmanta kho taṃ gacchāmi, piyaṃ me tava dassananti.
5099 其摄颂如下:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
鸽本生·第十显示巴利原文
Pārāvatajātakaṃ dasamaṃ.
驴子品·第二显示巴利原文
Kharaputtavaggo dutiyo.
请看摩兔、针毛、猪、鹿、我所鸟第五与鸟王这些本生
接着是合掌、水鱼、公羊等本生,其后是鹌鹑本生,以上十篇合为胜妙鸠本生。
显示巴利原文 Atha passa sasūci ca tuṇḍilako, miga mayhakapañcamapakkhivaro; Atha pañjali vārija mejjha puna, atha vaṭṭa kapotavarena dasāti.
5162 接着是摄颂:显示巴利原文
Atha vagguddānaṃ –
今当宣说最胜妙六集之品目:
无阻品、驴子品,及二妙相品。
显示巴利原文 Atha vaggaṃ pakittissaṃ, chanipātaṃ varuttame; Avāriyā ca kharo ca , dve ca vuttā subyañjanāti.
5165 1. 鸡品显示巴利原文
1. Kukkuvaggo
396. 鸡本生(7-1-1)显示巴利原文
396. Kukkujātakaṃ (7-1-1)
冠顶如一半鸡冠般升起,八拃长的木条围绕它;
那根由心材所成、无有边材的尸舍婆柱,立于何处,才不会从上方倾塌?
那三十根心材所造、曲而不直的椽子,环设安置,平稳而住;
它们彼此紧密结合,以力压固,安立平稳,才不致从上方倾塌。
同样,智者依止于坚定、不可摧破、清净而具智慧的朋友;
若善加摄持,荣光便不衰损,犹如承载重担的椽子撑起屋顶。
粗皮的贝拉果,就如多刺的植物一般,即使不去触碰,也会令人感到苦涩。
同样,智者于村落与城镇,不依暴力而积聚国王的财富。
同样地,那言语清净、不粗暴,行为清净、远离恶行的人,
如此之人不为业垢所染,恰似生于池中的莲花。
显示巴利原文 Diyaḍḍhakukkū udayena kaṇṇikā, vidatthiyo aṭṭha parikkhipanti naṃ; Sā siṃsapā sāramayā apheggukā, kuhiṃ ṭhitā upparito na dhaṃsati. Yā tiṃsati sāramayā anujjukā, parikiriya gopāṇasiyo samaṃ ṭhitā ; Tāhi susaṅgahitā balasā pīḷitā , samaṃ ṭhitā upparito na dhaṃsati. Evampi mittehi daḷhehi paṇḍito, abhejjarūpehi sucīhi mantibhi; Susaṅgahīto siriyā na dhaṃsati, gopāṇasī bhāravahāva kaṇṇikā. Kharattacaṃ bellaṃ yathāpi satthavā, anāmasantopi karoti tittakaṃ; Samāharaṃ sāduṃ karoti patthiva, asāduṃ kayirā tanubandhamuddharaṃ . Evampi gāmanigamesu paṇḍito, asāhasaṃ rājadhanāni saṅgharaṃ; Dhammānuvattī paṭipajjamāno, sa phāti kayirā aviheṭhayaṃ paraṃ. Odātamūlaṃ sucivārisambhavaṃ, jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujaṃ; Padumaṃ yathā agginikāsiphālimaṃ, na kaddamo na rajo na vāri limpati. Evampi vohārasuciṃ asāhasaṃ, visuddhakammantamapetapāpakaṃ; Na limpati kammakilesa tādiso, jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujanti.
《公鸡本生经》第一显示巴利原文
Kukkujātakaṃ paṭhamaṃ.
《摩诺迦本生经》第397则 (7-1-2)显示巴利原文
397. Manojajātakaṃ (7-1-2)
犹如弓弯曲时,弓弦发出低吟;
我的朋友、那兽王摩诺迦,此刻定是在遭受杀害。
不亲近恶人者,恒常增长安乐;
看那摩诺加,正卧于此,领受山狱的教诫。
他确实不肯听从,那些为他的福祉着想、能明见义利者所说的话。
谁若亲近卑劣之人,便会从优胜中退堕,变得比那更为低劣;
请看那最胜的兽王,因亲近卑劣之人,也被疾速利箭所射倒。
亲近卑劣者,人便会退堕;亲近与自己相等的人,则不会退失;
亲近最上者,人便疾速上进,因此,应当亲近较自己更为殊胜之人。
显示巴利原文 Yathā cāpo ninnamati, jiyā cāpi nikūjati; Haññate nūna manojo, migarājā sakhā mama. Handa dāni vanantāni, pakkamāmi yathāsukhaṃ; Netādisā sakhā honti, labbhā me jīvato sakhā. Na pāpajanasaṃsevī, accantaṃ sukhamedhati; Manojaṃ passa semānaṃ, giriyassānusāsanī . Na pāpasampavaṅkena, mātā puttena nandati; Manojaṃ passa semānaṃ, acchannaṃ samhi lohite. Evamāpajjate poso, pāpiyo ca nigacchati; Yo ve hitānaṃ vacanaṃ, na karoti atthadassinaṃ. Evañca so hoti tato ca pāpiyo, yo uttamo adhamajanūpasevī; Passuttamaṃ adhamajanūpasevitaṃ , migādhipaṃ saravaraveganiddhutaṃ. Nihīyati puriso nihīnasevī, na ca hāyetha kadāci tulyasevī; Seṭṭhamupagamaṃ udeti khippaṃ, tasmāttanā uttaritaraṃ bhajethāti.
意生本生第二。显示巴利原文
Manojajātakaṃ dutiyaṃ.
398. 善牙本生 (7-1-3)显示巴利原文
398. Sutanujātakaṃ (7-1-3)
夜叉,你已得到那恒常的供养——纯净、殊胜、具足滋味的食物,
而一旦你吃掉了我,在此地能为你带来食物的人,就将极难遇到。
显示巴利原文 Rājā te bhattaṃ pāhesi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ; Maghadevasmiṃ adhivatthe, ehi nikkhamma bhuñjassu. Ehi māṇava orena, bhikkhamādāya sūpitaṃ; Tvañca māṇava bhikkhā ca , ubho bhakkhā bhavissatha. Appakena tuvaṃ yakkha, thullamatthaṃ jahissasi; Bhikkhaṃ te nāharissanti, janā maraṇasaññino. Laddhāya yakkhā tava niccabhikkhaṃ, suciṃ paṇītaṃ rasasā upetaṃ; Bhikkhañca te āhariyo naro idha, sudullabho hehiti bhakkhite mayi. Mameva sutano attho, yathā bhāsasi māṇava; Mayā tvaṃ samanuññāto, sotthiṃ passāhi mātaraṃ. Khaggaṃ chattañca pātiñca, gacchamādāya māṇava; Sotthiṃ passatu te mātā, tvañca passāhi mātaraṃ. Evaṃ yakkha sukhī hohi, saha sabbehi ñātibhi; Dhanañca me adhigataṃ, rañño ca vacanaṃ katanti.
善子本生 · 第三显示巴利原文
Sutanujātakaṃ tatiyaṃ.
399. 养母秃鹫本生经 (7-1-4)显示巴利原文
399. Mātuposakagijjhajātakaṃ (7-1-4)
秃鹫纵然能望见一百由旬外的死尸,
既已撞进网罗与套索,为何仍不觉知?
当一个人在生命耗尽之时走向衰亡,
到那时,网罗与套索都已逼近,他仍不觉知。
显示巴利原文 Te kathaṃ nu karissanti, vuddhā giridarīsayā; Ahaṃ baddhosmi pāsena, nilīyassa vasaṃ gato. Kiṃ gijjha paridevasi, kā nu te paridevanā; Na me suto vā diṭṭho vā, bhāsanto mānusiṃ dijo. Bharāmi mātāpitaro, vuddhe giridarīsaye; Te kathaṃ nu karissanti, ahaṃ vasaṃ gato tava. Yaṃ nu gijjho yojanasataṃ, kuṇapāni avekkhati; Kasmā jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhasi. Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye; Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati. Bharassu mātāpitaro, vuddhe giridarīsaye; Mayā tvaṃ samanuññāto, sotthiṃ passāhi ñātake. Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; Bharissaṃ mātāpitaro, vuddhe giridarīsayeti.
5495 此为摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
《养母鹫本生》第四显示巴利原文
Mātuposakagijjhajātakaṃ catutthaṃ.
达巴花本生故事 (7-1-5)显示巴利原文
400. Dabbhapupphajātakaṃ (7-1-5)
在深水中游行的善友啊,请用足力气,紧紧抓住我;
我会把你提上来,犹如金翅鸟擒起蛇一般。
我们之间起了争执,达巴花啊,请你听我说;
平息纷争吧,朋友,令诤论止息。
往昔我曾安住于正法,裁决过众多诤事;
息灭纷争吧,朋友,让争论止息。
尾巴游于浅岸,头却潜向深处;
不久之后,中间的那截便将属于持法者所有。
犹如刹帝利获得了王位而欢喜;
今日我见到满月般面容的丈夫,也如此欢喜。
朋友,我既被问及此事,请你告诉我,你是如何获得的?
同样地,凡在人们当中生起争论,
他们便奔向那住于法者,因为他确是他们的引导者;
在彼处,财富虽见损耗,国王的库藏却得以增长。
显示巴利原文 Anutīracārī bhaddante, sahāyamanudhāva maṃ; Mahā me gahito maccho, so maṃ harati vegasā. Gambhīracārī bhaddante, daḷhaṃ gaṇhāhi thāmasā; Ahaṃ taṃ uddharissāmi, supaṇṇo uragāmiva . Vivādo no samuppanno, dabbhapuppha suṇohi me; Samehi medhagaṃ samma, vivādo vūpasammataṃ. Dhammaṭṭhohaṃ pure āsiṃ, bahū aḍḍā me tīritā ; Samemi medhagaṃ samma, vivādo vūpasammataṃ. Anutīracāri naṅguṭṭhaṃ, sīsaṃ gambhīracārino; Accāyaṃ majjhimo khaṇḍo, dhammaṭṭhassa bhavissati. Cirampi bhakkho abhavissa, sace na vivademase; Asīsakaṃ anaṅguṭṭhaṃ, siṅgālo harati rohitaṃ. Yathāpi rājā nandeyya, rajjaṃ laddhāna khattiyo; Evāhamajja nandāmi, disvā puṇṇamukhaṃ patiṃ. Kathaṃ nu thalajo santo, udake macchaṃ parāmasi; Puṭṭho me samma akkhāhi, kathaṃ adhigataṃ tayā. Vivādena kisā honti, vivādena dhanakkhayā; Jīnā uddā vivādena, bhuñja māyāvi rohitaṃ. Evameva manussesu, vivādo yattha jāyati; Dhammaṭṭhaṃ paṭidhāvanti, so hi nesaṃ vināyako; Dhanāpi tattha jīyanti, rājakoso pavaḍḍhatīti .
达巴花本生第五显示巴利原文
Dabbhapupphajātakaṃ pañcamaṃ.
401. 刀叶本生 (7-1-6)显示巴利原文
401. Paṇṇakajātakaṃ (7-1-6)
那锋刃锐利、饱饮鲜血的剑,
有人在众人之中将东西吞下,还有什么比这更难做到的呢?
若人出于贪欲,或将吞下那磨得锋利的剑刃;
能说“我布施”者,却比这更为艰难。
不依言语而活,徒发之语无有果报;
施已而又能不收回,这是比那更难的事。
一个人无论布施多少,或小或大,都可作布施;
但布施之后心无悔吝,这比布施本身更为难得。
一切知才是最易成就的,温柔的人啊,你应当如此了知。
显示巴利原文 Paṇṇakaṃ tikhiṇadhāraṃ, asiṃ sampannapāyinaṃ; Parisāyaṃ puriso gilati, kiṃ dukkarataraṃ tato; Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito. Gileyya puriso lobhā, asiṃ sampannapāyinaṃ; Yo ca vajjā dadāmīti, taṃ dukkarataraṃ tato; Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ, evaṃ jānāhi maddava . Byākāsi āyuro pañhaṃ, atthaṃ dhammassa kovido; Pukkusaṃ dāni pucchāmi, kiṃ dukkarataraṃ tato; Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito. Na vācamupajīvanti, aphalaṃ giramudīritaṃ; Yo ca datvā avākayirā, taṃ dukkarataraṃ tato; Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ, evaṃ jānāhi maddava. Byākāsi pukkuso pañhaṃ, atthaṃ dhammassa kovido; Senakaṃ dāni pucchāmi, kiṃ dukkarataraṃ tato; Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito. Dadeyya puriso dānaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ; Yo ca datvā nānutappe , taṃ dukkarataraṃ tato; Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ, evaṃ jānāhi maddava. Byākāsi āyuro pañhaṃ, atho pukkusaporiso; Sabbe pañhe atibhoti, yathā bhāsati senakoti.
般纳咖本生(第六)。显示巴利原文
Paṇṇaka jātakaṃ chaṭṭhaṃ.
402.《敌人供养本生》(7-1-7)显示巴利原文
402. Sattubhastajātakaṃ (7-1-7)
你心意迷乱,诸根躁扰,泪水从你的眼中流下;
你丢失了什么,又或期盼着什么,而来至此?婆罗门,请告诉我那因由。
我的妻子今日若离我而去,便会死;我若不去,夜叉说我则会死。
婆罗门,我料想,在你不觉时,一条黑蛇钻进了你的面粉袋。
提起棍子,敲打这袋子,看看里面那条默不作声、吐着信子的蛇。
现在就斩断你的犹豫与疑惑,来看看这蛇,解开袋子吧。
那婆罗门在众人当中面露惶惑,松开了那袋面粉;
这时,一条威势赫赫的毒蛇窜出,鼓起了颈冠。
阇那迦王真是大获其利,得见善慧的舍那迦;
你已是揭开一切覆障的全见者,婆罗门,你的智慧实在令人敬畏。
因为今天我因你而得以活命,而且你还让我的妻子平安无恙。
即便如此,婆罗门,让他们给你财富吧,你收下之后,便回自己的住处去吧。
显示巴利原文 Vibbhantacitto kupitindriyosi, nettehi te vārigaṇā savanti; Kiṃ te naṭṭhaṃ kiṃ pana patthayāno, idhāgamā brahme tadiṅgha brūhi. Miyyetha bhariyā vajato mamajja, agacchato maraṇamāha yakkho; Etena dukkhena pavedhitosmi, akkhāhi me senaka etamatthaṃ. Bahūni ṭhānāni vicintayitvā, yamettha vakkhāmi tadeva saccaṃ; Maññāmi te brāhmaṇa sattubhastaṃ, ajānato kaṇhasappo paviṭṭho. Ādāya daṇḍaṃ parisumbha bhastaṃ, passeḷamūgaṃ uragaṃ dujivhaṃ ; Chindajja kaṅkhaṃ vicikicchitāni, bhujaṅgamaṃ passa pamuñca bhastaṃ. Saṃviggarūpo parisāya majjhe, so brāhmaṇo sattubhastaṃ pamuñci; Atha nikkhami urago uggatejo, āsīviso sappo phaṇaṃ karitvā. Suladdhalābhā janakassa rañño, yo passatī senakaṃ sādhupaññaṃ; Vivaṭṭachaddo nusi sabbadassī, ñāṇaṃ nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ. Imāni me sattasatāni atthi, gaṇhāhi sabbāni dadāmi tuyhaṃ; Tayā hi me jīvitamajja laddhaṃ, athopi bhariyāya makāsi sotthiṃ. Na paṇḍitā vetanamādiyanti, citrāhi gāthāhi subhāsitāhi; Itopi te brahme dadantu vittaṃ, ādāya tvaṃ gaccha sakaṃ niketanti.
怨敌麦袋本生第七。显示巴利原文
Sattubhastajātakaṃ sattamaṃ.
《骨骸本生》(7-1-8)显示巴利原文
403. Aṭṭhisenakajātakaṃ (7-1-8)
「那些我不认识的人,骨锁苦行者啊,
他们聚在一处,向我乞求;你为何不向我乞求呢?」
有人以乞食而活命,应乞之时,却不乞求,
损毁他人的善业,自己也无法活命。
而那以乞食维生的人,在适当的时候乞食;
能获得他人的善业,自己也能活命。
具慧者不会心生厌憎,即便见到乞食者前来;
你是我所爱乐的梵行者,说吧,你需要什么食物。
显示巴利原文 Yeme ahaṃ na jānāmi, aṭṭhisena vanibbake; Te maṃ saṅgamma yācanti, kasmā maṃ tvaṃ na yācasi. Yācako appiyo hoti, yācaṃ adadamappiyo; Tasmāhaṃ taṃ na yācāmi, mā me videssanā ahu. Yo ve yācanajīvāno, kāle yācaṃ na yācati; Parañca puññā dhaṃseti, attanāpi na jīvati. Yo ca yācanajīvāno, kāle yācañhi yācati ; Parañca puññaṃ labbheti, attanāpi ca jīvati. Na ve dessanti sappaññā, disvā yācakamāgate; Brahmacāri piyo mesi, vada tvaṃ bhaññamicchasi . Na ve yācanti sappaññā, dhīro ca veditumarahati; Uddissa ariyā tiṭṭhanti, esā ariyāna yācanā. Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ, gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena; Ariyo hi ariyassa kathaṃ na dajjā, sutvāna gāthā tava dhammayuttāti.
骨军本生·第八显示巴利原文
Aṭṭhisenakajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
404. 猕猴本生显示巴利原文
404. Kapijātakaṃ (7-1-9)
怨敌所居之处,智者不应安住;
纵仅一夜或两夜,与怨敌共住,皆是苦。
愚人自恃有智,却成为群体之首;
任由己心摆布,就如那只猿猴,终将自取灭亡。
有力量而愚痴的人,实在不宜做群体的带领者;
他对亲族有害无益,犹如鹧鸪鸟之于同类。
谁若于自身中见到戒、智慧与多闻,
他便成就自己与他人两方的利益。
因此,应当衡量自己,如同衡量戒、智慧与多闻那样;
智者或护持群体,或独自游方。
显示巴利原文 Yattha verī nivasati, na vase tattha paṇḍito; Ekarattaṃ dirattaṃ vā, dukkhaṃ vasati verisu. Diso ve lahucittassa, posassānuvidhīyato; Ekassa kapino hetu, yūthassa anayo kato. Bālova paṇḍitamānī, yūthassa parihārako; Sacittassa vasaṃ gantvā, sayethāyaṃ yathā kapi. Na sādhu balavā bālo, yūthassa parihārako; Ahito bhavati ñātīnaṃ, sakuṇānaṃva cetako . Dhīrova balavā sādhu, yūthassa parihārako; Hito bhavati ñātīnaṃ, tidasānaṃva vāsavo. Yo ca sīlañca paññañca, sutañcattani passati; Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca. Tasmā tuleyya mattānaṃ, sīlapaññāsutāmiva ; Gaṇaṃ vā parihare dhīro, eko vāpi paribbajeti.
猴本生第九显示巴利原文
Kapijātakaṃ navamaṃ.
405. 白鹭本生 (7-1-10)显示巴利原文
405. Bakajātakaṃ (7-1-10)
乔达摩啊,我以七十二种功德业,已证自在,超越了生与老;
这是最后一生,我是通达吠陀、亲证梵天境界者,故而无数人前来祈求于我。
这实在微不足道,并非长久之寿,婆迦啊,你却自以为寿命长久;
梵天啊,你的寿命纵有百千尼罗部陀年,我亦悉皆了知。
我即是具足无限见的世尊,已超越生老所带来的忧悲;
我往昔的梵行与戒德是什么?请为我说,让我得以明了。
那时,你在炎热之中,令众多口渴疲惫之人得以饮水;
那就是你往昔的修行与戒德,我犹如从沉睡中醒来,如今记起。
在伊尼河边,一人被擒,正要被押走,你将他从拘捕者手中解救;
那就是你往昔的修行与戒德,我犹如从沉睡中醒来,如今记起。
在恒河的急流中,一艘船被凶暴的人形龙神所攫;
你曾以强力将他解救,那正是你往昔的德行与戒行;
我犹如从沉睡中苏醒,记忆清晰。
劫波曾是你的随行伴侣,你却未能识出那具足正觉、持守梵行之人;
那是你往昔的德行与戒行,我犹如从沉睡中醒来一般忆起。
你确然知晓我此期寿命,也了知其他诸事,因你正是佛陀;
正因如此,那位威光炽盛者,照耀着梵天界而安住。
显示巴利原文 Dvāsattati gotama puññakammā, vasavattino jātijaraṃ atītā; Ayamantimā vedagū brahmapatti , asmābhijappanti janā anekā. Appañhi etaṃ na hi dīghamāyu, yaṃ tvaṃ baka maññasi dīghamāyuṃ; Sataṃ sahassāni nirabbudānaṃ, āyuṃ pajānāmi tavāha brahme. Anantadassī bhagavāhamasmi, jātijjaraṃ sokamupātivatto; Kiṃ me purāṇaṃ vatasīlavattaṃ , ācikkha me taṃ yamahaṃ vijaññaṃ. Yaṃ tvaṃ apāyesi bahū manusse, pipāsite ghammani samparete; Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi. Yaṃ eṇikūlasmi janaṃ gahītaṃ, amocayī gayhaka niyyamānaṃ; Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi. Gaṅgāya sotasmiṃ gahītanāvaṃ, luddena nāgena manussakappā; Amocayi tvaṃ balasā pasayha, taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ; Suttappabuddhova anussarāmi. Kappo ca te baddhacaro ahosi, sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññaṃ; Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi. Addhā pajānāsi mametamāyuṃ, aññampi jānāsi tathā hi buddho; Tathā hi tāyaṃ jalitānubhāvo, obhāsayaṃ tiṭṭhati brahmalokanti.
第十章 鹭本生显示巴利原文
Bakajātakaṃ dasamaṃ.
第一品 公鸡品显示巴利原文
Kukkuvaggo paṭhamo.
瓦拉甘尼迦本生、恰波婆罗本生、苏达诺本生,与兀鹫本生、萨罗希达鱼王本生;
复有般那迦本生、塞那迦本生、亚查纳迦本生,以及威利本生与梵寿本生,合为十则。
显示巴利原文 Varakaṇṇika cāpavaro sutano, atha gijjha sarohitamacchavaro; Puna paṇṇaka senaka yācanako, atha veri sabrahmabakena dasāti.
5498 2. 犍陀罗品显示巴利原文
2. Gandhāravaggo
第406则 犍陀罗本生 (7-2-1)显示巴利原文
406. Gandhārajātakaṃ (7-2-1)
他舍弃了十六座富庶的千户村庄,
仓库满盈,如今你却在此囤积财物。
你离开了犍陀罗地区,抛下了丰厚的财物与统治;
你舍弃王位而出家,如今却在这里发号施令。
毗提诃王啊,我宣说正法,不喜非法;
在我宣说法时,罪恶不会染污于我。
无论以何种方式,若他人因此受到伤害;
即使意义重大之语,智者亦不宣说。
任他受伤也好,不受伤也罢,纵使被猛烈撕碎,
于我宣说法时,邪恶不能沾染。
倘若自身没有智慧,于律也未曾善加修学,
大众便会像盲牛在林中那样,混乱地度过日子。
然而,正因为其中有者在导师座下善巧修学,
因此,那些调伏律仪成就者,安住于等持而行。
显示巴利原文 Hitvā gāmasahassāni, paripuṇṇāni soḷasa; Koṭṭhāgārāni phītāni, sannidhiṃ dāni kubbasi. Hitvā gandhāravisayaṃ, pahūtadhanadhāriyaṃ ; Pasāsanato nikkhanto, idha dāni pasāsasi. Dhammaṃ bhaṇāmi vedeha, adhammo me na ruccati; Dhammaṃ me bhaṇamānassa, na pāpamupalimpati. Yena kenaci vaṇṇena, paro labhati ruppanaṃ; Mahatthiyampi ce vācaṃ, na taṃ bhāseyya paṇḍito. Kāmaṃ ruppatu vā mā vā, bhusaṃva vikirīyatu; Dhammaṃ me bhaṇamānassa, na pāpamupalimpati. No ce assa sakā buddhi, vinayo vā susikkhito; Vane andhamahiṃsova careyya bahuko jano. Yasmā ca panidhekacce, āceramhi susikkhitā; Tasmā vinītavinayā, caranti susamāhitāti.
《甘达拉本生》第一。显示巴利原文
Gandhārajātakaṃ paṭhamaṃ.
407. 大猿本生经 (7-2-2)显示巴利原文
407. Mahākapijātakaṃ (7-2-2)
他将自身化作桥梁,令众生安稳渡过;
你是它们的谁?它们又是你的谁?这些大猿啊。
如被风吹散的云朵,我急速冲向那棵树,
我那时气力已尽,双手紧紧抓住树枝。
我舒展身体,依着树枝与藤蔓;
众猴以足步步相随,安然离去。
受用于国王、国土、器械、军队与城镇;
一切众生的安乐,有智慧的刹帝利应当去寻求。
显示巴利原文 Attānaṃ saṅkamaṃ katvā, yo sotthiṃ samatārayi; Kiṃ tvaṃ tesaṃ kime tuyhaṃ, honti ete mahākapi. Rājāhaṃ issaro tesaṃ, yūthassa parihārako; Tesaṃ sokaparetānaṃ, bhītānaṃ te arindama. Ullaṅghayitvā attānaṃ, vissaṭṭhadhanuno sataṃ; Tato aparapādesu, daḷhaṃ bandhaṃ latāguṇaṃ. Chinnabbhamiva vātena, nuṇṇo rukkhaṃ upāgamiṃ; Sohaṃ appabhavaṃ tattha, sākhaṃ hatthehi aggahiṃ. Taṃ maṃ viyāyataṃ santaṃ, sākhāya ca latāya ca; Samanukkamantā pādehi, sotthiṃ sākhāmigā gatā. Taṃ maṃ na tapate bandho, mato me na tapessati; Sukhamāharitaṃ tesaṃ, yesaṃ rajjamakārayiṃ. Esā te upamā rāja, taṃ suṇohi arindama ; Raññā raṭṭhassa yoggassa, balassa nigamassa ca; Sabbesaṃ sukhameṭṭhabbaṃ, khattiyena pajānatāti.
大猴本生第二显示巴利原文
Mahākapijātakaṃ dutiyaṃ.
408. 陶师本生 (7-2-3)显示巴利原文
408. Kumbhakārajātakaṃ (7-2-3)
我曾于林中深处,见一株芒果树,青翠光泽,花繁果硕,枝叶茂盛。
后来我因贪着果实再去看时,它已被摧折毁坏。见此景象,我便踏上乞食游行之道。
一块磨得光滑的石头,由人中雄杰安立;一位女子头顶水罐,悄然无声地行过。
接着,第二只鸟飞来,发出声响。见此景象,我便去乞食游行了。
一只鸟正叼着腐尸,独自行进,许多鸟聚在一起,围攻那孤单的一只。
就为了食物,它们将它啄倒在地。见此景象,我便去乞食游行了。
牛群中央,我见一头公牛,斑纹黑白分明,容色与力量具足;
我见它正为贪欲所折磨,见此景象,我便走上了乞食修行之路。
羯陵伽的迦兰陀王,与健驮逻的那迦吉王;
毗提诃国的尼弥王,与般遮罗国的杜穆迦王;
这些国王皆舍弃国土,放下一切所有,出家修行。
所有这些会聚于此的众人,都如同天神一般,恰似那熊熊燃烧的烈火,光明闪耀。
跋伽维族人啊,我也将独自游方,舍弃那不论多少的诸般欲乐。
这正是时候,更无他时;若此刻错过,日后便无人能教诲于我。
跋伽瓦族人啊,我也将独自离去,犹如挣脱人手的飞鸟,一去不复返。
显示巴利原文 Ambāhamaddaṃ vanamantarasmiṃ, nīlobhāsaṃ phalitaṃ saṃvirūḷhaṃ; Tamaddasaṃ phalahetu vibhaggaṃ, taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi. Selaṃ sumaṭṭhaṃ naravīraniṭṭhitaṃ , nārī yugaṃ dhārayi appasaddaṃ; Dutiyañca āgamma ahosi saddo, taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi. Dijā dijaṃ kuṇapamāharantaṃ, ekaṃ samānaṃ bahukā samecca; Āhārahetū paripātayiṃsu, taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi. Usabhāhamaddaṃ yūthassa majjhe, calakkakuṃ vaṇṇabalūpapannaṃ; Tamaddasaṃ kāmahetu vitunnaṃ, taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi. Karaṇḍako kaliṅgānaṃ, gandhārānañca naggaji; Nimirājā videhānaṃ, pañcālānañca dummukho; Ete raṭṭhāni hitvāna, pabbajiṃsu akiñcanā. Sabbepime devasamā samāgatā, aggī yathā pajjalito tathevime; Ahampi eko carissāmi bhaggavi, hitvāna kāmāni yathodhikāni. Ayameva kālo na hi añño atthi, anusāsitā me na bhaveyya pacchā; Ahampi ekā carissāmi bhaggava, sakuṇīva muttā purisassa hatthā. Āmaṃ pakkañca jānanti, atho loṇaṃ aloṇakaṃ; Tamahaṃ disvāna pabbajiṃ, careva tvaṃ carāmahanti.
陶师本生·第三显示巴利原文
Kumbhakārajātakaṃ tatiyaṃ.
四〇九 坚固法本生(七之二四)显示巴利原文
409. Daḷhadhammajātakaṃ (7-2-4)
倘若我未能取悦载我的坚固法者,显示巴利原文
Ahaṃ ce daḷhadhammassa , vahanti nābhirādhayiṃ;
想必国王未曾知晓,我的英勇事迹;
战场上那些善巧的布置,以及遣使调度的种种安排。
如今,我必将这般死去——无亲无故,无所依怙;
那时,陶匠施与了一位拾粪的女子。
若人放逸,旋即衰退;
福德衰败之时,众人便舍弃他,犹如战士舍弃唇疾。
过去已造福德,却不自知其所成之义的人;
他所企盼的种种利得,皆归消散。
过去已造福德,且正念自知其所成之义的人——
他所希求的种种利益,便会不断增长。
诸位贤友,我要对聚集于此的所有人说:
你们皆应成为知恩者,如此便能长久安住于天界。
显示巴利原文 Dharantī urasi sallaṃ, yuddhe vikkantacārinī. Nūna rājā na jānāti , mama vikkamaporisaṃ; Saṅgāme sukatantāni, dūtavippahitāni ca. Sā nūnāhaṃ marissāmi, abandhu aparāyinī ; Tadā hi kumbhakārassa, dinnā chakaṇahārikā. Yāvatāsīsatī poso, tāvadeva pavīṇati; Atthāpāye jahanti naṃ, oṭṭhibyādhiṃva khattiyo. Yo pubbe katakalyāṇo, katattho nāvabujjhati; Atthā tassa palujjanti, ye honti abhipatthitā. Yo pubbe katakalyāṇo, katattho manubujjhati; Atthā tassa pavaḍḍhanti, ye honti abhipatthitā. Taṃ vo vadāmi bhaddante , yāvantettha samāgatā; Sabbe kataññuno hotha, ciraṃ saggamhi ṭhassathāti.
坚法本生第四显示巴利原文
Daḷhadhammajātakaṃ catutthaṃ.
四一〇·素马得达本生(七·二·五)显示巴利原文
410. Somadattajātakaṃ (7-2-5)
往昔在遥远山林里,挺身迎向我的人,
那象却不再现前,素马得达落至何处?
或许他就这样死去了,倒卧于此,宛如刚刚砍下的翠枝;
大象倒卧于地,恰似不死天神般卧着。
你已达无家,得解脱,具足正念,
沙门,若为亡者哀伤,此非善行。
帝释啊,凡与人或与鹿共住,由此相亲,
心中既生情愫,便无法不为之哀伤。
他们为已死与将死者哭泣,那些哭泣并哀叹的人;
因此,仙人啊,请勿悲泣;诸圣者皆说,哭泣终是徒然。
今我已拔除忧悲之箭,无忧清净,不再迷惑;
闻汝此言,帝释天啊,我不再忧伤,亦不再哭泣。
显示巴利原文 Yo maṃ pure paccuḍḍeti , araññe dūramāyato; So na dissati mātaṅgo, somadatto kuhiṃ gato. Ayaṃ vā so mato seti, allasiṅgaṃva vacchito ; Bhumyā nipatito seti, amarā vata kuñjaro. Anagāriyupetassa, vippamuttassa te sato; Samaṇassa na taṃ sādhu, yaṃ petamanusocasi. Saṃvāsena have sakka, manussassa migassa vā; Hadaye jāyate pemaṃ, taṃ na sakkā asocituṃ. Mataṃ marissaṃ rodanti, ye rudanti lapanti ca; Tasmā tvaṃ isi mā rodi, roditaṃ moghamāhu santo. Kanditena have brahme, mato peto samuṭṭhahe; Sabbe saṅgamma rodāma, aññamaññassa ñātake. Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ; Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. Abbahī vata me sallaṃ, yamāsi hadayassitaṃ; Yo me sokaparetassa, puttasokaṃ apānudi. Sohaṃ abbūḷhasallosmi, vītasoko anāvilo; Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna vāsavāti.
索玛达德本生 第五显示巴利原文
Somadattajātakaṃ pañcamaṃ.
善生本生经(7-2-6)显示巴利原文
411. Susīmajātakaṃ (7-2-6)
从前,我的头发乌黑润泽,生于头上合宜之处;
善生啊,如今见这些发已斑白,正是修习正法、奉行梵行的时候了。
天神啊,白发唯长于我身上、不长于你;这是我的头,是我最上的顶相。
‘我会相助’——我虽如此许诺,却作了妄语。国王中的至尊者啊,请宽恕我这唯一的过失。
大王,您尚年少,相貌端严,犹如新芽初生时那般挺秀;
请你执掌王国,也请看看我吧,人主啊,切莫追逐那些短暂不定的事物。
我看见那位年纪轻轻的少女,肤色如金,腰肢纤细,体态匀称美好;
她宛若一株黑珊瑚摇曳生姿,走在人群之中,仿佛刻意要迷乱人心。
“我也会如此”,他这样观察,便不再乐于在家生活,知道这正是修习梵行之时。
显示巴利原文 Kāḷāni kesāni pure ahesuṃ, jātāni sīsamhi yathāpadese; Tānajja setāni susīma disvā, dhammaṃ cara brahmacariyassa kālo. Mameva deva palitaṃ na tuyhaṃ, mameva sīsaṃ mama uttamaṅgaṃ; ‘‘Atthaṃ karissa’’nti musā abhāṇiṃ , ekāparādhaṃ khama rājaseṭṭha. Daharo tuvaṃ dassaniyosi rāja, paṭhamuggato hosi yathā kaḷīro; Rajjañca kārehi mamañca passa, mā kālikaṃ anudhāvī janinda. Passāmi vohaṃ dahariṃ kumāriṃ, sāmaṭṭhapassaṃ sutanuṃ sumajjhaṃ; Kāḷappavāḷāva pavellamānā, palobhayantīva naresu gacchati. Tamena passāmiparena nāriṃ, āsītikaṃ nāvutikaṃ va jaccā; Daṇḍaṃ gahetvāna pavedhamānaṃ, gopānasībhoggasamaṃ carantiṃ. Sohaṃ tamevānuvicintayanto, eko sayāmi sayanassa majjhe; ‘‘Ahampi evaṃ’’ iti pekkhamāno, na gahe rame brahmacariyassa kālo. Rajjuvālambanī cesā, yā gehe vasato rati; Evampi chetvāna vajanti dhīrā, anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyāti.
须深本生·第六显示巴利原文
Susīmajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
412. 拘萨林树本生(7-2-7)显示巴利原文
412. Koṭasimbalijātakaṃ (7-2-7)
而这只小鸟,肉躯比我更为微小;
承载它时,你却因恐惧而颤抖,拘萨林树啊,这究竟是为什么?
这些是尼拘律、庇利库和优昙树的种子,
它吃下后,连同菩提树的种子一起,落在我的枝干上。
藤蔓攀爬蔓延,即便那参天的森林之王也不例外;
因此,国王啊,我预见未来的危险,心中颤抖。
应警觉于当警觉之事,防护尚未到来的危险;
智者预见未来的危险,于两个世界中清楚谛观。
显示巴利原文 Ahaṃ dasasataṃbyāmaṃ, uragamādāya āgato; Tañca mañca mahākāyaṃ, dhārayaṃ nappavedhasi . Athimaṃ khuddakaṃ pakkhiṃ, appamaṃsataraṃ mayā; Dhārayaṃ byathasi bhītā , kamatthaṃ koṭasimbali . Maṃsabhakkho tuvaṃ rāja, phalabhakkho ayaṃ dijo; Ayaṃ nigrodhabījāni, pilakkhudumbarāni ca; Assatthāni ca bhakkhitvā, khandhe me ohadissati. Te rukkhā saṃvirūhanti, mama passe nivātajā; Te maṃ pariyonandhissanti, arukkhaṃ maṃ karissare. Santi aññepi rukkhā se, mūlino khandhino dumā; Iminā sakuṇajātena, bījamāharitā hatā. Ajjhārūhābhivaḍḍhanti , brahantampi vanappatiṃ; Tasmā rāja pavedhāmi, sampassaṃnāgataṃ bhayaṃ. Saṅkeyya saṅkitabbāni, rakkheyyānāgataṃ bhayaṃ; Anāgatabhayā dhīro, ubho loke avekkhatīti.
果德新巴利本生第七。显示巴利原文
Koṭasimbalijātakaṃ sattamaṃ.
第413则 造烟者本生 (7-2-8)显示巴利原文
413. Dhūmakārijātakaṃ (7-2-8)
国王问维都罗,他渴求正法,坚毅不动摇;
婆罗门,你知道吗,是谁独自深深忧愁?
那位婆罗门,羊群众多,居住林中,资财丰足;
瓦塞塔日夜不断地燃起烟,毫无倦怠。
因那烟的气味,鹿群为蚊虫所恼;
它们来到那燃烟者的近处,度过雨季安居。
那人心里只牵着鹿群,竟浑然不觉自己的山羊;
或来或去,他的那些母羊都消亡了。
秋日时节,鹿群行至蚊虫已散的林中;
它们进入山势险峻之处,行至诸河的源头。
眼见鹿群远去,山羊们便走向衰亡;
那位婆罗门变得消瘦而憔悴,患了黄疸病。
如是,若有人轻慢自己人,而去亲近外来者;
他便独自陷入深深的忧伤,犹如那被烟所熏的婆罗门。
显示巴利原文 Rājā apucchi vidhuraṃ, dhammakāmo yudhiṭṭhilo; Api brāhmaṇa jānāsi, ko eko bahu socati. Brāhmaṇo ajayūthena, pahūtedho vane vasaṃ; Dhūmaṃ akāsi vāseṭṭho, rattindivamatandito. Tassa taṃ dhūmagandhena, sarabhā makasaḍḍitā ; Vassāvāsaṃ upāgacchuṃ, dhūmakārissa santike. Sarabhesu manaṃ katvā, ajā so nāvabujjhatha; Āgacchantī vajantī vā , tassa tā vinasuṃ ajā. Sarabhā sarade kāle, pahīnamakase vane; Pāvisuṃ giriduggāni, nadīnaṃ pabhavāni ca. Sarabhe ca gate disvā, ajā ca vibhavaṃ gatā ; Kiso ca vivaṇṇo cāsi, paṇḍurogī ca brāhmaṇo. Evaṃ yo saṃ niraṃkatvā, āgantuṃ kurute piyaṃ; So eko bahu socati, dhūmakārīva brāhmaṇoti.
造烟者本生第八显示巴利原文
Dhūmakārijātakaṃ aṭṭhamaṃ.
醒觉本生(414)显示巴利原文
414. Jāgarajātakaṃ (7-2-9)
我在清醒者中沉睡,我在沉睡者中清醒;
我能了知你此语,我能回答你所问。
那些不了知法——自制与调伏——的人,
在这些沉睡者之中,天神啊,我醒着。
那些已断尽贪、嗔与无明的人,
在这些清醒者之中,天神啊,我反倒是沉睡的。
他在清醒的人中犹如安睡,在沉睡的人中却保持醒觉;
我如此了知此义,亦如此回答你。
善哉!他在清醒的人中犹如安睡,善哉!他在沉睡的人中却保持醒觉;
你能善于理解此事,又能善于应答。
显示巴利原文 Kodha jāgarataṃ sutto, kodha suttesu jāgaro; Ko mametaṃ vijānāti, ko taṃ paṭibhaṇāti me. Ahaṃ jāgarataṃ sutto, ahaṃ suttesu jāgaro; Ahametaṃ vijānāmi, ahaṃ paṭibhaṇāmi te. Kathaṃ jāgarataṃ sutto, kathaṃ suttesu jāgaro; Kathaṃ etaṃ vijānāsi, kathaṃ paṭibhaṇāsi me. Ye dhammaṃ nappajānanti, saṃyamoti damoti ca; Tesu suppamānesu, ahaṃ jaggāmi devate. Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Tesu jāgaramānesu, ahaṃ suttosmi devate. Evaṃ jāgarataṃ sutto, evaṃ suttesu jāgaro; Evametaṃ vijānāmi, evaṃ paṭibhaṇāmi te. Sādhu jāgarataṃ sutto, sādhu suttesu jāgaro; Sādhumetaṃ vijānāsi, sādhu paṭibhaṇāsi meti.
醒觉本生第九显示巴利原文
Jāgarajātakaṃ navamaṃ.
415. 麦粉团本生 (7-2-10)显示巴利原文
415. Kummāsapiṇḍijātakaṃ (7-2-10)
在具足无上见的佛陀们面前,服侍的功德绝非微少;
干涩无盐的粗食,且看这麦粉团的果报。
这众多的象、牛、马,财富与谷物,乃至整片大地;
这些貌若天女的女子,请看这酸粥团的果报。
如象王般的国王,憍萨罗之主啊,您一再地吟诵这些偈颂;
国家增长者啊,我问您,您如此满心欢喜地宣说。
就在这座城中,我曾生于某户人家;
我曾是为人做工的佣人,持守戒律。
行布施、受安乐,勿生放逸,转动轮宝吧,拘萨罗之主。
在善妙的拘萨罗,圣者所行之处,得见阿拉汉们,这令我心悦。
你修了何等善业,苏拘萨萝,使你拥有了如此端严的形貌?
我心中欢喜,亲手为之;如今,这业的果报即如此现前于我。
显示巴利原文 Na kiratthi anomadassisu, pāricariyā buddhesu appikā ; Sukkhāya aloṇikāya ca, passaphalaṃ kummāsapiṇḍiyā. Hatthigavassā cime bahū , dhanadhaññaṃ pathavī ca kevalā; Nāriyo cimā accharūpamā, passaphalaṃ kummāsapiṇḍiyā. Abhikkhaṇaṃ rājakuñjara, gāthā bhāsasi kosalādhipa; Pucchāmi taṃ raṭṭhavaḍḍhana, bāḷhaṃ pītimano pabhāsasi. Imasmiññeva nagare, kule aññatare ahuṃ; Parakammakaro āsiṃ, bhatako sīlasaṃvuto. Kammāya nikkhamantohaṃ, caturo samaṇeddasaṃ; Ācārasīlasampanne, sītibhūte anāsave. Tesu cittaṃ pasādetvā, nisīdetvā paṇṇasanthate; Adaṃ buddhāna kummāsaṃ, pasanno sehi pāṇibhi. Tassa kammassa kusalassa, idaṃ me edisaṃ phalaṃ; Anubhomi idaṃ rajjaṃ, phītaṃ dharaṇimuttamaṃ. Dadaṃ bhuñja mā ca pamādo , cakkaṃ vattaya kosalādhipa; Mā rāja adhammiko ahu, dhammaṃ pālaya kosalādhipa. Sohaṃ tadeva punappunaṃ, vaṭumaṃ ācarissāmi sobhane; Ariyācaritaṃ sukosale, arahanto me manāpāva passituṃ. Devī viya accharūpamā, majjhe nārigaṇassa sobhasi; Kiṃ kammamakāsi bhaddakaṃ, kenāsi vaṇṇavatī sukosale. Ambaṭṭhakulassa khattiya, dāsyāhaṃ parapesiyā ahuṃ; Saññatā ca dhammajīvinī, sīlavatī ca apāpadassanā. Uddhaṭabhattaṃ ahaṃ tadā, caramānassa adāsi bhikkhuno; Vittā sumanā sayaṃ ahaṃ, tassa kammassa phalaṃ mamedisanti.
第十 粥团本生显示巴利原文
Kummāsapiṇḍijātakaṃ dasamaṃ.
416. 折伏敌人本生 (7-2-11)显示巴利原文
416. Parantapajātakaṃ (7-2-11)
黑睫毛的少女啊,你对我的微笑与话语,
令人消瘦、苍白,犹如那枝条折磨于人。
那个声音必定传到了,那必定是你的消息;
他对你所说的,就是那摇动了树枝的事情。
我这愚人心中所汇聚的念头,正是如此;
因为那时树枝确被摇动了——无论是人,还是鹿。
杀生之后,以枝叶遮盖,心中思惟:“恐惧将降临于我。”
显示巴利原文 Āgamissati me pāpaṃ, āgamissati me bhayaṃ; Tadā hi calitā sākhā, manussena migena vā. Bhīruyā nūna me kāmo, avidūre vasantiyā; Karissati kisaṃ paṇḍuṃ, sāva sākhā parantapaṃ. Socayissati maṃ kantā, gāme vasamaninditā; Karissati kisaṃ paṇḍuṃ, sāva sākhā parantapaṃ. Tayā maṃ asitāpaṅgi , sitāni bhaṇitāni ca; Kisaṃ paṇḍuṃ karissanti, sāva sākhā parantapaṃ. Agamā nūna so saddo, asaṃsi nūna so tava; Akkhātaṃ nūna taṃ tena, yo taṃ sākhamakampayi. Idaṃ kho taṃ samāgamma, mama bālassa cintitaṃ; Tadā hi calitā sākhā, manussena migena vā. Tatheva tvaṃ avedesi, avañci pitaraṃ mama; Hantvā sākhāhi chādento, āgamissati me bhayanti.
5668 其摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
热恼本生第十一显示巴利原文
Parantapajātakaṃ ekādasamaṃ.
甘达拉品第二显示巴利原文
Gandhāravaggo dutiyo.
殊胜村、大猿、跋迦婆,坚定法、善象、盖萨婆;
蛇、毗度罗,以及觉醒者们,再有憍萨罗王与波岚陀波。
显示巴利原文 Varagāma mahākapi bhaggava ca, daḷhadhamma sakuñjara kesavaro; Urago vidhuro puna jāgarataṃ, atha kosalādhipa parantapa cāti.
5671 其次,品的摄颂:显示巴利原文
Atha vagguddānaṃ –
那么,在七集的部分,请听我宣说此品。显示巴利原文
Atha sattanipātamhi, vaggaṃ me bhaṇato suṇa;
Kukku ca puna gandhāro, dveva guttā mahesināti.
第八集显示巴利原文
8. Aṭṭhakanipāto
417. 迦旃延尼本生(一)显示巴利原文
417. Kaccānijātakaṃ (1)
你身着白衣,头发洁净湿润,迦旃延尼,为何俯在瓮上?
你洗了面粉、胡麻与米粒,是要做胡麻饭么?是何缘故?
千眼帝释天有无与伦比的威神力,法中最殊胜者却永不灭没。
梵天啊,我对此坚信不疑:法已消亡,于此我毫无疑惑。
那个杀害了你之后生下儿子的人,我要让她和她的儿子一同化为灰烬。
迦提耶尼,倘若这能令你欢喜,纵使身遭杀戮,你也不会舍弃法。
显示巴利原文 Odātavatthā suci allakesā, kaccāni kiṃ kumbhimadhissayitvā ; Piṭṭhā tilā dhovasi taṇḍulāni, tilodano hehiti kissa hetu. Na kho ayaṃ brāhmaṇa bhojanatthā , tilodano hehiti sādhupakko; Dhammo mato tassa pahuttamajja , ahaṃ karissāmi susānamajjhe. Anuvicca kaccāni karohi kiccaṃ, dhammo mato ko nu taveva saṃsi; Sahassanetto atulānubhāvo, na miyyatī dhammavaro kadāci. Daḷhappamāṇaṃ mama ettha brahme, dhammo mato natthi mamettha kaṅkhā; Ye yeva dāni pāpā bhavanti, te teva dāni sukhitā bhavanti. Suṇisā hi mayhaṃ vañjhā ahosi, sā maṃ vadhitvāna vijāyi puttaṃ; Sā dāni sabbassa kulassa issarā, ahaṃ panamhi apaviddhā ekikā. Jīvāmi vohaṃ na matohamasmi , taveva atthāya idhāgatosmi; Yā taṃ vadhitvāna vijāyi puttaṃ, sahāva puttena karomi bhasmaṃ. Evañca te ruccati devarāja, mameva atthāya idhāgatosi; Ahañca putto suṇisā ca nattā, sammodamānā gharamāvasema. Evañca te ruccati kātiyāni, hatāpi santā na jahāsi dhammaṃ; Tuvañca putto suṇisā ca nattā, sammodamānā gharamāvasetha. Sā kātiyānī suṇisāya saddhiṃ, sammodamānā gharamāvasittha; Putto ca nattā ca upaṭṭhahiṃsu, devānamindena adhiggahītāti.
迦旃延本生 第一显示巴利原文
Kaccānijātakaṃ paṭhamaṃ.
第418篇 八声本生 (2)显示巴利原文
418. Aṭṭhasaddajātakaṃ (2)
一切边材皆已啖尽,直至它再无处可去;
大王,食物已尽,蛀虫不乐于心材。
若我由此离去,脱离王宫的束缚,
我将于树枝为舍的林间,独自悦乐自心。
能洞见生之灭尽者,无疑不再入母胎受生;
这是最后一生,是最终的母胎受生,我的轮回已尽,不受后有。
显示巴利原文 Idaṃ pure ninnamāhu, bahumacchaṃ mahodakaṃ; Āvāso bakarājassa, pettikaṃ bhavanaṃ mama; Tyajja bhekena yāpema, okaṃ na vajahāmase . Ko dutiyaṃ asīlissa, bandharassakkhi bhecchati ; Ko me putte kulāvakaṃ, mañca sotthiṃ karissati. Sabbā parikkhayā pheggu, yāva tassā gatī ahu; Khīṇabhakkho mahārāja, sāre na ramatī ghuṇo. Sā nūnāhaṃ ito gantvā, rañño muttā nivesanā; Attānaṃ ramayissāmi, dumasākhaniketinī. So nūnāhaṃ ito gantvā, rañño mutto nivesanā; Aggodakāni pissāmi, yūthassa purato vajaṃ. Taṃ maṃ kāmehi sammattaṃ, rattaṃ kāmesu mucchitaṃ; Ānayī bharato luddo, bāhiko bhaddamatthu te. Andhakāratimisāyaṃ, tuṅge uparipabbate; Sā maṃ saṇhena mudunā, mā pādaṃ khali yasmani. Asaṃsayaṃ jātikhayantadassī, na gabbhaseyyaṃ punarāvajissaṃ; Ayamantimā pacchimā gabbhaseyyā , khīṇo me saṃsāro punabbhavāyāti.
八声本生(第二)显示巴利原文
Aṭṭhasaddajātakaṃ dutiyaṃ.
419. 苏拉萨本生(三)显示巴利原文
419. Sulasājātakaṃ (3)
这些金臂环,以及众多珍珠、琉璃;
尊者,请将这一切带走,并告诉她:‘我是您的奴仆。’
善女子,请放下吧,莫要如此悲泣哀号;
我实在记不起,自己曾杀害他人而夺来财物。
自从我对自身有了记忆,自从我懂事以来,
我不曾记得,还有谁比你更可爱。
来吧,让我拥抱你,再向右绕致敬;
因为从今往后,你我再无相逢之时。
并非在一切处,男子才堪称智者;
于此于彼种种情境中,女子亦具智慧与明辨。
并非在一切处,男子才堪称智者;
女人亦可成为智者,能于顷刻间善巧思量。
她确实快速而敏捷,在危急之际作出了决断;
犹如以满弓射鹿,苏拉萨诛灭了仇敌。
对于突然显现的义理,不能迅速领悟的人;
他智慧迟钝,犹如藏身山窟的盗贼,终被摧伏。
而对于突然显现的义理,能立刻明了的人;
他能从敌人的围困中脱身,恰如苏拉萨脱离贪恋她的敌人。
显示巴利原文 Idaṃ suvaṇṇakāyūraṃ, muttā veḷuriyā bahū; Sabbaṃ harassu bhaddante, mañca dāsīti sāvaya. Oropayassu kalyāṇi, mā bāḷhaṃ paridevasi; Na cāhaṃ abhijānāmi, ahantvā dhanamābhataṃ. Yato sarāmi attānaṃ, yato pattāsmi viññutaṃ; Na cāhaṃ abhijānāmi, aññaṃ piyataraṃ tayā. Ehi taṃ upagūhissaṃ , karissañca padakkhiṇaṃ; Na hi dāni puna atthi, mama tuyhañca saṅgamo. Na hi sabbesu ṭhānesu, puriso hoti paṇḍito; Itthīpi paṇḍitā hoti, tattha tattha vicakkhaṇā. Na hi sabbesu ṭhānesu, puriso hoti paṇḍito; Itthīpi paṇḍitā hoti, lahuṃ atthaṃ vicintikā . Lahuñca vata khippañca, nikaṭṭhe samacetayi; Migaṃ puṇṇāyateneva , sulasā sattukaṃ vadhi. Yodha uppatitaṃ atthaṃ, na khippamanubujjhati; So haññati mandamati, corova girigabbhare. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, khippameva nibodhati; Muccate sattusambādhā, sulasā sattukāmivāti.
苏喇萨本生·第三显示巴利原文
Sulasājātakaṃ tatiyaṃ.
420. 善吉祥本生第四显示巴利原文
420. Sumaṅgalajātakaṃ (4)
不迷惑的人能明辨正行与邪行,不毁灭他人,也不毁灭自己。
在此世间执掌刑杖的统治者,若能如此,便能守护声誉,不因权势而败坏。
恶名缠身者虽舍性命,即便离开此世,也仍会堕入恶道。
那些喜爱圣者所开示之法的人,以其言语、心意与行为,成为无上者。
我是国王,是男女众生的主宰;即便心生忿怒,我也能调伏自己。
刹帝利,人民的统领,吉祥与幸运唯你所有,切莫在任何时候舍弃。
你无瞋恚,常怀净信之心,无有忧恼,愿你治理百年之久。
具足这些美德的刹帝利,安住于圣者的行仪,温良受教,无有忿怒;
愿你安乐、无逼迫地统领大地,并从此世间解脱后,亦往生善趣。
如此,以善巧的引导、善妙的言说,依于法、依于正理,以方便而引导;
愿他能安抚骚动的民众,犹如大云以雨水抚慰大地。
显示巴利原文 Bhusamhi kuddhoti avekkhiyāna, na tāva daṇḍaṃ paṇayeyya issaro; Aṭṭhānaso appatirūpamattano, parassa dukkhāni bhusaṃ udīraye. Yato ca jāneyya pasādamattano, atthaṃ niyuñjeyya parassa dukkaṭaṃ; Tadāyamatthoti sayaṃ avekkhiya, athassa daṇḍaṃ sadisaṃ nivesaye. Na cāpi jhāpeti paraṃ na attanaṃ, amucchito yo nayate nayānayaṃ; Yo daṇḍadhāro bhavatīdha issaro, sa vaṇṇagutto siriyā na dhaṃsati. Ye khattiyā se anisammakārino, paṇenti daṇḍaṃ sahasā pamucchitā; Avaṇṇasaṃyutā jahanti jīvitaṃ, ito vimuttāpi ca yanti duggatiṃ. Dhamme ca ye ariyappavedite ratā, anuttarā te vacasā manasā kammunā ca; Te santisoraccasamādhisaṇṭhitā, vajanti lokaṃ dubhayaṃ tathāvidhā. Rājāhamasmi narapamadānamissaro, sacepi kujjhāmi ṭhapemi attanaṃ; Nisedhayanto janataṃ tathāvidhaṃ, paṇemi daṇḍaṃ anukampa yoniso. Sirī ca lakkhī ca taveva khattiya, janādhipa mā vijahi kudācanaṃ; Akkodhano niccapasannacitto, anīgho tuvaṃ vassasatāni pālaya. Guṇehi etehi upeta khattiya, ṭhitamariyavattī suvaco akodhano; Sukhī anuppīḷa pasāsamediniṃ , ito vimuttopi ca yāhi suggatiṃ. Evaṃ sunītena subhāsitena, dhammena ñāyena upāyaso nayaṃ; Nibbāpaye saṅkhubhitaṃ mahājanaṃ, mahāva megho salilena medininti .
苏吉祥本生第四显示巴利原文
Sumaṅgalajātakaṃ catutthaṃ.
第四二一 恒伽摩罗本生(五)显示巴利原文
421. Gaṅgamālajātakaṃ (5)
炎热不曾折磨我,折磨我的是种种热恼;
大王,折磨人的是种种因缘,并非那炎热。
那位舍断爱欲而出家的青年,确实获得了极殊胜的获得。
他们以苦行断除恶业,以苦行舍离理发匠与陶师的身份。
“朋友们,你们亲眼见证吧,这就是忍辱与柔和所感得的现前果报。”
那位受一切人礼敬的,我们连同国王及所有臣民,一同向他礼敬。
因为他确已渡过那汪洋大海;渡过之后,离忧者便自在而行。
显示巴利原文 Aṅgārajātā pathavī, kukkuḷānugatā mahī; Atha gāyasi vattāni , na taṃ tapati ātapo. Uddhaṃ tapati ādicco, adho tapati vālukā; Atha gāyasi vattāni , na taṃ tapati ātapo. Na maṃ tapati ātapo, ātapā tapayanti maṃ; Atthā hi vividhā rāja, te tapanti na ātapo. Addasaṃ kāma te mūlaṃ, saṅkappā kāma jāyasi; Na taṃ saṅkappayissāmi, evaṃ kāma na hehisi. Appāpi kāmā na alaṃ, bahūhipi na tappati; Ahahā bālalapanā, parivajjetha jaggato. Appassa kammassa phalaṃ mamedaṃ, udayo ajjhāgamā mahattapattaṃ; Suladdhalābho vata māṇavassa, yo pabbajī kāmarāgaṃ pahāya. Tapasā pajahanti pāpakammaṃ, tapasā nhāpitakumbhakārabhāvaṃ; Tapasā abhibhuyya gaṅgamāla, nāmenālapasajja brahmadattaṃ. Sandiṭṭhikameva ‘‘amma’’ passatha, khantīsoraccassa ayaṃ vipāko; Yo sabbajanassa vanditohu, taṃ vandāma sarājikā samaccā. Mā kiñci avacuttha gaṅgamālaṃ, muninaṃ monapathesu sikkhamānaṃ; Eso hi atari aṇṇavaṃ, yaṃ taritvā caranti vītasokāti.
恒河鬘本生(第五)显示巴利原文
Gaṅgamālajātakaṃ pañcamaṃ.
422. 支提山本生(六)显示巴利原文
422. Cetiyajātakaṃ (6)
若法受到损害,便会损害那损害者;若未受到损害,便不会损害任何。
口出妄语者,诸天便会舍离;
他口中散发腐臭之气,亦从自身地位坠落。
若你所说真实,国王啊,你便可如往昔一般为王;
若你所说虚妄,国王啊,此塔便留在原地;
他非时降雨,应时反倒无雨;
明知所问,被问时却故意答非所问之人。
他的舌头将裂为两叉,一如蛇舌,国土之主啊;
若有人明知所问,却作他语解说,
若你所言为实,国王啊,愿你恢复如初,如同往昔。
他的舌头将不复存在,如同鱼舌一般,治理一方的君王啊;
对于所问明明知晓,被问时却另作他说之人。
彼家族唯生女子,不生男子;
若有人被问及问题时,心中明知,却作他答。
显示巴利原文 Dhammo have hato hanti, nāhato hanti kiñcanaṃ ; Tasmā hi dhammaṃ na hane, mā tvaṃ dhammo hato hani. Alikaṃ bhāsamānassa, apakkamanti devatā; Pūtikañca mukhaṃ vāti, sakaṭṭhānā ca dhaṃsati; Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ, aññathā naṃ viyākare. Sace hi saccaṃ bhaṇasi, hohi rāja yathā pure; Musā ce bhāsase rāja, bhūmiyaṃ tiṭṭha cetiya. Akāle vassatī tassa, kāle tassa na vassati; Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ, aññathā naṃ viyākare. Sace hi saccaṃ bhaṇasi, hohi rāja yathā pure; Musā ce bhāsase rāja, bhūmiṃ pavisa cetiya. Jivhā tassa dvidhā hoti, uragasseva disampati; Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ, aññathā naṃ viyākare. Sace hi saccaṃ bhaṇasi, hohi rāja yathā pure; Musā ce bhāsase rāja, bhiyyo pavisa cetiya. Jivhā tassa na bhavati, macchasseva disampati; Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ, aññathā naṃ viyākare. Sace hi saccaṃ bhaṇasi, hohi rāja yathā pure; Musā ce bhāsase rāja, bhiyyo pavisa cetiya. Thiyova tassa jāyanti , na pumā jāyare kule; Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ, aññathā naṃ viyākare. Sace hi saccaṃ bhaṇasi, hohi rāja yathā pure; Musā ce bhāsase rāja, bhiyyo pavisa cetiya. Puttā tassa na bhavanti, pakkamanti disodisaṃ; Yo jānaṃ pucchito pañhaṃ, aññathā naṃ viyākare. Sace hi saccaṃ bhaṇasi, hohi rāja yathā pure; Musā ce bhāsase rāja, bhiyyo pavisa cetiya. Sa rājā isinā satto, antalikkhacaro pure; Pāvekkhi pathaviṃ cecco, hīnatto patva pariyāyaṃ . Tasmā hi chandāgamanaṃ, nappasaṃsanti paṇḍitā; Aduṭṭhacitto bhāseyya, giraṃ saccūpasaṃhitanti.
支提本生·第六显示巴利原文
Cetiyajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
423. 根本生(7)显示巴利原文
423. Indriyajātakaṃ (7)
那拉达,若有人随感官之欲的牵引而行,
他在世间便舍弃二者,虽生犹枯。
快乐之后紧随的是苦,苦之后紧随的是乐;
你从快乐落入痛苦,可期待更殊胜的快乐。
在艰难的时刻,能堪忍艰难的人,便能不为艰难所屈服;
坚忍的智者,经历艰难,而后证得安乐之相应。
感官欲乐并非真实之乐,它们既无实质,亦无真实义利。
业、明达与手艺,婚嫁、戒行与柔和;
若舍弃这些,名声便会凋谢,唯承受自己所作之业果。
显示巴利原文 Yo indriyānaṃ kāmena, vasaṃ nārada gacchati; So pariccajjubho loke, jīvantova visussati . Sukhassānantaraṃ dukkhaṃ, dukkhassānantaraṃ sukhaṃ; Sosi patto sukhā dukkhaṃ, pāṭikaṅkha varaṃ sukhaṃ. Kicchakāle kicchasaho, yo kicchaṃ nātivattati; Sa kicchantaṃ sukhaṃ dhīro, yogaṃ samadhigacchati. Na heva kāmāna kāmā, nānatthā nātthakāraṇā; Na katañca niraṅkatvā, dhammā cavitumarahasi. Dakkhaṃ gahapatī sādhu, saṃvibhajjañca bhojanaṃ; Ahāso atthalābhesu, atthabyāpatti abyatho. Ettāvatetaṃ paṇḍiccaṃ, api so davilo bravi; Na yito kiñci pāpiyo, yo indriyānaṃ vasaṃ vaje. Amittānaṃva hatthatthaṃ, sivi pappoti māmiva; Kammaṃ vijjañca dakkheyyaṃ, vivāhaṃ sīlamaddavaṃ; Ete ca yase hāpetvā, nibbatto sehi kammehi. Sohaṃ sahassajīnova abandhu aparāyaṇo; Ariyadhammā apakkanto, yathā peto tathevahaṃ. Sukhakāme dukkhāpetvā, āpannosmi padaṃ imaṃ; So sukhaṃ nādhigacchāmi, ṭhito bhāṇumatāmivāti.
根本生第七。显示巴利原文
Indriyajātakaṃ sattamaṃ.
第四二四 燃烧本生(八)显示巴利原文
424. Ādittajātakaṃ (8)
燃烧的屋中,被取出的器皿——
那于他是有利益的,而非那些留在彼处被烧毁之物。
若有人以如法所得、由精进勤勉而获得的财物而行布施,
他越过了阎魔的灰河,那凡人抵达天界。
人们说布施与战斗相等,即使善人稀少,也能战胜众多。
即使所施甚少,若以净信布施,仅凭此,他来世便得安乐。
以智慧分辨而行布施,这是善逝所称赞的。在此世间,哪些人堪为应供者?
布施给这些人,能得广大果报,犹如种子播在良田之中。
不伤害众生,安住于正行,不因他人的毁谤而造作恶行,
人们称赞的是对恶行心怀畏慎者,而非无所畏惧的莽夫;因为圣者出于对恶的畏惧,不造作恶行。
以低劣的梵行,投生于刹帝利家族;
以中等的梵行,生于天界;以最上的梵行,证得清净。
确实,布施在许多方面备受赞叹;然而,法句比布施更为殊胜。
显示巴利原文 Ādittasmiṃ agārasmiṃ, yaṃ nīharati bhājanaṃ; Taṃ tassa hoti atthāya, no ca yaṃ tattha ḍayhati. Evāmādīpito loko, jarāya maraṇena ca; Nīharetheva dānena, dinnaṃ hoti sunīhataṃ . Yo dhammaladdhassa dadāti dānaṃ, uṭṭhānavīriyādhigatassa jantu; Atikkamma so vetaraṇiṃ yamassa, dibbāni ṭhānāni upeti macco. Dānañca yuddhañca samānamāhu, appāpi santā bahuke jinanti; Appampi ce saddahāno dadāti, teneva so hoti sukhī parattha. Viceyya dānaṃ sugatappasatthaṃ, ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke; Etesu dinnāni mahapphalāni, bījāni vuttāni yathā sukhette. Yo pāṇabhūtāni aheṭhayaṃ caraṃ, parūpavādā na karoti pāpaṃ; Bhīruṃ pasaṃsanti na tattha sūraṃ, bhayā hi santo na karonti pāpaṃ. Hīnena brahmacariyena, khattiye upapajjati; Majjhimena ca devattaṃ, uttamena visujjhati. Addhā hi dānaṃ bahudhā pasatthaṃ, dānā ca kho dhammapadaṃva seyyo; Pubbeva hi pubbatareva santo , nibbānamevajjhagamuṃ sapaññāti.
《燃烧本生》第八显示巴利原文
Ādittajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
425. 无因本生 (9)显示巴利原文
425. Aṭṭhānajātakaṃ (9)
恒河静谧,白莲遍覆,杜鹃鸟色如螺贝;
若能献上阎浮果与棕榈果,那时或许便会如此吧。
当龟毛织成衣,可分三种式样之时;
那冬季的雨衣,那时才或许会有。
当蚊足建成坚固的塔楼,造得精巧安稳之时,那时才会发生吧。
若以兔角为材,善作梯阶;
为登天界之用,那时此事方有可能。
当老鼠攀上梯子,啃食月亮;
且将罗睺逐得仓惶奔逃——到那时,此事才会发生。
当群飞的苍蝇饮尽整缸烈酒;
若能在炽燃的炭火上安身,那时,那才有可能发生。
当一头驴子,双唇端好、面容俊美;
又善巧歌舞,技艺娴熟,那时,那才有可能发生。
当乌鸦与猫头鹰私下会聚商议时,
它们彼此心生恋慕,那时大概才会有这事吧。
当莲叶制成的伞变得坚固异常,
坚固得足以遮挡大雨,那时此事或许才会发生。
当古拉嘎鸟将整座香醉山,
以喙衔起飞走时,那时此事或许才会发生。
当那艘远航的大船,扬起帆、掌定舵,
若带着仆人前往,那一刻便该是如此吧。
显示巴利原文 Gaṅgā kumudinī santā, saṅkhavaṇṇā ca kokilā; Jambu tālaphalaṃ dajjā, atha nūna tadā siyā. Yadā kacchapalomānaṃ, pāvāro tividho siyā; Hemantikaṃ pāvuraṇaṃ , atha nūna tadā siyā. Yadā makasapādānaṃ , aṭṭālo sukato siyā; Daḷho ca avikampī ca , atha nūna tadā siyā. Yadā sasavisāṇānaṃ, nisseṇī sukatā siyā; Saggassārohaṇatthāya, atha nūna tadā siyā. Yadā nisseṇimāruyha, candaṃ khādeyyu mūsikā; Rāhuñca paripāteyyuṃ , atha nūna tadā siyā. Yadā surāghaṭaṃ pitvā, makkhikā gaṇacāriṇī; Aṅgāre vāsaṃ kappeyyuṃ, atha nūna tadā siyā. Yadā bimboṭṭhasampanno, gadrabho sumukho siyā; Kusalo naccagītassa, atha nūna tadā siyā. Yadā kākā ulūkā ca, mantayeyyuṃ rahogatā; Aññamaññaṃ pihayeyyuṃ, atha nūna tadā siyā. Yadā muḷāla pattānaṃ, chattaṃ thirataraṃ siyā; Vassassa paṭighātāya, atha nūna tadā siyā. Yadā kulako sakuṇo, pabbataṃ gandhamādanaṃ; Tuṇḍenādāya gaccheyya, atha nūna tadā siyā. Yadā sāmuddikaṃ nāvaṃ, sa-yantaṃ sa-vaṭākaraṃ ; Ceṭo ādāya gaccheyya, atha nūna tadā siyāti.
非处本生第九显示巴利原文
Aṭṭhānajātakaṃ navamaṃ.
426. 豹子本生(一〇)显示巴利原文
426. Dīpijātakaṃ (10)
“这四大洲,含大洋,含群山,广至何处;”
“我的尾巴便至何处,你又如何能避得开它呢?”
当山羊如此悲泣之时,这豺狼——
扼其咽喉便扑倒撕扯。凶暴者身上,哪有善言可以言说。
显示巴利原文 Khamanīyaṃ yāpanīyaṃ, kacci mātula te sukhaṃ; Sukhaṃ te ammā avaca, sukhakāmāva te mayaṃ. Naṅguṭṭhaṃ me avakkamma , heṭhayitvāna eḷike ; Sājja mātulavādena, muñcitabbā nu maññasi. Puratthāmukho nisinnosi, ahaṃ te mukhamāgatā; Pacchato tuyhaṃ naṅguṭṭhaṃ, kathaṃ khvāhaṃ avakkamiṃ . Yāvatā caturo dīpā, sasamuddā sapabbatā; Tāvatā mayhaṃ naṅguṭṭhaṃ, kathaṃ kho tvaṃ vivajjayi. Pubbeva metamakkhiṃsu , mātā pitā ca bhātaro; Dīghaṃ duṭṭhassa naṅguṭṭhaṃ, sāmhi vehāyasāgatā. Tañca disvāna āyantiṃ, antalikkhasmi eḷike; Migasaṅgho palāyittha, bhakkho me nāsito tayā. Iccevaṃ vilapantiyā, eḷakiyā ruhagghaso; Galakaṃ anvāvamaddi, natthi duṭṭhe subhāsitaṃ. Neva duṭṭhe nayo atthi, na dhammo na subhāsitaṃ; Nikkamaṃ duṭṭhe yuñjetha, so ca sabbhiṃ na rañjatīti.
5679 其摄颂云:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
豹本生 第十显示巴利原文
Dīpijātakaṃ dasamaṃ.
Parisuddhā manāvilā vatthadharā, bakarājassa kāyuraṃ daṇḍavaro; Atha aṅgāra cetiya devilinā, atha āditta gaṅgā daseḷakināti.
9. 九集显示巴利原文
9. Navakanipāto
427. 兀鹫本生(一)显示巴利原文
427. Gijjhajātakaṃ (1)
这条名为险阻之途的道路,便是兀鹫自古以来行走的通道;
那里住着年迈的双亲,由一只兀鹫照料他们。
父亲对儿子说道,自己清楚了知那高峻的悬崖:
你羽翼宽阔、力量充沛,身具威光,能远飞高空。
当你了知这浮动的大地时,亲爱的孩子,
大海周匝围绕,犹如圆轮一般;
孩子啊,你该就此返回,切莫再往前行了。
强健的鸟王,疾速振翅飞升;
它弯曲颈项,眺望着群山与森林。
他的儿子、妻子,以及其他仰赖他生活的人,
全都遭遇了灾难,只因那双生鸟不听劝告。
即便如此,在此世间,若有人不能领悟长者的言语,
他便如同那越界而行、傲慢炽燃、轻慢教诫的鹫鸟,
他必遭衰败,因为未曾遵行长者的教诫。
显示巴利原文 Parisaṅkupatho nāma, gijjhapantho sanantano; Tatrāsi mātāpitaro, gijjho posesi jiṇṇake; Tesaṃ ajagaramedaṃ, accahāsi bahuttaso . Pitā ca puttaṃ avaca, jānaṃ uccaṃ papātinaṃ; Supattaṃ thāmasampannaṃ , tejassiṃ dūragāminaṃ. Pariplavantaṃ pathaviṃ, yadā tāta vijānahi; Sāgarena parikkhittaṃ, cakkaṃva parimaṇḍalaṃ; Tato tāta nivattassu, māssu etto paraṃ gami. Udapattosi vegena, balī pakkhī dijuttamo; Olokayanto vakkaṅgo, pabbatāni vanāni ca. Addassa pathaviṃ gijjho, yathāsāsi pitussutaṃ; Sāgarena parikkhittaṃ, cakkaṃva parimaṇḍalaṃ. Tañca so samatikkamma, paramevaccavattatha ; Tañca vātasikhā tikkhā, accahāsi baliṃ dijaṃ. Nāsakkhātigato poso, punadeva nivattituṃ; Dijo byasanamāpādi, verambhānaṃ vasaṃ gato. Tassa puttā ca dārā ca, ye caññe anujīvino; Sabbe byasanamāpāduṃ, anovādakare dije. Evampi idha vuḍḍhānaṃ, yo vākyaṃ nāvabujjhati; Atisīmacaro ditto, gijjhovātītasāsano; Sa ve byasanaṃ pappoti, akatvā vuḍḍhasāsananti.
鹫本生第一显示巴利原文
Gijjhajātakaṃ paṭhamaṃ.
428. 憍赏弥本生(二)显示巴利原文
428. Kosambiyajātakaṃ (2)
众人喧哗的集会中,勿以为有谁是愚人;
僧团分裂之际,他们心中别无他念。
失念者徒具智者之表,只知在言语的领域里放言高论;
他们随心任意张口,却不知自己被什么所牵引。
他骂我、打我、胜我、夺我所有——
心怀这些怨恨的人,仇恨便永不止息。
他骂我、打我、胜我、夺我所有——
而那些对此不怀怨恨的人,怨恨便在他们之中止息。
的确,在这世间,怨恨从来不能以怨恨止息;
唯有以无怨方能止息,这是永恒的法。
那些斩断人骨、夺人性命、掠取他人牛只与财物的人,
那些掠夺国土的人,彼此尚且能够和合;
为何你们之间却无和合呢?
若能得遇一位睿智、同行共住、贤善而坚定的同伴,
已战胜一切危难,他当与那样的同伴一道,心意满足、具足正念而安住。
若未得一位睿智、贤善而坚定的同行共住者,
便应如国王舍弃已征服的国土,独自游行,犹如林中的象王。
独自修行更为殊胜,与愚者为伴毫无利益;
应当独行,不造诸恶,少欲知足,犹如林中的象王。
显示巴利原文 Puthusaddo samajano, na bālo koci maññatha; Saṅghasmiṃ bhijjamānasmiṃ, nāññaṃ bhiyyo amaññaruṃ. Parimuṭṭhā paṇḍitābhāsā, vācāgocarabhāṇino; Yāvicchanti mukhāyāmaṃ, yena nītā na taṃ vidū. Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me; Ye ca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ na sammati. Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me; Ye ca taṃ nupanayhanti, veraṃ tesūpasammati. Na hi verena verāni, sammantīdha kudācanaṃ; Averena ca sammanti, esa dhammo sanantano. Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase; Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā. Aṭṭhicchinnā pāṇaharā, gavassa dhanahārino; Raṭṭhaṃ vilumpamānānaṃ, tesampi hoti saṅgati; Kasmā tumhāka no siyā. Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃcaraṃ sādhuvihāridhīraṃ; Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā. No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃcaraṃ sādhuvihāridhīraṃ; Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo. Ekassa caritaṃ seyyo, natthi bāle sahāyatā; Eko care na pāpāni kayirā, appossukko mātaṅgaraññeva nāgoti.
《憍赏弥本生》第二。显示巴利原文
Kosambiyajātakaṃ dutiyaṃ.
大鹦鹉本生(三)显示巴利原文
429. Mahāsuvajātakaṃ (3)
当树木果实累累,飞鸟纷纷来啄食;
知道果实已尽,那些鸟便各自飞向四方。
红喙的鹦鹉啊,去四处云游吧,莫要困死在这里;你为何守着这棵枯树,闷闷不乐?
那么请告诉我,如春光般美丽的你,为何不肯离开这棵枯树?
天鹅啊,那些于生命危急时、于苦乐之中仍为友的,才是真正的朋友。
‘耗尽’与‘未耗尽’——他们亦不因此舍弃,身为寂静者,常随念诸善人之法。
我即是那善人中的一位,天鹅啊,那位族亲亦是我的,那棵树亦是我的朋友;
即便为活命故,我亦不能舍弃他,明知他已‘耗尽’而弃舍,这并非正法。
飞鸟啊,我赐你殊胜恩典,你以羽翼为乘,随心所至,任意翱翔。
朋友,你看那棵果实累累的丰茂大树,愿它和你的优昙婆罗树一同繁茂吧。
又以殊胜之礼赠予苏瓦,化此树为果实丰饶;
他便与妻子一同离去,前往天界的欢喜林园。
显示巴利原文 Dumo yadā hoti phalūpapanno, bhuñjanti naṃ vihaṅgamā sampatantā; Khīṇanti ñatvāna dumaṃ phalaccaye , disodisaṃ yanti tato vihaṅgamā. Cara cārikaṃ lohitatuṇḍa māmari, kiṃ tvaṃ suva sukkhadumamhi jhāyasi; Tadiṅgha maṃ brūhi vasantasannibha, kasmā suva sukkhadumaṃ na riñcasi. Ye ve sakhīnaṃ sakhāro bhavanti, pāṇaccaye dukkhasukhesu haṃsa; Khīṇaṃ akhīṇanti na taṃ jahanti, santo sataṃ dhammamanussarantā. Sohaṃ sataṃ aññatarosmi haṃsa, ñātī ca me hoti sakhā ca rukkho; Taṃ nussahe jīvikattho pahātuṃ, khīṇanti ñatvāna na hesa dhammo . Sādhu sakkhi kataṃ hoti, metti saṃsati santhavo ; Sacetaṃ dhammaṃ rocesi, pāsaṃsosi vijānataṃ. So te suva varaṃ dammi, pattayāna vihaṅgama; Varaṃ varassu vakkaṅga, yaṃ kiñci manasicchasi. Varañca me haṃsa bhavaṃ dadeyya, ayañca rukkho punarāyuṃ labhetha; So sākhavā phalimā saṃvirūḷho, madhutthiko tiṭṭhatu sobhamāno. Taṃ passa samma phalimaṃ uḷāraṃ, sahāva te hotu udumbarena; So sākhavā phalimā saṃvirūḷho, madhutthiko tiṭṭhatu sobhamāno. Evaṃ sakka sukhī hohi, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja sukhito, disvāna saphalaṃ dumaṃ. Suvassa ca varaṃ datvā, katvāna saphalaṃ dumaṃ; Pakkāmi saha bhariyāya, devānaṃ nandanaṃ vananti.
大苏瓦本生(第三)显示巴利原文
Mahāsuvajātakaṃ tatiyaṃ.
四三〇 小鹦鹉本生(四)显示巴利原文
430. Cūḷasuvajātakaṃ (4)
仍有绿叶扶疏的树,还有众多树木结满各色果实;
为何在这枯槁中空的树上,鹦鹉的心却这般喜悦?
我们曾享用过它的果实,年复一年,不计其数;
纵然知道它已不再结果,我对它的情意,依然一如往昔。
干枯、空洞、叶落、无果的树,
鸟儿们便会舍它而去。再生者,你在这树上还能看出什么过失呢?
那些为果实而亲近的人,一旦无果便舍之而去;
只顾己利、智慧浅薄之人,便如此成为偏袒一方者。
我给你一个殊胜的恩赐,乘叶为车、翱翔的鸟儿啊;
愿你择取心中所愿,弯颈的鸟儿,无论你心里希求何物。
愿我得见那花繁果茂的树;
如同贫穷者寻得宝藏,我将一遍又一遍地欢喜。
帝释天啊,愿你如此安乐,与所有亲眷共处;
正如我今天见到这棵果实累累的树,心生喜悦。
他赐予鹦鹉恩惠,令那棵树结满果实
他便带着妻子,一同前往诸天的欢喜园
显示巴利原文 Santi rukkhā haripattā , dumā nekaphalā bahū; Kasmā nu sukkhe koḷāpe, suvassa nirato mano. Phalassa upabhuñjimhā, nekavassagaṇe bahū; Aphalampi viditvāna, sāva metti yathā pure. Sukhañca rukkhaṃ koḷāpaṃ, opattamaphalaṃ dumaṃ; Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ dosaṃ passase dija. Ye phalatthā sambhajanti, aphaloti jahanti naṃ; Attatthapaññā dummedhā, te honti pakkhapātino. Sādhu sakkhi kataṃ hoti, metti saṃsati santhavo; Sacetaṃ dhammaṃ rocesi, pāsaṃsosi vijānataṃ. So te suva varaṃ dammi, pattayāna vihaṅgama; Varaṃ varassu vakkaṅga, yaṃ kiñci manasicchasi. Api nāma naṃ passeyyaṃ , sapattaṃ saphalaṃ dumaṃ; Daliddova nidhi laddhā, nandeyyāhaṃ punappunaṃ. Tato amatamādāya, abhisiñci mahīruhaṃ; Tassa sākhā virūhiṃsu , sītacchāyā manoramā. Evaṃ sakka sukhī hohi, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja sukhito, disvāna saphalaṃ dumaṃ. Suvassa ca varaṃ datvā, katvāna saphalaṃ dumaṃ; Pakkāmi saha bhariyāya, devānaṃ nandanaṃ vananti.
小苏瓦本生第四显示巴利原文
Cūḷasuvajātakaṃ catutthaṃ.
431. 哈里达迦本生(5)显示巴利原文
431. Haritacajātakaṃ (5)
大王,世间有四种极为强横的力量:
贪欲、嗔恨、骄慢、愚痴——于此,智慧无从立足。
阿拉汉戒行圆满,安住清净,清白无垢地行于世间;
既有贤智,又为博学,因此深得我们的认可。
即便是贤智者,也会遭受加害——那位乐于法功德的仙人,便遭逢此难。
国王啊,你这些不善的念头,耽著净妙之相,与贪欲相应。
我将探寻它们的根源,并彻底斩断那带着一切束缚的贪欲。
说完这番话,真实精勤的仙人哈利塔……
他舍离欲贪,往生梵天界。
显示巴利原文 Sutaṃ metaṃ mahābrahme, kāme bhuñjati hārito; Kaccetaṃ vacanaṃ tucchaṃ, kacci suddho iriyyasi. Evametaṃ mahārāja, yathā te vacanaṃ sutaṃ; Kummaggaṃ paṭipannosmi, mohaneyyesu mucchito. Adu paññā kimatthiyā, nipuṇā sādhucintinī ; Yāya uppatitaṃ rāgaṃ, kiṃ mano na vinodaye. Cattārome mahārāja, loke atibalā bhusā; Rāgo doso mado moho, yattha paññā na gādhati. Arahā sīlasampanno, suddho carati hārito; Medhāvī paṇḍito ceva, iti no sammato bhavaṃ. Medhāvīnampi hiṃsanti, isiṃ dhammaguṇe rataṃ; Vitakkā pāpakā rāja, subhā rāgūpasaṃhitā. Uppannāyaṃ sarīrajo, rāgo vaṇṇavidūsano tava; Taṃ pajaha bhaddamatthu te, bahunnāsi medhāvisammato. Te andhakārake kāme, bahudukkhe mahāvise; Tesaṃ mūlaṃ gavesissaṃ, checchaṃ rāgaṃ sabandhanaṃ. Idaṃ vatvāna hārito, isi saccaparakkamo; Kāmarāgaṃ virājetvā, brahmalokūpago ahūti.
诃梨德咖本生第五显示巴利原文
Haritacajātakaṃ pañcamaṃ.
第432则 善足青年本生(六)显示巴利原文
432. Padakusalamāṇavajātakaṃ (6)
恒河运载博学善辩者,也运载波吒厘花;
随流漂荡的尊者,请赠我一首偈颂吧。
人们以此浇洒受苦者,以此浇洒患病者;
我将于其中死去,皈依处反生恐怖。
人们以它烹煮食物,以它驱除寒冷;
它烧灼我的肢体,从皈依处生出怖畏。
热季的最后一个月,智者渴求凉风;
它却摧折我的肢体,从皈依处,生起怖畏。
众生依止的那棵大树,竟然喷出了火;
羚羊们,逃往四方吧,恐惧已从这避难之处生起。
我所带来的那位令人喜悦、佩戴花环、身涂檀香的女人;
她将我逐出家门,依怙反成怖畏。
我曾为他的出生而欣悦,也曾渴求他有美好的生命;
而他如今却将我逐出家门,骨肉反成怖畏的来源。
诸位乡村与城镇的民众,请聆听我言:
有水之处正燃烧,看似安稳之处却生怖畏。
国王掠夺国土,婆罗门祭司亦如是;
你们应善自守护而住,因为所依怙者,已成了恐惧的来源。
显示巴利原文 Bahussutaṃ cittakathiṃ , gaṅgā vahati pāṭaliṃ ; Vuyhamānaka bhaddante, ekaṃ me dehi gāthakaṃ . Yena siñcanti dukkhitaṃ, yena siñcanti āturaṃ; Tassa majjhe marissāmi, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Yattha bījāni rūhanti, sattā yattha patiṭṭhitā; Sā me sīsaṃ nipīḷeti, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Yena bhattāni paccanti, sītaṃ yena vihaññati; So maṃ ḍahati gattāni, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Yena bhuttena yāpenti, puthū brāhmaṇakhattiyā; So maṃ bhutto byāpādeti, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Gimhānaṃ pacchime māse, vātamicchanti paṇḍitā; So maṃ bhañjati gattāni, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Yaṃ nissitā jagatiruhaṃ, svāyaṃ aggiṃ pamuñcati; Disā bhajatha vakkaṅgā, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Yamānayiṃ somanassaṃ, māliniṃ candanussadaṃ; Sā maṃ gharā nicchubhati , jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Yena jātena nandissaṃ, yassa ca bhavamicchisaṃ; So maṃ gharā nicchubhati , jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Suṇantu me jānapadā, negamā ca samāgatā; Yatodakaṃ tadādittaṃ, yato khemaṃ tato bhayaṃ. Rājā vilumpate raṭṭhaṃ, brāhmaṇo ca purohito; Attaguttā viharatha, jātaṃ saraṇato bhayanti.
《巴达古萨喇玛纳瓦本生》第六显示巴利原文
Padakusalamāṇavajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
433.《罗玛萨咖沙巴本生》(第七)显示巴利原文
433. Lomasakassapajātakaṃ (7)
这位国王,犹如因达天神,永无老死;
你若要举行祭祀,便当供养这位罗玛萨迦叶仙人。
这片大地,周环大海,以海为边饰的广袤国土;
我不愿伴随着指责而获取它,你当明了,这样才为殊胜。
婆罗门,那种名声的获得当受唾弃,财富的获得也是如此;
那依堕落与非法行径而维生的方式。
即使持钵而行,以无家之身游方,
这样的生活也更为殊胜——远胜过以非法的方式去营求。
即使持钵而行,以无家之身游方,
在世间,不伤害任何众生,胜过得取王位。
月亮有其力量,太阳有其力量,沙门与婆罗门亦有其力量;
大海的边际是力量,而女人的力量,则是超越力量的力量。
正如那苦行高深、寂静安详的黄麻髻迦叶仙人,
为了父亲的利益,月容举行了马祭。
世间林林总总的欲乐,皆应唾弃!大王,较之欲乐的功德,苦行更为殊胜。
显示巴利原文 Assa indasamo rāja, accantaṃ ajarāmaro; Sace tvaṃ yaññaṃ yājeyya, isiṃ lomasakassapaṃ. Sasamuddapariyāyaṃ, mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ; Na icche saha nindāya, evaṃ seyya vijānahi. Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ, dhanalābhañca brāhmaṇa; Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā. Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; Sāyeva jīvikā seyyo, yā cādhammena esanā. Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; Aññaṃ ahiṃsayaṃ loke, api rajjena taṃ varaṃ. Balaṃ cando balaṃ suriyo, balaṃ samaṇabrāhmaṇā; Balaṃ velā samuddassa, balātibalamitthiyo. Yathā uggatapaṃ santaṃ, isiṃ lomasakassapaṃ; Pitu atthā candavatī, vājapeyyaṃ ayājayi. Taṃ lobhapakataṃ kammaṃ, kaṭukaṃ kāmahetukaṃ; Tassa mūlaṃ gavesissaṃ, checchaṃ rāgaṃ sabandhanaṃ. Dhiratthu kāme subahūpi loke, tapova seyyo kāmaguṇehi rāja; Tapo karissāmi pahāya kāme, taveva raṭṭhaṃ candavatī ca hotūti.
罗玛萨迦叶本生(第七)显示巴利原文
Lomasakassapajātakaṃ sattamaṃ.
四三四 鸳鸯本生(第八)显示巴利原文
434. Cakkavākajātakaṃ (8)
我所说的那些身披黄衣的鸟,正是那两两相随、欣然同游的。
在人类之中,人们称扬哪一种卵生的出生?请你们就此说说看。
人们在人世间,把我们说成是伤害人、却又温顺的鸳鸯。
在再生族中,我们被公认是良善美好的存在,形貌端严,悠游于大海。
你们在海里吃的是什么果实,查科瓦卡鸟群,又是从何处得肉而食?
大海之中并无果实,朋友,查科瓦卡鸟也无从食肉;
我们以水藻为食,不食有气息的生命,纵使为了食物,亦不造作恶业。
查科瓦卡鸟,这令我不喜:在此般的生存境况中,你竟然形同食物。
往昔确曾如是,后来对我却变得不同——正因如此,我的疑惑在此生起。
我也食用肉、果,以及和以盐与油的谷物;
我能在人间尝得妙味而享用,犹如勇士征服了战场前线;
然而我的容貌,却不像你,鸳鸯,这般美丽。
你以不净之物为食,伺机而动,饮食对你而言得来不易。
乌鸦啊,你并不满足于树上的果实,也不满足于坟地中的那些肉。
若有人以暴力获取财富而享用,乌鸦啊,那便是伺机而动者。
那时,他的本性便会谴责他;被谴责者即失去容色与力量。
即使只受用微少的清凉,只要不以暴力、不残害其他生命,
那时,他便具足力量与容色,因为并非一切容色皆由食物而生。
显示巴利原文 Kāsāyavatthe sakuṇe vadāmi, duve duve nandamane carante; Kaṃ aṇḍajaṃ aṇḍajā mānusesu, jātiṃ pasaṃsanti tadiṅgha brūtha. Amhe manussesu manussahiṃsa, anubbate cakkavāke vadanti; Kalyāṇabhāvamhe dijesu sammatā, abhirūpā vicarāma aṇṇave. ( ) Kiṃ aṇṇave kāni phalāni bhuñje, maṃsaṃ kuto khādatha cakkavākā; Kiṃ bhojanaṃ bhuñjatha vo anomā , balañca vaṇṇo ca anapparūpā . Na aṇṇave santi phalāni dhaṅka, maṃsaṃ kuto khādituṃ cakkavāke; Sevālabhakkhamha apāṇabhojanā , na ghāsahetūpi karoma pāpaṃ. Na me idaṃ ruccati cakkavāka, asmiṃ bhave bhojanasannikāso; Ahosi pubbe tato me aññathā, icceva me vimati ettha jātā. Ahampi maṃsāni phalāni bhuñje, annāni ca loṇiyateliyāni; Rasaṃ manussesu labhāmi bhottuṃ, sūrova saṅgāmamukhaṃ vijetvā; Na ca me tādiso vaṇṇo, cakkavāka yathā tava. Asuddhabhakkhosi khaṇānupātī, kicchena te labbhati annapānaṃ; Na tussasī rukkhaphalehi dhaṅka, maṃsāni vā yāni susānamajjhe. Yo sāhasena adhigamma bhoge, paribhuñjati dhaṅka khaṇānupātī; Tato upakkosati naṃ sabhāvo, upakkuṭṭho vaṇṇabalaṃ jahāti. Appampi ce nibbutiṃ bhuñjatī yadi, asāhasena aparūpaghātī ; Balañca vaṇṇo ca tadassa hoti, na hi sabbo āhāramayena vaṇṇoti.
迦迦婆迦本生(第八)显示巴利原文
Cakkavākajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
四三五 姜黄染本生(九)显示巴利原文
435. Haliddirāgajātakaṃ (9)
于林中僻静的卧坐处,善能忍耐;
而能在村落中安忍的人,他们比你更为殊胜。
我从森林来到村落,当如何持守戒行、当如何修习誓愿?
孩子,那个你能信赖、也经得起你信赖的人,
他善于倾听,又能忍耐,离开此处后你应当去亲近他。
那身、语、意皆无恶行的人,
应如依于胸膛般坚定依止,离开此处后,便去亲近此人。
若人依正法而行,虽常行持,心中亦不作‘我有所行’之想。
有人心如姜黄所染,易褪易变;又如猕猴之心,摇摆不定;于诸贪欲,时染时离。
孩子,亲近愚人者,不幸便会增长;
切莫与愚人交往,当如远离仇敌,恒常如此。
显示巴利原文 Sutitikkhaṃ araññamhi, pantamhi sayanāsane; Ye ca gāme titikkhanti, te uḷāratarā tayā. Araññā gāmamāgamma, kiṃsīlaṃ kiṃvataṃ ahaṃ; Purisaṃ tāta seveyyaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito. Yo te vissāsaye tāta, vissāsañca khameyya te; Sussūsī ca titikkhī ca, taṃ bhajehi ito gato. Yassa kāyena vācāya, manasā natthi dukkaṭaṃ; Urasīva patiṭṭhāya, taṃ bhajehi ito gato. Yo ca dhammena carati, carantopi na maññati; Visuddhakāriṃ sappaññaṃ, taṃ bhajehi ito gato. Haliddirāgaṃ kapicittaṃ, purisaṃ rāgavirāginaṃ; Tādisaṃ tāta mā sevi, nimmanussampi ce siyā. Āsīvisaṃva kupitaṃ, mīḷhalittaṃ mahāpathaṃ; Ārakā parivajjehi, yānīva visamaṃ pathaṃ. Anatthā tāta vaḍḍhanti, bālaṃ accupasevato; Māssu bālena saṃgacchi, amitteneva sabbadā. Taṃ tāhaṃ tāta yācāmi, karassu vacanaṃ mama;
你切莫与愚者交往,与愚者相伴实为痛苦。显示巴利原文
Māssu bālena saṃgacchi , dukkho bālehi saṅgamoti.
哈利地拉嘎本生第九。显示巴利原文
Haliddirāgajātakaṃ navamaṃ.
436. 箱箧本生显示巴利原文
436. Samuggajātakaṃ (10)
仙人啊,您因何缘故这样说:‘三位从何处来?’
你独自一人,与你那亲爱的妻子——她被藏入箱中,沉于其内;
她一向受你守护,如同长居你腹中,而今却就在那里,与风神之子共赴欢合。
那魔怪闻听仙人所示,惊惶失色,当场便将那箱子吐了出来;
他望见那戴着花环的贞洁妻子,正与风神之子一同在那里行欢。
那些为美色与酒浆所左右的人,是下劣之人,落入了女人的掌控。
我曾如守护生命一般守护她,她竟背弃我,转去取悦别的男人。
日日夜夜,我如同林中苦行者守护火焰那般,悉心照料着她。
我曾自傲地想:“居于身内的这个无念、不制者,是属于我的。”
她逾越于法,行于非法,懒散不作业,与放逸者交游亲近。
我自以为被善加守护,又如何能信得过?面对心意多变的女子,本就没有守护可言;
她们如同深渊与峭壁,若在此处放逸,便会遭遇毁灭。
因此,那些远离女子的,才是安稳无忧的真正快乐者;
希求那最上寂静的人,不应与女人习近。
显示巴利原文 Kuto nu āgacchatha bho tayo janā, svāgatā etha nisīdathāsane; Kaccittha bhonto kusalaṃ anāmayaṃ, cirassamabbhāgamanaṃ hi vo idha. Ahameva eko idha majja patto, na cāpi me dutiyo koci vijjati; Kimeva sandhāya te bhāsitaṃ ise, ‘‘kuto nu āgacchatha bho tayo janā’’. Tuvañca eko bhariyā ca te piyā, samuggapakkhittanikiṇṇamantare ; Sā rakkhitā kucchigatāva te sadā, vāyussa puttena sahā tahiṃ ratā. Saṃviggarūpo isinā viyākato , so dānavo tattha samuggamuggili; Addakkhi bhariyaṃ suci māladhāriniṃ, vāyussa puttena sahā tahiṃ rataṃ. Sudiṭṭharūpamuggatapānuvattinā , hīnā narā ye pamadāvasaṃ gatā; Yathā have pāṇarivettha rakkhitā, duṭṭhā mayī aññamabhippamodayi. Divā ca ratto ca mayā upaṭṭhitā, tapassinā jotirivā vane vasaṃ; Sā dhammamukkamma adhammamācari, akiriyarūpo pamadāhi santhavo. Sarīramajjhamhi ṭhitātimaññahaṃ, mayhaṃ ayanti asatiṃ asaññataṃ; Sā dhammamukkamma adhammamācari, akiriyarūpo pamadāhi santhavo. Surakkhitaṃ meti kathaṃ nu vissase, anekacittāsu na hatthi rakkhaṇā; Etā hi pātālapapātasannibhā, etthappamatto byasanaṃ nigacchati. Tasmā hi te sukhino vītasokā, ye mātugāmehi caranti nissaṭā; Etaṃ sivaṃ uttamamābhipatthayaṃ, na mātugāmehi kareyya santhavanti.
萨穆嘎本生 第十显示巴利原文
Samuggajātakaṃ dasamaṃ.
四三七 腐肉本生 第十一显示巴利原文
437. Pūtimaṃsajātakaṃ (11)
这个名叫维尼的疯女人,竟向她的丈夫称赞自己的女友。
摩利耶、四眼、宾吉耶,以及詹布葛——
我的随众便是如此,请为他们备办饮食。
离家之后,连那点家当也会散失;
转过那弯道便有安稳,就留在这里吧,别走了。
显示巴利原文 Na kho me ruccati āḷi, pūtimaṃsassa pekkhanā; Etādisā sakhārasmā, ārakā parivajjaye. Ummattikā ayaṃ veṇī, vaṇṇeti patino sakhiṃ; Pajjhāyi paṭigacchantiṃ, āgataṃ meṇḍa mātaraṃ. Tvaṃ khosi samma ummatto, dummedho avicakkhaṇo; Yo tvaṃ matālayaṃ katvā, akālena vipekkhasi. Na akāle vipekkheyya, kāle pekkheyya paṇḍito; Pūtimaṃsova pajjhāyi , yo akāle vipekkhati. Piyaṃ kho āḷi me hotu, puṇṇapattaṃ dadāhi me; Pati sañjīvito mayhaṃ, eyyāsi piyapucchikā . Piyaṃ kho āḷi te hotu, puṇṇapattaṃ dadāmi te; Mahatā parivārena , essaṃ kayirāhi bhojanaṃ. Kīdiso tuyhaṃ parivāro, yesaṃ kāhāmi bhojanaṃ; Kiṃnāmakā ca te sabbe, taṃ me akkhāhi pucchitā. Māliyo caturakkho ca, piṅgiyo atha jambuko; Ediso mayhaṃ parivāro, tesaṃ kayirāhi bhojanaṃ. Nikkhantāya agārasmā, bhaṇḍakampi vinassati; Ārogyaṃ āḷino vajjaṃ , idheva vasa māgamāti.
腐肉本生第十一显示巴利原文
Pūtimaṃsajātakaṃ ekādasamaṃ.
438. 达达拉本生(第十二偈)显示巴利原文
438. Daddarajātakaṃ (12)
那人受你供养,却吞食了你无辜的幼崽;
将獠牙刺入他的身体,莫让他活着逃脱。
此人凶残成性,如一块浸透污垢的布;
我看不到他身上何处,还能再刺入獠牙。
你的那位朋友——相貌端正的达达罗,今日我恐怕他将遭遇杀害。
听闻了那人的所作所为,今日我不认为达达罗能安然无恙。
他行过羯陵迦的活计,经过商,做过竹编匠,便是布满尖桩的险路也踏足过。
这些便是他的业行之处,皆因那人赖以谋生的种种方式汇集而成。
正如这团毛茸茸的东西现前可见,牛已被杀,那对‘达达拉’又该作何说?
显示巴利原文 Yo te puttake akhādi, dinnabhatto adūsake; Tasmiṃ dāṭhaṃ nipātehi, mā te muccittha jīvato. Ākiṇṇaluddo puriso, dhāticelaṃva makkhito; Padesaṃ taṃ na passāmi, yattha dāṭhaṃ nipātaye. Akataññussa posassa, niccaṃ vivaradassino; Sabbaṃ ce pathaviṃ dajjā, neva naṃ abhirādhaye. Kinnu subāhu taramānarūpo, paccāgatosi saha māṇavena; Kiṃ kiccamatthaṃ idhamatthi tuyhaṃ, akkhāhi me pucchito etamatthaṃ. Yo te sakhā daddaro sādhurūpo, tassa vadhaṃ parisaṅkāmi ajja; Purisassa kammāyatanāni sutvā, nāhaṃ sukhiṃ daddaraṃ ajja maññe. Kānissa kammāyatanāni assu, purisassa vuttisamodhānatāya; Kaṃ vā paṭiññaṃ purisassa sutvā, parisaṅkasi daddaraṃ māṇavena. Ciṇṇā kaliṅgā caritā vaṇijjā, vettācaro saṅkupathopi ciṇṇo; Naṭehi ciṇṇaṃ saha vākurehi , daṇḍena yuddhampi samajjamajjhe. Baddhā kulīkā mitamāḷhakena, akkhā jitā saṃyamo abbhatīto; Abbāhitaṃ pubbakaṃ aḍḍharattaṃ, hatthā daḍḍhā piṇḍapaṭiggahena. Tānissa kammāyatanāni assu, purisassa vuttisamodhānatāya; Yathā ayaṃ dissati lomapiṇḍo, gāvo hatā kiṃ pana daddarassāti.
5892 其摄颂如下:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
达德拉本生第十二显示巴利原文
Daddarajātakaṃ dvādasamaṃ.
殊胜秃鹫、集会、最胜鹅,名为宝藏、哈里塔、帕塔利卡;
不老不死、乌鸦、忍耐——从何而来?然后是十二观察、达达拉怖畏。
显示巴利原文 Varagijjha samajjana haṃsavaro, nidhisavhaya hārita pāṭaliko; Ajarāmara dhaṅka titikkha kuto, atha dvādasa pekkhana daddaribhīti.
10. 十集显示巴利原文
10. Dasakanipāto
第439 四门本生(一)显示巴利原文
439. Catudvārajātakaṃ (1)
这座四门之城,围着铁铸的坚固城墙;
我被困住、被阻挡了,我究竟造了什么恶业?
所有的门都已紧闭,我像鸟儿一样被围困了;
夜叉,我因何因缘,被车轮碾压致死?
他得到了十万,又超二十之数;
朋友,他没有听从那些悲悯他的亲族的忠告。
他越过大海,纵身投入那难渡的汪洋;
由四而得八,由八又得十六;
由十六复得三十二,那头顶着轮者犹贪求更多;
为贪欲所击垮的人,轮子便在他头顶旋转不息。
欲望极其广大,难以填满,向四处蔓延流散;
那些对此贪求耽着的人,便成为持轮者。
舍弃了众多财物,却不审视道路;
那些拥有此无为法的人,便成为持轮者。
应审察业与丰厚的财富,不应追求那引生无义的欲望;
应遵从慈悲者的话语,不应逾越那样的轮。
你总是鲁莽向前又仓皇退缩,密塔文达,听我说;
莫让轮盘刺穿你的头,那条命你逃脱不了。
显示巴利原文 Catudvāramidaṃ nagaraṃ, āyasaṃ daḷhapākāraṃ; Oruddhapaṭiruddhosmi, kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā. Sabbe apihitā dvārā, oruddhosmi yathā dijo; Kimādhikaraṇaṃ yakkha, cakkābhinihato ahaṃ. Laddhā satasahassāni, atirekāni vīsati; Anukampakānaṃ ñātīnaṃ, vacanaṃ samma nākari. Laṅghiṃ samuddaṃ pakkhandi, sāgaraṃ appasiddhikaṃ; Catubbhi aṭṭhajjhagamā, aṭṭhāhipi ca soḷasa. Soḷasāhi ca bāttiṃsa, atricchaṃ cakkamāsado; Icchāhatassa posassa, cakkaṃ bhamati matthake. Uparivisālā duppūrā, icchā visaṭagāminī ; Ye ca taṃ anugijjhanti, te honti cakkadhārino. Bahubhaṇḍaṃ avahāya, maggaṃ appaṭivekkhiya; Yesañcetaṃ asaṅkhātaṃ, te honti cakkadhārino. Kammaṃ samekkhe vipulañca bhogaṃ, icchaṃ na seveyya anatthasaṃhitaṃ; Kareyya vākyaṃ anukampakānaṃ, taṃ tādisaṃ nātivatteyya cakkaṃ. Kīvaciraṃ nu me yakkha, cakkaṃ sirasi ṭhassati; Kati vassasahassāni, taṃ me akkhāhi pucchito. Atisaro paccasaro , mittavinda suṇohi me; Cakkaṃ te sirasi māviddhaṃ, na taṃ jīvaṃ pamokkhasīti.
《咖都德瓦拉本生》第一。显示巴利原文
Catudvārajātakaṃ paṭhamaṃ.
440. 黑本生(二)显示巴利原文
440. Kaṇhajātakaṃ (2)
此人确实肤色黧黑,所食也是黑色的食物;
他居于乌黑的地域,我心中不悦。
人并非因皮肤而成为黑者,婆罗门的内在才是根本;
谁造作了恶业,他便是真正的黑者,善生主啊。
您这番话真是善说,恰如其分、优美得体;
婆罗门,我允你一愿,凡你心中所欲,皆可求取。
众生之主帝释天,你既允我一愿,
愿我内心全无嗔恚、全无过患、全无贪欲,
我渴望无执无恋——这四个便是我所求的愿望。
由少成多,不忍者令其增长;
染着者多有忧恼,是故我不乐于瞋怒。
恶心之人出粗言,随之而来的便是触犯;
起初以拳,继而以杖,最终则以刀剑相向。
暴力强夺的行为,以及诡诈与欺诳,
在贪欲所及之处,它屡屡显现,我因此不悦乐贪欲。
依于情感的种种结缚,皆是心所制造的纷繁系缚;
它们深切地折磨有情,我因此不悦乐情感。
你所说的这番话,实在善妙、合宜且优美;
婆罗门,我便赐你此愿,随你心中所欲。
帝释天啊,一切众生之主,请您赐我一愿:
我居林中,常为独处者,
愿我不生疾病,这些疾病会严重障碍修行。
你这些善说、恰如其分的话语,
婆罗门,我赐你一个愿望,随你心中所欲。
帝释天啊,一切众生之主,请您赐我一愿:
帝释天,任何人为我所作的,无论是意还是身,
帝释天,请您选择这个愿望:它任何时候都不会被侵害。
显示巴利原文 Kaṇho vatāyaṃ puriso, kaṇhaṃ bhuñjati bhojanaṃ; Kaṇhe bhūmipadesasmiṃ, na mayhaṃ manaso piyo. Na kaṇho tacasā hoti, antosāro hi brāhmaṇo; Yasmiṃ pāpāni kammāni, sa ve kaṇho sujampati. Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; Varaṃ brāhmaṇa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Sunikkodhaṃ suniddosaṃ, nillobhaṃ vuttimattano; Nisnehamabhikaṅkhāmi, ete me caturo vare. Kiṃ nu kodhe vā dose vā, lobhe snehe ca brāhmaṇa; Ādīnavaṃ tvaṃ passasi , taṃ me akkhāhi pucchito. Appo hutvā bahu hoti, vaḍḍhate so akhantijo; Āsaṅgī bahupāyāso, tasmā kodhaṃ na rocaye. Duṭṭhassa pharusā vācā, parāmāso anantarā; Tato pāṇi tato daṇḍo, satthassa paramā gati ; Doso kodhasamuṭṭhāno, tasmā dosaṃ na rocaye. Ālopasāhasākārā , nikatī vañcanāni ca; Dissanti lobhadhammesu, tasmā lobhaṃ na rocaye. Snehasaṅgathitā ganthā, senti manomayā puthū; Te bhusaṃ upatāpenti, tasmā snehaṃ na rocaye. Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; Varaṃ brāhmaṇa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Araññe me viharato, niccaṃ ekavihārino; Ābādhā mā uppajjeyyuṃ, antarāyakarā bhusā. Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; Varaṃ brāhmaṇa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Na mano vā sarīraṃ vā, maṃ-kate sakka kassaci; Kadāci upahaññetha, etaṃ sakka varaṃ vareti.
咖纳本生·第二显示巴利原文
Kaṇhajātakaṃ dutiyaṃ.
四布萨本生经(三)显示巴利原文
441. Catuposathiyajātakaṃ (3)
善人于应起瞋怒时不起瞋怒,在任何时候都不生忿怒;
即使心中有怒,也从不形之于色,世间称此人为沙门。
空腹而安然忍受饥饿,调伏、苦行、饮食有节;
不因食物而行恶,这样的人,在世间方堪称沙门。
他舍弃了一切嬉戏与享乐,在世间从不说任何巧饰之言。
远离装饰打扮与男女之事,在此世间,这样的人方称得上沙门。
凡是遍知并完全舍离一切占有与贪欲法的人,
他已调伏,内心稳固,无“我的”之念,亦无渴求;在此世间,这样的人方称得上沙门。
我们要向智慧无上者请问,在我们的讨论中,分歧已经生起。
今日请您断除这疑惑与种种犹豫,今日愿我们全都超越这疑惑。
那些洞明义利的智者,他们会在适当的时机如理地宣说。
龙王确实宣说忍辱,金翅鸟则宣说节食;
乾达婆王宣说离欲,俱卢族的无上王宣说无所有。
这些言说安立在他身上,就如同辐条紧密契合于轮毂一般。
因为你正是最胜者,你是无与伦比的,你是通达法者、了知法者、具足妙慧者;
你以智慧完全通达此问,智者啊,已斩断一切疑惑;
他斩断疑惑与犹豫,如纯陀以锉刀截断象牙一般。
这件纯净无垢、价值无量的布,呈青莲色泽,宛如烟霞。
智者啊,我因你解答问题而欢喜,为供养法,我将此赠予你。
智者啊,我因你解答问题而欢喜,为供养法,我将此赠予你。
一千头牛、一头公牛、一头龙象,及十辆良驹所驾的战车。
乾闼婆王是阿那律,阿难王是智者;
毗度罗是菩萨。你们应当如此受持此本生经。”
显示巴利原文 Yo kopaneyye na karoti kopaṃ, na kujjhati sappuriso kadāci; Kuddhopi so nāvikaroti kopaṃ, taṃ ve naraṃ samaṇamāhu loke. Ūnūdaro yo sahate jighacchaṃ, danto tapassī mitapānabhojano; Āhārahetu na karoti pāpaṃ, taṃ ve naraṃ samaṇamāhu loke. Khiḍḍaṃ ratiṃ vippajahitvāna sabbaṃ, na cālikaṃ bhāsasi kiñci loke; Vibhūsaṭṭhānā virato methunasmā, taṃ ve naraṃ samaṇamāhu loke. Pariggahaṃ lobhadhammañca sabbaṃ, yo ve pariññāya pariccajeti; Dantaṃ ṭhitattaṃ amamaṃ nirāsaṃ, taṃ ve naraṃ samaṇamāhu loke. Pucchāma kattāramanomapaññaṃ , kathāsu no viggaho atthi jāto; Chindajja kaṅkhaṃ vicikicchitāni, tadajja kaṅkhaṃ vitaremu sabbe. Ye paṇḍitā atthadasā bhavanti, bhāsanti te yoniso tattha kāle; Kathaṃ nu kathānaṃ abhāsitānaṃ, atthaṃ nayeyyuṃ kusalā janindā. Kathaṃ have bhāsati nāgarājā, garuḷo pana venateyyo kimāha; Gandhabbarājā pana kiṃ vadesi, kathaṃ pana kurūnaṃ rājaseṭṭho. Khantiṃ have bhāsati nāgarājā, appāhāraṃ garuḷo venateyyo; Gandhabbarājā rativippahānaṃ, akiñcanaṃ kurūnaṃ rājaseṭṭho. Sabbāni etāni subhāsitāni, na hettha dubbhāsitamatthi kiñci; Yasmiñca etāni patiṭṭhitāni, arāva nābhyā susamohitāni; Catubbhi dhammehi samaṅgibhūtaṃ, taṃ ve naraṃ samaṇamāhu loke. Tuvañhi seṭṭho tvamanuttarosi, tvaṃ dhammagū dhammavidū sumedho; Paññāya pañhaṃ samadhiggahetvā, acchecchi dhīro vicikicchitāni; Acchecchi kaṅkhaṃ vicikicchitāni, cundo yathā nāgadantaṃ kharena. Nīluppalābhaṃ vimalaṃ anagghaṃ, vatthaṃ idaṃ dhūmasamānavaṇṇaṃ; Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho, dadāmi te dhammapūjāya dhīra. Suvaṇṇamālaṃ satapattaphullitaṃ, sakesaraṃ ratnasahassamaṇḍitaṃ; Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho, dadāmi te dhammapūjāya dhīra. Maṇiṃ anagghaṃ ruciraṃ pabhassaraṃ, kaṇṭhāvasattaṃ maṇibhūsitaṃ me; Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho, dadāmi te dhammapūjāya dhīra. Gavaṃ sahassaṃ usabhañca nāgaṃ, ājaññayutte ca rathe dasa ime; Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho, dadāmi te gāmavarāni soḷasāti. Sāriputto tadā nāgo, supaṇṇo pana kolito; Gandhabbarājā anuruddho, rājā ānanda paṇḍito; Vidhuro bodhisatto ca, evaṃ dhāretha jātakanti.
《咖都波萨提亚本生》第三。显示巴利原文
Catuposathiyajātakaṃ tatiyaṃ.
四四二 桑卡本生(四)显示巴利原文
442. Saṅkhajātakaṃ (4)
“桑卡,你多闻法义、广学博记,也曾见过诸沙门与婆罗门;”
可你在不当时节流露悲叹,除我之外,还有谁能与你对谈呢?
吉祥庄严,善披外衣,高举纯金制成的钵;
‘请享用饭食吧’她这样对我说。她是具足信心的人,而我却回答:‘不。’
“婆罗门,见到这样的夜叉,希求安乐的人应当询问;”
请起身,合掌去请问她:‘您是女神,还是凡人?’
你以祥和的目光注视我,便对我说:‘请用饭吧’;
我请问您,具大威德的女子:您是女神,还是凡人?
桑卡,我是具大威德的女神,从大海中央来至此地;
我怀着悲悯之心,不怀恶意,唯为你的利益而来至此。
我所曾祭祀与供奉的一切,无论是什么——善逝啊,您才是它们的主宰,而非我。
美臀、俊容、纤腰的女子,我这是造了什么业,而得此果报?
婆罗门啊,在炎炎夏日下的路上,有一位比丘,脚底磨破,又渴又疲惫。
商佉,你供养了那双鞋履,这份布施今天便成了你的如意宝,所求皆得满足。
显示巴利原文 Bahussuto sutadhammosi saṅkha, diṭṭhā tayā samaṇabrāhmaṇā ca; Athakkhaṇe dassayase vilāpaṃ, añño nu ko te paṭimantako mayā. Subbhū subhā suppaṭimukkakambu, paggayha sovaṇṇamayāya pātiyā; ‘‘Bhuñjassu bhattaṃ’’ iti maṃ vadeti, saddhāvittā , tamahaṃ noti brūmi. Etādisaṃ brāhmaṇa disvāna yakkhaṃ, puccheyya poso sukhamāsisāno ; Uṭṭhehi naṃ pañjalikābhipuccha, devī nusi tvaṃ uda mānusī nu. Yaṃ tvaṃ sukhenābhisamekkhase maṃ, bhuñjassu bhattaṃ iti maṃ vadesi; Pucchāmi taṃ nāri mahānubhāve, devī nusi tvaṃ uda mānusī nu. Devī ahaṃ saṅkha mahānubhāvā, idhāgatā sāgaravārimajjhe; Anukampikā no ca paduṭṭhacittā, taveva atthāya idhāgatāsmi. Idhannapānaṃ sayanāsanañca, yānāni nānāvividhāni saṅkha; Sabbassa tyāhaṃ paṭipādayāmi, yaṃ kiñci tuyhaṃ manasābhipatthitaṃ. Yaṃ kiñci yiṭṭhañca hutañca mayhaṃ, sabbassa no issarā tvaṃ sugatte; Susoṇi subbhamu suvilaggamajjhe , kissa me kammassa ayaṃ vipāko. Ghamme pathe brāhmaṇa ekabhikkhuṃ, ugghaṭṭapādaṃ tasitaṃ kilantaṃ; Paṭipādayī saṅkha upāhanāni , sā dakkhiṇā kāmaduhā tavajja. Sā hotu nāvā phalakūpapannā, anavassutā erakavātayuttā; Aññassa yānassa na hettha bhūmi, ajjeva maṃ moḷiniṃ pāpayassu. Sā tattha vittā sumanā patītā, nāvaṃ sucittaṃ abhinimminitvā; Ādāya saṅkhaṃ purisena saddhiṃ, upānayī nagaraṃ sādhurammanti.
桑卡本生(四)显示巴利原文
Saṅkhajātakaṃ catutthaṃ.
四四三、小菩提本生(五)显示巴利原文
443. Cūḷabodhijātakaṃ (5)
若有人将你这明眸大眼、言语温婉可爱的女子,
若以强力强行带走,婆罗门,你又能如何?
若它生起,我也决不放逸;只要我还有一口气在,就决不让它挣脱。
往昔你何等大加炫耀,自恃尚有几分能耐;
今日却默然不语,正埋头缝补僧衣。
嗔心虽起,我却不曾任由它爆发,纵是拼得性命,也未曾任由它爆发。
犹如大雨迅速平息了漫天飞扬的尘土,我也立刻平息了心头生起的忿怒。
你心中生起了什么,却不曾放纵?你活着时,不曾放纵的是什么?
当它生起,人便不能看清;当它不生起,方能如实照见。
我心中生起而不放纵的,正是愤怒——那是愚人的领域。
我心中生起而不放纵的,正是愤怒——那是愚人的领域。
它在我内心生起,我却未曾放纵;嗔怒正是愚者的行处。
被它征服的人,会舍弃善法,也会弃舍广大的利益;
大王,那威猛、有力、摧伏一切的愤怒,在我心中并未被放纵。
两块木柴相互摩擦、挤压时,便生起那名为“火”的;
而那生起的火,又将那木柴本身烧尽。
同样地,那迟钝、愚痴、无知之人,
愤怒从冲动中生起,而这愤怒,恰恰会将他自身烧毁。
倘若有人愤怒增长,如烈火在草薪堆上蔓延,
他的名声便会消减,犹如月亮在黑半月时渐渐隐没。
若人能止息愤怒,如无烟之灯,
那么他的名声便得以圆满,犹如白半月的月亮渐渐成为满月。
显示巴利原文 Yo te imaṃ visālakkhiṃ, piyaṃ samhitabhāsiniṃ ; Ādāya balā gaccheyya, kiṃ nu kayirāsi brāhmaṇa. Uppajje me na mucceyya, na me mucceyya jīvato; Rajaṃva vipulā vuṭṭhi, khippameva nivāraye . Yaṃ nu pubbe vikatthittho , balamhiva apassito; Svajja tuṇhikato dāni, saṅghāṭiṃ sibbamacchasi. Uppajji me na muccittha, na me muccittha jīvato; Rajaṃva vipulā vuṭṭhi, khippameva nivārayiṃ. Kiṃ te uppajji no mucci, kiṃ te na mucci jīvato; Rajaṃva vipulā vuṭṭhi, katamaṃ tvaṃ nivārayi. Yamhi jāte na passati, ajāte sādhu passati; So me uppajji no mucci, kodho dummedhagocaro. Yena jātena nandanti, amittā dukkhamesino; So me uppajji no mucci, kodho dummedhagocaro. Yasmiñca jāyamānamhi, sadatthaṃ nāvabujjhati; So me uppajji no mucci, kodho dummedhagocaro. Yenābhibhūto kusalaṃ jahāti, parakkare vipulañcāpi atthaṃ; Sa bhīmaseno balavā pamaddī, kodho mahārāja na me amuccatha. Kaṭṭhasmiṃ matthamānasmiṃ , pāvako nāma jāyati; Tameva kaṭṭhaṃ ḍahati, yasmā so jāyate gini. Evaṃ mandassa posassa, bālassa avijānato; Sārambhā jāyate kodho, sopi teneva ḍayhati. Aggīva tiṇakaṭṭhasmiṃ, kodho yassa pavaḍḍhati; Nihīyati tassa yaso, kāḷapakkheva candimā. Anedho dhūmaketūva, kodho yassūpasammati; Āpūrati tassa yaso, sukkapakkheva candimāti.
朱腊菩提本生第五显示巴利原文
Cūḷabodhijātakaṃ pañcamaṃ.
四四四 黑岛衍那本生(六)显示巴利原文
444. Kaṇhadīpāyanajātakaṃ (6)
因为我无论何时,见到有客前来投宿,从未于布施心生欢喜。
孩子,那条从北方而来、威力炽盛的毒蛇咬伤了你;
而今日,我对它的不喜,与对你父亲的不喜,已没有任何差别。
以此真实语,愿得安乐吉祥!愿毒消散,愿耶尼耶达多活命。
唯有寂静、调伏的人,才是真正的游行者;除了迦努,没有人会不情愿地佯装如此。
出于净信而出家,却又退转返回的人,他确实就像一个聋哑的愚人!
这样,我便成为受智者称赞、又具足善人品质的修福者。
你以饮食布施,令沙门、婆罗门与旅途中的行人都得满足。
你的这个家,如同一座敞开的蓄水池,备满了各种饮食和饮料。
那么,你是厌弃什么说法,才如此不情愿地行此布施呢?
我的父亲与祖父们,皆是具足信心的施主,乐于布施,善能应求施与。
我是在遵循这家族的传统,不愿成为族中香火断绝的最后一人;
我厌弃这个说法,故而不情愿地作此布施。
善逝,那个年幼、心智未熟的少女,是我从亲族家接来的。
那么,尊贵的女士,究竟是何缘由,令我们的共住之道变成了这般模样?
我依循这个家族的轨范,才不至于成为家族中辱没门风的最后一人;
我厌恶这样的言论,所以并非情愿随你一同游方乞食。
曼达比亚,今日我出言有所不逊,看在孩子的份上,请你宽恕我这一次。
子女之爱在此处毫无意义,他们却说:‘我们这个耶尼耶达塔还活着。’
显示巴利原文 Sattāhamevāhaṃ pasannacitto, puññatthiko ācariṃ brahmacariyaṃ; Athāparaṃ yaṃ caritaṃ mamedaṃ , vassāni paññāsa samādhikāni; Akāmako vāpi ahaṃ carāmi, etena saccena suvatthi hotu; Hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto. Yasmā dānaṃ nābhinandiṃ kadāci, disvānahaṃ atithiṃ vāsakāle; Na cāpi me appiyataṃ aveduṃ, bahussutā samaṇabrāhmaṇā ca. Akāmako vāpi ahaṃ dadāmi, etena saccena suvatthi hotu; Hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto. Āsīviso tāta pahūtatejo, yo taṃ adaṃsī sacarā udicca; Tasmiñca me appiyatāya ajja, pitari ca te natthi koci viseso; Etena saccena suvatthi hotu, hataṃ visaṃ jīvatu yaññadatto. Santā dantāyeva paribbajanti, aññatra kaṇhā natthākāmarūpā ; Dīpāyana kissa jigucchamāno, akāmako carasi brahmacariyaṃ. Saddhāya nikkhamma punaṃ nivatto, so eḷamūgova bālo vatāyaṃ; Etassa vādassa jigucchamāno, akāmako carāmi brahmacariyaṃ; Viññuppasatthañca satañca ṭhānaṃ , evampahaṃ puññakaro bhavāmi. Samaṇe tuvaṃ brāhmaṇe addhike ca, santappayāsi annapānena bhikkhaṃ; Opānabhūtaṃva gharaṃ tava yidaṃ, annena pānena upetarūpaṃ; Atha kissa vādassa jigucchamāno, akāmako dānamimaṃ dadāsi. Pitaro ca me āsuṃ pitāmahā ca, saddhā ahuṃ dānapatī vadaññū; Taṃ kullavattaṃ anuvattamāno, māhaṃ kule antimagandhano ahuṃ; Etassa vādassa jigucchamāno, akāmako dānamimaṃ dadāmi. Dahariṃ kumāriṃ asamatthapaññaṃ, yaṃ tānayiṃ ñātikulā sugatte; Na cāpi me appiyataṃ avedi, aññatra kāmā paricārayantā ; Atha kena vaṇṇena mayā te bhoti, saṃvāsadhammo ahu evarūpo. Ārā dūre nayidha kadāci atthi, paramparā nāma kule imasmiṃ; Taṃ kullavattaṃ anuvattamānā, māhaṃ kule antimagandhinī ahuṃ; Etassa vādassa jigucchamānā, akāmikā paddhacarāmhi tuyhaṃ. Maṇḍabya bhāsiṃ yamabhāsaneyyaṃ , taṃ khamyataṃ puttakahetu majja; Puttapemā na idha paratthi kiñci, so no ayaṃ jīvati yaññadattoti.
黑岛本生第六显示巴利原文
Kaṇhadīpāyanajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
第445篇 尼拘律本生(七)显示巴利原文
445. Nigrodhajātakaṃ (7)
心怀恶念、忘恩负义、背信弃义者,正是这副模样;
人之主啊,朋友对你做下了非圣贤之行。
我既不知此事,亦无人告知于我;
朋友,你对我所说的,正是以朋友身份履行的应尽之责。
他为诸友带来共利,而对我这位朋友,二者兼具;
您本是赐予我们人中尊荣与伟大;
您已获得神通,对此我毫无疑惑。
如同种子投入火中,便遭烧毁,不能生长;
若对恶人行善,那善行终将消亡,不会增长。
若是对知恩者、持戒者、行圣洁生活者;
犹如良田中的种子,所种的善行于彼便不会消亡。
这个卑劣的骗子,满心只谋不善;
用长矛刺死那树枝吧!我不愿他再活命。
大王,请您宽恕他吧,生命已无法挽回;
陛下,请宽恕此恶人,我无意取其性命。
只应亲近尼拘律树,切莫与枝条共住;
死于尼拘律树尚为殊胜,若活于枝节,则远不及此。
显示巴利原文 Na vāhametaṃ jānāmi, ko vāyaṃ kassa vāti vā ; Yathā sākho cari evaṃ, nigrodha kinti maññasi. Tato galavinītena, purisā nīhariṃsu maṃ; Datvā mukhapahārāni, sākhassa vacanaṃkarā. Etādisaṃ dummatinā, akataññuna dubbhinā; Kataṃ anariyaṃ sākhena, sakhinā te janādhipa. Na vāhametaṃ jānāmi, napi me koci saṃsati; Yaṃ me tvaṃ samma akkhāsi, sākhena kāraṇaṃ kataṃ. Sakhīnaṃ sājīvakaro, mama sākhassa cūbhayaṃ; Tvaṃ nosissariyaṃ dātā, manussesu mahantataṃ; Tayāmā labbhitā iddhī, ettha me natthi saṃsayo. Yathāpi bījamaggimhi, ḍayhati na virūhati; Evaṃ kataṃ asappurise, nassati na virūhati. Kataññumhi ca posamhi, sīlavante ariyavuttine; Sukhette viya bījāni, kataṃ tamhi na nassati. Imaṃ jammaṃ nekatikaṃ, asappurisacintakaṃ; Hanantu sākhaṃ sattīhi, nāssa icchāmi jīvitaṃ. Khamatassa mahārāja, pāṇā na paṭiānayā ; Khama deva asappurisassa, nāssa icchāmahaṃ vadhaṃ. Nigrodhameva seveyya, na sākhamupasaṃvase; Nigrodhasmiṃ mataṃ seyyo, yañce sākhasmi jīvitanti.
尼拘陀本生第七显示巴利原文
Nigrodhajātakaṃ sattamaṃ.
德迦罗本生(八)显示巴利原文
446. Takkalajātakaṃ (8)
孩子,没有了德迦罗,也没有了阿卢瓦,既无毗罗利,也无迦兰巴了。
孩子,你独自一人在林间的墓地中央,怀着什么目的在挖掘这个坑呢?
今天我便要将他埋入此坑,因为我实在不爱乐他这样的生命。
孩子,当你年迈老朽之时,你自己也将遭受同样的对待。
你言语粗暴,一再出言冲撞,年轻人啊;
你是我亲生的儿子,竟是个不心怀善意的儿子。
父亲,我对你并非不心怀善意,我心中对你也怀着善意,父亲;
当他正要造作那件恶行时,我不能不去阻止。
萨维塔啊,若有人伤害无辜的母亲或父亲,这种行恶法者——
身坏命终之后,他无疑将堕入地狱。
萨维塔,若有人以饮食奉养母亲或父亲,
身坏命终之后,他必定往生善趣。
你那位粗鄙无礼的妻子,正是我的母亲,是我亲生的母亲。
你的那位妻子,粗鄙无礼;她正是我的母亲,是我亲生之母。
显示巴利原文 Na takkalā santi na āluvāni , na biḷāliyo na kaḷambāni tāta; Eko araññamhi susānamajjhe, kimatthiko tāta khaṇāsi kāsuṃ. Pitāmaho tāta sudubbalo te, anekabyādhīhi dukhena phuṭṭho; Tamajjahaṃ nikhaṇissāmi sobbhe, na hissa taṃ jīvitaṃ rocayāmi. Saṅkappametaṃ paṭiladdha pāpakaṃ, accāhitaṃ kamma karosi luddaṃ; Mayāpi tāta paṭilacchase tuvaṃ, etādisaṃ kamma jarūpanīto; Taṃ kullavattaṃ anuvattamāno, ahampi taṃ nikhaṇissāmi sobbhe. Pharusāhi vācāhi pakubbamāno, āsajja maṃ tvaṃ vadase kumāra; Putto mamaṃ orasako samāno, ahitānukampī mama tvaṃsi putta. Na tāhaṃ tāta ahitānukampī, hitānukampī te ahampi tāta; Pāpañca taṃ kamma pakubbamānaṃ, arahāmi no vārayituṃ tato. Yo mātaraṃ vā pitaraṃ saviṭṭha , adūsake hiṃsati pāpadhammo; Kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ, asaṃsayaṃ so nirayaṃ upeti . Yo mātaraṃ vā pitaraṃ saviṭṭha, annena pānena upaṭṭhahāti; Kāyassa bhedā abhisamparāyaṃ, asaṃsayaṃ so sugatiṃ upeti. Na me tvaṃ putta ahitānukampī, hitānukampī me tvaṃsi putta; Ahañca taṃ mātarā vuccamāno, etādisaṃ kamma karomi luddaṃ. Yā te sā bhariyā anariyarūpā, mātā mamesā sakiyā janetti; Niddhāpaye tañca sakā agārā, aññampi te sā dukhamāvaheyya. Yā te sā bhariyā anariyarūpā, mātā mamesā sakiyā janetti; Dantā kareṇūva vasūpanītā, sā pāpadhammā punarāvajātūti.
答咖喇本生第八显示巴利原文
Takkalajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
447. 大法护本生(九)显示巴利原文
447. Mahādhammapālajātakaṃ (9)
你持守何等誓戒?修习何等梵行?由何等善行圆满,得此果报?
我们行持正法,不说不实之语,远离一切恶行;
我们远离一切非圣之法,正因如此,我等年少者不会死去。
舍离不善者之后,我们不舍善者;正因如此,我们的年轻人不会死去。
布施之前,我们已满怀欢喜;布施之时,我们心意满足;
布施之后,我们亦不追悔;正因如此,我们的年轻人不会死去。
于沙门、婆罗门、行路人、乞者、求讨者、贫乏者,
我们皆以饮食令其满足;正因如此,我们的年轻人得以免于夭亡。
我们不逾越于妻子,我们的妻子亦不逾越于我们;
我们与她们不同,修持梵行,因此我们的年轻人不会死亡。
我们全都远离杀生,远离世间的不与取,
我们远离饮酒,远离妄语,因此我们的年轻人不会死亡。
在善逝的教法中出生者,聪慧而拥有广大智慧;
他们多闻且通达吠陀,正因如此,我们的年轻人不会死去。
母亲、父亲、姐妹、兄弟,儿子、妻子,以及我们全体;
我们为来世而修习正法,因此我们的年轻人不致早逝。
所有男女奴仆、随从、侍者与佣人;
他们都为来世而修习正法,因此我们的年轻人不致早逝。
法确实护持依法而行者,善修之法带来安乐;
这便是善修法的利益:行法者不堕恶道。
法确实守护依法而行者,犹如雨季中的大伞;
我为法所护,是护法童子;他人唯余枯骨,此王子却安然快乐。
显示巴利原文 Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ, kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko; Akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ, kasmā nu tumhaṃ daharā na miyyare . Dhammaṃ carāma na musā bhaṇāma, pāpāni kammāni parivajjayāma ; Anariyaṃ parivajjemu sabbaṃ, tasmā hi amhaṃ daharā na miyyare. Suṇoma dhammaṃ asataṃ satañca, na cāpi dhammaṃ asataṃ rocayāma; Hitvā asante na jahāma sante, tasmā hi amhaṃ daharā na miyyare. Pubbeva dānā sumanā bhavāma, dadampi ve attamanā bhavāma; Datvāpi ve nānutappāma pacchā, tasmā hi amhaṃ daharā na miyyare. Samaṇe mayaṃ brāhmaṇe addhike ca, vanibbake yācanake dalidde; Annena pānena abhitappayāma, tasmā hi amhaṃ daharā na miyyare. Mayañca bhariyaṃ nātikkamāma, amhe ca bhariyā nātikkamanti; Aññatra tāhi brahmacariyaṃ carāma, tasmā hi amhaṃ daharā na miyyare. Pāṇātipātā viramāma sabbe, loke adinnaṃ parivajjayāma; Amajjapā nopi musā bhaṇāma, tasmā hi amhaṃ daharā na miyyare. Etāsu ve jāyare suttamāsu, medhāvino honti pahūtapaññā; Bahussutā vedaguno ca honti, tasmā hi amhaṃ daharā na miyyare. Mātā pitā ca bhaginī bhātaro ca, puttā ca dārā ca mayañca sabbe; Dhammaṃ carāma paralokahetu, tasmā hi amhaṃ daharā na miyyare. Dāsā ca dāsyo anujīvino ca, paricārakā kammakarā ca sabbe; Dhammaṃ caranti paralokahetu, tasmā hi amhaṃ daharā na miyyare. Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti; Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī. Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, chattaṃ mahantaṃ viya vassakāle; Dhammena gutto mama dhammapālo, aññassa aṭṭhīni sukhī kumāroti.
大护法本生 第九显示巴利原文
Mahādhammapālajātakaṃ navamaṃ.
四四八·公鸡本生(十)显示巴利原文
448. Kukkuṭajātakaṃ (10)
不可信赖造恶之人,亦不可信赖口是心非之人;
不可信赖只顾自身利益者,纵然关系亲密也不可信赖。
确有这样一类人,天生便如被爱欲绳索紧紧拴住的母牛。
他们合掌的姿态干枯无力,徒以花言巧语为其包裹;
对于不知感恩、徒具人形者,切莫亲近。
世间有些人,外表如同朋友,言辞亲切和蔼,内心却毫无诚意;
他们以种种方式前来亲近,对这样的人同样不应信赖。
无论何处见到利养或财物,那样的人都会……
愚痴者行背叛,将人杀害后离去。
若人于现前突发之事,不能迅速了知;
便会落入敌手,事后追悔莫及。
现起之事,当下即能善觉其义;
他从怨敌的逼迫中解脱,犹如公鸡挣脱鹰爪;
他如同密林中所设的罗网,行于非法,恒为破坏者;
智者应当远远避开,犹如公鸡在竹林中避鹰而行。
显示巴利原文 Nāsmase katapāpamhi, nāsmase alikavādine; Nāsmase attatthapaññamhi, atisantepi nāsmase. Bhavanti heke purisā, gopipāsikajātikā ; Ghasanti maññe mittāni, vācāya na ca kammunā. Sukkhañjalipaggahitā, vācāya paliguṇṭhitā; Manussapheggū nāsīde, yasmiṃ natthi kataññutā. Na hi aññaññacittānaṃ, itthīnaṃ purisāna vā; Nānāvikatvā saṃsaggaṃ, tādisampi ca nāsmase . Anariyakammamokkantaṃ , athetaṃ sabbaghātinaṃ; Nisitaṃva paṭicchannaṃ, tādisampi ca nāsmase. Mittarūpenidhekacce, sākhalyena acetasā; Vividhehi upāyanti, tādisampi ca nāsmase. Āmisaṃ vā dhanaṃ vāpi, yattha passati tādiso; Dubbhiṃ karoti dummedho, tañca hantvāna gacchati. Mittarūpena bahavo, channā sevanti sattavo; Jahe kāpurise hete, kukkuṭo viya senakaṃ. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, na khippamanubujjhati; Amittavasamanveti, pacchā ca anutappati. Yo ca uppatitaṃ atthaṃ, khippameva nibodhati; Muccate sattusambādhā, kukkuṭo viya senakā; Taṃ tādisaṃ kūṭamivoḍḍitaṃ vane, adhammikaṃ niccavidhaṃsakārinaṃ; Ārā vivajjeyya naro vicakkhaṇo, senaṃ yathā kukkuṭo vaṃsakānaneti.
咖咖德本生第十显示巴利原文
Kukkuṭajātakaṃ dasamaṃ.
四四九 玛塔昆达利本生(一一)显示巴利原文
449. Maṭṭhakuṇḍalījātakaṃ (11)
您妆饰华丽,戴着光洁的耳环,颈悬花鬘,周身涂满黄檀香膏;
却高举双臂在林中哭泣,您为何这般忧伤?
我这辆金车灿然闪耀,已经造成;
我寻不见它的那对车轮,这痛苦令我唯有舍命。
我将用黄金、宝石、铜,以及白银,
帕瓦达,我将为你造车,并把那对车轮给你。
那位青年告诉他:‘这里的月亮和太阳,两位是兄弟。’
我的金车,配上这对车轮,愈发显得光彩夺目。
往来行走尚能看见,两者在此道上各有颜色显现;
然而亡者却遍寻不见,在这些哭泣的人中,究竟谁更为愚痴?
年轻人,你说得真实不虚。在这些哭泣者当中,我才是最愚痴的那一个。
如同孩童望着月亮哭泣,我却为一位已亡故的逝者哀叹。
显示巴利原文 Alaṅkato maṭṭhakuṇḍalī , māladhārī haricandanussado; Bāhā paggayha kandasi, vanamajjhe kiṃ dukkhito tuvaṃ. Sovaṇṇamayo pabhassaro, uppanno rathapañjaro mama; Tassa cakkayugaṃ na vindāmi, tena dukkhena jahāmi jīvitaṃ. Sovaṇṇamayaṃ maṇīmayaṃ, lohamayaṃ atha rūpiyāmayaṃ; Pāvada rathaṃ karissāmi te , cakkayugaṃ paṭipādayāmi taṃ. So māṇavo tassa pāvadi, candimasūriyā ubhayettha bhātaro ; Sovaṇṇamayo ratho mama, tena cakkayugena sobhati. Bālo kho tvaṃsi māṇava, yo tvaṃ patthayase apatthiyaṃ; Maññāmi tuvaṃ marissasi, na hi tvaṃ lacchasi candasūriye. Gamanāgamanampi dissati, vaṇṇadhātu ubhayettha vīthiyo; Peto pana neva dissati, ko nu kho kandataṃ bālyataro. Saccaṃ kho vadesi māṇava, ahameva kandataṃ bālyataro; Candaṃ viya dārako rudaṃ, petaṃ kālakatābhipatthaye. Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ; Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. Abbahī vata me sallaṃ, yamāsi hadayassitaṃ ; Yo me sokaparetassa, puttasokaṃ apānudi. Sohaṃ abbūḷhasallosmi, vītasoko anāvilo; Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna māṇavāti.
玛塔昆达利本生第十一显示巴利原文
Maṭṭhakuṇḍalījātakaṃ ekādasamaṃ.
450. 猫枭本生(12)显示巴利原文
450. Bilārakosiyajātakaṃ (12)
即便不烹煮,也愿求得食物;善者得到饮食;
为何你亲自烹煮,反而不肯施与?不肯施与,那才是不合正理的。
由于悭吝与放逸,布施便不实行;
若人希求福德、了知善义,则应施与。
吝啬之人所畏惧的饥渴,
今生与来世,它都击中那个愚者。
因此,应调伏悭吝,胜垢者当行布施;
善业功德,是众生来世的依怙。
难施能施,难行能行——
不善者不会效仿,善者的法难以测度。
因此,善者与不善者,从此世过后的所趣,便截然不同。
有人虽只有微薄之物,却能慷慨布施;有人虽坐拥丰足,却吝啬不施。
纵使以乞食为生,也当行持于法;纵使自身匮乏,也当赡养妻儿;
那些举行百千供养的祭祀者,也不及如此之人的一分一毫。
任何盛大、价值高昂的祭祀,都比不上以平等心所行布施的价值;
那些供奉百千、主持千场祭仪的人,怎能比得上这样一位布施者的些许之分。
有些人内心不平,立足于不平等,在伤害、杀戮与使人哀泣之后才作施舍;
那含着泪、带着惩罚的供养,无法与平等心所施的布施等量齐观。
纵使供奉百千,主持千场祭祀,亦不及如是布施者之分毫。
显示巴利原文 Apacantāpi dicchanti, santo laddhāna bhojanaṃ; Kimeva tvaṃ pacamāno, yaṃ na dajjā na taṃ samaṃ. Maccherā ca pamādā ca, evaṃ dānaṃ na diyyati; Puññaṃ ākaṅkhamānena, deyyaṃ hoti vijānatā. Yasseva bhīto na dadāti maccharī, tadevādadato bhayaṃ; Jighacchā ca pipāsā ca, yassa bhāyati maccharī; Tameva bālaṃ phusati, asmiṃ loke paramhi ca. Tasmā vineyya maccheraṃ, dajjā dānaṃ malābhibhū; Puññāni paralokasmiṃ, patiṭṭhā honti pāṇinaṃ. Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ; Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo durannayo. Tasmā satañca asataṃ , nānā hoti ito gati; Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyanā. Appasmeke pavecchanti, bahuneke na dicchare; Appasmā dakkhiṇā dinnā, sahassena samaṃ mitā. Dhammaṃ care yopi samuñchakaṃ care, dārañca posaṃ dadamappakasmiṃ ; Sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ, kalampi nāgghanti tathāvidhassa te. Kenesa yañño vipulo mahagghato , samena dinnassa na agghameti; Kathaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ, kalampi nāgghanti tathāvidhassa te. Dadanti heke visame niviṭṭhā, chetvā vadhitvā atha socayitvā; Sā dakkhiṇā assumukhā sadaṇḍā, samena dinnassa na agghameti; Evaṃ sataṃ sahassānaṃ sahassayāginaṃ, kalampi nāgghanti tathāvidhassa teti.
《比喇拉拘西耶本生》第十二。显示巴利原文
Bilārakosiyajātakaṃ dvādasamaṃ.
451. 鸳鸯本生 (13)显示巴利原文
451. Cakkavākajātakaṃ (13)
你姿色出众,容貌俊美,身躯丰满红润;
鸳鸯啊,你如此俊美,面容澄澈,诸根清净。
不论是帕提那鱼、雨季鱼,还是巴拉迦鱼、红苇鱼;
你坐在恒河岸边,就这样受用着食物。
我不吃这些食物,无论是来自陆地还是水中;
朋友,我只取水藻与浮萍为食,那便是我的食物。
我却不信此事,那是红鸭的食物;
朋友,我在村落中也食用油盐调味的食物。
人间所做的饭食,洁净的肉汁浇饭;
但我的容貌并不像你这般,红鸭啊。
观察着自己内心的敌意,而去伤害人间众生;
惊惶、贪食、怖畏,因此你的容貌如此。
乌鸦啊,你因恶业而与整个世界相违背;
所得的食物不能令你满足,因此你的容貌如此。
朋友,我亦如是进食,不伤害一切众生;
少欲无求,无疑无忧,无有恐怖。
所以,你施展威能,超越此戒吧;
你以不伤害行于世间,便会如我一样为人所爱。
他不杀害,也不令杀害,不征服,也不令征服;
他对一切众生散播慈心,便与任何人皆无仇怨。
显示巴利原文 Vaṇṇavā abhirūposi, ghano sañjātarohito; Cakkavāka surūposi, vippasannamukhindriyo. Pāṭhīnaṃ pāvusaṃ macchaṃ, balajaṃ muñjarohitaṃ; Gaṅgāya tīre nisinno , evaṃ bhuñjasi bhojanaṃ. Na vāhametaṃ bhuñjāmi, jaṅgalānodakāni vā; Aññatra sevālapaṇakā, etaṃ me samma bhojanaṃ. Na vāhametaṃ saddahāmi, cakkavākassa bhojanaṃ; Ahampi samma bhuñjāmi, gāme loṇiyateliyaṃ. Manussesu kataṃ bhattaṃ, suciṃ maṃsūpasecanaṃ; Na ca me tādiso vaṇṇo, cakkavāka yathā tuvaṃ. Sampassaṃ attani veraṃ, hiṃsayaṃ mānusiṃ pajaṃ; Utrasto ghasasī bhīto, tena vaṇṇo tavediso. Sabbalokaviruddhosi, dhaṅka pāpena kammunā; Laddho piṇḍo na pīṇeti, tena vaṇṇo tavediso. Ahampi samma bhuñjāmi, ahiṃsaṃ sabbapāṇinaṃ; Appossukko nirāsaṅkī, asoko akutobhayo. So karassu ānubhāvaṃ, vītivattassu sīliyaṃ; Ahiṃsāya cara loke, piyo hohisi maṃmiva. Yo na hanti na ghāteti, na jināti na jāpaye; Mettaṃso sabbabhūtesu, veraṃ tassa na kenacīti.
红鸭本生第十三显示巴利原文
Cakkavākajātakaṃ terasamaṃ.
452. 广慧本生第十四显示巴利原文
452. Bhūripaññajātakaṃ (14)
广慧者啊,确实听闻你拥有如此的吉祥、坚毅与才智;
那并不能庇护为存有所逼迫的人,你却吃着只以少许酱汁调拌的稗子饭。
你以苦来成就安乐,时时善察时节,以好乐为披覆;
你敞开利益之门,故我满足于此稗子饭。
既知其时,便行出击,先以种种计谋促成其事;
我将展现狮子般的威猛之姿——凭此神通,你将再次见到我。
有些人虽得安乐,亦不行恶;有些人则是畏惧沾染恶名。
智者不会为了自己的快乐,而造作种种恶业;
善人纵被痛苦触迫、有所失足,亦不因贪欲和瞋恨而舍弃正法。
无论以何种方式,温和也罢,严厉也罢,
应先将自己从困苦中救拔出来,而后再行持法。
不论在哪棵树的荫凉下,安坐或躺卧——
他不应折断那棵树的树枝,因为背叛朋友者,实为恶人。
对他而言,这既是明灯,也是依归,智者不应因此令慈心退失。
在家之人懒惰且耽着欲乐,是不善的;出家之人不摄护己心,也是不善的。
行事不审慎的国王,是不善的;易怒的智者,也是不善的。
刹帝利应当审慎而行,身为一方之主,绝不可行事轻率。
显示巴利原文 Saccaṃ kira tvaṃ api bhūripañña, yā tādisī sīri dhitī matī ca; Na tāyatebhāvavasūpanitaṃ, yo yavakaṃ bhuñjasi appasūpaṃ. Sukhaṃ dukkhena paripācayanto, kālā kālaṃ vicinaṃ chandachanno; Atthassa dvārāni avāpuranto, tenāhaṃ tussāmi yavodanena. Kālañca ñatvā abhijīhanāya, mantehi atthaṃ paripācayitvā; Vijambhissaṃ sīhavijambhitāni, tāyiddhiyā dakkhasi maṃ punāpi. Sukhīpi heke na karonti pāpaṃ, avaṇṇasaṃsaggabhayā puneke; Pahū samāno vipulatthacintī, kiṃkāraṇā me na karosi dukkhaṃ. Na paṇḍitā attasukhassa hetu, pāpāni kammāni samācaranti; Dukkhena phuṭṭhā khalitāpi santā, chandā ca dosā na jahanti dhammaṃ. Yena kenaci vaṇṇena, mudunā dāruṇena vā; Uddhare dīnamattānaṃ, pacchā dhammaṃ samācare. Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako. Yassāpi dhammaṃ puriso vijaññā, ye cassa kaṅkhaṃ vinayanti santo; Taṃ hissa dīpañca parāyanañca, na tena mettiṃ jarayetha pañño. Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, asaññato pabbajito na sādhu; Rājā na sādhu anisammakārī, yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu. Nisamma khattiyo kayirā, nānisamma disampati; Nisammakārino rāja, yaso kitti ca vaḍḍhatīti.
广慧本生第十四。显示巴利原文
Bhūripaññajātakaṃ cuddasamaṃ.
453. 大吉祥本生(第十五)显示巴利原文
453. Mahāmaṅgalajātakaṃ (15)
临终之际,人会念叨些什么?又该依止哪一种明、哪一种所闻的教法?
这个人在今生与来世,应怎样做,才能得到守护、获得安乐?
对于他,诸天神、诸祖先,以及一切爬行类、一切众生——
恒常以慈心恭敬待人,于一切众生,这便是平安的根源。
凡是能以谦逊温和对待世间一切众生,不论对女人、男人,还是孩童——
能忍受难听之言,不以恶语相报,这种宽容安忍便是平安的根源。
不因技艺、家世、财富或出身而轻视朋友伙伴的人,
他智慧明澈,在关键时刻能提供有益的建议,在朋友之中,他们称之为吉祥。
那诚实不欺的人,所拥有的朋友都是正直可信的;
不背叛朋友,能以财富慷慨分享的人,在朋友中,这便是吉祥。
若有人,他的妻子与他年龄相仿、相处和谐、随顺体贴、喜爱正法,育有子女,
她出身良家,持戒有德,忠贞不二,在妻子中,这便是吉祥。
那位身为万物之主、享有盛誉的国王,了知清净与精进;
他心无虚伪,“我心存善意”——据说这在国王之中便是安稳。
信心具足者布施食物与饮品,以及花鬘、香、涂香;
他净信于心,随喜布施,这在诸天界中,确实被称为安稳。
那些贤善的长者们,依圣法净化自己,他们调柔地行于正行,令人心悦诚服;
那些多闻、持戒的仙人,于阿拉汉中,确实说为安稳。
智者应当在此奉行这些,因为于吉祥中,除真实外,别无所有。
显示巴利原文 Kiṃsu naro jappamadhiccakāle, kaṃ vā vijjaṃ katamaṃ vā sutānaṃ; So macco asmiñca paramhi loke, kathaṃ karo sotthānena gutto. Yassa devā pitaro ca sabbe, sarīsapā sabbabhūtāni cāpi; Mettāya niccaṃ apacitāni honti, bhūtesu ve sotthānaṃ tadāhu. Yo sabbalokassa nivātavutti, itthīpumānaṃ sahadārakānaṃ; Khantā duruttānamappaṭikūlavādī, adhivāsanaṃ sotthānaṃ tadāhu. Yo nāvajānāti sahāyamitte , sippena kulyāhi dhanena jaccā; Rucipañño atthakāle matīmā , sahāyesu ve sotthānaṃ tadāhu. Mittāni ve yassa bhavanti santo, saṃvissatthā avisaṃvādakassa; Na mittadubbhī saṃvibhāgī dhanena, mittesu ve sotthānaṃ tadāhu. Yassa bhariyā tulyavayā samaggā, anubbatā dhammakāmā pajātā ; Koliniyā sīlavatī patibbatā, dāresu ve sotthānaṃ tadāhu. Yassa rājā bhūtapati yasassī, jānāti soceyyaṃ parakkamañca; Advejjhatā suhadayaṃ mamanti, rājūsu ve sotthānaṃ tadāhu. Annañca pānañca dadāti saddho, mālañca gandhañca vilepanañca; Pasannacitto anumodamāno, saggesu ve sotthānaṃ tadāhu. Yamariyadhammena punanti vuddhā, ārādhitā samacariyāya santo; Bahussutā isayo sīlavanto, arahantamajjhe sotthānaṃ tadāhu. Etāni kho sotthānāni loke, viññuppasatthāni sukhudrayāni ; Tānīdha sevetha naro sapañño, na hi maṅgale kiñcanamatthi saccanti.
大吉祥本生,第十五。显示巴利原文
Mahāmaṅgalajātakaṃ pannarasamaṃ.
嘎塔智者本生(第16则)显示巴利原文
454. Ghaṭapaṇḍitajātakaṃ (16)
即使是你那亲兄弟,他的心与右眼——
他的呼吸变得急促,瓦罐在低声作响,凯沙瓦啊。
凯沙瓦听罢罗希内这番话,
被兄弟的悲痛折磨,匆忙站起身来。
你为何如痴如狂,对着这整扇门,
口中不住地念着‘兔子、兔子’,是谁拿走了你的兔子?
这扇门由金、宝石、铜、银所造,
我会用贝壳、石块与珊瑚,为你造一只兔子。
此外,林中还有别的兔子,以森林草木为食;
我也会将它们带到你面前,你究竟想要怎样的兔子?
我并不贪求那些栖于大地的兔子;
我只希求月亮中的那一只,凯沙瓦啊,把它取来给我吧。
亲爱的朋友,如此你将舍弃这甘美的生命;
你希求那不应希求之物——竟想从月亮中捉得兔子。
迦那,既然你如此明白,当你教导他人之时,
为何对早已死去的儿子,至今你仍悲伤?
那无论是人还是非人,皆不可得的东西——
“愿我生的儿子不要死”——这不可得之物,从何处可得?
不靠咒语、根药、草药,亦不靠财富,
迦那,你所哀悼的那位死者,是可以带回来的。
若有这等贤能的辅臣,精明善谋之士;
恰如那位智者陶匠今日这般巧妙地说服。
显示巴利原文 Uṭṭhehi kaṇha kiṃ sesi, ko attho supanena te; Yopi tuyhaṃ sako bhātā, hadayaṃ cakkhu ca dakkhiṇaṃ; Tassa vātā balīyanti, ghaṭo jappati kesava. Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, rohiṇeyyassa kesavo; Taramānarūpo vuṭṭhāsi, bhātusokena aṭṭito. Kiṃ nu ummattarūpova, kevalaṃ dvārakaṃ imaṃ; Saso sasoti lapasi, ko nu te sasamāhari. Sovaṇṇamayaṃ maṇīmayaṃ, lohamayaṃ atha rūpiyāmayaṃ; Saṅkhasilāpavāḷamayaṃ, kārayissāmi te sasaṃ. Santi aññepi sasakā, araññe vanagocarā; Tepi te ānayissāmi, kīdisaṃ sasamicchasi. Na cāhamete icchāmi, ye sasā pathavissitā ; Candato sasamicchāmi, taṃ me ohara kesava. So nūna madhuraṃ ñāti, jīvitaṃ vijahissasi; Apatthiyaṃ yo patthayasi, candato sasamicchasi. Evaṃ ce kaṇha jānāsi, yadaññamanusāsasi; Kasmā pure mataṃ puttaṃ, ajjāpi manusocasi. Yaṃ na labbhā manussena, amanussena vā puna ; Jāto me mā marī putto, kuto labbhā alabbhiyaṃ. Na mantā mūlabhesajjā, osadhehi dhanena vā; Sakkā ānayituṃ kaṇha, yaṃ petamanusocasi. Yassa etādisā assu, amaccā purisapaṇḍitā; Yathā nijjhāpaye ajja, ghaṭo purisapaṇḍito. Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ; Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. Abbahī vata me sallaṃ, yamāsi hadayassitaṃ; Yo me sokaparetassa, puttasokaṃ apānudi. Sohaṃ abbūḷhasallosmi, vītasoko anāvilo; Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna māṇava . Evaṃ karonti sappaññā, ye honti anukampakā; Nivattayanti sokamhā, ghaṭo jeṭṭhaṃva bhātaranti.
6335 其摄颂为:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
嘎德般地德本生·第十六显示巴利原文
Ghaṭapaṇḍitajātakaṃ soḷasamaṃ.
达哈、迦那、檀南迦耶、商卡瓦拉、拉加、萨塔哈、迦萨、德卡利那。
法、公鸡、有环者、施食者、轮鸟、须菩提、吉祥、持罐者。
显示巴利原文 Daḷha kaṇha dhanañjaya saṅkhavaro, raja sattaha kassa ca takkalinā; Dhammaṃ kukkuṭa kuṇḍali bhojanadā, cakkavāka subhūrisa sotthi ghaṭoti.
十一、十一集显示巴利原文
11. Ekādasakanipāto
四五五、养母者本生(一)显示巴利原文
455. Mātuposakajātakaṃ (1)
自从那头大象离去之后,莎罗吉树与库塔迦树便蔓生滋长,
古如文达、夹竹桃、三萨玛树,以及避风处盛开的迦尼迦罗花。
有人佩戴金臂环,以饭团奉养龙王;
在那里,国王或王子将无所畏惧地披上铠甲。
大象啊,接下这团饭食吧,莫让自己变得瘦弱;
国王的事务如此繁多,这些你将来都要承担。
那可怜的女子,定是双目失明,无人引导;
她脚绊树桩,踉跄跌向那陡峭的山崖。
大象从束缚中获得解脱,象王便带着获释的母亲
它稍作歇息后,便朝山的方向走去。
这位天神实非圣贤,于非时降雨;
我那随侍在旁的儿子,已离我而去。
起来吧,母亲,为何还躺卧?你的亲生儿子我,已经回来了;
我已被迦尸国王——那位具足声名的韦提希王——释放。
愿那位令迦尸国繁荣昌盛的国王长久住世,
他释放了我的儿子,又一向恭敬尊长。
显示巴利原文 Tassa nāgassa vippavāsena, virūḷhā sallakī ca kuṭajā ca; Kuruvindakaravīrā tisasāmā ca, nivāte pupphitā ca kaṇikārā. Kocideva suvaṇṇakāyurā, nāgarājaṃ bharanti piṇḍena; Yattha rājā rājakumāro vā, kavacamabhihessati achambhito . Gaṇhāhi nāga kabaḷaṃ, mā nāga kisako bhava; Bahūni rājakiccāni, tāni nāga karissasi. Sā nūnasā kapaṇikā, andhā apariṇāyikā; Khāṇuṃ pādena ghaṭṭeti, giriṃ caṇḍoraṇaṃ pati. Kā nu te sā mahānāga, andhā apariṇāyikā; Khāṇuṃ pādena ghaṭṭeti, giriṃ caṇḍoraṇaṃ pati. Mātā me sā mahārāja, andhā apariṇāyikā; Khāṇuṃ pādena ghaṭṭeti, giriṃ caṇḍoraṇaṃ pati. Muñcathetaṃ mahānāgaṃ, yoyaṃ bharati mātaraṃ; Sametu mātarā nāgo, saha sabbehi ñātibhi. Mutto ca bandhanā nāgo, muttamādāya kuñjaro ; Muhuttaṃ assāsayitvā , agamā yena pabbato. Tato so naḷiniṃ gantvā, sītaṃ kuñjarasevitaṃ; Soṇḍāyūdakamāhatvā , mātaraṃ abhisiñcatha. Koya anariyo devo, akālenapi vassati ; Gato me atrajo putto, yo mayhaṃ paricārako. Uṭṭhehi amma kiṃ sesi, āgato tyāhamatrajo; Muttomhi kāsirājena, vedehena yasassinā. Ciraṃ jīvatu so rājā, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano; Yo me puttaṃ pamocesi, sadā vuddhāpacāyikanti.
《养母本生》第一显示巴利原文
Mātuposakajātakaṃ paṭhamaṃ.
四五六 月明本生 二显示巴利原文
456. Juṇhajātakaṃ (2)
人们说,两足至尊啊,行路的婆罗门站在面前时,便不应离去。
我在听,我停下了。婆罗门,请说吧,你因何故来到此地;
你期待从我这里得到什么利益,而来至此?婆罗门,请说。
给我五个最上等的村庄,一百名女仆,七百头牛;
再给我一千多枚金币,并赐我两位与我妻子容貌相当的女人。
婆罗门,你所修的苦行,可是形貌可畏?婆罗门,你所持的咒语,可是文辞殊妙?
你可有听命于你的夜叉?或者,你可知如何为我成办此事?
我也不记得曾为你做过什么事;往昔,我们不过是有过一面之缘。
据我所知,这是我们初次相见;在此之前的事,我全然不记得。
我向你请问,请告知此事:我们的那次相遇,究竟是在何时、何地?
在健驮罗王那座美丽的都城里,我们曾住在呾叉始罗,大王。
我们两人便立在那里,大王,于彼处亲切忆念,共叙旧情。
那仅是我们的一次相逢,在此之前不曾有,在此之后亦不再。
婆罗门,无论何时在人间与善士相逢,
智者不会毁坏相聚的旧谊,也不会抛弃往昔的情义。
对于愚者,即便所做甚多也终将消失,因为愚者正是那不知感恩之人。
而智者不会毁坏由相识而来的情谊,也不会抹去过去所造的恩义。
对智者所做的,哪怕极少也不会消失,因为智者正是那善知恩德之人。
大王,善人相聚正是这般景象,犹如月王安住群星中央。
显示巴利原文 Suṇohi mayhaṃ vacanaṃ janinda, atthena juṇhamhi idhānupatto; Na brāhmaṇe addhike tiṭṭhamāne, gantabba māhu dvipadinda seṭṭha. Suṇomi tiṭṭhāmi vadehi brahme, yenāsi atthena idhānupatto; Kaṃ vā tvamatthaṃ mayi patthayāno, idhāgamā brahme tadiṅgha brūhi. Dadāhi me gāmavarāni pañca, dāsīsataṃ satta gavaṃsatāni; Parosahassañca suvaṇṇanikkhe, bhariyā ca me sādisī dve dadāhi. Tapo nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpo, mantā nu te brāhmaṇa cittarūpā; Yakkhā nu te assavā santi keci, atthaṃ vā me abhijānāsi kattaṃ. Na me tapo atthi na cāpi mantā, yakkhāpi me assavā natthi keci; Atthampi te nābhijānāmi kattaṃ, pubbe ca kho saṅgatimattamāsi. Paṭhamaṃ idaṃ dassanaṃ jānato me, na tābhijānāmi ito puratthā; Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, kadā kuhiṃ vā ahu saṅgamo no. Gandhārarājassa puramhi ramme, avasimhase takkasīlāyaṃ deva; Tatthandhakāramhi timīsikāyaṃ , aṃsena aṃsaṃ samaghaṭṭayimha. Te tattha ṭhatvāna ubho janinda, sārāṇiyaṃ vītisārayimha tattha; Sāyeva no saṅgatimattamāsi, tato na pacchā na pure ahosi. Yadā kadāci manujesu brahme, samāgamo sappurisena hoti; Na paṇḍitā saṅgatisanthavāni, pubbe kataṃ vāpi vināsayanti. Bālāva kho saṅgatisanthavāni, pubbe kataṃ vāpi vināsayanti; Bahumpi bālesu kataṃ vinassati, tathā hi bālā akataññurūpā. Dhīrā ca kho saṅgatisanthavāni, pubbe kataṃ vāpi na nāsayanti; Appampi dhīresu kataṃ na nassati, tathā hi dhīrā sukataññurūpā. Dadāmi te gāmavarāni pañca, dāsīsataṃ satta gavaṃsatāni; Parosahassañca suvaṇṇanikkhe, bhariyā ca te sādisī dve dadāmi. Evaṃ sataṃ hoti samecca rāja, nakkhattarājāriva tārakānaṃ; Āpūratī kāsipatī tathāhaṃ, tayāpi me saṅgamo ajja laddhoti.
月圆本生第二显示巴利原文
Juṇhajātakaṃ dutiyaṃ.
457. 法天子本生(3)显示巴利原文
457. Dhammadevaputtajātakaṃ (3)
我是应受此道、为天人所恭敬的正法,非法,你让道吧。
我法,今日凭什么要为你让路?这条路,我从不曾让过。
我年长、最胜、恒常常在。年轻的,为年长者让开这条路。
我并非因你的请求,亦非因你形貌相配,更非因你是阿拉汉,那时才不给你道路;
今日就让我们两人之间生起一场战斗吧;在战斗中获胜的人,便得此道路。
我已遍满一切方所,拥有大力、美名无垠、无可比伦;
你具足一切功德之相,正法啊,非法又如何能战胜你呢?
熟金会被铁击伤,金子却不能击伤铁;
若是今日非法击败了法,便如同铁击打悦目的黄金一般。
若你自恃武力,行非法者,你既不敬尊长,亦不敬可敬之人。
或温言,或诃责,我皆为你指出正道;你出恶口,我亦已宽恕。
我这渴求战斗之人,到头来竟求一仗而不得——就这样,非法者已被彻底摧伏。
弊宿满心欢喜,登上战车,沿大路而行。此大力者,具足真实精进。
在自己的家中,父母、沙门与婆罗门不受恭敬的人,
就在此处舍弃身体之后,身坏命终,他们便堕入地狱,
犹如非法者头朝下地堕落。
在自己家中,母亲、父亲、沙门与婆罗门俱得善加恭敬的人,
就在此处舍弃此身之后,身坏命终,他们便往生善趣,
犹如法乘上战车而行。
显示巴利原文 Yasokaro puññakarohamasmi, sadātthuto samaṇabrāhmaṇānaṃ; Maggāraho devamanussapūjito, dhammo ahaṃ dehi adhamma maggaṃ. Adhammayānaṃ daḷhamāruhitvā, asantasanto balavāhamasmi; Sa kissa hetumhi tavajja dajjaṃ, maggaṃ ahaṃ dhamma adinnapubbaṃ. Dhammo have pāturahosi pubbe, pacchā adhammo udapādi loke; Jeṭṭho ca seṭṭho ca sanantano ca, uyyāhi jeṭṭhassa kaniṭṭha maggā. Na yācanāya napi pātirūpā, na arahatā tehaṃ dadeyyaṃ maggaṃ; Yuddhañca no hotu ubhinnamajja, yuddhamhi yo jessati tassa maggo. Sabbā disā anuvisaṭohamasmi, mahabbalo amitayaso atulyo; Guṇehi sabbehi upetarūpo, dhammo adhamma tvaṃ kathaṃ vijessasi. Lohena ve haññati jātarūpaṃ, na jātarūpena hananti lohaṃ; Sace adhammo hañchati dhammamajja, ayo suvaṇṇaṃ viya dassaneyyaṃ. Sace tuvaṃ yuddhabalo adhamma , na tuyha vuḍḍhā ca garū ca atthi; Maggañca te dammi piyāppiyena, vācāduruttānipi te khamāmi. Idañca sutvā vacanaṃ adhammo, avaṃsiro patito uddhapādo; ‘‘Yuddhatthiko ce na labhāmi yuddhaṃ’’, ettāvatā hoti hato adhammo. Khantībalo yuddhabalaṃ vijetvā, hantvā adhammaṃ nihanitva bhūmyā; Pāyāsi vitto abhiruyha sandanaṃ, maggeneva atibalo saccanikkamo. Mātā pitā samaṇabrāhmaṇā ca, asammānitā yassa sake agāre; Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti te ; Yathā adhammo patito avaṃsiro. Mātā pitā samaṇabrāhmaṇā ca, susammānitā yassa sake agāre; Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti te; Yathāpi dhammo abhiruyha sandananti.
法天子本生·第三显示巴利原文
Dhammadevaputtajātakaṃ tatiyaṃ.
458. 优陀耶本生(四)显示巴利原文
458. Udayajātakaṃ (4)
她独坐于此,仪容清净,双腿并拢,登临宫殿,肢体无有瑕疵;
我恳请您,拥有紧那罗般明眸的您,今夜与我共住吧。
护城河中密布障碍,城楼垛口坚固难摧;
此城由持刀剑者守护,难以侵入。
年纪轻轻的小伙子,也毫无前来的音讯;
那你究竟凭着怎样的容貌,想与我交合?
贤善的女子,我是夜叉,已来到你的面前;
贤善者,请让我欢喜,我把这满满一铜钵赠给你。
我不渴求天人、夜叉或人类,也不渴求任何超越此生的存在;
大威力的亚卡,你且离去吧,去后便莫再回还。
那些耽溺欲乐者视为无上的妙乐,正是众生行于不正之道的因由;
切莫让那欲乐毁了你的清净,我赠你满满一铜罐的银钱。
男子以财物取悦女子,借以自抬身价,意在令她心生爱欲;
你的天法已遭违逆,只为少许财物,你便当面回绝。
具足荣光的公主啊,当我这般观察思量时,
你的美貌确随日夜迁流而衰减。
以你如此年华,智慧的公主啊,
你应当修习梵行,如此你将容色更为殊胜。
天人不似人类那般衰老,他们的身上没有皱纹;
具大威力的神灵,我请问您:天神的身体,究竟是怎样的?
天人不似人类那般衰老,他们的身上没有皱纹;
他们日复一日,天界的容色与广大的财富,更为增胜。
世间这众多众生,究竟畏惧什么?而道路,据说并非只有一条。
我请问您,具大神力的夜叉,立于何处,方能对他世无所畏惧?
在家饮食丰足,具足信心,性情柔和,乐于分享,慷慨好施;
善于摄众,亲切和善,言语柔和,安立于此,便不畏惧他世。
夜叉啊,你如母亲、如父亲一般教导我;
容色庄严者,我请问您:您是何人,如此殊胜无比?
善女子,我是乌达耶,为赴约来至此地;
我今告辞,我已从你的集会中解脱。
若你确实是乌达耶,从集会之处来到此地,
王子,请教导我,让我们得以再次相会。
生命逐渐流逝,刹那也是如此,世间并无恒常坚实的立足处,众生终将逝去。
此身衰朽,无常不固,优陀耶啊,切莫放逸,当行正法。
纵使整个大地堆满财富,尽属一人,不归他人所有,
那尚未离贪之人,也终将失去这一切。优陀耶啊,切莫放逸,当行正法。
母亲、父亲、兄弟,以及以财迎娶的妻子,
他们彼此之间,终究也要分离。优陀耶啊,切莫放逸,应修习正法。
了知此身倚仗他食而活,轮回之中,既有善趣,亦有恶趣;
明见生命不过短暂停留,优陀耶啊,莫放逸,当勤修法。
这位夜叉说得真好——众生的寿命实在短促;
生命既艰辛又微渺,且与诸苦相应相缚;
我身为王后,将舍弃迦尸的繁华都城,独自出家修行。
显示巴利原文 Ekā nisinnā suci saññatūrū, pāsādamāruyha aninditaṅgī; Yācāmi taṃ kinnaranettacakkhu, imekarattiṃ ubhayo vasema. Okiṇṇantaraparikhaṃ, daḷhamaṭṭālakoṭṭhakaṃ; Rakkhitaṃ khaggahatthehi, duppavesamidaṃ puraṃ. Daharassa yuvino cāpi, āgamo ca na vijjati; Atha kena nu vaṇṇena, saṅgamaṃ icchase mayā. Yakkhohamasmi kalyāṇi, āgatosmi tavantike ; Tvaṃ maṃ nandaya bhaddante, puṇṇakaṃsaṃ dadāmi te. Devaṃ va yakkhaṃ atha vā manussaṃ, na patthaye udayamaticca aññaṃ; Gaccheva tvaṃ yakkha mahānubhāva, mā cassu gantvā punarāvajittha. Yā sā rati uttamā kāmabhoginaṃ, yaṃ hetu sattā visamaṃ caranti; Mā taṃ ratiṃ jīyi tuvaṃ sucimhi te, dadāmi te rūpiyaṃ kaṃsapūraṃ. Nāriṃ naro nijjhapayaṃ dhanena, ukkaṃsatī yattha karoti chandaṃ; Vipaccanīko tava devadhammo, paccakkhato thokatarena esi. Āyu ca vaṇṇo ca manussaloke, nihīyati manujānaṃ suggatte; Teneva vaṇṇena dhanampi tuyhaṃ, nihīyati jiṇṇatarāsi ajja. Evaṃ me pekkhamānassa, rājaputti yasassini; Hāyateva tava vaṇṇo, ahorattānamaccaye. Imināva tvaṃ vayasā, rājaputti sumedhase; Brahmacariyaṃ careyyāsi, bhiyyo vaṇṇavatī siyā. Devā na jīranti yathā manussā, gattesu tesaṃ valiyo na honti; Pucchāmi taṃ yakkha mahānubhāva, kathaṃ nu devāna sarīradeho. Devā na jīranti yathā manussā, gattesu tesaṃ valiyo na honti; Suve suve bhiyyatarova tesaṃ, dibbo ca vaṇṇo vipulā ca bhogā. Kiṃsūdha bhītā janatā anekā, maggo ca nekāyatanaṃ pavutto; Pucchāmi taṃ yakkha mahānubhāva, katthaṭṭhito paralokaṃ na bhāye. Vācaṃ manañca paṇidhāya sammā, kāyena pāpāni akubbamāno; Bahunnapānaṃ gharamāvasanto, saddho mudū saṃvibhāgī vadaññū; Saṅgāhako sakhilo saṇhavāco, etthaṭṭhito paralokaṃ na bhāye. Anusāsasi maṃ yakkha, yathā mātā yathā pitā; Uḷāravaṇṇaṃ pucchāmi, ko nu tvamasi subrahā. Udayohamasmi kalyāṇi, saṅkarattā idhāgato ; Āmanta kho taṃ gacchāmi, muttosmi tava saṅkarā . Sace kho tvaṃ udayosi, saṅkarattā idhāgato; Anusāsa maṃ rājaputta, yathāssa puna saṅgamo. Atipatati vayo khaṇo tatheva, ṭhānaṃ natthi dhuvaṃ cavanti sattā; Parijiyyati addhuvaṃ sarīraṃ, udaye mā pamāda carassu dhammaṃ. Kasiṇā pathavī dhanassa pūrā, ekasseva siyā anaññadheyyā; Tañcāpi jahati avītarāgo, udaye mā pamāda carassu dhammaṃ. Mātā ca pitā ca bhātaro ca, bhariyā yāpi dhanena hoti kītā ; Te cāpi jahanti aññamaññaṃ, udaye mā pamāda carassu dhammaṃ. Kāyo parabhojananti ñatvā , saṃsāre sugatiñca duggatiñca ; Ittaravāsoti jāniyāna, udaye mā pamāda carassu dhammaṃ. Sādhu bhāsatiyaṃ yakkho, appaṃ maccāna jīvitaṃ; Kasirañca parittañca, tañca dukkhena saṃyutaṃ; Sāhaṃ ekā pabbajissāmi, hitvā kāsiṃ surundhananti.
优陀耶本生第四显示巴利原文
Udayajātakaṃ catutthaṃ.
459. 饮水本生 (5)显示巴利原文
459. Pānīyajātakaṃ (5)
大王,强盗在林中掳走了我的父亲;
当他们盘问我时,我明知真相,却作了歪曲的回答。
后来我对此心生厌离——那是我亲手造作的恶行;
为不再造诸恶,我因此出家。
苏摩祭举行时,我造作了杀生;
我那时随喜认可,其后对此便生厌离;
那恶业是我所造,我不应再造恶业。
那些最初不拒绝谷酒、果酒和蜜酒的人,
他们为令大众受损,开启了饮酒之行。
犹如一柄磨得极为锋利的毒剑,
犹如长矛刺入胸膛,欲乐带来的痛苦,比这更重。
犹如炽燃的炭火坑,深逾一人之高;
犹如整日烧得炽热的犁头,欲乐之苦更甚于此。
犹如哈拉哈拉之剧毒,犹如滚沸的热油;
犹如熔化的铜液,欲望之苦更甚于此。
显示巴利原文 Mitto mittassa pānīyaṃ, adinnaṃ paribhuñjisaṃ; Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā; Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ. Paradārañca disvāna, chando me udapajjatha ; Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā; Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ. Pitaraṃ me mahārāja, corā agaṇhu kānane; Tesāhaṃ pucchito jānaṃ, aññathā naṃ viyākariṃ. Tena pacchā vijigucchiṃ, taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā; Mā puna akaraṃ pāpaṃ, tasmā pabbajito ahaṃ. Pāṇātipātamakaruṃ, somayāge upaṭṭhite; Tesāhaṃ samanuññāsiṃ, tena pacchā vijigucchiṃ; Taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā, mā puna akaraṃ pāpaṃ; Tasmā pabbajito ahaṃ. Surāmerayamādhukā , ye janā paṭhamāsu no; Bahūnaṃ te anatthāya, majjapānamakappayuṃ. Tesāhaṃ samanuññāsiṃ, tena pacchā vijigucchiṃ. Taṃ pāpaṃ pakataṃ mayā, mā puna akaraṃ pāpaṃ; Tasmā pabbajito ahaṃ. Dhiratthu subahū kāme, duggandhe bahukaṇṭake; Ye ahaṃ paṭisevanto, nālabhiṃ tādisaṃ sukhaṃ. Mahassādā sukhā kāmā, natthi kāmā paraṃ sukhaṃ; Ye kāme paṭisevanti, saggaṃ te upapajjare. Appassādā dukhā kāmā, natthi kāmā paraṃ dukhaṃ; Ye kāme paṭisevanti, nirayaṃ te upapajjare. Asī yathā sunisito, nettiṃsova supāyiko ; Sattīva urasi khittā, kāmā dukkhatarā tato. Aṅgārānaṃva jalitaṃ, kāsuṃ sādhikaporisaṃ; Phālaṃva divasaṃtattaṃ, kāmā dukkhatarā tato. Visaṃ yathā halāhalaṃ, telaṃ pakkuthitaṃ yathā; Tambaloha vilīnaṃva, kāmā dukkhatarā tatoti.
饮水本生第五显示巴利原文
Pānīyajātakaṃ pañcamaṃ.
四六〇 优丹阇耶本生(6)显示巴利原文
460. Yudhañcayajātakaṃ (6)
城中百姓都在恳求你:‘亲爱的,别出家了,你这征服战场的人啊。’
大王啊,请不要阻止正在出家的我,车骑之主!
犹如草尖的露珠,在日出之际消散,
人的寿命亦复如此,母亲啊,莫要阻止我。
战车之主,请速速登上此车吧;
当我渡越时,愿母亲不作障碍。
那位千人之首,年少而容色如真金;
这位王子已经出家,身着袈裟,具足力量。
两位王子——优丹阇耶与优帝提罗——都已出家;
他们舍离父母,斩断死神的系缚。
显示巴利原文 Mittāmaccaparibyūḷhaṃ , ahaṃ vande rathesabhaṃ; Pabbajissāmahaṃ rāja , taṃ devo anumaññatu. Sace te ūnaṃ kāmehi, ahaṃ paripūrayāmi te; Yo taṃ hiṃsati vāremi, mā pabbaja yudhañcaya . Na matthi ūnaṃ kāmehi, hiṃsitā me na vijjati; Dīpañca kātumicchāmi, yaṃ jarā nābhikīrati. Putto vā pitaraṃ yāce, pitā vā puttamorasaṃ; Negamo taṃ yāce tāta, mā pabbaja yudhañcaya. Mā maṃ deva nivārehi, pabbajantaṃ rathesabha; Māhaṃ kāmehi sammatto, jarāya vasamanvagū. Ahaṃ taṃ tāta yācāmi, ahaṃ putta nivāraye; Ciraṃ taṃ daṭṭhumicchāmi, mā pabbaja yudhañcaya. Ussāvova tiṇaggamhi, sūriyuggamanaṃ pati; Evamāyu manussānaṃ, mā maṃ amma nivāraya. Taramāno imaṃ yānaṃ, āropetu rathesabha; Mā me mātā tarantassa, antarāyakarā ahu. Abhidhāvatha bhaddante, suññaṃ hessati rammakaṃ; Yudhañcayo anuññāto, sabbadattena rājinā. Yohu seṭṭho sahassassa , yuvā kañcanasannibho; Soyaṃ kumāro pabbajito, kāsāyavasano balī. Ubho kumārā pabbajitā, yudhañcayo yudhiṭṭhilo; Pahāya mātāpitaro, saṅgaṃ chetvāna maccunoti.
尤丹扎亚本生第六显示巴利原文
Yudhañcayajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
第四六一则 十车王本生(七)显示巴利原文
461. Dasarathajātakaṃ (7)
那些人力所无法制止的闲言碎语,
一个明智而有智慧的人,何苦自我折磨?
犹如成熟的果实,常怀坠落之怖;
众生既已出生,便恒常面临死亡之怖畏。
傍晚时分,某些人已不复可见,而清晨他们还为众人所见。
清晨时分,某些人已不复可见,而傍晚他们还为众人所见。
同样地,一位坚定睿智、博学多闻、聪慧明理的人,也是如此。
因此,对于一位智者、博学多闻、能洞察此世与他界的人,
他了悟法,调伏了心与意,纵有巨大悲伤,也不能烧灼他。
显示巴利原文 Etha lakkhaṇa sītā ca, ubho otarathodakaṃ; Evāyaṃ bharato āha, ‘‘rājā dasaratho mato’’. Kena rāmappabhāvena, socitabbaṃ na socasi; Pitaraṃ kālakataṃ sutvā, na taṃ pasahate dukhaṃ. Yaṃ na sakkā nipāletuṃ, posena lapataṃ bahuṃ; Sa kissa viññū medhāvī, attānamupatāpaye. Daharā ca hi vuddhā ca , ye bālā ye ca paṇḍitā; Aḍḍhā ceva daliddā ca, sabbe maccuparāyaṇā. Phalānamiva pakkānaṃ, niccaṃ patanato bhayaṃ; Evaṃ jātāna maccānaṃ, nicca maraṇato bhayaṃ. Sāyameke na dissanti, pāto diṭṭhā bahujjanā; Pāto eke na dissanti, sāyaṃ diṭṭhā bahujjanā. Paridevayamāno ce, kiñcidatthaṃ udabbahe; Sammūḷho hiṃsamattānaṃ, kayirā taṃ vicakkhaṇo. Kiso vivaṇṇo bhavati, hiṃsamattānamattano ; Na tena petā pālenti, niratthā paridevanā. Yathā saraṇamādittaṃ, vārinā parinibbaye ; Evampi dhīro sutavā, medhāvī paṇḍito naro; Khippamuppatitaṃ sokaṃ, vāto tūlaṃva dhaṃsaye. Macco ekova acceti, ekova jāyate kule; Saṃyogaparamātveva, sambhogā sabbapāṇinaṃ. Tasmā hi dhīrassa bahussutassa, sampassato lokamimaṃ parañca; Aññāya dhammaṃ hadayaṃ manañca, sokā mahantāpi na tāpayanti. Sohaṃ dassañca bhokkhañca, bharissāmi ca ñātake; Sesañca pālayissāmi, kiccametaṃ vijānato. Dasa vassasahassāni, saṭṭhi vassasatāni ca; Kambugīvo mahābāhu, rāmo rajjamakārayīti.
第七 十车王本生显示巴利原文
Dasarathajātakaṃ sattamaṃ.
462. 律仪本生(8)显示巴利原文
462. Saṃvarajātakaṃ (8)
大王,人主确知您的戒行;
当你供养这些童子时,莫将此事视为等闲。
无论大王尚在人世,还是已经命终往生天界;
亲属们见此举于己有益,便一致赞同。
我听闻那些大圣沙门之语后,
我于一切无所轻视,我心乐住于法。
亲族环绕,众宝积聚之处,
敌人无法征服他,犹如阿修罗王不能战胜帝释天。
显示巴利原文 Jānanto no mahārāja, tava sīlaṃ janādhipo; Ime kumāre pūjento, na taṃ kenaci maññatha. Tiṭṭhante no mahārāje, adu deve divaṅgate; Ñātī taṃ samanuññiṃsu, sampassaṃ atthamattano. Kena saṃvaravattena, sañjāte abhitiṭṭhasi; Kena taṃ nātivattanti, ñātisaṅghā samāgatā. Na rājaputta usūyāmi , samaṇānaṃ mahesinaṃ; Sakkaccaṃ te namassāmi, pāde vandāmi tādinaṃ. Te maṃ dhammaguṇe yuttaṃ, sussūsamanusūyakaṃ; Samaṇā manusāsanti , isī dhammaguṇe ratā. Tesāhaṃ vacanaṃ sutvā, samaṇānaṃ mahesinaṃ; Na kiñci atimaññāmi, dhamme me nirato mano. Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Tesaṃ nappaṭibandhāmi, niviṭṭhaṃ bhattavetanaṃ. Mahāmattā ca me atthi, mantino paricārakā; Bārāṇasiṃ voharanti, bahumaṃsasurodakaṃ. Athopi vāṇijā phītā, nānāraṭṭhehi āgatā; Tesu me vihitā rakkhā, evaṃ jānāhuposatha. Dhammena kira ñātīnaṃ, rajjaṃ kārehi saṃvara; Medhāvī paṇḍito cāsi , athopi ñātinaṃ hito. Taṃ taṃ ñātiparibyūḷhaṃ, nānāratanamocitaṃ; Amittā nappasahanti, indaṃva asurādhipoti.
《律仪本生》第八显示巴利原文
Saṃvarajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
463. 苏波罗迦本生(九)显示巴利原文
463. Suppārakajātakaṃ (9)
从库鲁卡恰出发的商队,为求财富远行而去;
因船只失事,这片海被称作剃刀环。
为寻求财富,从拘楼迦车启程的商人们,
因船只失事,这片海便称为火环。
就像凝乳与牛乳那样,大海显现出来;
我们请问苏波罗迦:“这是什么海?”
那些从拘楼迦车启程、寻求财富的商人们,
船只迷失之处,便被称为达地马利。
如同库沙草和谷物那样,大海便显现出来;
我们请问苏波罗迦,这片海究竟是什么海?
从库鲁叉启程,为求财富的商旅;
船已毁沉,此地因而得名库沙花环;
犹如芦苇或竹子,大海朗然映现;
我们请问苏波罗迦:“这是哪一片海?”
从库鲁叉启程,追求财富的商人们;
船只毁坏沉没后,此处便名为“芦苇花环”。
从拘卢卡恰出发,寻求财富的众商人,
船在此迷失、沉没后,这片海便被称作“母马口”。
自我记事以来,从我具足分辨能力时起,
我不曾记得,自己曾故意伤害过任何生命,哪怕只是一个。
显示巴利原文 Ummujjanti nimujjanti, manussā khuranāsikā; Suppārakaṃ taṃ pucchāma, samuddo katamo ayaṃ. Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; Nāvāya vippanaṭṭhāya, khuramālīti vuccati. Yathā aggīva suriyova , samuddo paṭidissati; Suppārakaṃ taṃ pucchāma, samuddo katamo ayaṃ. Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; Nāvāya vippanaṭṭhāya, aggimālīti vuccati. Yathā dadhīva khīraṃva , samuddo paṭidissati; Suppārakaṃ taṃ pucchāma, samuddo katamo ayaṃ. Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; Nāvāya vippanaṭṭhāya, dadhimālīti vuccati. Yathā kusova sassova, samuddo paṭidissati; Suppārakaṃ taṃ pucchāma, samuddo katamo ayaṃ. Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; Nāvāya vippanaṭṭhāya, kusamālīti vuccati. Yathā naḷova veḷūva, samuddo paṭidissati; Suppārakaṃ taṃ pucchāma, samuddo katamo ayaṃ. Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; Nāvāya vippanaṭṭhāya, naḷamālīti vuccati. Mahabbhayo bhiṃsanako, saddo suyyatimānuso ; Yathā sobbho papātova, samuddo paṭidissati; Kurukacchā payātānaṃ, vāṇijānaṃ dhanesinaṃ; Nāvāya vippanaṭṭhāya, baḷavāmukhīti vuccati. Yato sarāmi attānaṃ, yato pattosmi viññutaṃ; Nābhijānāmi sañcicca, ekapāṇampi hiṃsitaṃ; Etena saccavajjena, sotthiṃ nāvā nivattatūti.
1013 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
苏巴拉咖本生第九。显示巴利原文
Suppārakajātakaṃ navamaṃ.
师利母、优婆塞、龙中尊,次为准哈卡、法喜中尊;
次有帕尼、优檀迦罗,十车与调伏,以到达彼岸者为第九。
显示巴利原文 Sirimātusuposakanāgavaro, puna juṇhaka dhammamudayavaro; Atha pāni yudhañcayako ca, dasaratha saṃvara pāragatena navāti.
第十二集显示巴利原文
12. Dvādasakanipāto
第464篇 小鸠那罗本生(一)显示巴利原文
464. Cūḷakuṇālajātakaṃ (1)
对那些贪婪、心性轻浮、不知感恩、惯行损害之人,
非如天神般的人,不应信任女人。
她们了知不了何者已作、何者当行,也不念及母亲、父亲或兄弟;
这些非圣者逾越了正法,一味随顺自心的驱策而行。
即便丈夫长久相伴,可爱可意,对她悲悯关怀,视她如同自己的生命,
但在遭遇困境、诸事烦扰之时,她们便会弃他而去。因此,我不信赖女人。
因为女人的心犹如猿猴,又如树荫,倏忽漂移、摆动不定;
女人之心动摇不定,犹如车轮轮辋回转不息。
当她们仔细观察,见到男子拥有令人心动的财富时,
便以柔和言语将男子诱引,犹如康波迦人用嫩叶诱马入水。
当她们仔细审视,发现那男子没有令人心动的财富,
她们便从四面八方远远避开他,犹如渡过河流、到达彼岸的人丢弃筏子。
她们如磐石、似火焰,吞噬一切,诡诈锐利,如同急流之河。
她们亲近可意与不可意的对象,犹如船只往来于此岸与彼岸。
她们不属于一人,也不属于两人,如同敞开的店铺任由众人驻足。
若有人以为“她们是我的”,那便如同以网去阻挡疾风。
犹如河流、道路、酒肆、会堂与驿站,
世间所谓的妇人,便是如此,她们既无界限,亦无定准。
她们如同炽燃的火焰,外貌却似黑蛇,
犹如母牛在丰草间反复挑剔,她们一再轻慢优秀的人。
火、象、黑蛇、灌顶王,以及一切女人;
人若与这些亲近交往,须知其本性确实难以测知。
相貌不端丽、不令众人欢喜、又悭吝的女人,不应亲近;
再者,他人之妻,以及为财利而交往的女人——这五种女人皆不应亲近。
显示巴利原文 Luddhānaṃ lahucittānaṃ, akataññūna dubbhinaṃ; Nādevasatto puriso, thīnaṃ saddhātumarahati. Na tā pajānanti kataṃ na kiccaṃ, na mātaraṃ pitaraṃ bhātaraṃ vā; Anariyā samatikkantadhammā, sasseva cittassa vasaṃ vajanti. Cirānuvuṭṭhampi piyaṃ manāpaṃ, anukampakaṃ pāṇasamampi bhattuṃ ; Āvāsu kiccesu ca naṃ jahanti, tasmāhamitthīnaṃ na vissasāmi. Thīnañhi cittaṃ yathā vānarassa, kannappakannaṃ yathā rukkhachāyā; Calācalaṃ hadayamitthiyānaṃ, cakkassa nemi viya parivattati. Yadā tā passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ; Saṇhāhi vācāhi nayanti menaṃ, kambojakā jalajeneva assaṃ. Yadā na passanti samekkhamānā, ādeyyarūpaṃ purisassa vittaṃ; Samantato naṃ parivajjayanti, tiṇṇo nadīpāragatova kullaṃ. Silesūpamā sikhiriva sabbabhakkhā, tikkhamāyā nadīriva sīghasotā; Sevanti hetā piyamappiyañca, nāvā yathā orakūlaṃ parañca. Na tā ekassa na dvinnaṃ, āpaṇova pasārito; Yo tā mayhanti maññeyya, vātaṃ jālena bādhaye . Yathā nadī ca pantho ca, pānāgāraṃ sabhā papā; Evaṃ lokitthiyo nāma, velā tāsaṃ na vijjati . Ghatāsanasamā etā, kaṇhasappasirūpamā; Gāvo bahitiṇasseva, omasanti varaṃ varaṃ. Ghatāsanaṃ kuñjaraṃ kaṇhasappaṃ, muddhābhisittaṃ pamadā ca sabbā; Ete naro niccayato bhajetha, tesaṃ have dubbidu sabbabhāvo . Naccantavaṇṇā na bahūnaṃ kantā, na dakkhiṇā pamadā sevitabbā; Na parassa bhariyā na dhanassa hetu, etitthiyo pañca na sevitabbāti.
《小古纳喇本生》第一显示巴利原文
Cūḷakuṇālajātakaṃ paṭhamaṃ.
465. 《跋达萨拉本生》(二)显示巴利原文
465. Bhaddasālajātakaṃ (2)
大王,在您的国土上,众人称我为跋达萨拉;
在我安住并受尊崇的六万年中,
他们建造城邑与房舍,四方之主啊;
纵使身处种种宫殿,他们也未曾轻视于我。
当身体如此被肢解时,对我来说,死亡的痛苦并不会生起。
就像活生生被砍断手与脚,又被割掉耳朵与鼻子;
最后才再砍下头颅——那才是所谓的死亡之苦。
吉祥的娑罗树林主啊,你被一段段地砍倒,可觉得快乐吗?
我的亲人们在我身边安乐长养,靠我庇护,不受风霜侵扰。
你已思惟所应思,贤善的娑罗林王;
你志在利益亲族,朋友,我赐你无畏。
显示巴利原文 Kā tvaṃ suddhehi vatthehi, aghe vehāyasaṃ ṭhitā; Kena tyāssūni vattanti, kuto taṃ bhayamāgataṃ. Taveva deva vijite, bhaddasāloti maṃ vidū; Saṭṭhi vassasahassāni, tiṭṭhato pūjitassa me. Kārayantā nagarāni, agāre ca disampati; Vividhe cāpi pāsāde, na maṃ te accamaññisuṃ; Yatheva maṃ te pūjesuṃ, tatheva tvampi pūjaya. Taṃ ivāhaṃ na passāmi, thūlaṃ kāyena te dumaṃ; Ārohapariṇāhena, abhirūposi jātiyā. Pāsādaṃ kārayissāmi, ekatthambhaṃ manoramaṃ; Tattha taṃ upanessāmi, ciraṃ te yakkha jīvitaṃ. Evaṃ cittaṃ udapādi, sarīrena vinābhāvo; Puthuso maṃ vikantitvā, khaṇḍaso avakantatha. Agge ca chetvā majjhe ca, pacchā mūlamhi chindatha ; Evaṃ me chijjamānassa, na dukkhaṃ maraṇaṃ siyā. Hatthapādaṃ yathā chinde , kaṇṇanāsañca jīvato; Tato pacchā siro chinde, taṃ dukkhaṃ maraṇaṃ siyā. Sukhaṃ nu khaṇḍaso chinnaṃ, bhaddasālavanappati; Kiṃ hetu kiṃ upādāya, khaṇḍaso chinnamicchasi. Yañca hetumupādāya, hetuṃ dhammūpasaṃhitaṃ; Khaṇḍaso chinnamicchāmi, mahārāja suṇohi me. Ñātī me sukhasaṃvaddhā, mama passe nivātajā; Tepihaṃ upahiṃseyyaṃ, paresaṃ asukhocitaṃ. Ceteyyarūpaṃ cetesi, bhaddasālavanappati; Hitakāmosi ñātīnaṃ, abhayaṃ samma dammi teti.
跋陀萨喇本生·第二显示巴利原文
Bhaddasālajātakaṃ dutiyaṃ.
四六六 海商本生(三)显示巴利原文
466. Samuddavāṇijajātakaṃ (3)
那些人耕种收获,依业果而活命;
他们与此岛无缘。此岛远胜赡部洲!
当月亮在第十五日圆满升起之时,大海将掀起巨浪;
这壮丽的岛屿将被吞没。莫让它毁了你们全部!速往他处避难而去。
这大海的澎湃潮水决然不会淹没这座壮丽的岛屿——
我已从众多征兆中得见此事。不必惧怕,何须忧伤?你们应当欢喜。
这座庄严的住处,饮食丰足,你们已然抵达;
我全然不见你们有丝毫危险,你们当与儿孙一同欢喜。
那位居于南方的天神呼唤‘安稳’,他所说的即是真实。
这北方的夜叉不知是险非险。莫要害怕!何必忧伤?欢喜庆贺吧!
让我们聚集一处,共同打造一艘船,一艘坚固而装备周全的船。
如果这位南方夜叉所言真实,那北方夜叉的驳斥便是徒劳。
这艘船即可在危难时为我们所用,我们也无需舍弃此岛。
切莫在最初那最胜之说现前时,却去接受后来遇见的低劣之言;
若有人于此经过审细抉择,取受真实,此人便能抵达最胜之地。
恰如那些商人,在汪洋大海之中,依各自之业而平安得渡;
洞彻未来的义利之后,具足广慧之人,于极微细处亦不违越。
愚人为欲味所惑,不能洞晓未来的义利;
他们沉没于现前生起的事务,如同困在大海中央的人。
应当预先准备未来应做之事:‘莫让应做之事,在事到临头时折磨我’;
像这样预先备办应做之事的人,应做之事在事到临头时,便不会折磨于他。
显示巴利原文 Kasanti vapanti te janā, manujā kammaphalūpajīvino; Nayimassa dīpakassa bhāgino, jambudīpā idameva no varaṃ. Tipañcarattūpagatamhi cande, vego mahā hehiti sāgarassa; Uplavissaṃ dīpamimaṃ uḷāraṃ, mā vo vadhī gacchatha leṇamaññaṃ. Na jātuyaṃ sāgaravārivego, uplavissaṃ dīpamimaṃ uḷāraṃ; Taṃ me nimittehi bahūhi diṭṭhaṃ, mā bhetha kiṃ socatha modathavho . Pahūtabhakkhaṃ bahuannapānaṃ, pattattha āvāsamimaṃ uḷāraṃ; Na vo bhayaṃ paṭipassāmi kiñci, āputtaputtehi pamodathavho. Yo devoyaṃ dakkhiṇāyaṃ disāyaṃ, khemanti pakkosati tassa saccaṃ; Na uttaro vedi bhayābhayassa, mā bhetha kiṃ socatha modathavho. Yathā ime vippavadanti yakkhā, eko bhayaṃ saṃsati khemameko; Tadiṅgha mayhaṃ vacanaṃ suṇātha, khippaṃ lahuṃ mā vinassimha sabbe. Sabbe samāgamma karoma nāvaṃ, doṇiṃ daḷhaṃ sabbayantūpapannaṃ; Sace ayaṃ dakkhiṇo saccamāha, moghaṃ paṭikkosati uttaroyaṃ; Sā ceva no hehiti āpadatthā, imañca dīpaṃ na pariccajema. Sace ca kho uttaro saccamāha, moghaṃ paṭikkosati dakkhiṇoyaṃ; Tameva nāvaṃ abhiruyha sabbe, evaṃ mayaṃ sotthi taremu pāraṃ. Na ve sugaṇhaṃ paṭhamena seṭṭhaṃ, kaniṭṭhamāpāthagataṃ gahetvā; Yo cīdha tacchaṃ paviceyya gaṇhati , sa ve naro seṭṭhamupeti ṭhānaṃ. Yathāpi te sāgaravārimajjhe, sakammunā sotthi vahiṃsu vāṇijā; Anāgatatthaṃ paṭivijjhiyāna, appampi nācceti sa bhūripañño. Bālā ca mohena rasānugiddhā, anāgataṃ appaṭivijjhiyatthaṃ; Paccuppanne sīdanti atthajāte, samuddamajjhe yathā te manussā. Anāgataṃ paṭikayirātha kiccaṃ, ‘‘mā maṃ kiccaṃ kiccakāle byadhesi’’; Taṃ tādisaṃ paṭikata kiccakāriṃ, na taṃ kiccaṃ kiccakāle byadhetīti.
海商本生第三显示巴利原文
Samuddavāṇijajātakaṃ tatiyaṃ.
四六七 欲乐本生显示巴利原文
467. Kāmajātakaṃ (4)
求欲者若有所求,若彼所求得成就;
彼必心满意足喜,得偿所愿人欣悦。
欲乐之人若有所求,当其所求成办之时,
其后于他诸欲,便更生渴爱,如同于法生渴爱一般。
正如生角的公牛,随着身体长大,角也随之增长;
如是迟钝之人,愚昧无知者,
随着他不断滋长,渴爱与贪欲便愈发炽盛。
土地、稻谷、牛马、奴仆、侍从,
即使布施一人犹嫌不足,所以智者应当平等而行。
国王以威力征服大地,安居于直至海边之国土,
对此岸之海尚不知足,却还希求彼岸之海。
只要一再地忆念诸欲,心终不得满足;
由此清醒、回头,看清真相,他们才算真正满足——那些以智慧为满足的人。
以智慧而得满足,这是最上的满足,他不会靠着欲乐来获得满足;
以智慧得满足者,不为渴爱所制。
他当削减对欲乐的贪染,成为少欲、不贪婪的人;
纵如大海般浩瀚,人也不会因欲乐而满足。
譬如车匠切割皮革,制成鞋履;
舍离一分欲乐,便成就一分安乐;
若求一切安乐,当舍一切欲乐。
显示巴利原文 Kāmaṃ kāmayamānassa, tassa ce taṃ samijjhati; Addhā pītimano hoti, laddhā macco yadicchati. Kāmaṃ kāmayamānassa, tassa ce taṃ samijjhati; Tato naṃ aparaṃ kāme, dhamme taṇhaṃva vindati. Gavaṃva siṅgino siṅgaṃ, vaḍḍhamānassa vaḍḍhati; Evaṃ mandassa posassa, bālassa avijānato; Bhiyyo taṇhā pipāsā ca, vaḍḍhamānassa vaḍḍhati. Pathabyā sāliyavakaṃ, gavassaṃ dāsaporisaṃ; Datvā ca nālamekassa, iti vidvā samaṃ care. Rājā pasayha pathaviṃ vijitvā, sasāgarantaṃ mahimāvasanto; Oraṃ samuddassa atittarūpo , pāraṃ samuddassapi patthayetha. Yāva anussaraṃ kāme, manasā titti nājjhagā; Tato nivattā paṭikamma disvā, te ve sutittā ye paññāya tittā. Paññāya tittinaṃ seṭṭhaṃ, na so kāmehi tappati; Paññāya tittaṃ purisaṃ, taṇhā na kurute vasaṃ. Apacinetheva kāmānaṃ , appicchassa alolupo; Samuddamatto puriso, na so kāmehi tappati. Rathakārova cammassa, parikantaṃ upāhanaṃ; Yaṃ yaṃ cajati kāmānaṃ, taṃ taṃ sampajjate sukhaṃ; Sabbaṃ ce sukhamiccheyya, sabbe kāme pariccaje. Aṭṭha te bhāsitā gāthā, sabbā honti sahassiyo ; Paṭigaṇha mahābrahme, sādhetaṃ tava bhāsitaṃ. Na me attho sahassehi, satehi nahutehi vā; Pacchimaṃ bhāsato gāthaṃ, kāme me na rato mano. Bhadrako vatāyaṃ māṇavako, sabbalokavidū muni; Yo imaṃ taṇhaṃ dukkhajananiṃ, parijānāti paṇḍitoti.
欲本生(四)显示巴利原文
Kāmajātakaṃ catutthaṃ.
四六八·阇那善陀本生(五)显示巴利原文
468. Janasandhajātakaṃ (5)
确实,有这十种事,是往昔从未曾行过的——
事后他便会懊悔,阇那善陀这样说道。
未得财富便忧恼,只因往昔未积聚;
我过去不曾寻求财富,因此事后追悔不已。
往昔良机在前,我却未曾习得一技之长;
无技艺者,活命艰辛,如今想来,追悔莫及。
从前我是一个虚诳伪证之人,好两舌,专行背后谤毁;
性情暴躁,言语粗恶,事后追悔莫及。
过去我杀生害命,残忍而无慈心;
对众生全无恭敬尊重,事后追悔莫及。
在那么多贤淑未婚的女子当中,
我却去亲近他人妻室,如今事后追悔不已。
当丰足的饮食现前备好之时,
往昔我不曾行布施,如今追悔莫及。
对于年迈力衰、青春已逝的父母,
我有能力,却未行奉养,如今追悔不已。
能赐予一切爱欲满足的老师之教,
我轻慢了自己的父亲,如今追悔不已。
亦对持戒博闻的沙门与婆罗门,
过去未曾亲近奉事,如今便事后懊悔。
苦行已修为善,亲近寂静者亦为善;
过去未曾修习苦行,如今便事后懊悔。
凡是能够如理实践这些处的人,
他履行了人的责任之后,将来就不会懊悔。
显示巴利原文 Dasa khalu imāni ṭhānāni, yāni pubbe akaritvā; Sa pacchā manutappati, iccevāha janasandho. Aladdhā vittaṃ tappati, pubbe asamudānitaṃ; Na pubbe dhanamesissaṃ, iti pacchānutappati. Sakyarūpaṃ pure santaṃ, mayā sippaṃ na sikkhitaṃ; Kicchā vutti asippassa, iti pacchānutappati. Kūṭavedī pure āsiṃ, pisuṇo piṭṭhimaṃsiko; Caṇḍo ca pharuso cāpi , iti pacchānutappati. Pāṇātipātī pure āsiṃ, luddo cāpi anāriyo; Bhūtānaṃ nāpacāyissaṃ, iti pacchānutappati. Bahūsu vata santīsu, anāpādāsu itthisu; Paradāraṃ asevissaṃ, iti pacchānutappati. Bahumhi vata santamhi, annapāne upaṭṭhite; Na pubbe adadaṃ dānaṃ, iti pacchānutappati. Mātaraṃ pitarañcāpi, jiṇṇakaṃ gatayobbanaṃ ; Pahu santo na posissaṃ, iti pacchānutappati. Ācariyamanusatthāraṃ , sabbakāmarasāharaṃ; Pitaraṃ atimaññissaṃ, iti pacchānutappati. Samaṇe brāhmaṇe cāpi, sīlavante bahussute; Na pubbe payirupāsissaṃ, iti pacchānutappati. Sādhu hoti tapo ciṇṇo, santo ca payirupāsito; Na ca pubbe tapo ciṇṇo, iti pacchānutappati. Yo ca etāni ṭhānāni, yoniso paṭipajjati; Karaṃ purisakiccāni, sa pacchā nānutappatīti.
阇那桑德本生第五。显示巴利原文
Janasandhajātakaṃ pañcamaṃ.
四六九·大黑本生(六)显示巴利原文
469. Mahākaṇhajātakaṃ (6)
色黑如漆,狰狞可畏,白牙闪烁光芒;
五绳加身,你的狗却为何哀嚎?
乌西那迦,这并非为了鹿群的利益;
当它成为人们的祸患时,黑犬便会被释放。
手持钵盂的沙门们,剃除须发,身披袈裟;
当人们以犁耕作之时,黑犬便得解脱。
这些苦行的出家女尼,剃除须发,身披袈裟;
当她们行于世间之时,黑犬便得解脱。
长唇结发修行者,齿垢头尘满覆;
当债主登门催索之时,黑犬便得以脱身。
婆罗门们以殊胜的方式掌握了萨维特里赞歌与祭祀的仪轨;
为谋生计而举行祭祀时,迦那便得脱身。
即使是对年迈力衰、青春已逝的父母,
虽有赡养之力却弃而不养,那时黑犬便脱身而去。
即使父母已年迈力衰、青春不再,
当愚昧之人说出“你们是”时,黑耳便得解脱。
阿阇黎之妻、女友、舅母、姑母
当女人们步入世间,那时黑耳便将解脱。
婆罗门们持剑与盾,高举着刀;
他们于道路上作劫杀之事,那时黑耳便将解脱。
皮肤干枯、颤抖不止,臂膀粗壮,却毫不显眼;
当他们制造朋友间的分裂时,那时候,黑马将得解脱。
这些人,心怀欺诈、善于哄骗、专思恶人之行,
待这些人出现于世间,黑马便将获得解脱。
显示巴利原文 Kaṇho kaṇho ca ghoro ca, sukkadāṭho pabhāsavā ; Baddho pañcahi rajjūhi, kiṃ ravi sunakho tava. Nāyaṃ migānamatthāya, usīnaka bhavissati; Manussānaṃ anayo hutvā, tadā kaṇho pamokkhati. Pattahatthā samaṇakā, muṇḍā saṅghāṭipārutā; Naṅgalehi kasissanti, tadā kaṇho pamokkhati. Tapassiniyo pabbajitā, muṇḍā saṅghāṭipārutā; Yadā loke gamissanti, tadā kaṇho pamokkhati. Dīghottaroṭṭhā jaṭilā, paṅkadantā rajassirā; Iṇaṃ codāya gacchanti, tadā kaṇho pamokkhati. Adhicca vede sāvittiṃ, yaññatantañca brāhmaṇā; Bhatikāya yajissanti, tadā kaṇho pamokkhati. Mātaraṃ pitarañcāpi, jiṇṇakaṃ gatayobbanaṃ; Pahū santo na bharanti, tadā kaṇho pamokkhati. Mātaraṃ pitarañcāpi, jiṇṇakaṃ gatayobbanaṃ; Bālā tumheti vakkhanti, tadā kaṇho pamokkhati. Ācariyabhariyaṃ sakhiṃ , mātulāniṃ pitucchakiṃ ; Yadā loke gamissanti, tadā kaṇho pamokkhati. Asicammaṃ gahetvāna, khaggaṃ paggayha brāhmaṇā; Panthaghātaṃ karissanti, tadā kaṇho pamokkhati. Sukkacchavī vedhaverā, thūlabāhū apātubhā; Mittabhedaṃ karissanti, tadā kaṇho pamokkhati. Māyāvino nekatikā, asappurisacintakā; Yadā loke bhavissanti, tadā kaṇho pamokkhatīti.
大黑本生 第六显示巴利原文
Mahākaṇhajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
470. 结居咤本生 (7)显示巴利原文
470. Kosiyajātakaṃ (7)
我不买,也不卖,更无积蓄;
这少得可怜的一点食物,这一钵粥,实在不敷两人分食。
从微少之中当布施微少,从中等之中当布施中等;
拥有众多财物的人,应当广行布施;完全不施,则不合乎正道。
他的供奉徒然无果,他的精勤亦徒劳无功;
若有客在座,却独自一人享用食物。
在多纳的丁巴鲁渡口——那水势汹涌、奔腾激荡的大河之中。
在那里,他的祭祀得以成就;在那里,他的心愿得以圆满。
这些婆罗门确实容光威严,而你们的这只狗,又是何因缘?
你们显现出高低不一的种种容色,婆罗门们,请告诉我们,你们究竟是谁?
月亮与太阳都来至此地,而这位是摩多利,诸天的御者。
手鼓、杖鼓、铜鼓与大鼓等种种乐器,
他们唤醒那沉睡之人,醒来者便心生欢喜。
凡是那些悭吝、刻薄,又辱骂沙门与婆罗门者,
他们就在此世舍弃身躯,身坏命终后便堕入地狱。
那些期待善趣的人,安住于法,克己自制,亦能分享;
他们就在此生弃舍身命之后,身坏命终,便往生善趣。
你在过去世曾是我们的亲人,那时你悭吝、暴躁、行恶法;
我们正是为了你的利益而来,莫让这行恶法者堕入地狱。
的确,你们是真心为我好,才这般教导我;
我定当依此而行,这一切皆出自欲利益我者之言。
我亦没有任何不可布施之物,乃至未先布施的水,我亦不饮。
帝释天啊,若我如此恒常布施,这些财富必将耗尽;
帝释天,那时我将舍离所有欲乐,出家修行。
显示巴利原文 Neva kiṇāmi napi vikkiṇāmi, na cāpi me sannicayo ca atthi ; Sukiccharūpaṃ vatidaṃ parittaṃ, patthodano nālamayaṃ duvinnaṃ. Appamhā appakaṃ dajjā, anumajjhato majjhakaṃ; Bahumhā bahukaṃ dajjā, adānaṃ nupapajjati . Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca. Ariyamaggaṃ samārūha , nekāsī labhate sukhaṃ. Moghañcassa hutaṃ hoti, moghañcāpi samīhitaṃ; Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, eko bhuñjati bhojanaṃ. Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ. Saccañcassa hutaṃ hoti, saccañcāpi samīhitaṃ; Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, neko bhuñjati bhojanaṃ. Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ. Sarañca juhati poso, bahukāya gayāya ca; Doṇe timbarutitthasmiṃ, sīghasote mahāvahe. Atra cassa hutaṃ hoti, atra cassa samīhitaṃ; Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, neko bhuñjati bhojanaṃ. Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ. Baḷisañhi so nigilati , dīghasuttaṃ sabandhanaṃ; Atithismiṃ yo nisinnasmiṃ, eko bhuñjati bhojanaṃ. Taṃ taṃ vadāmi kosiya, dehi dānāni bhuñja ca; Ariyamaggaṃ samārūha, nekāsī labhate sukhaṃ. Uḷāravaṇṇā vata brāhmaṇā ime, ayañca vo sunakho kissa hetu; Uccāvacaṃ vaṇṇanibhaṃ vikubbati, akkhātha no brāhmaṇā ke nu tumhe. Cando ca suriyo ca ubho idhāgatā, ayaṃ pana mātali devasārathi; Sakkohamasmi tidasānamindo, eso ca kho pañcasikhoti vuccati. Pāṇissarā mudiṅgā ca , murajālambarāni ca; Suttamenaṃ pabodhenti, paṭibuddho ca nandati. Ye kecime maccharino kadariyā, paribhāsakā samaṇabrāhmaṇānaṃ; Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti. Ye kecime suggatimāsamānā , dhamme ṭhitā saṃyame saṃvibhāge; Idheva nikkhippa sarīradehaṃ, kāyassa bhedā sugatiṃ vajanti. Tvaṃ nosi ñāti purimāsu jātisu, so maccharī rosako pāpadhammo; Taveva atthāya idhāgatamhā, mā pāpadhammo nirayaṃ gamittha . Addhā hi maṃ vo hitakāmā, yaṃ maṃ samanusāsatha; Sohaṃ tathā karissāmi, sabbaṃ vuttaṃ hitesibhi. Esāhamajjeva upāramāmi, na cāpihaṃ kiñci kareyya pāpaṃ; Na cāpi me kiñci adeyyamatthi, na cāpidatvā udakaṃ pivāmi . Evañca me dadato sabbakālaṃ , bhogā ime vāsava khīyissanti; Tato ahaṃ pabbajissāmi sakka, hitvāna kāmāni yathodhikānīti.
拘舍本生 第七显示巴利原文
Kosiyajātakaṃ sattamaṃ.
471. 婆利娑问本生 (8)显示巴利原文
471. Meṇḍakapañhajātakaṃ (8)
如果你们今天早餐时,不能对我说出此问的答案,
我将把你们全部驱离国境,因为与劣慧之人共处,毫无义利。
在那可怖的群众聚集之处,在众生喧嚣、喧腾汇聚之时,
心神散乱、意念纷驰,我们无法就此提问向你阐明。
他们一心专注,各各自行,退至僻静处,思惟其义;
智者在独处中善加思择之后,人主啊,便将宣说此义。
他们却不曾为狗铺上垫褥,却又说羊和狗之间存有交情。
端坐于殊胜宫殿的毗提诃王,观见它们这般彼此交替供养。
据闻,那位人主亲眼得见——那正是饥饿之人满口塞满食物时的模样。
这于我真是不小的收获,殊为难得,我族中竟能有这样的智者。
骡车各一辆,繁荣富饶的上等村落各一座;
诸位智者,因你们善妙的论述,我心生极大欢喜,将这一切都赐予你们。
显示巴利原文 Yesaṃ na kadāci bhūtapubbaṃ, sakhyaṃ sattapadampimasmi loke; Jātā amittā duve sahāyā, paṭisandhāya caranti kissa hetu. Yadi me ajja pātarāsakāle, pañhaṃ na sakkuṇeyyātha vattumetaṃ; Raṭṭhā pabbājayissāmi vo sabbe, na hi mattho duppaññajātikehi. Mahājanasamāgamamhi ghore, janakolāhalasaṅgamamhi jāte; Vikkhittamanā anekacittā, pañhaṃ na sakkuṇoma vattumetaṃ. Ekaggacittāva ekamekā, rahasi gatā atthaṃ nicintayitvā ; Paviveke sammasitvāna dhīrā, atha vakkhanti janinda etamatthaṃ. Uggaputta-rājaputtiyānaṃ, urabbhassa maṃsaṃ piyaṃ manāpaṃ; Na sunakhassa te adenti maṃsaṃ, atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa. Cammaṃ vihananti eḷakassa, assapiṭṭhattharassukhassa hetu; Na ca te sunakhassa attharanti, atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa. Āvellitasiṅgiko hi meṇḍo, na ca sunakhassa visāṇakāni atthi; Tiṇabhakkho maṃsabhojano ca, atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa. Tiṇamāsi palāsamāsi meṇḍo, na ca sunakho tiṇamāsi no palāsaṃ; Gaṇheyya suṇo sasaṃ biḷāraṃ, atha meṇḍassa suṇena sakhyamassa. Aṭṭhaḍḍhapado catuppadassa, meṇḍo aṭṭhanakho adissamāno; Chādiyamāharatī ayaṃ imassa, maṃsaṃ āharatī ayaṃ amussa. Pāsādavaragato videhaseṭṭho, vitihāraṃ aññamaññabhojanānaṃ; Addakkhi kira sakkhikaṃ janindo, bubhukkassa puṇṇaṃ mukhassa cetaṃ. Lābhā vata me anapparūpā, yassa medisā paṇḍitā kulamhi; Pañhassa gambhīragataṃ nipuṇamatthaṃ, paṭivijjhanti subhāsitena dhīrā. Assatarirathañca ekamekaṃ, phītaṃ gāmavarañca ekamekaṃ; Sabbesaṃ vo dammi paṇḍitānaṃ, paramappatītamano subhāsitenāti.
绵羊问本生·第八显示巴利原文
Meṇḍakapañhajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
四七二 大莲花本生谭(九)显示巴利原文
472. Mahāpadumajātakaṃ (9)
统治者若不亲自细察,便施加惩罚,
而那未经审察便动刑的刹帝利,
他所吞下的是带刺之物,犹如天生的盲者吞下带蝇之食。
对不应施罚者施以刑罚,对应受罚者却无所加责;
犹如盲者行于崎岖道,不识平坦与坎坷。
若人能于一切粗细之事,全然了知其差别,
善知善见之后,再去教导他人,方有言说的资格。
显示巴利原文 Nādaṭṭhā parato dosaṃ, aṇuṃ thūlāni sabbaso; Issaro paṇaye daṇḍaṃ, sāmaṃ appaṭivekkhiya. Yo ca appaṭivekkhitvā, daṇḍaṃ kubbati khattiyo; Sakaṇṭakaṃ so gilati, jaccandhova samakkhikaṃ. Adaṇḍiyaṃ daṇḍayati , daṇḍiyañca adaṇḍiyaṃ ; Andhova visamaṃ maggaṃ, na jānāti samāsamaṃ. Yo ca etāni ṭhānāni, aṇuṃ thūlāni sabbaso; Sudiṭṭhamanusāseyya, sa ve voharitu marahati. Nekantamudunā sakkā, ekantatikhiṇena vā; Attaṃ mahante ṭhapetuṃ , tasmā ubhayamācare. Paribhūto mudu hoti, atitikkho ca veravā; Etañca ubhayaṃ ñatvā, anumajjhaṃ samācare.
1360 1. 坚固品显示巴利原文
1. Daḷhavaggo
贪染之人多言,瞋怒之人也多言;
大王,你不可因一女子而杀害自己的儿子。
世间一切人合为一边,而此女子独为另一边;
我正因此依之而行,你们且循原路返回吧。
在那深邃至极、极难度脱的地狱里;
从险峻山崖坠落,你当时何以未死?
在那里,一条力大如山的龙挺起了颈冠;
它用身体将我紧紧缠住,我因此才得以不死。
来吧,王子,让我护送你回到自己的家;
尊者,请您即位治理国家吧,在那森林里又能做什么呢?
就像有人吞下鱼钩,再血淋淋地将它拔出;
拔出之后,他才得安乐——我看自己的处境也是如此。
显示巴利原文 Bahumpi ratto bhāseyya, duṭṭhopi bahu bhāsati; Na itthikāraṇā rāja, puttaṃ ghātetumarahasi. Sabbova loko ekato , itthī ca ayamekikā; Tenāhaṃ paṭipajjissaṃ, gacchatha pakkhipatheva taṃ. Anekatāle narake, gambhīre ca suduttare ; Pātito giriduggasmiṃ, kena tvaṃ tattha nāmari. Nāgo jātaphaṇo tattha, thāmavā girisānujo; Paccaggahi maṃ bhogehi, tenāhaṃ tattha nāmariṃ. Ehi taṃ paṭinessāmi, rājaputta sakaṃ gharaṃ; Rajjaṃ kārehi bhaddante, kiṃ araññe karissasi. Yathā gilitvā baḷisaṃ, uddhareyya salohitaṃ; Uddharitvā sukhī assa, evaṃ passāmi attanaṃ . Kiṃ nu tvaṃ baḷisaṃ brūsi, kiṃ tvaṃ brūsi salohitaṃ; Kiṃ nu tvaṃ ubbhataṃ brūsi, taṃ me akkhāhi pucchito.
所谓鱼钩,我说的是爱欲;所谓血肉,我说的是象与马。显示巴利原文
Kāmāhaṃ baḷisaṃ brūmi, hatthiassaṃ salohitaṃ;
我所说的舍弃,即是取出——刹帝利,你应当这样了知。
战遮摩纳女为母亲,提婆达多为父亲;
阿难尊者是贤智之龙,舍利弗尊者为天神。
显示巴利原文 Cattāhaṃ ubbhataṃ brūmi, evaṃ jānāhi khattiya. Ciñcāmāṇavikā mātā, devadatto ca me pitā; Ānando paṇḍito nāgo, sāriputto ca devatā; Rājaputto ahaṃ āsiṃ , evaṃ dhāretha jātakanti.
大莲花本生 第九显示巴利原文
Mahāpadumajātakaṃ navamaṃ.
473. 敌友本生(第十)显示巴利原文
473. Mittāmittajātakaṃ (10)
见之不露笑容,亦不表示欢迎;
不与他目光相接,处处与他相违。
他亲近冤家,却不亲近真正的善友;
他遮止欣求善德之人,却称赞辱骂者。
见他人落难,他便满心欢喜;见他人兴旺,他却闷闷不乐。
于是他对那人起怜悯心,感叹道:“啊,愿他也能获得这样的食物!”
显示巴利原文 Kāni kammāni kubbānaṃ, kathaṃ viññū parakkame; Amittaṃ jāneyya medhāvī, disvā sutvā ca paṇḍito. Na naṃ umhayate disvā, na ca naṃ paṭinandati; Cakkhūni cassa na dadāti, paṭilomañca vattati. Amitte tassa bhajati, mitte tassa na sevati; Vaṇṇakāme nivāreti, akkosante pasaṃsati. Guyhañca tassa nakkhāti, tassa guyhaṃ na gūhati; Kammaṃ tassa na vaṇṇeti, paññassa nappasaṃsati. Abhave nandati tassa, bhave tassa na nandati; Accheraṃ bhojanaṃ laddhā, tassa nuppajjate sati; Tato naṃ nānukampati, aho sopi labheyyito. Iccete soḷasākārā, amittasmiṃ patiṭṭhitā; Yehi amittaṃ jāneyya, disvā sutvā ca paṇḍito. Kāni kammāni kubbānaṃ, kathaṃ viññū parakkame; Mittaṃ jāneyya medhāvī, disvā sutvā ca paṇḍito. Pavutthaṃ tassa sarati, āgataṃ abhinandati; Tato kelāyito hoti, vācāya paṭinandati. Mitte tasseva bhajati, amitte tassa na sevati; Akkosante nivāreti, vaṇṇakāme pasaṃsati. Guyhañca tassa akkhāti, tassa guyhañca gūhati; Kammañca tassa vaṇṇeti, paññaṃ tassa pasaṃsati. Bhave ca nandati tassa , abhave tassa na nandati; Accheraṃ bhojanaṃ laddhā, tassa uppajjate sati; Tato naṃ anukampati, aho sopi labheyyito. Iccete soḷasākārā, mittasmiṃ suppatiṭṭhitā; Yehi mittañca jāneyya , disvā sutvā ca paṇḍitoti.
1418 其摄颂云:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
友敌本生第十显示巴利原文
Mittāmittajātakaṃ dasamaṃ.
随后,黑者、苏柯西雅、曼达瓦罗,接着是莲花,而后是友德沙——如此共十位。
显示巴利原文 Lahucitta sasāla kasanti puna, atha kāma dasakhaluṭṭhānavaro; Atha kaṇha sukosiya meṇḍavaro, padumo puna mittavarena dasāti.
第十三 十三集显示巴利原文
13. Terasakanipāto
四七四 芒果本生(一)显示巴利原文
474. Ambajātakaṃ (1)
梵行者,往昔您曾为我带来大大小小的芒果;
梵志啊,如今您用的仍是那些咒语,树木却不再结果了。
我等候星辰会和,寻觅吉时良辰,于咒语中却不见时机;
一旦星宿会合、时机成熟,我定会带来丰盛的芒果。
从前你从不谈星宿会合,也不提刹那、须臾;
如今却自己带来了这许多芒果,色泽、香气、滋味悉皆具足。
婆罗门啊,过去你依凭咒语,树木便会结果;
如今你连这咒语也不能念诵了,那么,你今日之法又是什么呢?
一位旃陀罗之子将它授予了我,并依法为我解说咒语及其规则;
千万不要问我他的名字与种姓,这秘密一旦被问起,咒语便会失去效力。
那就是我——在众人中受国王询问,被虚伪征服,而说了虚妄之语;
我错误地说‘这些是婆罗门的真言’,咒语因此离我而去,我唯有可怜地哭泣。
蓖麻树、无患子树,或是珊瑚树;
采蜜人得蜂蜜,那确是他的树中至胜。
刹帝利、婆罗门、吠舍,以及首陀罗、旃陀罗、补羯娑;
从谁那里了知法,那人才是人中的至尊。
你们惩罚并杀害了此人,再扼住他的脖颈,将他摔倒在地吧,这个卑贱之徒!
他历尽艰辛才获得的最上义利,却因傲慢与过慢而亲手毁坏。
正如将深坑、洞穴、地狱、腐足陷阱误认作平地,而坠落其中。
如同误认绳索而踩到黑蛇,又如盲人却试图执取光明;
有智慧的人啊,正是如此,我这个失足之人,请将我已放弃的谋略,再次传授于我。
我曾依法将智谋传授于你,你也如法受持了它;
我虽曾满怀欣喜称叹你天性良善,然而那安住于法的智语,你切莫舍弃。
愚者啊,费尽艰辛才得来的智语,在这人间是何等稀有难得;
他虽然得以活命,却因缺少智慧,口出虚诳,便把那智语毁坏了。
对于愚钝、痴迷、忘恩负义、口出虚言、不调御者,
我们不会把这样的智语付与他。这智语从哪里来,便回哪里去吧,我不中意你。
显示巴利原文 Ahāsi me ambaphalāni pubbe, aṇūni thūlāni ca brahmacāri; Teheva mantehi na dāni tuyhaṃ, dumapphalā pātubhavanti brahme. Nakkhattayogaṃ paṭimānayāmi, khaṇaṃ muhuttañca mante na passaṃ ; Nakkhattayogañca khaṇañca laddhā, addhāharissambaphalaṃ pahūtaṃ. Nakkhattayogaṃ na pure abhāṇi, khaṇaṃ muhuttaṃ na pure asaṃsi; Sayaṃ harī ambaphalaṃ pahūtaṃ, vaṇṇena gandhena rasenupetaṃ. Mantābhijappena pure hi tuyhaṃ, dumapphalā pātubhavanti brahme; Svājja na pāresi jappampi mantaṃ , ayaṃ so ko nāma tavajja dhammo. Caṇḍālaputto mama sampadāsi, dhammena mante pakatiñca saṃsi; Mā cassu me pucchito nāmagottaṃ, guyhittho atthaṃ vijaheyya manto . Sohaṃ janindena janamhi puṭṭho, makkhābhibhūto alikaṃ abhāṇiṃ; ‘‘Mantā ime brāhmaṇassā’’ti micchā, pahīnamanto kapaṇo rudāmi. Eraṇḍā pucimandā vā, atha vā pālibhaddakā; Madhuṃ madhutthiko vinde, so hi tassa dumuttamo. Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; Yamhā dhammaṃ vijāneyya, so hi tassa naruttamo. Imassa daṇḍañca vadhañca datvā, gale gahetvā khalayātha jammaṃ; Yo uttamatthaṃ kasirena laddhaṃ, mānātimānena vināsayittha. Yathā samaṃ maññamāno pateyya, sobbhaṃ guhaṃ narakaṃ pūtipādaṃ; Rajjūti vā akkame kaṇhasappaṃ, andho yathā jotimadhiṭṭhaheyya; Evampi maṃ tvaṃ khalitaṃ sapañña , pahīnamantassa punappadāhi . Dhammena mantaṃ tava sampadāsiṃ, tuvampi dhammena pariggahesi; Pakatimpi te attamano asaṃsiṃ, dhamme ṭhitaṃ taṃ na jaheyya manto. Yo bāla mantaṃ kasirena laddhaṃ, yaṃ dullabhaṃ ajja manussaloke; Kiñcāpi laddhā jīvituṃ appapañño , vināsayī alikaṃ bhāsamāno. Bālassa mūḷhassa akataññuno ca, musā bhaṇantassa asaññatassa; Mante mayaṃ tādisake na dema, kuto mantā gaccha na mayha ruccasīti.
芒果本生 第一显示巴利原文
Ambajātakaṃ paṭhamaṃ.
四七五 颤栗本生谭(二)显示巴利原文
475. Phandanajātakaṃ (2)
手持斧头的人,走进树林,伫立在那儿;
朋友,我问你,请告诉我,你想砍伐什么树木?
你如鹿一般在林间漫游,行过平坦与崎岖之处;
朋友,我问你,请告诉我:何种木材制成轮毂最为坚固?
既非婆罗树,亦非金合欢树,不是阿萨迦那树,更不消说陀婆树了;
有一种树名为芬陀那,它的木材用来做轮毂最为坚固。
朋友,我向你请教,请你告诉我,好让我们能够辨识那芬陀那树。
那树的枝条垂挂,弯而不折;
那树名为帕达纳,我正立于其根下。
辐条、轮毂,以及车辕与轮辋,
这一切你尽可用来作务,这棵摇动的树会很顺手。
这时,连那棵摇动的树也应声说道:
我也有一句话要说,跋罗陀婆阇,请你听我说。
从轴肩处,按四指宽截下木料;
以此接合轮辋,这样车子便更为牢固。
就这样,那棵摇动的树也即刻结下怨仇;
它给已生与未生的车轴,都带来痛苦。
如是,摇动树敌视车轴,车轴亦敌视摇动树;
它们相互争执,彼此杀害。
同样,人们只要生起争执,
他们便如那车轴一般,跳起了孔雀舞。
所有聚集在此的人啊,我为你们说这番话,愿你们吉祥。
要彼此和睦相处,不要争执,不要让内心因嫉妒而动摇。
显示巴利原文 Kuṭhārihattho puriso, vanamogayha tiṭṭhasi; Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṃ dāruṃ chetumicchasi. Isso vanāni carasi, samāni visamāni ca; Puṭṭho me samma akkhāhi, kiṃ dāruṃ nemiyā daḷhaṃ. Neva sālo na khadiro, nāssakaṇṇo kuto dhavo; Rukkho ca phandano nāma, taṃ dāruṃ nemiyā daḷhaṃ. Kīdisānissa pattāni, khandho vā pana kīdiso; Puṭṭho me samma akkhāhi, yathā jānemu phandanaṃ. Yassa sākhā palambanti, namanti na ca bhañjare; So rukkho phandano nāma, yassa mūle ahaṃ ṭhito. Arānaṃ cakkanābhīnaṃ, īsānemirathassa ca; Sabbassa te kammaniyo, ayaṃ hessati phandano. Iti phandanarukkhopi, tāvade ajjhabhāsatha; Mayhampi vacanaṃ atthi, bhāradvāja suṇohi me. Issassa upakkhandhamhā , ukkacca caturaṅgulaṃ; Tena nemiṃ pasāresi , evaṃ daḷhataraṃ siyā. Iti phandanarukkhopi, veraṃ appesi tāvade; Jātānañca ajātānaṃ, issānaṃ dukkhamāvahi. Iccevaṃ phandano issaṃ, isso ca pana phandanaṃ; Aññamaññaṃ vivādena, aññamaññamaghātayuṃ. Evameva manussānaṃ, vivādo yattha jāyati; Mayūranaccaṃ naccanti, yathā te issaphandanā. Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo , yāvantettha samāgatā; Sammodatha mā vivadatha , mā hotha issaphandanā. Sāmaggimeva sikkhetha, buddhehetaṃ pasaṃsitaṃ; Sāmaggirato dhammaṭṭho, yogakkhemā na dhaṃsatīti.
潘德那本生·第二显示巴利原文
Phandanajātakaṃ dutiyaṃ.
四七六 迅捷鹅本生显示巴利原文
476. Javanahaṃsajātakaṃ (3)
有人因听闻而生起喜爱,可一旦见面,那喜爱便消失了。
见面与听闻,皆可令人喜爱。你是否因见到我而生起喜爱?
一天他喝醉后,说道:‘替我把那天鹅王烹来吃。’
那酒真是可恶,它竟让我珍爱它胜过于你。
狐狸之声与鸟雀之鸣,皆不难辨识;
而人的语言之声,大王,较彼更难以分辨。
即便有人自忖:‘此为亲族、朋友或伙伴。’
有人此前满怀欢喜,转瞬之间却成为敌人。
内心清净的人,即使身处此岸,其心也与大海彼岸的清净心相通;
内心染污的人,即使相近而处,其心也如大海彼岸般遥远。
车乘之王啊,那些心不相应的人,虽同住一处,却各自西东,如同分居异地。
使国土增荣者啊,那些心意相投的人,纵然相隔遥远,心也同住一处。
长久相处,亲近之人也会变得不亲近;
我们这就告辞离去,趁尚未令你感到厌烦。
你若这样,对恳求者的合掌祈求都毫不理会;
也不听从我们这些善良侍从的话;
我们这样恳求你,请你再给一次机会。
显示巴利原文 Idheva haṃsa nipata, piyaṃ me tava dassanaṃ; Issarosi anuppatto, yamidhatthi pavedaya. Savanena ekassa piyā bhavanti, disvā panekassa viyeti chando; Disvā ca sutvā ca piyā bhavanti, kaccinnu me pīyasi dassanena. Savanena piyo mesi, bhiyyo cāgamma dassanaṃ; Evaṃ piyadassano me , vasa haṃsa mamantike . Vaseyyāma tavāgāre, niccaṃ sakkatapūjitā; Matto ca ekadā vajje , ‘‘haṃsarājaṃ pacantu me’’. Dhiratthu taṃ majjapānaṃ, yaṃ me piyataraṃ tayā; Na cāpi majjaṃ pissāmi , yāva me vacchasī ghare. Suvijānaṃ siṅgālānaṃ, sakuṇānañca vassitaṃ; Manussavassitaṃ rāja, dubbijānataraṃ tato. Api ce maññatī poso, ñāti mitto sakhāti vā; Yo pubbe sumano hutvā, pacchā sampajjate diso. Yasmiṃ mano nivisati, avidūre sahāpi so; Santikepi hi so dūre, yasmiṃ nāvisate mano. Antopi so hoti pasannacitto, pāraṃ samuddassa pasannacitto; Antopi so hoti paduṭṭhacitto, pāraṃ samuddassa paduṭṭhacitto. Saṃvasantā vivasanti, ye disā te rathesabha; Ārā santo saṃvasanti, manasā raṭṭhavaḍḍhana. Aticiraṃ nivāsena, piyo bhavati appiyo; Āmanta kho taṃ gacchāma , purā te homa appiyā . Evaṃ ce yācamānānaṃ, añjaliṃ nāvabujjhasi; Paricārakānaṃ sataṃ , vacanaṃ na karosi no; Evaṃ taṃ abhiyācāma, puna kayirāsi pariyāyaṃ. Evaṃ ce no viharataṃ, antarāyo na hessati; Tuyhañcāpi mahārāja, mayhañca raṭṭhavaḍḍhana; Appeva nāma passemu , ahoratānamaccayeti.
迦瓦那鹅本生(三)显示巴利原文
Javanahaṃsajātakaṃ tatiyaṃ.
477. 小那拉陀本生(四)显示巴利原文
477. Cūḷanāradajātakaṃ (4)
你未曾劈柴,亦未曾取水;
火你也不曾照管,为何如愚人般痴坐?
迦叶,我已无法安住林中,我告诉你;
林居实在艰苦,我想回王国。
如同我离开此处,前往他方安住时,
我当修学梵行者的仪范,请您为我教导此法。
若你舍离了森林与树根的野果,
若你乐住于国土之中,请谛听我此教法。
莫沾染毒,远离悬崖;
莫陷入泥沼,于毒蛇处应警惕而行。
亲爱的,在这世间,酒被称作‘漏’;
它令人愉悦、芬芳、悦耳而甘美,犹如微妙之味。
利养、声誉、恭敬,及在家人家的供养,
那罗陀啊,此即所谓的梵行泥沼。
吾子,那些执持刀剑的诸王统领此大地,
吾子那罗陀,他们正是如是的大威德人王。
进入他人家中,为求饮料或食物;
硬食适量而嚼,软食适量而食,且莫于色相心生染著。
牛棚、酒、戏场,还有聚会厅与垃圾堆;
你应远远避开它们,犹如善驭者避开崎岖不平的路。
显示巴利原文 Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamābhataṃ; Aggīpi te na hāpito , kiṃ nu mandova jhāyasi. Na ussahe vane vatthuṃ, kassapāmantayāmi taṃ; Dukkho vāso araññasmiṃ, raṭṭhaṃ icchāmi gantave. Yathā ahaṃ ito gantvā, yasmiṃ janapade vasaṃ; Ācāraṃ brahme sikkheyyaṃ, taṃ dhammaṃ anusāsa maṃ. Sace araññaṃ hitvāna, vanamūlaphalāni ca; Raṭṭhe rocayase vāsaṃ, taṃ dhammaṃ nisāmehi me. Visaṃ mā paṭisevittho , papātaṃ parivajjaya; Paṅke ca mā visīdittho , yatto cāsīvise care. Kiṃ nu visaṃ papāto vā, paṅko vā brahmacārinaṃ; Kaṃ tvaṃ āsīvisaṃ brūsi, taṃ me akkhāhi pucchito; Āsavo tāta lokasmiṃ, surā nāma pavuccati; Manuñño surabhī vaggu, sādu khuddarasūpamo ; Visaṃ tadāhu ariyā se, brahmacariyassa nārada. Itthiyo tāta lokasmiṃ, pamattaṃ pamathenti tā; Haranti yuvino cittaṃ, tūlaṃ bhaṭṭhaṃva māluto; Papāto eso akkhāto, brahmacariyassa nārada. Lābho siloko sakkāro, pūjā parakulesu ca; Paṅko eso ca akkhāto, brahmacariyassa nārada. Sasatthā tāta rājāno, āvasanti mahiṃ imaṃ; Te tādise manussinde, mahante tāta nārada. Issarānaṃ adhipatīnaṃ, na tesaṃ pādato care; Āsīvisoti akkhāto, brahmacariyassa nārada. Bhattattho bhattakāle ca , yaṃ gehamupasaṅkame; Yadettha kusalaṃ jaññā, tattha ghāsesanaṃ care. Pavisitvā parakulaṃ, pānatthaṃ bhojanāya vā; Mitaṃ khāde mitaṃ bhuñje, na ca rūpe manaṃ kare. Goṭṭhaṃ majjaṃ kirāṭañca , sabhā nikiraṇāni ca; Ārakā parivajjehi, yānīva visamaṃ pathanti.
小那拉陀本生经·第四显示巴利原文
Cūḷanāradajātakaṃ catutthaṃ.
《信使本生》(五)显示巴利原文
478. Dūtajātakaṃ (5)
婆罗门啊,我曾遣信使,到你恒河岸边修禅之处;
他们相问,你却默然不答,莫非你的痛苦是心中隐秘?
迦尸国的增盛者,若你心中生起痛苦,
切莫向那无法令你从痛苦中解脱的人诉说。
对于那陷于痛苦的人,即便只是一分一毫,
应依法令其解脱,若欲告知,便向他宣说。
纵然有人心想:“此人是我的亲族、朋友或同伴”,
那个先前心怀善意的人,后来却成了敌人。
若有人未受询问,便在不适当的时机,向人倾诉自己的痛苦,
喜好喜乐之人成为他的朋友,为他谋求利益者反而心怀忧苦。
智者了知恰当时机,也了知诸智者对于那样的人所持的一致见解。
若智者须向他人说出刺痛之语,便会以柔和且有益的话语道出。
若他自知此事实难承受,那么那些话语便非为令我安乐而来。
向居士、王臣与豪富的婆罗门;
我得了七枚金币,人主啊;
大王,那些金币已经丢失,我因此深陷悲伤。
大王,那些为你心中所念的人,
他们无力从苦中解脱,所以我未曾为其说法。
大王,你始终在我心念之中,
你能堪任从苦中解脱,所以我才为你宣说。
那位净信者——令迦尸国繁荣的君王——便授予了他,
十四枚纯金打造的金币。
显示巴利原文 Dūte te brahme pāhesiṃ, gaṅgātīrasmi jhāyato; Tesaṃ puṭṭho na byākāsi, dukkhaṃ guyhamataṃ nu te. Sace te dukkhamuppajje, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhana; Mā kho naṃ tassa akkhāhi, yo taṃ dukkhā na mocaye. Yo tassa dukkhajātassa, ekaṅgamapi bhāgaso ; Vippamoceyya dhammena, kāmaṃ tassa pavedaya . Suvijānaṃ siṅgālānaṃ, sakuṇānañca vassitaṃ; Manussavassitaṃ rāja, dubbijānataraṃ tato. Api ce maññatī poso, ñāti mitto sakhāti vā; Yo pubbe sumano hutvā, pacchā sampajjate diso. Yo attano dukkhamanānupuṭṭho, pavedaye jantu akālarūpe; Ānandino tassa bhavantimittā , hitesino tassa dukhī bhavanti. Kālañca ñatvāna tathāvidhassa, medhāvīnaṃ ekamanaṃ viditvā; Akkheyya tibbāni parassa dhīro, saṇhaṃ giraṃ atthavatiṃ pamuñce. Sace ca jaññā avisayhamattano, na te hi mayhaṃ sukhāgamāya; Ekova tibbāni saheyya dhīro, saccaṃ hirottappamapekkhamāno. Ahaṃ raṭṭhāni vicaranto, nigame rājadhāniyo; Bhikkhamāno mahārāja, ācariyassa dhanatthiko. Gahapatī rājapurise, mahāsāle ca brāhmaṇe; Alatthaṃ satta nikkhāni, suvaṇṇassa janādhipa; Te me naṭṭhā mahārāja, tasmā socāmahaṃ bhusaṃ. Purisā te mahārāja, manasānuvicintitā; Nālaṃ dukkhā pamocetuṃ, tasmā tesaṃ na byāhariṃ. Tvañca kho me mahārāja, manasānuvicintito; Alaṃ dukkhā pamocetuṃ, tasmā tuyhaṃ pavedayiṃ. Tassādāsi pasannatto, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano; Jātarūpamaye nikkhe, suvaṇṇassa catuddasāti.
《使者本生》第五显示巴利原文
Dūtajātakaṃ pañcamaṃ.
《迦陵伽菩提本生》(六)显示巴利原文
479. Kāliṅgabodhijātakaṃ (6)
迦陵伽王是转轮王,以正法统理大地;
他乘着具大威神力的龙象,来到菩提树附近。
迦陵伽与跋罗陀婆阇二人,来到迦陵伽王——那位名为沙门果腊尼耶的国王面前。
转轮者握住车轴,合掌而说此语:
“请下来吧,大王,这片土地犹如沙门所曾登临,”
“于此世间,无与伦比的佛陀、正自觉者,光辉照耀。”
这片土地上的草与蔓藤,皆向右旋绕;
大地的中心有其精粹,大王,我们于圣典中如是听闻。
这片以海为边际的大地,承载着一切众生;
这就是大地的中心,下来礼敬吧。
那些龙象,那些出身高贵的象王;
那片地方,龙象根本无法靠近。
你尽可派遣那头出身高贵的龙象,那头长牙的象王;
这片区域,象能进入。
羯陵伽王听了这话,思量着占卜师的话语;
他遣出那头象,心想:“我们来验证这番话是否属实。”
那头被国王遣出的象,发出鹤鸣般的叫声后;
它畏缩后退,蹲坐下来,如同承受不住那沉重的负担。
迦陵伽的婆罗堕若,察知这头象寿命将尽,
急忙对迦陵伽王说:
“大王,请换乘另一头象,这头象寿命将尽。”
羯陵伽王对那位婆罗门这样说道:
你即是正自觉者,是一切知者、一切见者。
那位婆罗门未予接受,便这样对羯陵伽王说:
大王,我们是相术师,诸佛则是一切知者。
以种种乐器演奏,向等正觉作广大供养;
奉上花鬘与涂香,国王便近前而去。
他汇集了六万辆车的鲜花;
羯陵伽王于无上菩提道场,行大供养。
显示巴利原文 Rājā kāliṅgo cakkavatti, dhammena pathavimanusāsaṃ ; Agamā bodhisamīpaṃ, nāgena mahānubhāvena. Kāliṅgo bhāradvājo ca, rājānaṃ kāliṅgaṃ samaṇakolaññaṃ; Cakkaṃ vattayato pariggahetvā , pañjalī idamavoca. Paccoroha mahārāja, bhūmibhāgo yathā samaṇuggato ; Idha anadhivarā buddhā, abhisambuddhā virocanti. Padakkhiṇato āvaṭṭā, tiṇalatā asmiṃ bhūmibhāgasmiṃ; Pathaviyā nābhiyaṃ maṇḍo, iti no sutaṃ mante mahārāja . Sāgarapariyantāya, mediniyā sabbabhūtadharaṇiyā; Pathaviyā ayaṃ maṇḍo, orohitvā namo karohi. Ye te bhavanti nāgā ca, abhijātā ca kuñjarā; Ettāvatā padesaṃ te, nāgā neva mupayanti. Abhijāto nāgo kāmaṃ, pesehi kuñjaraṃ dantiṃ; Ettāvatā padeso , sakkā nāgena mupagantuṃ. Taṃ sutvā rājā kāliṅgo, veyyañjanikavaco nisāmetvā; Sampesesi nāgaṃ ñassāma, mayaṃ yathimassidaṃ vacanaṃ. Sampesito ca raññā, nāgo koñcova abhinaditvāna; Paṭisakkitvā nisīdi, garuṃva bhāraṃ asahamāno. Kāliṅgabhāradvājo, nāgaṃ khīṇāyukaṃ viditvāna; Rājānaṃ kāliṅgaṃ, taramāno ajjhabhāsittha; Aññaṃ saṅkama nāgaṃ, nāgo khīṇāyuko mahārāja. Taṃ sutvā kāliṅgo, taramāno saṅkamī nāgaṃ; Saṅkanteva raññe, nāgo tattheva pati bhumyā; Veyyañjanikavaco, yathā tathā ahu nāgo. Kāliṅgo rājā kāliṅgaṃ, brāhmaṇaṃ etadavoca; Tvameva asi sambuddho, sabbaññū sabbadassāvī. Taṃ anadhivāsento kāliṅgaṃ , brāhmaṇo idamavoca; Veyyañjanikā hi mayaṃ, buddhā sabbaññuno mahārāja. Sabbaññū sabbavidū ca, buddhā na lakkhaṇena jānanti; Āgamabalasā hi mayaṃ, buddhā sabbaṃ pajānanti. Mahayitvā sambodhiṃ , nānāturiyehi vajjamānehi; Mālāvilepanaṃ abhiharitvā atha rājā manupāyāsi . Saṭṭhi vāhasahassāni, pupphānaṃ sannipātayi; Pūjesi rājā kāliṅgo, bodhimaṇḍamanuttaranti .
羯陵伽菩提本生第六显示巴利原文
Kāliṅgabodhijātakaṃ chaṭṭhaṃ.
四八〇 阿吉提本生(七)显示巴利原文
480. Akittijātakaṃ (7)
见阿吉提安住于寂静,众生之主帝释天这样说:
大梵天啊,你独自在酷暑中静坐,是希求什么呢?
帝释天啊,再生是苦,此身坏灭亦是苦;
迷惘而死是苦,正因如此,我才寂然清静,帝释天。
你的这番话语,善说恰宜、善妙优美,
迦叶,我赐你一个愿,无论你心中希求什么。
一切众生之主、帝释啊,若您真要赐我一个愿,
那就是那种让人们得到儿女与妻子,得到财富、粮食等可爱之物,
得到之后却永不满足的贪欲——愿此贪欲不居于我心。
迦叶,我赐你一个殊胜的恩惠,你心中渴望的任何事物,都随你所愿。
一切众生之主宰,帝释啊,若您将那殊胜的恩惠赐予我,
田地、宅院、黄金,以及牛马与奴仆;
凡是因它生起而令人衰败的,愿那过失不居我身。
最尊贵的帝释天,一切众生之主,请您赐我此殊胜恩惠。
愚人招致不幸,偏要去做那不合宜的事;
其人性刚难调,纵被正言劝诫,亦起瞋怒;
他全然不知律仪,不与他相见,方为善。
你这番话,说得真是善妙,恰如其分,言辞优美,
迦叶,我赐你一个恩惠,凡你心中所欲,尽可求取。
帝释天,一切众生之主,若您赐我此恩惠,
愿我得见智者,得闻智者,得与智者共住。
智者以正道引导人,不将他人强置于不适任之位;
善于领受教导者日益增上,如法受教则不起嗔心;
他深明律仪,与这样的人相聚,实为殊胜。
帝释,一切众生之主,你若赐我此愿,
夜尽时分,直至日出之际,
愿天食现前,亦愿持戒的乞者出现。
愿我布施时,所施之物不竭尽;布施之后,我不生懊悔。
迦叶,凡是你心中所欲求的,我都愿以此殊胜之礼相赠。
显示巴利原文 Akittiṃ disvā sammantaṃ, sakko bhūtapatī bravi; Kiṃ patthayaṃ mahābrahme, eko sammasi ghammani. Dukkho punabbhavo sakka, sarīrassa ca bhedanaṃ; Sammohamaraṇaṃ dukkhaṃ, tasmā sammāmi vāsava. Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; Varaṃ kassapa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Yena putte ca dāre ca, dhanadhaññaṃ piyāni ca; Laddhā narā na tappanti, so lobho na mayī vase. Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; Varaṃ kassapa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Khettaṃ vatthuṃ hiraññañca, gavassaṃ dāsaporisaṃ; Yena jātena jīyanti, so doso na mayī vase. Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; Varaṃ kassapa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Bālaṃ na passe na suṇe, na ca bālena saṃvase; Bālenallāpa sallāpaṃ, na kare na ca rocaye. Kiṃ nu te akaraṃ bālo, vada kassapa kāraṇaṃ; Kena kassapa bālassa, dassanaṃ nābhikaṅkhasi. Anayaṃ nayati dummedho, adhurāyaṃ niyuñjati; Dunnayo seyyaso hoti, sammā vutto pakuppati; Vinayaṃ so na jānāti, sādhu tassa adassanaṃ. Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; Varaṃ kassapa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Dhīraṃ passe suṇe dhīraṃ, dhīrena saha saṃvase; Dhīrenallāpasallāpaṃ, taṃ kare tañca rocaye. Kiṃ nu te akaraṃ dhīro, vada kassapa kāraṇaṃ; Kena kassapa dhīrassa, dassanaṃ abhikaṅkhasi. Nayaṃ nayati medhāvī, adhurāyaṃ na yuñjati; Sunayo seyyaso hoti, sammā vutto na kuppati; Vinayaṃ so pajānāti, sādhu tena samāgamo. Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; Varaṃ kassapa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi. Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Tato ratyā vivasāne , sūriyuggamanaṃ pati; Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṃ, sīlavanto ca yācakā. Dadato me na khīyetha, datvā nānutapeyyahaṃ; Dadaṃ cittaṃ pasādeyyaṃ, etaṃ sakka varaṃ vare. Etasmiṃ te sulapite, patirūpe subhāsite; Varaṃ kassapa te dammi, yaṃ kiñci manasicchasi.
6727 6. 那丹达哈品显示巴利原文
6. Nataṃdaḷhavaggo
帝释,一切众生之主,若你赐予我这个心愿:
愿你从此不再靠近我,帝释,这就是我所求的愿望。
以众多苦行的修持,诸多男子与女人,
都渴望一睹您的圣容,为何您却畏惧见我?
像您这般具足天神容貌、一切所愿皆得圆满者——
见到你这般的人,苦行便会退失;这便是我对与你相见所生的畏惧。
显示巴利原文 Varaṃ ce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Na maṃ puna upeyyāsi, etaṃ sakka varaṃ vare. Bahūhi vatacariyāhi , narā ca atha nāriyo; Dassanaṃ abhikaṅkhanti, kiṃ nu me dassane bhayaṃ. Taṃ tādisaṃ devavaṇṇaṃ , sabbakāmasamiddhinaṃ; Disvā tapo pamajjeyya , etaṃ te dassane bhayanti.
阿吉帝本生第七显示巴利原文
Akittijātakaṃ sattamaṃ.
第481则 酪粥本生 (8)显示巴利原文
481. Takkāriyajātakaṃ (8)
我赤身裸体,连成套的衣服也输掉了,这样的事本来也司空见惯。
燕雀本不参战,却飞入争斗的山羊之间;
它在那里被山羊头撞伤,这样的事也是屡见不鲜。
四个人拿起书卷,同时护持着一个人;
他们全都头破血流,倒在那里。这样的事,也是司空见惯。
犹如被绑在竹丛中的母羊,俯首时触到刀刃;
它的喉咙便被割断。这样的事,也是司空见惯。
这些并非天神,亦非乾闼婆之子,这些是鹿,是为满足我的需要而被送来的;
一只在晚食时煮,另一只在次日晨食时煮。”
纵有百千恶语,也及不上善语一分一毫的价值;
说恶语会招致烦恼,诸位紧那罗,因此沉默并非愚痴。
她既说了这样的话,便释放了她,带她到雪山去吧;
并将此人交给御厨房,让他们一早就把他煮了作晨食。
整个世界被心牵引,被心过分牵引;整个世界有心,我安住于此心之中。
显示巴利原文 Ahameva dubbhāsitaṃ bhāsi bālo, bhekovaraññe ahimavhāyamāno ; Takkāriye sobbhamimaṃ patāmi, na kireva sādhu ativelabhāṇī . Pappoti macco ativelabhāṇī, bandhaṃ vadhaṃ sokapariddavañca; Attānameva garahāsi ettha, ācera yaṃ taṃ nikhaṇanti sobbhe. Kimevahaṃ tuṇḍilamanupucchiṃ, kareyya saṃ bhātaraṃ kāḷikāyaṃ ; Naggovahaṃ vatthayugañca jīno, ayampi attho bahutādisova. Yo yujjhamānānamayujjhamāno , meṇḍantaraṃ accupatī kuliṅgo; So piṃsito meṇḍasirehi tattha, ayampi attho bahutādisova. Caturo janā potthakamaggahesuṃ, ekañca posaṃ anurakkhamānā; Sabbeva te bhinnasirā sayiṃsu, ayampi attho bahutādisova. Ajā yathā veḷugumbasmiṃ baddhā , avakkhipantī asimajjhagacchi; Teneva tassā galakāvakantaṃ , ayampi attho bahutādisova. Ime na devā na gandhabbaputtā, migā ime atthavasaṃ gatā me ; Ekañca naṃ sāyamāse pacantu, ekaṃ punappātarāse pacantu. Sataṃ sahassāni dubhāsitāni, kalampi nāgghanti subhāsitassa; Dubbhāsitaṃ saṅkamāno kileso , tasmā tuṇhī kimpurisā na bālyā. Yā mesā byāhāsi pamuñcathetaṃ, giriñca naṃ himavantaṃ nayantu; Imañca kho dentu mahānasāya, pātova naṃ pātarāse pacantu. Pajjunnanāthā pasavo, pasunāthā ayaṃ pajā; Tvaṃ nāthosi mahārāja, nāthohaṃ bhariyāya me ; Dvinnamaññataraṃ ñatvā, mutto gaccheyya pabbataṃ. Na ve nindā suparivajjayetha , nānā janā sevitabbā janinda; Yeneva eko labhate pasaṃsaṃ, teneva añño labhate ninditāraṃ. Sabbo loko paricitto aticitto , sabbo loko cittavā samhi citte; Paccekacittā puthu sabbasattā, kassīdha cittassa vase na vatte. Tuṇhī ahū kimpuriso sabhariyo , yo dāni byāhāsi bhayassa bhīto; So dāni mutto sukhito arogo, vācākirevattavatī narānanti.
答咖利亚本生第八显示巴利原文
Takkāriyajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
四八二、鲁鲁鹿王本生(九)显示巴利原文
482. Rurumigarājajātakaṃ (9)
我将赐予他极胜的村落,与盛装严饰的众女子;
谁能告诉我那只鹿?那正是众鹿之中的最胜之鹿。
林中的芒果树与娑罗树,正繁花盛开,
地上覆满胭脂虫,鹿便立在彼处。
“正是此人告诉我:‘那鹿就在此处。’”
人们确实这样说:在这世间,有某些人……
一块漂流之木,也远胜过那一种人。
鲁鲁啊,你为何责怪那些走兽,又何责飞鸟,乃至人类?
一听到那人说话的声音,一种不寻常的恐惧便攫住了我。
我把他从湍流中、从被急流冲走的险境里救了上来;
由此因缘,恐惧降临我身。大王,与不善者交往,确实是苦。
对这仅有四翼、心脏被刺穿的小鸟,我便在它心中放下自己这已被刺穿的生命;
我要杀死你,你这背弃朋友、作恶多端之人,犯下如此恶行竟不自知。
让这本性邪恶之人回家去吧,他遗失了什么,便给了他便是。
噜噜鹿实为诸贤者中之一位,他虽遭人欺骗,却不加害于人;
让那行恶之人径自回家吧,他丢失的东西,我也可以给他;
我也许你随意出行,你自可离去。
豺狼的叫声容易辨认,鸟类的啼鸣也易分辨;
大王,而人的言语,却比这些更难以分辨。
即便有人以为某人是亲戚、是朋友,或是同伴,
先前以善待之,后来却成了敌人。
乡村的人们聚集,城里的人们也聚集;
鹿群正在啃食庄稼,恳请大王加以制止。
纵使村落荒废,邦国沦亡;
我既已施与无畏之礼,便决不会背弃露露鹿。
纵使我的村落消失,国土灭亡,
我也绝不会向鹿王许下诺言后,再作妄语。
显示巴利原文 Tassa gāmavaraṃ dammi, nāriyo ca alaṅkatā; Yo metaṃ migamakkhāti , migānaṃ migamuttamaṃ. Mayhaṃ gāmavaraṃ dehi, nāriyo ca alaṅkatā; Ahaṃ te migamakkhissaṃ, migānaṃ migamuttamaṃ. Etasmiṃ vanasaṇḍasmiṃ, ambā sālā ca pupphitā; Indagopakasañchannā , ettheso tiṭṭhate migo. Dhanuṃ advejjhaṃ katvāna, usuṃ sannayhupāgami ; Migo ca disvā rājānaṃ, dūrato ajjhabhāsatha. Āgamehi mahārāja, mā maṃ vijjhi rathesabha; Ko nu te idamakkhāsi, ettheso tiṭṭhate migo. Esa pāpacaro poso, samma tiṭṭhati ārakā; Soyaṃ me idamakkhāsi, ettheso tiṭṭhate migo. Saccaṃ kireva māhaṃsu, narā ekacciyā idha; Kaṭṭhaṃ niplavitaṃ seyyo, na tvevekacci yo naro. Kiṃ nu ruru garahasi migānaṃ, kiṃ pakkhīnaṃ kiṃ pana mānusānaṃ; Bhayañhi maṃ vindatinapparūpaṃ, sutvāna taṃ mānusiṃ bhāsamānaṃ. Yamuddhariṃ vāhane vuyhamānaṃ, mahodake salile sīghasote; Tatonidānaṃ bhayamāgataṃ mama, dukkho have rāja asabbhi saṅgamo. Sohaṃ catuppattamimaṃ vihaṅgamaṃ, tanucchidaṃ hadaye ossajāmi; Hanāmi taṃ mittadubbhiṃ akiccakāriṃ , yo tādisaṃ kammakataṃ na jāne. Dhīrassa bālassa have janinda, santo vadhaṃ nappasaṃsanti jātu; Kāmaṃ gharaṃ gacchatu pāpadhammo, yañcassa bhaṭṭhaṃ tadetassa dehi; Ahañca te kāmakaro bhavāmi. Addhā ruru aññataro sataṃ so , yo dubbhato mānusassa na dubbhi; Kāmaṃ gharaṃ gacchatu pāpadhammo, yañcassa bhaṭṭhaṃ tadetassa dammi; Ahañca te kāmacāraṃ dadāmi. Suvijānaṃ siṅgālānaṃ, sakuṇānañcavassitaṃ; Manussavassitaṃ rāja, dubbijānataraṃ tato. Api ce maññatī poso, ñāti mitto sakhāti vā; Yo pubbe sumano hutvā, pacchā sampajjate diso. Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Migā sassāni khādanti, taṃ devo paṭisedhatu. Kāmaṃ janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu; Na tvevāhaṃ ruruṃ dubbhe, datvā abhayadakkhiṇaṃ. Mā me janapado āsi , raṭṭhañcāpi vinassatu; Na tvevāhaṃ migarājassa, varaṃ datvā musā bhaṇeti.
鹿王儒儒本生第九显示巴利原文
Rurumigarājajātakaṃ navamaṃ.
萨拉巴鹿本生(第四八三则)显示巴利原文
483. Sarabhamigajātakaṃ (10)
人应当怀抱希望,智者不会厌倦退缩;
我亲见自己,正如所愿,成为那样。
人应心怀希望,智者不会厌倦退转;
我看见自己,已从水中被救至岸上。
人应当精进努力,智者不会倦怠退缩;
我亲见自身,恰如所愿,已然成就。
纵使为痛苦所逼,有智之人也绝不放弃对安乐将至的希冀;
诸多触受,或损或益,不期而至,降临于人。
财富,不论对女人还是男人,都绝非仅凭想象便能获得。
那沙罗婆兽用石头搭好踏脚,将你从深陷的险境中救拔出来。
它把陷于苦迫、濒临死亡之人解救了出来——你说的正是那只心无怯懦的兽。
你是揭开一切覆盖、遍见一切者,婆罗门,你的智慧如此令人敬畏吗?
你已手持那摧破他人斗志的盾牌,箭在弓上,为何还犹豫不决?
速速射出此箭,即刻射杀那头沙罗婆鹿,因为这是国王的食物,智慧最胜者啊。
王啊,你若心中踌躇、难以决断——是否该杀这头沙罗婆鹿,你的同伴——
人中英杰、最胜者啊,你将携同妻儿,走向阎魔的婆提罗尼河。
即便是我,与所有乡民,连同儿女、妻子,还有这些同伴——
我们前往阎魔的婆提罗尼河吧,但绝不可杀害那赐我生命者。
在可怖的荒野中,这只鹿是我这身陷困境者唯一的救护者;
忆念起他往昔那般的恩德,大梵天啊,我明知此事,怎能杀害他?
愿你随顺善友,长寿久住,以法的功德治理此国;
众女眷围绕承事,愿你于国中欢喜自在,犹如三十三天中的帝释天。
无有嗔恨,心常明净喜悦,对一切来客皆能乐于布施;
布施并受用之后,随力而行,你便不受指责,前往天界吧。
显示巴利原文 Āsīsetheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahu. Āsīsetheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; Passāmi vohaṃ attānaṃ, udakā thalamubbhataṃ. Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahu. Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito; Passāmi vohaṃ attānaṃ, udakā thalamubbhataṃ. Dukkhūpanītopi naro sapañño, āsaṃ na chindeyya sukhāgamāya; Bahū hi phassā ahitā hitā ca, avitakkitā maccamupabbajanti . Acintitampi bhavati, cintitampi vinassati; Na hi cintāmayā bhogā, itthiyā purisassa vā. Sarabhaṃ giriduggasmiṃ, yaṃ tvaṃ anusarī pure; Alīnacittassa tuvaṃ, vikkantamanujīvasi . Yo taṃ viduggā narakā samuddhari, silāya yoggaṃ sarabho karitvā; Dukkhūpanītaṃ maccumukhā pamocayi, alīnacittaṃ taṃ migaṃ vadesi. Kiṃ tvaṃ nu tattheva tadā ahosi, udāhu te koci naṃ etadakkhā; Vivaṭṭacchaddo nusi sabbadassī, ñāṇaṃ nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ. Na cevahaṃ tattha tadā ahosiṃ, na cāpi me koci naṃ etadakkhā; Gāthāpadānañca subhāsitānaṃ, atthaṃ tadānenti janinda dhīrā. Ādāya pattiṃ paraviriyaghātiṃ, cāpe saraṃ kiṃ vicikicchase tuvaṃ; Nunno saro sarabhaṃ hantu khippaṃ, annañhi etaṃ varapañña rañño. Addhā pajānāmi ahampi etaṃ, annaṃ migo brāhmaṇa khattiyassa; Pubbe katañca apacāyamāno, tasmā migaṃ sarabhaṃ no hanāmi. Neso migo mahārāja, asureso disampati; Etaṃ hantvā manussinda, bhavassu amarādhipo. Sace ca rājā vicikicchase tuvaṃ, hantuṃ migaṃ sarabhaṃ sahāyakaṃ ; Saputtadāro naravīraseṭṭha , gantvā tuvaṃ vetaraṇiṃ yamassa. Kāmaṃ ahaṃ jānapadā ca sabbe, puttā ca dārā ca sahāyasaṅghā; Gacchemu taṃ vetaraṇiṃ yamassa, na tveva hañño mama pāṇado yo . Ayaṃ migo kicchagatassa mayhaṃ, ekassa kattā vivanasmi ghore; Taṃ tādisaṃ pubbakiccaṃ saranto, jānaṃ mahābrahme kathaṃ haneyyaṃ. Mittābhirādhī cirameva jīva, rajjaṃ imaṃ dhammaguṇe pasāsa; Nārīgaṇehi paricāriyanto, modassu raṭṭhe tidiveva vāsavo. Akkodhano niccapasannacitto, sabbātithī yācayogo bhavitvā ; Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ, anindito saggamupehi ṭhānanti.
1750 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
萨拉巴鹿本生第十。显示巴利原文
Sarabhamigajātakaṃ dasamaṃ.
殊胜芒果、斧头与天鹅王,继有林中使者为第五;
次菩提、阿吉帝、闻行者,复有鹿与最末之沙罗婆。
显示巴利原文 Varaamba kuṭhāri sahaṃsavaro, atharaññasmiṃ dūtakapañcamako; Atha bodhi akitti sutakkarinā, atha rurumigenaparo sarabhoti.
14. 杂集显示巴利原文
14. Pakiṇṇakanipāto
484. 稻田本生(一)显示巴利原文
484. Sālikedārajātakaṃ (1)
稻田成熟,众鸟啄食,拘私耶啊;
婆罗门,我如实相告,我无法阻拦它们。
其中有一只鸟,是它们之中最美的一只;
它随心所欲地饱食稻谷后,便用喙叼着飞走了。
布下牢固的套索,好让那只飞鸟被擒住;
将它活捉之后,带到我面前来。
他人的肚腹想来应是平常,鹦鹉啊,你的肚腹却过分胀大;
你随心所欲饱食了稻谷,又以喙衔着离去。
莫非你把粮仓都装满了?鹦鹉啊,我与你究竟有何仇怨?
朋友,既已问我,你当如实相告:你把稻谷藏到哪里去了?
“我与你并无仇怨,我也并无谷仓;”
我偿还了旧债,又背负新债,来到了拘塔辛巴利。
拘私耶啊,我幼小、翅膀未生的儿子们,
他们被养大后,将会赡养我,因此我给予他们这笔债。
我的父母已年迈,衰老不复青春;
我以喙为他们衔来食物,偿还那往昔的旧债。
那里还有其余的鸟儿,翅折羽残,羸弱不堪;
我为求福德故施与他们,智者称此为真正的宝藏。
我如此偿还负债,也如此解脱债务;
我宣说此宝藏,帝释天,你当如是了知。
这只鸟真是贤善,是至为正直具法之鸟;
可在一些人身上,却找不到这样的法。
你便与所有亲属一起,尽情享用这粳米吧;
愿我们还能再次相见——见到你,鹦鹉啊,确是我的欢喜与安乐之所在。
在你的草庐中,我们曾受过饮食,拘稀亚啊,夜晚也曾在你身边度过。
在那些已放下棍棒者中间,你应行布施;衰老的父母,你应去赡养。
今日我实得吉祥,得见此最殊胜的再生者;
听闻鹦鹉的善说后,我将广修诸功德。
拘希耶心生欢喜,欣然踊跃,备办饮食之后;
以净信之心,用饮食供养沙门与婆罗门。
显示巴利原文 Sampannaṃ sālikedāraṃ, suvā bhuñjanti kosiya; Paṭivedemi te brahme, na ne vāretumussahe. Eko ca tattha sakuṇo, yo nesaṃ sabbasundaro; Bhutvā sāliṃ yathākāmaṃ, tuṇḍenādāya gacchati. Oḍḍentu vāḷapāsāni, yathā vajjhetha so dijo; Jīvañca naṃ gahetvāna, ānayehi mamantike. Ete bhutvā pivitvā ca , pakkamanti vihaṅgamā; Eko baddhosmi pāsena, kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā. Udaraṃ nūna aññesaṃ, suva accodaraṃ tava; Bhutvā sāliṃ yathākāmaṃ, tuṇḍenādāya gacchasi. Koṭṭhaṃ nu tattha pūresi, suva veraṃ nu te mayā; Puṭṭho me samma akkhāhi, kuhiṃ sāliṃ nidāhasi . Na me veraṃ tayā saddhiṃ, koṭṭho mayhaṃ na vijjati; Iṇaṃ muñcāmiṇaṃ dammi, sampatto koṭasimbaliṃ; Nidhimpi tattha nidahāmi, evaṃ jānāhi kosiya. Kīdisaṃ te iṇadānaṃ, iṇamokkho ca kīdiso; Nidhinidhānamakkhāhi , atha pāsā pamokkhasi. Ajātapakkhā taruṇā, puttakā mayha kosiya; Te maṃ bhatā bharissanti, tasmā tesaṃ iṇaṃ dade. Mātā pitā ca me vuddhā, jiṇṇakā gatayobbanā; Tesaṃ tuṇḍena hātūna, muñce pubbakataṃ iṇaṃ. Aññepi tattha sakuṇā, khīṇapakkhā sudubbalā; Tesaṃ puññatthiko dammi, taṃ nidhiṃ āhu paṇḍitā. Īdisaṃ me iṇadānaṃ, iṇamokkho ca īdiso; Nidhinidhānamakkhāmi , evaṃ jānāhi kosiya. Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo paramadhammiko; Ekaccesu manussesu, ayaṃ dhammo na vijjati. Bhuñja sāliṃ yathākāmaṃ, saha sabbehi ñātibhi; Punāpi suva passemu, piyaṃ me tava dassanaṃ. Bhuttañca pītañca tavassamamhi , rattiñca no kosiya te sakāse; Nikkhittadaṇḍesu dadāhi dānaṃ, jiṇṇe ca mātāpitaro bharassu. Lakkhī vata me udapādi ajja, yo addasāsiṃ pavaraṃ dijānaṃ; Suvassa sutvāna subhāsitāni, kāhāmi puññāni anappakāni. So kosiyo attamano udaggo, annañca pānañcabhisaṅkharitvā ; Annena pānena pasannacitto, santappayi samaṇabrāhmaṇe cāti.
《沙利盖达拉本生》第一显示巴利原文
Sālikedārajātakaṃ paṭhamaṃ.
第485则《月亮紧那丽本生》(2)显示巴利原文
485. Candakinnarījātakaṃ (2)
我的心沉没于苦,炽然烧燃,我正被焚灼殆尽;
你如月般的忧伤,此苦非任何其他痛苦所能比拟。
我如同野草枯萎,如同树林凋零,如同河水枯竭,渐渐干涸。
犹如雨水汇入湖中,我的泪水这般流淌;
你为月童哀泣,此悲非余悲所及。
王子,你实为恶者,竟对我这可怜女子所渴求的丈夫……
你在这林中将他射穿,他被箭所伤,倒卧在地。
王子,愿我心头这份悲痛,转落到你母亲身上罢;
当我凝望着这紧那罗,他正是令我心中悲痛的人。
那里有香树叶与零陵香为食,其余的野兽将在那里自在欢喜。
就在那里,我见不到他,半人半兽者啊,我又能向谁诉说?
就在那里,我见不到他,半人半兽者啊,我又能向谁诉说?
就在那里,我见不到他,半人半兽者啊,我又能向谁诉说?
雪山的山峰,蔚蓝悦目,美不胜收;
就在那里,我见不到他,我又如何能向你述说?
喜马拉雅山的山峰,那金黄色的,真是美不胜收;
就在那里,我未能见到他,我该如何向你诉说?
喜马拉雅山的山峰,那赤铜色的,真是美不胜收;
就在那里不见他的踪影,半人半兽者,我该如何是好?
雪山的群峰巍峨高耸,蔚为壮观
就在那里不见他的踪影,半人半兽者,我该如何是好?
雪山的群峰洁白耀眼,蔚为壮观
就在那里不见他的踪影,半人半兽者,我该如何是好?
雪山的群峰绚烂多彩,蔚为壮观
就在那里我看不见他了,奇异者啊,我还能说些什么?
夜叉众所依止的香山,遍布着各种草药;
就在那里我看不见他了,奇异者啊,我还能说些什么?
紧那罗众所依止的香山,遍布着各种草药;
就在那里我看不见他了,奇异者啊,我还能说些什么?
圣洁的梵行者,我礼敬您,是您令我这可怜人如愿以偿,得到了称心的丈夫;
以不死之水灌顶,我与至爱者重逢。
如今我们漫游在山林与河川之间,河面缀满了飘落的花朵。
显示巴利原文 Upanīyatidaṃ maññe, cande lohitamaddane; Ajja jahāmi jīvitaṃ, pāṇā me cande nirujjhanti. Osīdi me dukkhaṃ hadayaṃ, me ḍayhate nitammāmi; Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi. Tiṇamiva vanamiva milāyāmi , nadī aparipuṇṇāva sussāmi; Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi. Vassamiva sare pāde , imāni assūni vattare mayhaṃ; Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi. Pāpo khosi rājaputta, yo me icchitaṃ patiṃ varākiyā; Vijjhasi vanamūlasmiṃ, soyaṃ viddho chamā seti. Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu rājaputta tava mātā; Yo mayhaṃ hadayasoko, kimpurisaṃ avekkhamānāya. Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu rājaputta tava jāyā; Yo mayhaṃ hadayasoko, kimpurisaṃ avekkhamānāya. Mā ca puttaṃ mā ca patiṃ, addakkhi rājaputta tava mātā; Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hi . Mā ca puttaṃ mā ca patiṃ, addakkhi rājaputta tava jāyā; Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hi. Mā tvaṃ cande rodi, mā soci vanatimiramattakkhi; Mama tvaṃ hehisi bhariyā, rājakule pūjitā nārībhi . Api nūnahaṃ marissaṃ, nāhaṃ rājaputta tava hessaṃ; Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hi. Api bhīruke api jīvitukāmike, kimpurisi gaccha himavantaṃ; Tālīsatagarabhojanā, aññe taṃ migā ramissanti. Te pabbatā tā ca kandarā, tā ca giriguhāyo tatheva tiṭṭhanti ; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Te paṇṇasanthatā ramaṇīyā, vāḷamigehi anuciṇṇā; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Te pupphasanthatā ramaṇīyā, vāḷamigehi anuciṇṇā; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Acchā savanti girivana nadiyo, kusumābhikiṇṇasotāyo; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Nīlāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni ; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ . Pītāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Tambāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Tuṅgāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Setāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Citrāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Yakkhagaṇasevite gandhamādane, osadhebhi sañchanne; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Kimpurisasevite gandhamādane, osadhebhi sañchanne; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Vande te ayirabrahme , yo me icchitaṃ patiṃ varākiyā; Amatena abhisiñci, samāgatāsmi piyatamena. Vicarāma dāni girivana nadiyo, kusumābhikiṇṇasotāyo; Nānādumavasanāyo , piyaṃvadā aññamaññassāti.
月紧那莉本生第二显示巴利原文
Candakinnarījātakaṃ dutiyaṃ.
486. 大乌库萨本生(三)显示巴利原文
486. Mahāukkusajātakaṃ (3)
塞那迦,你来说说朋友与同伴的道理,把这些鸟儿亲属遭遇的祸患告诉它们吧。
你是鸟类中最殊胜的有翼者,兀鹰王啊,我们来寻求你的庇护。
众生都渴望吃掉我,残忍的兀鹰啊,请你成为我的安乐依靠吧。
智者为了求取安乐,不论时机合宜与否,都会结交朋友与同伴。
仙那迦,这件事我为你而做,因为圣者本当为圣者履行义务。
请你善自保护,莫为火所焚;你活着,我们才能得到孩子。
诚然,有些人会为朋友尽朋友之责,乃至舍弃生命,此是正直者之法。
有些人虽因自身的业死去、跌倒,但出于对朋友的悲悯,又重新得以安立。
我的儿子们是我的皈依,我已来到皈依;行于水上者啊,请为我的利益而行吧。
智者以钱财、谷物,乃至自身,结交朋友与同伴;
塞纳迦啊,我为你做这件事,因为圣者本当为圣者履行义务。
孩子啊,你不用挂虑,且坐下吧,儿子为父亲做的正是利益之事;
此事由我来为你做,护佑着将军的儿子们;
确实啊,孩子,这便是善士之法:为子者理当为父亲行利益之事;
但愿将军的儿子们,一见我这高大的身躯,便不再加害于我。
人们如惊恐的走兽,纷纷投靠那兽中之王、最胜者;
儿子们啊,我命将归去,已踏上那条路。你是我们的王,愿你为我的安乐而住。
塞那迦啊,我为你做这件事;我来到你这里,是为了除掉那位指路人。
因为有智慧、有能力、具足正知的人,怎会不为守护自己的眷属而努力呢?
应当结交朋友,结交真诚相待的善友;也应当亲近圣者,这都是为了到达安乐。
因朋友之所为,同伴坚贞不弃;
朝着鸣叫者相和而啼,那轻柔羽毛之音,沁入心田。
智者得遇良朋善友,便能享有子嗣、牲畜与财富;
我、我的儿子们和我的丈夫,因慈念朋友而得以团聚;
对于具足善友之人,王者的庄严与勇者的雄毅皆为得益。
他有友、有名、禀赋优越,于此世间,随愿得乐,自在安享。
朋友乃是应尽之义,纵使贫乏,亦当为之,塞那卡啊;
你看,出于对朋友的哀愍,我们与亲属们和合共聚吧。
彼鸟若有英勇有力的朋友为伴,
塞那卡啊,他便得安乐,正如我与你现在一般。
显示巴利原文 Ukkā cilācā bandhanti dīpe , pajā mamaṃ khādituṃ patthayanti; Mittaṃ sahāyañca vadehi senaka, ācikkha ñātibyasanaṃ dijānaṃ. Dijo dijānaṃ pavarosi pakkhima , ukkusarāja saraṇaṃ taṃ upema ; Pajā mamaṃ khādituṃ patthayanti, luddā cilācā bhava me sukhāya. Mittaṃ sahāyañca karonti paṇḍitā, kāle akāle sukhamesamānā ; Karomi te senaka etamatthaṃ, ariyo hi ariyassa karoti kiccaṃ. Yaṃ hoti kiccaṃ anukampakena, ariyassa ariyena kataṃ tayīdaṃ ; Attānurakkhī bhava mā adayhi , lacchāma putte tayi jīvamāne. Taveva rakkhāvaraṇaṃ karonto, sarīrabhedāpi na santasāmi; Karonti heke sakhīnaṃ sakhāro, pāṇaṃ cajantā satamesa dhammo. Sudukkaraṃ kammamakāsi , aṇḍajāyaṃ vihaṅgamo; Atthāya kuraro putte, aḍḍharatte anāgate. Cutāpi heke khalitā sakammunā, mittānukampāya patiṭṭhahanti; Puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi, atthaṃ caretho mama vāricara . Dhanena dhaññena ca attanā ca, mittaṃ sahāyañca karonti paṇḍitā; Karomi te senaka etamatthaṃ, ariyo hi ariyassa karoti kiccaṃ. Appossukko tāta tuvaṃ nisīda, putto pitu carati atthacariyaṃ; Ahaṃ carissāmi tavetamatthaṃ, senassa putte paritāyamāno. Addhā hi tāta satamesa dhammo, putto pitu yaṃ care atthacariyaṃ; Appeva maṃ disvāna pavaḍḍhakāyaṃ, senassa puttā na viheṭhayeyyuṃ. Pasū manussā migavīraseṭṭha , bhayaṭṭitā seṭṭhamupabbajanti; Puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi, tvaṃ nosi rājā bhava me sukhāya. Karomi te senaka etamatthaṃ, āyāmi te taṃ disataṃ vadhāya; Kathañhi viññū pahu sampajāno, na vāyame attajanassa guttiyā. Mittañca kayirātha suhadayañca , ayirañca kayirātha sukhāgamāya; Nivatthakocova sarebhihantvā, modāma puttehi samaṅgibhūtā. Sakamittassa kammena, sahāyassāpalāyino; Kūjantamupakūjanti , lomasā hadayaṅgamaṃ. Mittaṃ sahāyaṃ adhigamma paṇḍito, so bhuñjatī putta pasuṃ dhanaṃ vā; Ahañca puttā ca patī ca mayhaṃ, mittānukampāya samaṅgibhūtā. Rājavatā sūravatā ca attho, sampannasakhissa bhavanti hete; So mittavā yasavā uggatatto, asmiṃdhaloke modati kāmakāmī. Karaṇīyāni mittāni, daliddenāpi senaka; Passa mittānukampāya, samaggamhā sañātake . Sūrena balavantena, yo mitte kurute dijo; Evaṃ so sukhito hoti, yathāhaṃ tvañca senakāti.
大伍咖萨本生 第三显示巴利原文
Mahāukkusajātakaṃ tatiyaṃ.
四八七 优陀罗迦本生(四)显示巴利原文
487. Uddālakajātakaṃ (4)
他们穿着粗硬的兽皮,发髻缠结,牙齿垢秽,形貌丑陋,对着我念念有词,诵着咒语。
国王啊,若博学多闻却不依法而行,便会造作种种恶业。
“纵使通晓千吠陀,若未成就行,也不能因此而从苦中解脱。”
“纵使通晓千吠陀,若未成就行,也不能因此而从苦中解脱。”
在我看来,吠陀并无真舍利益,唯有具足调御的行持,方为真实。
显示巴利原文 Kharājinā jaṭilā paṅkadantā, dummakkharūpā yeme jappanti mante; Kaccinnu te mānusake payoge, idaṃ vidū parimuttā apāyā. Pāpāni kammāni karetha rāja, bahussuto ce na careyya dhammaṃ; Sahassavedopi na taṃ paṭicca, dukkhā pamucce caraṇaṃ apatvā. Sahassavedopi na taṃ paṭicca, dukkhā pamucce caraṇaṃ apatvā; Maññāmi vedā aphalā bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇameva saccaṃ. Na heva vedā aphalā bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇameva saccaṃ; Kittiñhi pappoti adhicca vede, santiṃ puṇāti caraṇena danto. Bhaccā mātā pitā bandhū, yena jāto sayeva so; Uddālako ahaṃ bhoto , sottiyākulavaṃsako . Kathaṃ bho brāhmaṇo hoti, kathaṃ bhavati kevalī; Kathañca parinibbānaṃ, dhammaṭṭho kinti vuccati.
婆罗门清除了杂草,取来火种,洒水行祭祀,竖立起祭柱;显示巴利原文
Niraṃkatvā aggimādāya brāhmaṇo, āpo siñcaṃ yajaṃ usseti yūpaṃ;
如此行持的婆罗门是安稳者,人们称他不害于众生、是安立于法的人。显示巴利原文
Evaṃkaro brāhmaṇo hoti khemī, dhamme ṭhitaṃ tena amāpayiṃsu.
不执着田地亲属,无我所,无渴求,贪与恶已尽,于有贪爱灭尽者。
显示巴利原文 Na suddhi secanenatthi, nāpi kevalī brāhmaṇo; Na khantī nāpi soraccaṃ, nāpi so parinibbuto. Kathaṃ so brāhmaṇo hoti, kathaṃ bhavati kevalī; Kathañca parinibbānaṃ, dhammaṭṭho kinti vuccati. Akhettabandhū amamo nirāso, nillobhapāpo bhavalobhakhīṇo;
2127 拘罗毗耶王这样说:显示巴利原文
(Iti rājā korabyo)
这样行持的婆罗门,是安稳者;人们称他为安住于法者。
刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗,乃至旃陀罗、补羯娑,
他们全都柔和调顺,全都究竟涅槃;
在所有这些清凉之人中,仍有胜劣之别。
刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗,乃至旃陀罗、补库萨等;
他们全都柔和、调伏,全皆证入般涅槃;
于一切清凉者之中,无有更胜或更劣者。
刹帝利、婆罗门、吠舍,乃至首陀罗、旃陀罗与补库萨,
他们全都柔和调伏,全都证入般涅槃。
对于一切已得清凉者,于此更无优越与卑劣可言;
你修习梵行,是带着某个目的吗?这可是博学家族的传统。
同样地,在人类之中,当青年们净化自身时,
他们舍离了同类的羁绊,因了悟法而成为善守戒者。
显示巴利原文 Evaṃkaro brāhmaṇo hoti khemī, dhamme ṭhitaṃ tena amāpayiṃsu. Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; Sabbeva soratā dantā, sabbeva parinibbutā; Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ, atthi seyyotha pāpiyo. Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; Sabbeva soratā dantā, sabbeva parinibbutā; Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ, natthi seyyotha pāpiyo. Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; Sabbeva soratā dantā, sabbeva parinibbutā. Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ, natthi seyyotha pāpiyo; Panatthaṃ carasi brahmaññaṃ, sottiyākulavaṃsataṃ. Nānārattehi vatthehi, vimānaṃ bhavati chāditaṃ; Na tesaṃ chāyā vatthānaṃ, so rāgo anupajjatha. Evameva manussesu, yadā sujjhanti māṇavā; Te sajātiṃ pamuñcanti , dhammamaññāya subbatāti.
伍达拉咖本生(第四)显示巴利原文
Uddālakajātakaṃ catutthaṃ.
488.莲藕本生(五)显示巴利原文
488. Bhisajātakaṃ (5)
愿他获得马、牛、银、金,以及称心如意的妻子;
婆罗门啊,愿那个拿了您莲藕的人,妻儿具足。
愿他佩花环、涂迦尸檀香,愿他子孙满堂;
愿他于诸欲乐中深怀渴盼,婆罗门啊,愿那个食您莲藕者,如此成就。
愿他耕作获丰收,声名远扬;居家有子,财富具足,诸欲圆满。
愿他不见衰老,安住家中,婆罗门啊,便是那个吃了你莲藕的人。
愿他成为刹帝利,威能降伏,作王中之王,具大威力,声名远扬;
愿他统御四方大地,安住其上;婆罗门啊,那吃了你的莲藕的人。
愿那婆罗门未离贪欲,终日耽著于时辰与星宿的运行;
愿那具威德的国王供养他——婆罗门啊,正是那吃了你莲藕的人。
愿一切世人认定他是通晓一切吠陀的学者,苦行者中的俊杰;
愿各地的人们聚集起来一同礼敬他——婆罗门啊,那位吃了你莲藕的人。
愿他享有帝释天所赐、具足四支的繁荣殊胜村落;
愿那未离贪染的人走向死亡——婆罗门,正是那个偷吃了你莲藕的人。
愿他在朋友中间成为领首,在歌舞之中尽兴欢喜;
愿他不从国王那里遭受任何灾祸——婆罗门,就是那个偷吃了你莲藕的人。
愿那位征服大地的转轮王,立她为千女之最上首;
愿那位吃了你莲藕的女子,婆罗门,成为众贵妇中最胜者;
当一切仙人聚集之时,她当心无动摇,享用美味;
愿她因所得而骄矜度日,婆罗门,那个吃了你莲藕的女子。
让他去做大寺院的常住者吧,让他去迦姜伽罗管那些新建的工程吧。
那个吃了你莲藕的人,婆罗门,就让他终日去填补那些透光的缝隙吧。
让他被六百条套索所绑缚,从那可爱的树林被拖往王城。
让他被刺棒与赶牛棒所捶打,婆罗门,就是那个吃了你莲藕的人。
让他戴上贱民的花环,双耳被铅钉刺穿,遭棍棒击打,去到蛇的嘴边。
让他夹着钵沿街乞食去吧,婆罗门,就是那个吃了你莲藕的人。
若有人口口声声说‘这毫无意义,这是毁灭’,就让他去追逐欲乐、享受欲乐吧。
又或者,尊者,任谁对任何事物有所执取,就让他死在自家屋中吧。
人们游走于世间,四处寻觅,对多数人而言,所寻正是这可爱合意之物。
有情世间中,欲乐可爱、合意,为何圣者们却不称赞欲乐?
因为于欲乐中,人们遭受杀害与绑缚;于欲乐中,苦与恐惧生起。
显示巴利原文 Assaṃ gavaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, bhariyañca so idha labhataṃ manāpaṃ; Puttehi dārehi samaṅgi hotu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Mālañca so kāsikacandanañca, dhāretu puttassa bahū bhavantu; Kāmesu tibbaṃ kurutaṃ apekkhaṃ, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Pahūtadhañño kasimā yasassī, putte gihī dhanimā sabbakāme; Vayaṃ apassaṃ gharamāvasātu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. So khattiyo hotu pasayhakārī, rājābhirājā balavā yasassī; Sa cāturantaṃ mahimāvasātu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. So brāhmaṇo hotu avītarāgo, muhuttanakkhattapathesu yutto; Pūjetu naṃ raṭṭhapatī yasassī, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Ajjhāyakaṃ sabbasamantavedaṃ , tapassīnaṃ maññatu sabbaloko; Pūjentu naṃ jānapadā samecca, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Catussadaṃ gāmavaraṃ samiddhaṃ, dinnañhi so bhuñjatu vāsavena; Avītarāgo maraṇaṃ upetu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. So gāmaṇī hotu sahāyamajjhe, naccehi gītehi pamodamāno; So rājato byasana mālattha kiñci, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Yaṃ ekarājā pathaviṃ vijetvā, itthīsahassāna ṭhapetu aggaṃ; Sīmantinīnaṃ pavarā bhavātu, bhisāni te brāhmaṇa yā ahāsi. Isīnañhi sā sabbasamāgatānaṃ, bhuñjeyya sāduṃ avikampamānā; Carātu lābhena vikatthamānā, bhisāni te brāhmaṇa yā ahāsi. Āvāsiko hotu mahāvihāre, navakammiko hotu gajaṅgalāyaṃ ; Ālokasandhiṃ divasaṃ karotu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. So bajjhatū pāsasatehi chabbhi , rammā vanā niyyatu rājadhāniṃ ; Tuttehi so haññatu pācanehi, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Alakkamālī tipukaṇṇaviddho, laṭṭhīhato sappamukhaṃ upetu; Sakacchabandho visikhaṃ carātu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Yo ve anaṭṭhaṃva naṭṭhanti cāha, kāmeva so labhataṃ bhuñjatañca ; Agāramajjhe maraṇaṃ upetu, yo vā bhonto saṅkati kañcideva . Yadesamānā vicaranti loke, iṭṭhañca kantañca bahūnametaṃ; Piyaṃ manuññaṃ cidha jīvaloke, kasmā isayo nappasaṃsanti kāme. Kāmesu ve haññare bajjhare ca, kāmesu dukkhañca bhayañca jātaṃ; Kāmesu bhūtādhipatī pamattā, pāpāni kammāni karonti mohā.
2061 (科拉比亚王这样说)显示巴利原文
(Iti rājā korabyo)
清净无恶的仙人们安住于此,梵行者,这些藕根是你的。
他们既不是伶人,也不是玩伴;既不是你的亲戚,也不是你的朋友。
您是我的老师,也是我的父亲,梵天啊,这乃是堕落者的依怙;
智慧广大者,请宽恕这一时的过失吧,智者从不会被愤怒所左右。
那一夜,我们得见众生之主帝释天,正与诸仙人安善共住。
愿在座的所有贤者心生欢喜,那位婆罗门已采来了莲藕。
我、舍利弗、目犍连与迦叶,
阿那律、富楼那与阿难,当时我们七人为兄弟。
那时,莲华色比丘尼为姐,久寿多罗宫女为仆;
那时,质多居士为仆,娑多耆罗为夜叉。
那时,巴利耶为象王,摩度为上首猿王;
那时,伍达夷为帝释天。你们应当这样忆持这本生。
显示巴利原文 Te pāpadhammā pasavetva pāpaṃ, kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti; Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, tasmā isayo nappasaṃsanti kāme. Vīmaṃsamāno isino bhisāni, tīre gahetvāna thale nidhesiṃ; Suddhā apāpā isayo vasanti, etāni te brahmacārī bhisāni. Na te naṭā no pana kīḷaneyyā, na bandhavā no pana te sahāyā; Kismiṃ vupatthambha sahassanetta, isīhi tvaṃ kīḷasi devarāja. Ācariyo mesi pitā ca mayhaṃ, esā patiṭṭhā khalitassa brahme; Ekāparādhaṃ khama bhūripañña, na paṇḍitā kodhabalā bhavanti. Suvāsitaṃ isinaṃ ekarattaṃ, yaṃ vāsavaṃ bhūtapatiddasāma; Sabbeva bhonto sumanā bhavantu, yaṃ brāhmaṇo paccupādī bhisāni. Ahañca sāriputto ca, moggallāno ca kassapo; Anuruddho puṇṇo ānando, tadāsuṃ satta bhātaro. Bhaginī uppalavaṇṇā ca, dāsī khujjuttarā tadā; Citto gahapati dāso, yakkho sātāgiro tadā. Pālileyyo tadā nāgo, madhudo seṭṭhavānaro; Kāḷudāyī tadā sakko, evaṃ dhāretha jātakanti.
毕萨本生(第五)显示巴利原文
Bhisajātakaṃ pañcamaṃ.
489. 善见王本生(6)显示巴利原文
489. Surucijātakaṃ (6)
我全然不忆,曾以身、语或意,
无论在明处,还是在暗处,曾轻慢过素若茜。
凭此真实语,贤仙,愿我得子;
若我所言虚妄,愿我头颅裂为七瓣。
婆罗门啊,只要他们尚在人间,他们就是我人生的导师。
于她们之中,我未曾生起嫉妒与愤怒,无论何时皆不曾有。
我以她们的利益为喜乐,于我而言,没有一个人是可憎厌的。
对奴仆、工人与侍从,及其他依我而活者,
我恒以正法相待,常怀喜悦。
对沙门、婆罗门,及其他乞食者,
我常亲手恭敬供养饮食,未曾懈怠。
十四日、十五日,以及每半月中的第八日;
在殊胜的布萨日,圆满具足八支;
我受持布萨戒,恒以戒律防护自身。
以此真实语,仙人啊,愿儿子降生;
若我所说有虚妄,愿我头顶裂为七瓣。
贤善者啊,你所称叹于己的这些品质,在你身上确实都具足。
你将生下一子,他便是毗提诃族的法王,是他们的王子。
对于这样一位善慧、行止清净的女子,
天人们、人类以及非人,都前来拜见她。
而您,善女子,因往昔的善行与善业,
今生生于王族,一切欲乐悉皆圆满。
您的这位公主,于今生与他世皆获胜利;
此生得名望,命终生天界。
显示巴利原文 Mahesī surucino bhariyā, ānītā paṭhamaṃ ahaṃ; Dasa vassasahassāni, yaṃ maṃ surucimānayi. Sāhaṃ brāhmaṇa rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ; Nābhijānāmi kāyena, vācāya uda cetasā; Suruciṃ atimaññittha , āvi vā yadi vā raho. Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. Bhattu mama sassu mātā, pitā cāpi ca sassuro; Te maṃ brahme vinetāro, yāva aṭṭhaṃsu jīvitaṃ. Sāhaṃ ahiṃsāratinī, kāmasā dhammacārinī ; Sakkaccaṃ te upaṭṭhāsiṃ, rattindivamatanditā. Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. Soḷasitthisahassāni, sahabhariyāni brāhmaṇa; Tāsu issā vā kodho vā, nāhu mayhaṃ kudācanaṃ. Hitena tāsaṃ nandāmi, na ca me kāci appiyā; Attānaṃvānukampāmi, sadā sabbā sapattiyo. Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. Dāse kammakare pesse , ye caññe anujīvino; Pesemi sahadhammena, sadā pamuditindriyā. Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. Samaṇe brāhmaṇe cāpi, aññe cāpi vanibbake; Tappemi annapānena, sadā payatapāṇinī. Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. Cātuddasiṃ pañcaddasiṃ , yā ca pakkhassa aṭṭhamī ; Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ ; Uposathaṃ upavasāmi , sadā sīlesu saṃvutā. Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. Sabbeva te dhammaguṇā, rājaputti yasassini; Saṃvijjanti tayi bhadde, ye tvaṃ kittesi attani. Khattiyo jātisampanno, abhijāto yasassimā; Dhammarājā videhānaṃ, putto uppajjate tava . Dummī rajojalladharo, aghe vehāyasaṃ ṭhito; Manuññaṃ bhāsase vācaṃ, yaṃ mayhaṃ hadayaṅgamaṃ. Devatānusi saggamhā, isi vāsi mahiddhiko; Ko vāsi tvaṃ anuppatto, attānaṃ me pavedaya. Yaṃ devasaṅghā vandanti, sudhammāyaṃ samāgatā; Sohaṃ sakko sahassakkho, āgatosmi tavantike. Itthiyo jīvalokasmiṃ, yā hoti samacārinī ; Medhāvinī sīlavatī, sassudevā patibbatā. Tādisāya sumedhāya, sucikammāya nāriyā; Devā dassanamāyanti, mānusiyā amānusā. Tvañca bhadde suciṇṇena, pubbe sucaritena ca; Idha rājakule jātā, sabbakāmasamiddhinī. Ayañca te rājaputti, ubhayattha kaṭaggaho; Devalokūpapattī ca, kittī ca idha jīvite. Ciraṃ sumedhe sukhinī, dhammamattani pālaya; Esāhaṃ tidivaṃ yāmi, piyaṃ me tava dassananti.
苏儒吉本生·第六显示巴利原文
Surucijātakaṃ chaṭṭhaṃ.
四九〇·五近住戒本生(第七)显示巴利原文
490. Pañcuposathikajātakaṃ (7)
鸽子啊,如今你无须再为我操劳,飞禽,我不需要你供给食物。
从前我贪恋一只雌鸽,我俩就在这片地方嬉戏玩乐;
后来捕鸟人捉走了她,我无奈与她分离。
由于与她长别离,我正受着种种意所生的苦受;
因此我守持斋戒,愿贪欲不再返回我身。
蜿蜒而行的蛇啊,你舌分两叉,以毒牙为器,毒性可怖;
您忍受饥渴,为何长久持守斋戒?
村长的公牛强壮有力,毛色与力量俱佳;
它愤怒地冲撞我,用角顶撞我;我被剧烈的痛苦摧垮,走向死亡。
那时,人们从村子里出来,哭泣哀嚎,又纷纷离去;
因此,我守护这布萨戒,愿愤怒再也不回到我这里。
墓地里,死者之肉众多,模样诱人,正是你所喜食的食物;
你忍受着饥渴,豺狼,为何你却成了持守布萨戒者?
即便如此,我并未顶礼他的双足,也不曾因心怀慢而向他请问。
显示巴利原文 Appossukko dāni tuvaṃ kapota, vihaṅgama na tava bhojanattho; Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko kapota . Ahaṃ pure giddhigato kapotiyā, asmiṃ padesasmimubho ramāma; Athaggahī sākuṇiko kapotiṃ, akāmako tāya vinā ahosiṃ. Nānābhavā vippayogena tassā, manomayaṃ vedana vedayāmi ; Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, rāgo mamaṃ mā punarāgamāsi. Anujjugāmī uragā dujivha , dāṭhāvudho ghoravisosi sappa; Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko nu dīgha . Usabho ahū balavā gāmikassa, calakkakū vaṇṇabalūpapanno; So maṃ akkami taṃ kupito aḍaṃsi, dukkhābhituṇṇo maraṇaṃ upāgā . Tato janā nikkhamitvāna gāmā, kanditvā roditvā apakkamiṃsu; Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, kodho mamaṃ mā punarāgamāsi. Matāna maṃsāni bahū susāne, manuññarūpaṃ tava bhojane taṃ; Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko siṅgāla . Pavisi kucchiṃ mahato gajassa, kuṇape rato hatthimaṃsesu giddho ; Uṇho ca vāto tikhiṇā ca rasmiyo, te sosayuṃ tassa karīsamaggaṃ. Kiso ca paṇḍū ca ahaṃ bhadante, na me ahū nikkhamanāya maggo; Mahā ca megho sahasā pavassi, so temayī tassa karīsamaggaṃ. Tato ahaṃ nikkhamisaṃ bhadante, cando yathā rāhumukhā pamutto; Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, lobho mamaṃ mā punarāgamāsi. Vammīkathūpasmiṃ kipillikāni, nippothayanto tuvaṃ pure carāsi; Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko nu accha . Sakaṃ niketaṃ atihīḷayāno , atricchatā mallagāmaṃ agacchiṃ; Tato janā nikkhamitvāna gāmā, kodaṇḍakena paripothayiṃsu maṃ. So bhinnasīso ruhiramakkhitaṅgo, paccāgamāsiṃ sakaṃ niketaṃ; Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, atricchatā mā punarāgamāsi. Yaṃ no apucchittha tuvaṃ bhadante, sabbeva byākarimha yathā pajānaṃ; Mayampi pucchāma tuvaṃ bhadante, kasmā bhavaṃposathiko nu brahme. Anūpalitto mama assamamhi, paccekabuddho muhuttaṃ nisīdi; So maṃ avedī gatimāgatiñca, nāmañca gottaṃ caraṇañca sabbaṃ. Evampahaṃ vandi na tassa pāde, na cāpi naṃ mānagatena pucchiṃ; Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, māno mamaṃ mā punarāgamāsīti.
五布萨本生第七显示巴利原文
Pañcuposathikajātakaṃ sattamaṃ.
大孔雀本生(第八)显示巴利原文
491. Mahāmorajātakaṃ (8)
倘若我是因钱财才被你捉住,莫要杀我,活捉即可;
朋友,将我带到国王面前吧,我想你将获得丰厚的财物。
今日我搭在弓弦上的利箭,并非为了射杀你而来,
我这就为你解开罗网,还孔雀王自在而去。
你寻迹追随了我整整七年,日夜忍饥渴、耐辛劳;
既如此,今日我已落入罗网、束缚加身,你为何又愿为我解开?
你出于何种缘故,想要将我这个落入罗网、深陷束缚的人释放?
请告诉我,一个戒除杀生,并且给予一切众生无畏的人,他将如何?
孔雀王啊,我向您请教其中义理:如此之人,身坏命终后,能得何等安乐?
我宣说,那远离杀生、施与一切众生无畏的人,
在现法中即获称誉,身坏命终后,生于天界。
有些人宣称:“没有天人,生命就在这一世彻底断灭。”
同样,善行与恶行的果报也是如此,而“布施唯是假立”之说又如何能成立?
月亮与太阳,二者俱明丽庄严,运行于虚空,遍照四方。
世间的人们是怎样说的——他们属此世间,还是属他世间?
月亮与太阳,两者皆光彩夺目,运行于空中,照亮四方。
他们不属于此世,而属于他方世界,在人世间,人们便称他们为天神。
那些否认业报、不承认业的虚无论者,其低劣论调就在此被彻底破斥。
同样地,他们还声称:善行与恶行的果报,以及布施,都是施设者之所假立。
他们说,善行与恶行的果报同样如此,还说布施只是施者所施设的概念。
应当如何做,如何行持,如何修习,依止什么,具备怎样的苦行功德?
请为我解说这其中的义理,孔雀王,令我不至堕入地狱。
世间所有身着袈裟、出家无家的沙门,
这些寂静者清晨适时外出乞食,因已舍离了非时的游方。
你在适当的时刻前往他们那里,请问你心中所喜欢的问题;
他们将随其所知,为你解说此世与他世的义利。
犹如蛇蜕去陈旧的老皮,犹如青翠的树木落下枯黄的叶子;
我那猎人的本性已全然舍断,今日我便舍离这猎人的身份。
还有那些被我束缚在屋中的鸟儿,成百上千只;
我今日便将生命还予它们,令它们获得解脱,飞返各自的巢穴。
我曾游荡林中,手持罗网,一心想加害那只尊贵有名的孔雀王;
显示巴利原文 Sace hi tyāhaṃ dhanahetu gāhito, mā maṃ vadhī jīvagāhaṃ gahetvā; Rañño ca maṃ samma upantikaṃ nehi, maññe dhanaṃ lacchasinapparūpaṃ. Na me ayaṃ tuyha vadhāya ajja, samāhito cāpadhure khurappo; Pāsañca tyāhaṃ adhipātayissaṃ, yathāsukhaṃ gacchatu morarājā. Yaṃ satta vassāni mamānubandhi, rattindivaṃ khuppipāsaṃ sahanto; Atha kissa maṃ pāsavasūpanītaṃ, pamuttave icchasi bandhanasmā. Pāṇātipātā virato nusajja, abhayaṃ nu te sabbabhūtesu dinnaṃ; Yaṃ maṃ tuvaṃ pāsavasūpanītaṃ, pamuttave icchasi bandhanasmā. Pāṇātipātā viratassa brūhi, abhayañca yo sabbabhūtesu deti; Pucchāmi taṃ morarājetamatthaṃ, ito cuto kiṃ labhate sukhaṃ so. Pāṇātipātā viratassa brūmi, abhayañca yo sabbabhūtesu deti; Diṭṭheva dhamme labhate pasaṃsaṃ, saggañca so yāti sarīrabhedā. Na santi devā iti āhu eke, idheva jīvo vibhavaṃ upeti; Tathā phalaṃ sukatadukkaṭānaṃ, dattupaññattañca kathaṃ bhaveyya. Tesaṃ vaco arahataṃ saddahāno, tasmā ahaṃ sakuṇe bādhayāmi. Cando ca suriyo ca ubho sudassanā, gacchanti obhāsayamantalikkhe; Imassa lokassa parassa vā te, kathaṃ nu te āhu manussaloke. Cando ca suriyo ca ubho sudassanā, gacchanti obhāsayamantalikkhe; Parassa lokassa na te imassa, devāti te āhu manussaloke. Ettheva te nīhatā hīnavādā, ahetukā ye na vadanti kammaṃ; Tathā phalaṃ sukatadukkaṭānaṃ, dattupaññattaṃ ye ca vadanti dānaṃ. Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavedaṃ , kathañhi dānaṃ aphalaṃ bhaveyya ; Tathā phalaṃ sukatadukkaṭānaṃ, dattupaññattañca vadanti dānaṃ; Kathaṃkaro kintikaro kimācaraṃ, kiṃ sevamāno kena tapoguṇena; Akkhāhi me morarājetamatthaṃ, yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyyaṃ. Ye keci atthi samaṇā pathabyā, kāsāyavatthā anagāriyā te; Pātova piṇḍāya caranti kāle, vikālacariyā viratā hi santo. Te tattha kālenupasaṅkamitvā, pucchāhi yaṃ te manaso piyaṃ siyā; Te te pavakkhanti yathāpajānaṃ, imassa lokassa parassa catthaṃ. Tacaṃva jiṇṇaṃ urago purāṇaṃ, paṇḍūpalāsaṃ harito dumova; Esappahīno mama luddabhāvo, jahāmahaṃ luddakabhāvamajja. Ye cāpi me sakuṇā atthi baddhā, satāninekāni nivesanasmiṃ; Tesampahaṃ jīvitamajja dammi, mokkhañca te pattā sakaṃ niketaṃ. Luddo carī pāsahattho araññe, bādhetu morādhipatiṃ yasassiṃ;
我绑住那位尊贵有名的孔雀王后,它却从痛苦中得以解脱——愿我亦能如它那样解脱。显示巴利原文
Bandhitvā morādhipatiṃ yasassiṃ, dukkhā sa pamucci yathāhaṃ pamuttoti.
《大孔雀本生》第八。显示巴利原文
Mahāmorajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
492. 特奇猪本生(九)显示巴利原文
492. Tacchasūkarajātakaṃ (9)
在寻寻觅觅中,我们走遍了群山与林野;
为寻找亲人,我曾四方游历,如今终于寻获了他们。
这里有丰足的根茎与果实,食物亦很充裕;
这些山川河流如此悦意,居于此处必当安乐。
我即在此住下,与所有亲族一起;
不劳心,无疑虑,无忧苦,无所畏惧。
去别处寻求庇护吧,此处有我们的敌人;
那木匠来到这里,一次又一次地屠杀猪群。
他攻破了难以攻破之敌,我问诸位,请将那事告知于我。
你难道没有杀生的獠牙吗?为何如同可怜愍者,已入群中,却独自在此忧思?
我并非没有獠牙,力量也凝聚于身;
然而,看到亲族们和合一处,所以我才独自在林间愁思。
往昔,这些亲族为恐惧所驱,四散奔逃,各寻庇护,分崩离散;
如今他们聚集一处,同住共处;当他们安住下来,我便难以制伏了。
他们拥有一位卓越的领袖,和合一致,众口同心;
他们若合和来伤害我,我便不期盼他们。
帝释天独力便能降伏阿修罗,鹰隼单凭强力摧伏群鸟;
独虎闯入兽群,也将最强的一一击杀,它本具这般力量。
然而,即使是帝释天、是鹰,乃至兽王老虎,也无可奈何。
当亲属们团结一心、和睦相处时,老虎便对之无能为力。
那些名为昆比拉的鸟,群聚而飞,结队而行,
和合共聚一处,齐齐飞起翱翔。
正当它们展翅翱翔之际,有一只却退避一旁;
那鹰便猛扑而下,它的下场如同遭遇虎噬。
为结发苦行者所鼓动,受那残忍的贪欲之眼所驱使;
长牙猪冲入长牙猪群中,自认为一如往昔;
亲属众多,实为美事,哪怕仅是林中的树木。
他们为木匠灌顶,说道:‘你便是我们的王,我们的主。’
显示巴利原文 Yadesamānā vicarimha, pabbatāni vanāni ca; Anvesaṃ vicariṃ ñātī, teme adhigatā mayā. Bahuñcidaṃ mūlaphalaṃ, bhakkho cāyaṃ anappako; Rammā cimā girīnajjo , phāsuvāso bhavissati. Idhevāhaṃ vasissāmi, saha sabbehi ñātibhi; Appossukko nirāsaṅkī, asoko akutobhayo. Aññampi leṇaṃ pariyesa, sattu no idha vijjati; So taccha sūkare hanti, idhāgantvā varaṃ varaṃ. Ko numhākaṃ idha sattu, ko ñātī susamāgate; Duppadhaṃse padhaṃseti, taṃ me akkhātha pucchitā. Uddhaggarājī migarājā, balī dāṭhāvudho migo; So taccha sūkare hanti, idhāgantvā varaṃ varaṃ. Na no dāṭhā na vijjanti , balaṃ kāye samohitaṃ; Sabbe samaggā hutvāna, vasaṃ kāhāma ekakaṃ. Hadayaṅgamaṃ kaṇṇasukhaṃ, vācaṃ bhāsasi tacchaka; Yopi yuddhe palāyeyya, tampi pacchā hanāmase. Pāṇātipātā virato nu ajja, abhayaṃ nu te sabbabhūtesu dinnaṃ; Dāṭhā nu te migavadhāya na santi, yo saṅghapatto kapaṇova jhāyasi. Na me dāṭhā na vijjanti, balaṃ kāye samohitaṃ; Ñātī ca disvāna sāmaggī ekato, tasmā ca jhāyāmi vanamhi ekako. Imassudaṃ yanti disodisaṃ pure, bhayaṭṭitā leṇagavesino puthu; Te dāni saṅgamma vasanti ekato, yatthaṭṭhitā duppasahajjame mayā. Pariṇāyakasampannā, sahitā ekavādino; Te maṃ samaggā hiṃseyyuṃ, tasmā nesaṃ na patthaye . Ekova indo asure jināti, ekova seno hanti dije pasayha; Ekova byaggho migasaṅghapatto, varaṃ varaṃ hanti balañhi tādisaṃ. Na heva indo na seno, napi byaggho migādhipo; Samagge sahite ñātī, na byagghe kurute vase. Kumbhīlakā sakuṇakā, saṅghino gaṇacārino; Sammodamānā ekajjhaṃ, uppatanti ḍayanti ca. Tesañca ḍayamānānaṃ, ekettha apasakkati ; Tañca seno nitāḷeti, veyyagghiyeva sā gati. Ussāhito jaṭilena, luddenāmisacakkhunā; Dāṭhī dāṭhīsu pakkhandi, maññamāno yathā pure. Sādhu sambahulā ñātī, api rukkhā araññajā; Sūkarehi samaggehi, byaggho ekāyane hato. Brāhmaṇañceva byagghañca, ubho hantvāna sūkarā. Ānandino pamuditā, mahānādaṃ panādisuṃ. Te su udumbaramūlasmiṃ, sūkarā susamāgatā; Tacchakaṃ abhisiñciṃsu, ‘‘tvaṃ no rājāsi issaro’’ti.
答差苏咖拉本生第九。显示巴利原文
Tacchasūkarajātakaṃ navamaṃ.
四九三 大商主本生(第十篇)显示巴利原文
493. Mahāvāṇijajātakaṃ (10)
商人们从各方汇聚,结成商队;
他们推举一位商主,为求财富而启程。
这棵树青润多汁,仿佛有水流淌一般;
来吧,商人们,我们砍下它最前端的那根树枝。
它一经砍断,便涌出大量的米肉饭;
寡淡无味的酸粥,伴着姜与辣汤。
商人们在那里又吃又嚼,尽情餍足;
第三次,那些被愚痴所蔽的愚人又生起这样的念头:
“来吧,我们把这棵树最后那根枝条也砍掉!”商人们说。
那些商人,还有二十五位女子,
众人环绕那棵树,聚集在它的树荫下。
商人们与那些女子尽情享乐之后,
这些为愚痴所蒙蔽的愚者,又一同合计出第四个主意:
“来,我们将这棵树北边的枝干砍下,诸位商主。”
那枝干才一砍断,便流出了许多珍珠与琉璃,
还有白银、黄金,以及种种毡毯与卧具。
接着,那群为愚痴所覆蔽的愚人,又想出了第五个主意。
这时,那位商队首领站起身,双手合十,恳求道:
尼拘律怎会失利?商人们,愿你们吉祥如意。
前面的枝条布施了水,还供养了食物与饮品;
后方枝条能赐予女子,北方枝条满足一切欲乐;
尼拘律怎会失利?商人们,愿你们吉祥如意。
若人在某棵树的树荫下坐过或躺过,
便不应折断它的枝条,因为背叛朋友是恶行。
他们却不听从,对一个人的话语置若罔闻,
手持锋利的斧头,朝它的根部砍去。
接着,二十五头大象身披铠甲,冲了出来,
另有三百名弓箭手,六千名披甲之士。
将这些杀掉,把那些捆绑,莫使他们活命逃脱;
除了商队首领之外,其余人等悉数焚为灰烬。
因此,有智慧的人,明了自身的真舍利益;
莫随贪欲而行,当调伏那如敌一般的心。
如此了知过患,了知渴爱是苦的根源;
比丘离了渴爱,无有执取,以正念游行而住。
显示巴利原文 Vāṇijā samitiṃ katvā, nānāraṭṭhato āgatā; Dhanāharā pakkamiṃsu, ekaṃ katvāna gāmaṇiṃ. Te taṃ kantāramāgamma, appabhakkhaṃ anodakaṃ; Mahānigrodhamaddakkhuṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ. Te ca tattha nisīditvā, tassa rukkhassa chāyayā ; Vāṇijā samacintesuṃ, bālā mohena pārutā. Allāyate ayaṃ rukkho, api vārīva sandati; Iṅghassa purimaṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā. Sā ca chinnāva pagghari, acchaṃ vāriṃ anāvilaṃ; Te tattha nhatvā pivitvā, yāvaticchiṃsu vāṇijā. Dutiyaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā; Iṅghassa dakkhiṇaṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā. Sā ca chinnāva pagghari, sālimaṃsodanaṃ bahuṃ; Appodavaṇṇe kummāse, siṅgiṃ vidalasūpiyo . Te tattha bhutvā khāditvā , yāvaticchiṃsu vāṇijā; Tatiyaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā; Iṅghassa pacchimaṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā. Sā ca chinnāva pagghari, nāriyo samalaṅkatā; Vicitravatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā. Api su vāṇijā ekā, nāriyo paṇṇavīsati; Samantā parivāriṃsu , tassa rukkhassa chāyayā . Te tāhi paricāretvā , yāvaticchiṃsu vāṇijā; Catutthaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā; Iṅghassa uttaraṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā. Sā ca chinnāva pagghari, muttā veḷuriyā bahū; Rajataṃ jātarūpañca, kuttiyo paṭiyāni ca. Kāsikāni ca vatthāni, uddiyāni ca kambalā ; Te tattha bhāre bandhitvā, yāvaticchiṃsu vāṇijā. Pañcamaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā; Iṅghassa mūle chindāma, api bhiyyo labhāmase. Athuṭṭhahi satthavāho, yācamāno katañjalī; Nigrodho kiṃ parajjhati , vāṇijā bhaddamatthu te. Vāridā purimā sākhā, annapānañca dakkhiṇā; Nāridā pacchimā sākhā, sabbakāme ca uttarā; Nigrodho kiṃ parajjhati, vāṇijā bhaddamatthu te. Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako. Te ca tassānādiyitvā , ekassa vacanaṃ bahū; Nisitāhi kuṭhārīhi , mūlato naṃ upakkamuṃ. Tato nāgā nikkhamiṃsu, sannaddhā paṇṇavīsati; Dhanuggahānaṃ tisatā, chasahassā ca vammino. Ete hanatha bandhatha, mā vo muñcittha jīvitaṃ; Ṭhapetvā satthavāhaṃva, sabbe bhasmaṃ karotha ne. Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; Lobhassa na vasaṃ gacche, haneyyārisakaṃ manaṃ. Eva mādīnavaṃ ñatvā, taṇhā dukkhassa sambhavaṃ; Vītataṇho anādāno, sato bhikkhu paribbajeti.
《大商人本生》第十。显示巴利原文
Mahāvāṇijajātakaṃ dasamaṃ.
494.《萨提那本生》。显示巴利原文
494. Sādhinajātakaṃ (11)
世间确实现出一桩奇事,令人毛发竦然;
一辆天车赫然显现,属于誉满天下的韦德哈王。
那是一位大神通天子——天车御者摩多梨,
他迎请了那位弥提罗城的韦德哈国王。
请登上这辆宝车,至尊的国王、四方之主,
三十三天诸神与帝释天,都渴望得见您的容仪。
那时,萨希诺王,身为毗提诃族的米提拉之主,
登上了千匹神驹牵引的车乘,前往诸天所在之处。
善来,大王!你的到来甚是吉祥;
请入座,王仙,就坐在天王身边。
我从前去到天界,便享受舞蹈、歌唱与音乐,
如今我在天界已无喜乐,是我的寿命已尽,还是死亡已近?
您的寿命并未灭尽,死亡尚远,您亦非迷乱,人中雄杰之最。
犹如借来的车乘,犹如借来的财物;
依他人布施而得之物,正是如此。
而我并不愿求此依他人布施而得之物;
自己所造的善业,那才是我独有的财富。
我将前往人间,广行众多善业;
由布施、正直行、自制与调伏。
那些田地、这枚金币与精美耳环,
那些绿茵漫布的河岸,与这潺潺不息的流水。
那些迷人的池塘,曾回荡着鸳鸯的和鸣,
水面覆满了曼陀罗花,还有红莲与白莲;
曾将它们视为己有的人,如今又去向何方?
那些田地、那片土地,正是那些园林、树林与近处的空地;
那拉达啊,不见了我的民众,四方于我,都显得空寂一片。
我曾亲见那些天宫,光明遍照四方;
在天王面前,也在三十三天的诸天面前。
我住过天界的宫殿,享受过非人的欲乐;
在三十三天诸天之中,在一切欲乐圆满具足者之中。
我舍弃了那样的欲乐,依此福德来到这里;
我只践行正法,不以王权为所需。
这是无棍杖加害的行道,由正自觉者所开示;
我将走上那条道路,善持戒者皆由此而行。
显示巴利原文 Abbhuto vata lokasmiṃ, uppajji lomahaṃsano; Dibbo ratho pāturahu, vedehassa yasassino. Devaputto mahiddhiko, mātali devasārathi; Nimantayittha rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ. Ehimaṃ rathamāruyha, rājaseṭṭha disampati; Devā dassanakāmā te, tāvatiṃsā saindakā; Saramānā hi te devā, sudhammāyaṃ samacchare. Tato ca rājā sādhino , vedeho mithilaggaho ; Sahassayuttamāruyha , agā devāna santike; Taṃ devā paṭinandiṃsu, disvā rājānamāgataṃ. Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; Nisīda dāni rājīsi , devarājassa santike. Sakkopi paṭinandittha, vedehaṃ mithilaggahaṃ; Nimantayittha kāmehi, āsanena ca vāsavo. Sādhu khosi anuppatto, āvāsaṃ vasavattinaṃ; Vasa devesu rājīsi, sabbakāmasamiddhisu; Tāvatiṃsesu devesu, bhuñja kāme amānuse. Ahaṃ pure saggagato ramāmi, naccehi gītehi ca vāditehi; So dāni ajja na ramāmi sagge, āyuṃ nu khīṇo maraṇaṃ nu santike; Udāhu mūḷhosmi janindaseṭṭha. Na tāyu khīṇaṃ maraṇañca dūre, na cāpi mūḷho naravīraseṭṭha; Tuyhañca puññāni parittakāni, yesaṃ vipākaṃ idha vedayittho . Vasa devānubhāvena, rājaseṭṭha disampati; Tāvatiṃsesu devesu, bhuñja kāme amānuse. Yathā yācitakaṃ yānaṃ, yathā yācitakaṃ dhanaṃ; Evaṃ sampadamevetaṃ, yaṃ parato dānapaccayā. Na cāhametamicchāmi, yaṃ parato dānapaccayā; Sayaṃkatāni puññāni, taṃ me āveṇikaṃ dhanaṃ. Sohaṃ gantvā manussesu, kāhāmi kusalaṃ bahuṃ; Dānena samacariyāya, saṃyamena damena ca; Yaṃ katvā sukhito hoti, na ca pacchānutappati. Imāni tāni khettāni, imaṃ nikkhaṃ sukuṇḍalaṃ; Imā tā haritānūpā, imā najjo savantiyo. Imā tā pokkharaṇī rammā, cakkavākapakūjitā ; Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca; Yassimāni mamāyiṃsu, kiṃ nu te disataṃ gatā. Tānīdha khettāni so bhūmibhāgo, teyeva ārāmavanupacārā ; Tameva mayhaṃ janataṃ apassato, suññaṃva me nārada khāyate disā. Diṭṭhā mayā vimānāni, obhāsentā catuddisā; Sammukhā devarājassa, tidasānañca sammukhā. Vutthaṃ me bhavanaṃ dibyaṃ , bhuttā kāmā amānusā; Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu. Sohaṃ etādisaṃ hitvā, puññāyamhi idhāgato; Dhammameva carissāmi, nāhaṃ rajjena atthiko. Adaṇḍāvacaraṃ maggaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ; Taṃ maggaṃ paṭipajjissaṃ, yena gacchanti subbatāti.
萨迪那本生第十一显示巴利原文
Sādhinajātakaṃ ekādasamaṃ.
四九五 十婆罗门本生(十二)显示巴利原文
495. Dasabrāhmaṇajātakaṃ (12)
爱乐正法、意志坚稳的国王对维杜罗说:
维杜罗,你去寻访那些持戒、多闻的婆罗门。
拿着装满根并已封口的袋子
女医师们配制药剂,为人沐浴,并持诵咒语。
大王,那些如同医生一般的人,也被称为婆罗门;
大王,此已向您宣说,我们愿亲近那样的修行者。
显示巴利原文 Rājā avoca vidhuraṃ, dhammakāmo yudhiṭṭhilo; Brāhmaṇe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Dullabhā brāhmaṇā deva, sīlavanto bahussutā; Viratā methunā dhammā, ye te bhuñjeyyu bhojanaṃ. Dasa khalu mahārāja, yā tā brāhmaṇajātiyo; Tesaṃ vibhaṅgaṃ vicayaṃ , vitthārena suṇohi me. Pasibbake gahetvāna, puṇṇe mūlassa saṃvute; Osadhikāyo ganthenti, nhāpayanti japanti ca. Tikicchakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te ca brahmaññā,
2029 (果拉比亚王如是说)显示巴利原文
(Iti rājā korabyo)
他们便不被称作婆罗门;
当去寻求其他持戒精严、博学多闻的殊胜者。
那些远离淫欲法、受用我饮食的人,
我们当如法供养;于此布施,能得广大果报。
他们手持小铃,在你前方发出音声;
他们也前去传递消息,并勤习驾车的技艺。
显示巴利原文 Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Kiṅkiṇikāyo gahetvā , ghosenti puratopi te; Pesanānipi gacchanti, rathacariyāsu sikkhare. Paricārakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te ca brahmaññā,
2050 拘罗比亚王作如是说:显示巴利原文
(Iti rājā korabyo)
是等不名为婆罗门;
维杜罗,你另寻他人吧,去寻求那些持戒且博闻的贤者。
凡已远离淫欲之法者,方可受用我的食物;
我们应当如法施与供养,布施于彼处,能得大果报。
若未得施与,无论在村庄还是山林,我们都不起身离去。
大王,那些如同勒索者一般的人,也被称为婆罗门;
大王,已向您说明,我们愿亲近那样的人。
显示巴利原文 Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Kamaṇḍaluṃ gahetvāna, vaṅkadaṇḍañca brāhmaṇā; Paccupessanti rājāno, gāmesu nigamesu ca; Nādinne vuṭṭhahissāma, gāmamhi vā vanamhi vā . Niggāhakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
2082 他们已远离了真正的婆罗门品质,显示巴利原文
Apetā te brahmaññā,
2083 高罗比亚王这样说道。显示巴利原文
(Iti rājā korabyo)
2144 (高罗毗耶王所说)显示巴利原文
(Iti rājā korabyo)
他们不被称作婆罗门;
你们当去寻找其他离欲的、持戒多闻之人吧。
那些远离淫欲法的人,方可受用我的食物;
我们应如法行布施,施于彼处,能得大果报。
他们须发长乱,齿藏污垢,身蒙尘土,
遍体尘垢,这些乞食者四处游荡。
大王,如同那些劈砍残桩之人,他们也被称为婆罗门,
大王,已向您说明,我们愿亲近那样的人。
我们要如法地作此布施,唯有如此供养,方能得大果报。
王树材、成捆的甘蔗、烟管与蜜蜡膏;
种种货物,他们叫卖着,人主啊。
国王啊,他们如同商人,却也被称作婆罗门;
大王,已向您说明,我们愿亲近那样的人。
显示巴利原文 Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Parūḷhakacchanakhalomā , paṅkadantā rajassirā; Okiṇṇā rajareṇūhi, yācakā vicaranti te. Khāṇughātasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te ca brahmaññā, Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Harītakaṃ āmalakaṃ, ambaṃ jambuṃ vibhītakaṃ ; Labujaṃ dantapoṇāni, beluvā badarāni ca. Rājāyatanaṃ ucchu-puṭaṃ, dhūmanettaṃ madhu-añjanaṃ; Uccāvacāni paṇiyāni, vipaṇenti janādhipa. Vāṇijakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
2146 他们已然舍弃梵行,显示巴利原文
Apetā te brahmaññā,
2147 科罗比亚国王这样说。显示巴利原文
(Iti rājā korabyo)
2434 高罗婆王如是说:显示巴利原文
(Iti rājā korabyo)
他们耕作与经商,并畜养山羊和绵羊;
他们嫁出少女,又迎娶新娘、结成婚配。
他们与庵婆多族及吠舍等同,却也被称作婆罗门;
大王,已向您说明,我们沦落成了那样的人。
显示巴利原文 Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Kasi-vāṇijjaṃ kārenti, posayanti ajeḷake; Kumāriyo pavecchanti, vivāhantāvahanti ca. Samā ambaṭṭhavessehi, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te ca brahmaññā,
2750 (拘罗毗耶王如是说)显示巴利原文
(Iti rājā korabyo)
他们不配称为婆罗门;
请另寻其他贤智,当寻求具戒、多闻者。
凡已远离淫欲法者,方可受用我的食物;
我们要如法行布施,施于彼处能得大果报。
有些国师住在村落间,以人们放置的施食为生;
然而许多人却纷纷来向这些阉割牲畜、摘除腺体的人求教。
在那里,牛、水牛、猪、山羊皆遭到宰杀;
大王,那些与屠夫无异者,竟也被称为婆罗门;
大王,已向您说明,我们沦落成了那样的人。
他们不被称为婆罗门;
你应寻求其他人——那些持戒、博学多闻者。
那些戒除淫欲法的人,方可受用我的食物;
我们要正确地作供养,布施在那样的人身上才有大果报。
婆罗门们拿起剑与盾,高举利剑;
他们立于商旅之道,乃至拔刀相向。
即使与牧牛人同坐者,也被称作婆罗门;
大王,他们被如此称呼,而我们却沦落至此。
唯有远离淫欲法者,方可食我供养之食;
我们要如法地供养,唯有在应施之处布施,方得大果报。
他们在林中搭起茅蓬,却行种种欺诈之事;
他们伤害兔与猫,以及蜥蜴、鱼和龟。
大王,他们如同猎人,竟也被称为婆罗门;
大王,我已如实告知,我们正是沦落至此之辈。
显示巴利原文 Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Nikkhittabhikkhaṃ bhuñjanti, gāmesveke purohitā; Bahū te paripucchanti, aṇḍacchedā nilañchakā . Pasūpi tattha haññanti, mahiṃsā sūkarā ajā; Goghātakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Asicammaṃ gahetvāna, khaggaṃ paggayha brāhmaṇā; Vessapathesu tiṭṭhanti, satthaṃ abbāhayantipi. Samā gopanisādehi, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Araññe kuṭikaṃ katvā, kūṭāni kārayanti te; Sasabiḷāre bādhenti, āgodhā macchakacchapaṃ. Te luddakasamā rāja , tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase.
2303 他们已远离梵行,显示巴利原文
Apetā te brahmaññā,
2304 拘罗毗耶王这样说道。显示巴利原文
(Iti rājā korabyo)
那些已远离淫欲法的人,方可受用我的食物;
我们应当如法布施,将布施投向能得广大果报之处;
还有另一些人,贪着财物,卑躬屈膝,匍匐于地。
大王,确有那样的婆罗门,持戒且博学多闻;
他们已舍离淫欲之法,唯受用饮食;
一日唯受一食,亦不饮诸酒类;
大王,那些人已被如此宣说,我们却陷堕于那般境地。
他们已失却婆罗门的本分,
毗度罗啊,这些婆罗门既持戒,又广学多闻;
毗度罗,你去寻找这些人,并尽快邀请他们前来。
显示巴利原文 Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Aññe dhanassa kāmā hi, heṭṭhāmañce pasakkitā ; Rājāno upari nhāyanti, somayāge upaṭṭhite. Malamajjakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Atthi kho brāhmaṇā deva, sīlavanto bahussutā; Viratā methunā dhammā, ye te bhuñjeyyu bhojanaṃ. Ekañca bhattaṃ bhuñjanti, na ca majjaṃ pivanti te; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te brahmaññā, Ete kho brāhmaṇā vidhura, sīlavanto bahussutā; Ete vidhura pariyesa, khippañca ne nimantayāti.
十婆罗门本生,第十二。显示巴利原文
Dasabrāhmaṇajātakaṃ dvādasamaṃ.
食施相继本生(第十三)显示巴利原文
496. Bhikkhāparamparajātakaṃ (13)
望见那柔美的身形,已从国都来到荒野;
曾居于最华美的重阁,受用过高广大床。
我出于对他的喜爱,向你供养了丰盛的米饭,
那是精挑细选的秈米,洁净的白米饭,再浇淋上鲜美的肉汁。
你接受这份膳食后,却转送给了那位婆罗门;
你自己尚未受用,便先施予他人——这是什么法?我向你致敬!
那位婆罗门是我的老师,为我处理诸般事务,是该做的还是不该做的,都很费心;
他既是我敬重的尊者,也是我应随侍之人,因此我应当供养他饮食。
现在我要请问这位为国王所尊敬的乔达摩婆罗门:
国王赐你食物,洁净而浇有肉汁的佳肴。
显示巴利原文 Sukhumālarūpaṃ disvā , raṭṭhā vivanamāgataṃ; Kūṭāgāravarūpetaṃ, mahāsayanamupāsitaṃ . Tassa te pemakenāhaṃ, adāsiṃ vaḍḍhamodanaṃ ; Sālīnaṃ vicitaṃ bhattaṃ, suciṃ maṃsūpasecanaṃ. Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha, brāhmaṇassa adāsayi ; Attānaṃ anasitvāna, koyaṃ dhammo namatthu te. Ācariyo brāhmaṇo mayhaṃ, kiccākiccesu byāvaṭo ; Garu ca āmantanīyo ca, dātumarahāmi bhojanaṃ. Brāhmaṇaṃ dāni pucchāmi, gotamaṃ rājapūjitaṃ; Rājā te bhattaṃ pādāsi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ. Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha, isissa bhojanaṃ adā; Akhettaññūsi dānassa, koyaṃ dhammo namatthu te. Bharāmi putta dāre ca, gharesu gadhito ahaṃ; Bhuñje mānusake kāme, anusāsāmi rājino. Āraññikassa isino, cirarattaṃ tapassino;
3911 第二 莲花品显示巴利原文
2. Padumavaggo
如今我再问此仙人,身形瘦削,青筋显露,
体毛蓬乱,指甲长垢,齿沾泥污,头蒙尘土。
你独居林中,不贪恋生命;
比丘,你把食物给了他,他哪里比你更胜呢?
采挖芋头、甘蓝,以及种种可食的块茎;
抖落野稷与稻谷,收拢摊开晾晒。
蔬菜、莲藕、蜂蜜、兽肉,以及枣子和余甘子;
我将那些取来而受用,那便是我的积蓄。
我为不煮食者煮食,我虽无我所,却有所积蓄;
对于不执取者,我有所执取,我理当施此食物。
我现在请问这位默然端坐的善行比丘,
仙人曾给你清净的肉汁饭食,
你接受了那饭食,便独自默然进食;
您不邀请任何其他人,这是什么法呢?向您致敬。
国王们沉溺于领土,婆罗门们系缚于应作与不应作的仪轨;
仙人们耽着于根茎果实,而比丘们则全然解脱。
显示巴利原文 Vuḍḍhassa bhāvitattassa, dātumarahāmi bhojanaṃ. Isiñca dāni pucchāmi, kisaṃ dhamanisanthataṃ; Parūḷhakacchanakhalomaṃ, paṅkadantaṃ rajassiraṃ. Eko araññe viharasi , nāvakaṅkhasi jīvitaṃ; Bhikkhu kena tayā seyyo, yassa tvaṃ bhojanaṃ adā. Khaṇantālukalambāni , bilālitakkalāni ca ; Dhunaṃ sāmākanīvāraṃ, saṅghāriyaṃ pasāriyaṃ . Sākaṃ bhisaṃ madhuṃ maṃsaṃ, badarāmalakāni ca; Tāni āharitvā bhuñjāmi, atthi me so pariggaho. Pacanto apacantassa, amamassa sakiñcano ; Anādānassa sādāno, dātumarahāmi bhojanaṃ. Bhikkhuñca dāni pucchāmi, tuṇhīmāsīna subbataṃ; Isi te bhattaṃ pādāsi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ. Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha, tuṇhī bhuñjasi ekako; Nāññaṃ kañci nimantesi, koyaṃ dhammo namatthu te. Na pacāmi na pācemi, na chindāmi na chedaye; Taṃ maṃ akiñcanaṃ ñatvā, sabbapāpehi ārataṃ. Vāmena bhikkhamādāya, dakkhiṇena kamaṇḍaluṃ; Isi me bhattaṃ pādāsi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ. Ete hi dātumarahanti, samamā sapariggahā; Paccanīkamahaṃ maññe, yo dātāraṃ nimantaye. Atthāya vata me ajja, idhāgacchi rathesabho; Sohaṃ ajja pajānāmi , yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Raṭṭhesu giddhā rājāno, kiccākiccesu brāhmaṇā; Isī mūlaphale giddhā, vippamuttā ca bhikkhavoti.
2159 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
比丘相续本生第十三显示巴利原文
Bhikkhāparamparajātakaṃ terasamaṃ.
鹦鹉、紧那罗、面庞、粗皮衣者、莲茎、大仙、鸽子王
而后是孔雀、百叶、商人,接着是国王、婆罗门与比丘篇。
显示巴利原文 Suva kinnara mukka kharājinaso, bhisajāta mahesi kapotavaro; Atha mora satacchaka vāṇijako, atha rāja sabrāhmaṇa bhikkhaparanti.
15. 二十集显示巴利原文
15. Vīsatinipāto
497. 摩登伽本生(一)显示巴利原文
497. Mātaṅgajātakaṃ (1)
颈上系着垃圾堆中拣来的破布,你究竟是谁?分明不配接受供养。
有声名的人,这食物原是为您准备的,人们在咀嚼它、享用着它、喜爱着它。
你认得我——我依他人施舍而活,是一个站着托钵、仅得立食的低贱者。
这食物是我所有,是为婆罗门们所准备;我依净信,为自利而准备此食。
走开!你站在这里做什么?贱人,如我这般之人不会施舍于你。
他们于高地、洼地播下种子,心中盼着湿润田地里的果实。
凭此信心,你去行布施吧,或许便能令应供者心生欢喜。
世间哪些是田地,我了然于心,便将种子安放于那些田中。
那些具足种姓、再生高贵的婆罗门,于此正是殊胜的良田。
种姓骄慢、过分自负、贪、嗔、骄慢及愚痴——
若有人具足这一切恶质,他即是此处的下劣田地。
恃出身而骄慢,又极度自负,贪、嗔、迷醉与愚痴;
这些恶德在他们身上全然不存,那些人正是世间无上的福田。
那位叫优波周帝亚的婆罗门去哪儿了?还有和尚,或是甘达库奇?
先杖打他,再将他处死,掐住脖子,把这个卑劣之人拖倒在地。
你以指甲掘山,以齿啃铁;
你竟辱骂仙人,如同试图点燃火焰。
如此说后,玛当伽仙人,那位精勤于真理的修行者,
在婆罗门们的仰视中,飞入虚空。
双眼翻白,如同死人一般,是谁把我儿子变成这副模样的?
有位沙门来过此处,衣着垢秽破烂,身形枯瘦,如同食土鬼一般;
“他把垃圾衣系在脖颈上,就是他令你的儿子变成这副模样。”
大智慧者去了哪个方向?年轻人,请你们把这件事告诉我吧。
头向后扭曲,手臂直伸僵固,全然不能动弹;
眼睛发白,犹如死人。是谁把我的儿子变成了这般模样?
夜叉确实有大神通,而诸仙人则具足善行;
他们察知那人心中充满恶意与愤怒,夜叉们便如此对待了你的儿子。
夜叉们如此加害于我的儿子,梵行者,请莫对我心生嗔怒。
此刻,我对你同样毫无怨恨;
而你的儿子沉湎于吠陀之傲慢,虽研习吠陀,却不知何为真舍利益。
深广智慧者,请宽恕这唯一的过失吧,真正的智者不会成为愤怒的仆役。
这便是我起身乞来的食物,就让那缺少智慧的曼达比亚享用吧。
夜叉不会去伤害他,你的儿子也将远离伤害,平安无疾。
曼达比亚,你真是愚人,智慧短浅,竟不通晓福田;
你把布施给了那些烦恼深重者,那些造作染污之业、无有自制之人。
头发缠结,身披兽皮,满脸须蔓丛生,犹如一口老井边长满了杂草。
请看此人,形貌丑陋,结发与兽皮并不能庇护缺乏智慧的人。
那些贪欲、嗔恚、无明皆已灭尽的人,
他们是漏尽的阿拉汉,供养这些圣者能得大果报。
显示巴利原文 Kuto nu āgacchasi dummavāsī , otallako paṃsupisācakova; Saṅkāracoḷaṃ paṭimuñca kaṇṭhe, ko re tuvaṃ hosi adakkhiṇeyyo. Annaṃ tavedaṃ pakataṃ yasassi, taṃ khajjare bhuñjare piyyare ca; Jānāsi maṃ tvaṃ paradattūpajīviṃ, uttiṭṭhapiṇḍaṃ labhataṃ sapāko. Annaṃ mamedaṃ pakataṃ brāhmaṇānaṃ, attatthāya saddahato mamedaṃ ; Apehi etto kimidhaṭṭhitosi, na mādisā tuyhaṃ dadanti jamma. Thale ca ninne ca vapanti bījaṃ, anūpakhette phalamāsamānā ; Etāya saddhāya dadāhi dānaṃ, appeva ārādhaye dakkhiṇeyye. Khettāni mayhaṃ viditāni loke, yesāhaṃ bījāni patiṭṭhapemi; Ye brāhmaṇā jātimantūpapannā, tānīdha khettāni supesalāni. Jātimado ca atimānitā ca, lobho ca doso ca mado ca moho; Ete aguṇā yesu ca santi sabbe, tānīdha khettāni apesalāni. Jātimado ca atimānitā ca, lobho ca doso ca mado ca moho; Ete aguṇā yesu na santi sabbe, tānīdha khettāni supesalāni. Kvettha gatā upajotiyo ca, upajjhāyo ca athavā gaṇḍakucchi ; Imassa daṇḍañca vadhañca datvā, gale gahetvā khalayātha jammaṃ. Giriṃ nakhena khaṇasi, ayo dantehi khādasi; Jātavedaṃ padahasi, yo isiṃ paribhāsasi. Idaṃ vatvāna mātaṅgo, isi saccaparakkamo; Antalikkhasmiṃ pakkāmi , brāhmaṇānaṃ udikkhataṃ. Āvellitaṃ piṭṭhito uttamaṅgaṃ, bāhuṃ pasāreti akammaneyyaṃ; Setāni akkhīni yathā matassa, ko me imaṃ puttamakāsi evaṃ. Idhāgamā samaṇo dummavāsī, otallako paṃsupisācakova; Saṅkāracoḷaṃ paṭimuñca kaṇṭhe, so te imaṃ puttamakāsi evaṃ. Katamaṃ disaṃ agamā bhūripañño, akkhātha me māṇavā etamatthaṃ; Gantvāna taṃ paṭikaremu accayaṃ, appeva naṃ putta labhemu jīvitaṃ. Vehāyasaṃ agamā bhūripañño, pathaddhuno pannaraseva cando; Api cāpi so purimadisaṃ agacchi, saccappaṭiñño isi sādhurūpo. Āvellitaṃ piṭṭhito uttamaṅgaṃ, bāhuṃ pasāreti akammaneyyaṃ ; Setāni akkhīni yathā matassa, ko me imaṃ puttamakāsi evaṃ. Yakkhā have santi mahānubhāvā, anvāgatā isayo sādhurūpā; Te duṭṭhacittaṃ kupitaṃ viditvā, yakkhā hi te puttamakaṃsu evaṃ. Yakkhā ca me puttamakaṃsu evaṃ, tvaññeva me mā kuddho brahmacāri; Tumheva pāde saraṇaṃ gatāsmi, anvāgatā puttasokena bhikkhu. Tadeva hi etarahi ca mayhaṃ, manopadoso na mamatthi koci; Putto ca te vedamadena matto, atthaṃ na jānāti adhicca vede. Addhā have bhikkhu muhuttakena, sammuyhateva purisassa saññā; Ekāparādhaṃ khama bhūripañña, na paṇḍitā kodhabalā bhavanti. Idañca mayhaṃ uttiṭṭhapiṇḍaṃ, tava maṇḍabyo bhuñjatu appapañño; Yakkhā ca te naṃ na viheṭhayeyyuṃ, putto ca te hessati so arogo. Maṇḍabya bālosi parittapañño, yo puññakhettānamakovidosi; Mahakkasāvesu dadāsi dānaṃ, kiliṭṭhakammesu asaññatesu. Jaṭā ca kesā ajinā nivatthā, jarūdapānaṃva mukhaṃ parūḷhaṃ; Pajaṃ imaṃ passatha dummarūpaṃ , na jaṭājinaṃ tāyati appapaññaṃ. Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Khīṇāsavā arahanto, tesu dinnaṃ mahapphalanti.
马当嘎本生·第一显示巴利原文
Mātaṅgajātakaṃ paṭhamaṃ.
第498则 心生出本生(二)显示巴利原文
498. Cittasambhūtajātakaṃ (2)
一切人所修的善行皆有果报,任何业行都不会空无结果。
众人所行的善业,必结果实;没有任何业是虚耗无果的。
他的心是否也是如此?他的心意是否也像我一样,成就了神通?
众人所行的善业,必结果实;没有任何业是虚耗无果的。
天王,应知他的心也是如此,他的心意已得成就,正如你一般。
你是从尊者旃多那里听来后知晓的,还是另有他人对你说了此事?
这偈颂唱诵得极好,我心中已无疑惑,我赠予你最好的村庄与一百之数。
我并非从旃多那里听闻此事,仙人也曾对我阐明此义;
你前去向国王呈上这偈颂,国王若心生欢喜,或许会赐予你奖赏。
速速套上国王的马车——那些造工精良、彩绘华美的车乘;
系牢象的腹带,为它们佩戴颈饰。
让他们擂响大鼓、小鼓,吹响法螺,并迅速套好轻捷的车乘。
今日我将前往那净修林,就在那里,我将见到那位安坐的仙人。
这真是殊胜的收获啊!那在大众中唱诵的偈颂,如此善巧、如此动人。
让他们为你建造悦意的住处,你就在那里有众女伴围绕,自在享乐。
大王,见到恶行的果报,也见到善行的大果报;
我唯当约束自己,不贪求儿子、牲畜或钱财。
人的寿命,于此世间不过十个十年;
未达终点,便如被割断的芦苇般枯萎凋零。
人主啊,他们于人中最下劣之出身,旃陀罗胎藏,乃是两足中最卑下者。
我们曾在阿槃提为旃陀罗,又作鹿群,来到尼连禅河畔;
曾于纳姆摩达河畔为鹗鸟,今者成为婆罗门与刹帝利。
生命被驱迫而逝,寿数何其短暂;已为衰老所制的人,实无任何庇护。
般遮罗,照我所说的话去做,不要造作那沾染尘垢的业。
生命被驱迫而逝,寿数何其短暂;已为衰老所制的人,实无任何庇护。
般遮罗,照我所说的话去做,不要造作那招致痛苦的业。
生命被驱迫而逝,寿数何其短暂;已为衰老所制的人,实无任何庇护。
般遮罗,照我所说的话去做,不要造作那结出苦果的业。
生命短促,步步逼向终老;老去的人啊,容颜为衰老所摧。
诚然,您这番话真实不虚,正如您这位仙人所说,事实正是如此。
比丘,我拥有众多欲乐,那些欲乐,于我这般的人,实在难以舍离。
犹如父母教诲儿子,如何令他得安乐;
同样地,尊者,请您教示我:如何于死后长久得安乐?
人王啊,你若不能舍离这些人间的欲乐,
你应当设立如法的税赋,大王,莫让你的国中出现非法之事。
你以饮食,怀着净信之心,使沙门与婆罗门得到满足;
饱足之后,依己所能而行布施,便无有过失地往生天界。
王上,当您耽乐于一众女子之中时,若被这骄慢所乘,又如何能自制?
那曾露宿旷野的众生,由一位外出女人以乳汁哺育;
曾被群犬围绕的他,今日却被称为国王。
显示巴利原文 Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇaṃ, na kammunā kiñcana moghamatthi; Passāmi sambhūtaṃ mahānubhāvaṃ, sakammunā puññaphalūpapannaṃ. Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇaṃ, na kammunā kiñcana moghamatthi; Kaccinnu cittassapi evamevaṃ, iddho mano tassa yathāpi mayhaṃ. Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇaṃ, na kammunā kiñcana moghamatthi; Cittampi jānāhi tatheva deva, iddho mano tassa yathāpi tuyhaṃ. Bhavaṃ nu citto sutamaññato te, udāhu te koci naṃ etadakkhā; Gāthā sugītā na mamatthi kaṅkhā, dadāmi te gāmavaraṃ satañca. Na cāhaṃ citto sutamaññato me, isī ca me etamatthaṃ asaṃsi; ‘‘Gantvāna rañño paṭigāhi gāthaṃ, api te varaṃ attamano dadeyya’’ . Yojentu ve rājarathe, sukate cittasibbane; Kacchaṃ nāgānaṃ bandhatha, gīveyyaṃ paṭimuñcatha. Āhaññantu bherimudiṅgasaṅkhe , sīghāni yānāni ca yojayantu; Ajjevahaṃ assamaṃ taṃ gamissaṃ, yattheva dakkhissamisiṃ nisinnaṃ. Suladdhalābho vata me ahosi, gāthā sugītā parisāya majjhe; Svāhaṃ isiṃ sīlavatūpapannaṃ, disvā patīto sumanohamasmi. Āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ, paṭiggaṇhātu no bhavaṃ; Agghe bhavantaṃ pucchāma, agghaṃ kurutu no bhavaṃ. Rammañca te āvasathaṃ karontu, nārīgaṇehi paricārayassu; Karohi okāsamanuggahāya, ubhopi maṃ issariyaṃ karoma. Disvā phalaṃ duccaritassa rāja, atho suciṇṇassa mahāvipākaṃ; Attānameva paṭisaṃyamissaṃ, na patthaye putta pasuṃ dhanaṃ vā. Dasevimā vassadasā, maccānaṃ idha jīvitaṃ; Apattaññeva taṃ odhiṃ, naḷo chinnova sussati. Tattha kā nandi kā khiḍḍā, kā ratī kā dhanesanā; Kiṃ me puttehi dārehi, rāja muttosmi bandhanā. Sohaṃ evaṃ pajānāmi , maccu me nappamajjati; Antakenādhipannassa, kā ratī kā dhanesanā. Jāti narānaṃ adhamā janinda, caṇḍālayoni dvipadākaniṭṭhā ; Sakehi kammehi supāpakehi, caṇḍālagabbhe avasimha pubbe. Caṇḍālāhumha avantīsu, migā nerañjaraṃ pati; Ukkusā nammadātīre , tyajja brāhmaṇakhattiyā. Upanīyati jīvitamappamāyu, jarūpanītassa na santi tāṇā; Karohi pañcāla mameta vākyaṃ, mākāsi kammāni rajassirāni. Upanīyati jīvitamappamāyu, jarūpanītassa na santi tāṇā; Karohi pañcāla mameta vākyaṃ, mākāsi kammāni dukkhudrayāni. Upanīyati jīvitamappamāyu, jarūpanītassa na santi tāṇā; Karohi pañcāla mameta vākyaṃ, mākāsi kammāni dukkhapphalāni. Upanīyati jīvitamappamāyu, vaṇṇaṃ jarā hanti narassa jiyyato; Karohi pañcāla mameta vākyaṃ, mākāsi kammaṃ nirayūpapattiyā. Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavetaṃ, yathā isī bhāsasi evametaṃ; Kāmā ca me santi anapparūpā, te duccajā mādisakena bhikkhu. Nāgo yathā paṅkamajjhe byasanno, passaṃ thalaṃ nābhisambhoti gantuṃ; Evampahaṃ kāmapaṅke byasanno, na bhikkhuno maggamanubbajāmi. Yathāpi mātā ca pitā ca puttaṃ, anusāsare kinti sukhī bhaveyya; Evampi maṃ tvaṃ anusāsa bhante, yathā ciraṃ pecca sukhī bhaveyyaṃ. No ce tuvaṃ ussahase janinda, kāme ime mānusake pahātuṃ; Dhammiṃ baliṃ paṭṭhapayassu rāja, adhammakāro tava māhu raṭṭhe. Dūtā vidhāvantu disā catasso, nimantakā samaṇabrāhmaṇānaṃ; Te annapānena upaṭṭhahassu, vatthena senāsanapaccayena ca. Annena pānena pasannacitto, santappaya samaṇabrāhmaṇe ca; Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ, anindito saggamupehi ṭhānaṃ. Sace ca taṃ rāja mado saheyya, nārīgaṇehi paricārayantaṃ; Imameva gāthaṃ manasī karohi, bhāsesi cenaṃ parisāya majjhe. Abbhokāsasayo jantu, vajantyā khīrapāyito; Parikiṇṇo suvānehi , svājja rājāti vuccatīti.
质多桑部德本生(第二)显示巴利原文
Cittasambhūtajātakaṃ dutiyaṃ.
499. 尸毗王本生(三)显示巴利原文
499. Sivijātakaṃ (3)
你所乞求的,正是众人说为至为难舍的无上之肢——人之双眼,至为难舍。
我正是依他的教诫来到此处,身为乞者,为乞求你的眼目而来。
我今为乞者,向你乞此无上布施;既来乞你的眼目,便请慨然施舍。
请赐予我那无上的眼目——据说,这是人身中最难舍弃的。
不论你为何事而来,怀着怎样的心愿——
愿你那些誓愿皆得成就,婆罗门啊,愿你获得那双眼睛。
你是具眼者,去吧,在众人的注视下前行——愿你心中所求,皆得成就。
正如那些侍从,总是各自备好车乘鞍马,
从四面八方簇拥护随——车王啊,愿你亦能如是施与。
有人口说‘我将布施’,内心却安住于不施;
他将那落在地上的绳套,系上自己的脖颈。
有人口说‘我将布施’,内心却安住于不施;
由恶趋更恶,终落死神掌中。
凡有所求,我便施与;无所求,我则不施;
因此,这位婆罗门所求之物,我必施与。
大王,您是希求长寿、容貌、快乐,还是力量而行布施呢?
您身为西维人中无上的王,如何能为了来世而施舍自己的眼睛?
我行此布施,并非为了名声,也不求子嗣、财富或国土。
这是往昔正士们常行之法,正因如此,我的心于布施中得喜悦。
你是我朋友与同伴,尸毗迦,你技艺纯熟,请善听我言。
这样过了几天,他眼眶的伤口渐渐愈合了,
尸毗国的增长王,唤来车夫,对他说:
“车夫,套好车,套好了便来禀告。”
“我乃帝释天,今已来到您面前;”
请许一个愿吧,圣王,无论您心中希求何物。
即便是那在我面前乞求的人,也是我心中所喜爱的人;
借着这句真实的话语,我的眼睛便由此生长出来。
依正法而说的偈颂,尸毗国的增长者啊;
你的这双眼睛,显现如天眼一般。
穿越墙垣,穿越岩石,纵越一切高山,
他们的目力遍及方圆百由旬的一切方所。
于此世间,若有人前来乞求,谁会不舍出自己的财富?即便是那最殊胜、自己至为珍爱之物?
在这世间,对于凡夫的生命,没有比布施更为殊胜的了。
行于布施,亦受用其果,随福德所感,你们将清净无过,往生天界。
显示巴利原文 Dūre apassaṃ therova, cakkhuṃ yācitumāgato; Ekanettā bhavissāma, cakkhuṃ me dehi yācito. Kenānusiṭṭho idha māgatosi, vanibbaka cakkhupathāni yācituṃ; Suduccajaṃ yācasi uttamaṅgaṃ, yamāhu nettaṃ purisena duccajaṃ. Yamāhu devesu sujampatīti, maghavāti naṃ āhu manussaloke; Tenānusiṭṭho idha māgatosmi, vanibbako cakkhupathāni yācituṃ. Vanibbato mayha vaniṃ anuttaraṃ, dadāhi te cakkhupathāni yācito; Dadāhi me cakkhupathaṃ anuttaraṃ, yamāhu nettaṃ purisena duccajaṃ. Yena atthena āgacchi , yamatthamabhipatthayaṃ; Te te ijjhantu saṅkappā, labha cakkhūni brāhmaṇa. Ekaṃ te yācamānassa, ubhayāni dadāmahaṃ; Sa cakkhumā gaccha janassa pekkhato, yadicchase tvaṃ tadate samijjhatu. Mā no deva adā cakkhuṃ, mā no sabbe parākari ; Dhanaṃ dehi mahārāja, muttā veḷuriyā bahū. Yutte deva rathe dehi, ājānīye calaṅkate; Nāge dehi mahārāja, hemakappanavāsase. Yathā taṃ sivayo sabbe, sayoggā sarathā sadā; Samantā parikireyyuṃ , evaṃ dehi rathesabha. Yo ve dassanti vatvāna, adāne kurute mano; Bhūmyaṃ so patitaṃ pāsaṃ, gīvāyaṃ paṭimuñcati. Yo ve dassanti vatvāna, adāne kurute mano; Pāpā pāpataro hoti, sampatto yamasādhanaṃ. Yañhi yāce tañhi dade, yaṃ na yāce na taṃ dade; Svāhaṃ tameva dassāmi, yaṃ maṃ yācati brāhmaṇo. Āyuṃ nu vaṇṇaṃ nu sukhaṃ balaṃ nu, kiṃ patthayāno nu janinda desi; Kathañhi rājā sivinaṃ anuttaro, cakkhūni dajjā paralokahetu. Na vāhametaṃ yasasā dadāmi, na puttamicche na dhanaṃ na raṭṭhaṃ; Satañca dhammo carito purāṇo, icceva dāne ramate mano mama . Sakhā ca mitto ca mamāsi sīvika , susikkhito sādhu karohi me vaco; Uddharitvā cakkhūni mamaṃ jigīsato, hatthesu ṭhapehi vanibbakassa. Codito sivirājena, siviko vacanaṅkaro; Rañño cakkhūnuddharitvā , brāhmaṇassūpanāmayi; Sacakkhu brāhmaṇo āsi, andho rājā upāvisi. Tato so katipāhassa, uparūḷhesu cakkhusu; Sūtaṃ āmantayī rājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano. Yojehi sārathi yānaṃ, yuttañca paṭivedaya; Uyyānabhūmiṃ gacchāma, pokkharañño vanāni ca. So ca pokkharaṇītīre , pallaṅkena upāvisi; Tassa sakko pāturahu, devarājā sujampati. Sakkohamasmi devindo, āgatosmi tavantike; Varaṃ varassu rājīsi, yaṃ kiñci manasicchasi. Pahūtaṃ me dhanaṃ sakka, balaṃ koso canappako; Andhassa me sato dāni, maraṇaññeva ruccati. Yāni saccāni dvipadinda, tāni bhāsassu khattiya; Saccaṃ te bhaṇamānassa, puna cakkhu bhavissati. Ye maṃ yācitumāyanti, nānāgottā vanibbakā; Yopi maṃ yācate tattha, sopi me manaso piyo; Etena saccavajjena, cakkhu me upapajjatha. Yaṃ maṃ so yācituṃ āgā, dehi cakkhunti brāhmaṇo; Tassa cakkhūni pādāsiṃ, brāhmaṇassa vanibbato . Bhiyyo maṃ āvisī pīti, somanassañcanappakaṃ; Etena saccavajjena, dutiyaṃ me upapajjatha. Dhammena bhāsitā gāthā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhana; Etāni tava nettāni, dibbāni paṭidissare. Tirokuṭṭaṃ tiroselaṃ, samatiggayha pabbataṃ; Samantā yojanasataṃ, dassanaṃ anubhontu te. Ko nīdha vittaṃ na dadeyya yācito, api visiṭṭhaṃ supiyampi attano; Tadiṅgha sabbe sivayo samāgatā, dibbāni nettāni mamajja passatha. Tirokuṭṭaṃ tiroselaṃ, samatiggayha pabbataṃ; Samantā yojanasataṃ, dassanaṃ anubhonti me. Na cāgamattā paramatthi kiñci, maccānaṃ idha jīvite; Datvāna mānusaṃ cakkhuṃ, laddhaṃ me cakkhuṃ amānusaṃ. Etampi disvā sivayo, detha dānāni bhuñjatha; Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ, aninditā saggamupetha ṭhānanti.
西维本生·第三显示巴利原文
Sivijātakaṃ tatiyaṃ.
光辉本生·四(第500则)显示巴利原文
500. Sirīmantajātakaṃ (4)
具智慧而乏福报者,与有名望而无智慧者;
塞那迦,我且问你此事:善巧者们说,这二者中哪一位更殊胜?
大王,的确,无论是智者与愚者,还是具技艺者与无技艺者;
即便是出身高贵之人,也可能成为出身微贱却享有盛名者的仆从;
见此我才这样说:智慧浅薄之人,不如具足福德者来得殊胜。
具无上智慧、彻见一切法的大药,我今也有一问请教于你;
愚人名声远扬,智者资财匮乏,善士们,这两种人中,哪一个更好?
愚人作着恶业,心里却想:“这样才是好”;
只见此世,不见来世,愚人在两处都招致了不幸。
此非由技艺带来财富,非关亲族,非关容貌;
且看那愚人快乐昌盛,吉祥却亲近着戈尔文达。
见此之后,我这样说:智慧低劣的人,纵有祥瑞之相,终究有所不及。
被骤然来袭的苦乐所触,他战栗不安,犹如炎夏中的水族。
正因见到这一点,我才这样说:唯有智慧者更为殊胜,而非有名望的愚人。
同样地,富裕、拥有财富与受用的人,众人也正是为了利益而亲近他。
恒河正奔向大海之时,其威德与智慧在世间便不再显现。
看到这一点,我说:有智慧的人虽受轻视,也远胜于拥有财富者。
人们所言的那片汪洋大海,无数江河无时无刻不恒常流注其中;
那大海虽恒常波澜壮阔,但大海洋从不越过其岸界。
同样地,愚者的种种盘算,财富任何时候都不能凌驾于智慧之上。
见此,我如是说:唯有智慧者殊胜,而非有名望的愚人。
纵使放逸之人享有名声,于集会中代他人陈言,
他的话在亲族中得以行通,靠的是吉祥,而非智慧;
见此,我说:具慧者纵然卑微,亦远胜有吉祥者。
或为他人,或为自己,愚昧少慧之人便会口出妄语;
他在集会中受人谴责,此后还会堕入恶趣;
看到这一点,我说:智慧才真正殊胜,而非有名声的愚人。
即使具足广大智慧的人说出有益的话,若是贫穷、无财、无依无怙;
在亲族之中,他的话也无人信受;缺少祥瑞,智者便无荣光。
见到此点,我这样说:有智慧者纵然卑微,也胜过只有福运的人。
智慧深广者,不论为他人还是为自己,都不说虚诳之语。
他于大众集会中备受尊敬,此后亦将投生善趣;
有鉴于此,我如是说:智者方为殊胜,而非徒有虚名之愚人。
象、马、珠宝耳环,以及生于豪贵之家的女子,
所有这些受用,皆为富者所享;无财之人,则无缘分得。
看到这一点,我这样说:有智慧而福德不足者,犹胜于有福德而无智慧之人。
那些行事毫无规划、愚昧而又冥顽不灵的人,
财富会弃愚人而去,犹如衰老的蛇蜕去旧皮;
见此,我这样说:智慧确实更胜,而非有名望的愚人。
尊者,我们五人是智者,全都双手合十恭敬而立;
你征服了我们,是主宰者,犹如帝释天——众生之主、诸天之王。
见此情景,我这样说:智慧卑劣的人,还不如享有财富的人。
在诸如此类的事情上,声名显赫的愚人,恰如智者的仆从。
智者能善巧处理之事,愚者却于中陷入迷惑;
见此,我如是说:智慧确为优胜,而非徒负盛名的愚者。
的确,智慧恒为善士所称叹;荣华可爱,世人耽着享乐。
我们所问之事,你已为我们解说。大药,你是彻见一切法的人。
一千头牛、一头公牛、一头大象,以及这十辆骏马所驾的马车;
我为你的释疑所欢喜,赠你十六座胜妙村庄。
显示巴利原文 Paññāyupetaṃ siriyā vihīnaṃ, yasassinaṃ vāpi apetapaññaṃ; Pucchāmi taṃ senaka etamatthaṃ, kamettha seyyo kusalā vadanti. Dhīrā ca bālā ca have janinda, sippūpapannā ca asippino ca; Sujātimantopi ajātimassa, yasassino pesakarā bhavanti; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Tuvampi pucchāmi anomapañña, mahosadha kevaladhammadassi; Bālaṃ yasassiṃ paṇḍitaṃ appabhogaṃ, kamettha seyyo kusalā vadanti. Pāpāni kammāni karoti bālo , idhameva seyyo iti maññamāno ; Idhalokadassī paralokamadassī, ubhayattha bālo kalimaggahesi; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Na sippametaṃ vidadhāti bhogaṃ, na bandhuvā na sarīravaṇṇo yo ; Passeḷamūgaṃ sukhamedhamānaṃ, sirī hi naṃ bhajate goravindaṃ ; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Laddhā sukhaṃ majjati appapañño, dukkhena phuṭṭhopi pamohameti; Āgantunā dukkhasukhena phuṭṭho, pavedhati vāricarova ghamme; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Dumaṃ yathā sāduphalaṃ araññe, samantato samabhisaranti pakkhī; Evampi aḍḍhaṃ sadhanaṃ sabhogaṃ, bahujjano bhajati atthahetu; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Na sādhu balavā bālo, sāhasā vindate dhanaṃ; Kandantametaṃ dummedhaṃ, kaḍḍhanti nirayaṃ bhusaṃ; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Yā kāci najjo gaṅgamabhissavanti, sabbāva tā nāmagottaṃ jahanti; Gaṅgā samuddaṃ paṭipajjamānā, na khāyate iddhiṃ paññopi loke ; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Yametamakkhā udadhiṃ mahantaṃ, savanti najjo sabbakālamasaṅkhyaṃ; So sāgaro niccamuḷāravego, velaṃ na acceti mahāsamuddo. Evampi bālassa pajappitāni, paññaṃ na acceti sirī kadāci; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Asaññato cepi paresamatthaṃ, bhaṇāti sandhānagato yasassī; Tasseva taṃ rūhati ñātimajjhe, sirī hi naṃ kārayate na paññā ; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Parassa vā attano vāpi hetu, bālo musā bhāsati appapañño; So nindito hoti sabhāya majjhe, pacchāpi so duggatigāmī hoti; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Atthampi ce bhāsati bhūripañño, anāḷhiyo appadhano daliddo; Na tassa taṃ rūhati ñātimajjhe, sirī ca paññāṇavato na hoti; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Parassa vā attano vāpi hetu, na bhāsati alikaṃ bhūripañño; So pūjito hoti sabhāya majjhe, pacchāpi so suggatigāmī hoti; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Hatthī gavassā maṇikuṇḍalā ca, thiyo ca iddhesu kulesu jātā; Sabbāva tā upabhogā bhavanti, iddhassa posassa aniddhimanto; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Asaṃvihitakammantaṃ, bālaṃ dummedhamantinaṃ; Sirī jahati dummedhaṃ, jiṇṇaṃva urago tacaṃ; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Pañca paṇḍitā mayaṃ bhaddante, sabbe pañjalikā upaṭṭhitā; Tvaṃ no abhibhuyya issarosi, sakkova bhūtapati devarājā; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Dāsova paññassa yasassi bālo, atthesu jātesu tathāvidhesu; Yaṃ paṇḍito nipuṇaṃ saṃvidheti, sammohamāpajjati tattha bālo; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Addhā hi paññāva sataṃ pasatthā, kantā sirī bhogaratā manussā; Ñāṇañca buddhānamatulyarūpaṃ, paññaṃ na acceti sirī kadāci. Yaṃ taṃ apucchimha akittayī no, mahosadha kevaladhammadassī; Gavaṃ sahassaṃ usabhañca nāgaṃ, ājaññayutte ca rathe dasa ime; Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho, dadāmi te gāmavarāni soḷasa.
西利曼德本生第四显示巴利原文
Sirīmantajātakaṃ catutthaṃ.
501. 鹿本生第五显示巴利原文
501. Rohaṇamigajātakaṃ (5)
这些鹿群正在退却,因畏惧死亡而惊恐,奇达卡啊;
你也走吧,莫要牵挂,他们会与你一同活下去。
他们必定会死去,犹如盲者失去了向导;
你也去吧,莫要迟疑,他们将与你一同活下去。
她奔逃了片刻,惊恐不安,被恐惧所逼迫;
这位胆怯者,竟做了极为艰难之事——从死亡边缘折返了回来。
这些鹿是怎么了?本已自由无拘,却还去亲近那被缚之鹿。
他所宣说的话语,悦耳动听,打动人心,深入人心;
正是凭借那些善妙的话语,齐达古才将我释放。
他所宣说的话语,悦耳动听,打动人心,深入人心;
正是依凭那些善妙的言辞,苏达那才将我释放。
听闻那悦耳之语,直入心底,深住于心;
听闻这些善说后,猎人便释放了我。
愿这位猎人与他的妻子们,都能这般满心欢喜;
正如我们今天见到罗哈那归来时,这般喜悦。
那鹿竟自投手边,连同圈套与锁套;
鹿王既已被缚,母鹿却仍来依附不离。
大王,这些鹿便是如此,便是这般有德的鹿;
大王,它们奉养父母,他不应伤害它们。
猎人,我给你一百金币,以及一枚硕大的宝石耳环;
并置一张四脚床榻,色泽如亚麻花般柔和。
耕种、经商、借贷,以及拾穗与乞食,猎人啊……
以此奉养家人,切莫再行恶事。
显示巴利原文 Ete yūthā patiyanti, bhītā maraṇassa cittaka; Gaccha tuvampi mākaṅkhi, jīvissanti tayā saha. Nāhaṃ rohaṇa gacchāmi, hadayaṃ me avakassati; Na taṃ ahaṃ jahissāmi, idha hissāmi jīvitaṃ. Te hi nūna marissanti, andhā apariṇāyakā; Gaccha tuvampi mākaṅkhi, jīvissanti tayā saha. Nāhaṃ rohaṇa gacchāmi, hadayaṃ me avakassati; Na taṃ baddhaṃ jahissāmi, idha hissāmi jīvitaṃ. Gaccha bhīru palāyassu, kūṭe baddhosmi āyase; Gaccha tuvampi mākaṅkhi, jīvissanti tayā saha. Nāhaṃ rohaṇa gacchāmi, hadayaṃ me avakassati; Na taṃ ahaṃ jahissāmi, idha hissāmi jīvitaṃ. Te hi nūna marissanti, andhā apariṇāyakā; Gaccha tuvampi mākaṅkhi, jīvissanti tayā saha. Nāhaṃ rohaṇa gacchāmi, hadayaṃ me avakassati; Na taṃ baddhaṃ jahissāmi, idha hissāmi jīvitaṃ. Ayaṃ so luddako eti, luddarūpo sahāvudho; Yo no vadhissati ajja, usunā sattiyā api . Sā muhuttaṃ palāyitvā, bhayaṭṭā bhayatajjitā; Sudukkaraṃ akarā bhīru, maraṇāyūpanivattatha. Kinnu teme migā honti, muttā baddhaṃ upāsare; Na taṃ cajitumicchanti, jīvitassapi kāraṇā. Bhātaro honti me ludda, sodariyā ekamātukā; Na maṃ cajitumicchanti, jīvitassapi kāraṇā. Te hi nūna marissanti, andhā apariṇāyakā; Pañcannaṃ jīvitaṃ dehi, bhātaraṃ muñca luddaka. So vo ahaṃ pamokkhāmi, mātāpettibharaṃ migaṃ; Nandantu mātāpitaro, muttaṃ disvā mahāmigaṃ. Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā mahāmigaṃ. Kathaṃ tvaṃ pamokkho āsi, upanītasmi jīvite; Kathaṃ putta amocesi, kūṭapāsamha luddako. Bhaṇaṃ kaṇṇasukhaṃ vācaṃ, hadayaṅgaṃ hadayassitaṃ; Subhāsitāhi vācāhi, cittako maṃ amocayi. Bhaṇaṃ kaṇṇasukhaṃ vācaṃ, hadayaṅgaṃ hadayassitaṃ; Subhāsitāhi vācāhi, sutanā maṃ amocayi. Sutvā kaṇṇasukhaṃ vācaṃ, hadayaṅgaṃ hadayassitaṃ; Subhāsitāni sutvāna, luddako maṃ amocayi. Evaṃ ānandito hotu, saha dārehi luddako; Yathā mayajja nandāma, disvā rohaṇamāgataṃ. Nanu tvaṃ avaca ludda, ‘‘migacammāni āhariṃ’’; Atha kena nu vaṇṇena, migacammāni nāhari. Āgamā ceva hatthatthaṃ, kūṭapāsañca so migo; Abajjhi taṃ migarājaṃ, tañca muttā upāsare. Tassa me ahu saṃvego, abbhuto lomahaṃsano; Imañcāhaṃ migaṃ haññe, ajja hissāmi jīvitaṃ. Kīdisā te migā ludda, kīdisā dhammikā migā; Kathaṃvaṇṇā kathaṃsīlā, bāḷhaṃ kho ne pasaṃsasi. Odātasiṅgā sucivāḷā, jātarūpatacūpamā; Pādā lohitakā tesaṃ, añjitakkhā manoramā. Edisā te migā deva, edisā dhammikā migā; Mātāpettibharā deva, na te so abhihārituṃ . Dammi nikkhasataṃ ludda, thūlañca maṇikuṇḍalaṃ; Catussadañca pallaṅkaṃ, umāpupphasarinnibhaṃ . Dve ca sādisiyo bhariyā, usabhañca gavaṃ sataṃ; Dhammena rajjaṃ kāressaṃ, bahukāro mesi luddaka. Kasivāṇijjā iṇadānaṃ, uñchācariyā ca luddaka; Etena dāraṃ posehi, mā pāpaṃ akarī punāti .
第五 罗哈那鹿本生显示巴利原文
Rohaṇamigajātakaṃ pañcamaṃ.
502. 小鹅本生(6)显示巴利原文
502. Cūḷahaṃsajātakaṃ (6)
这些天鹅,腿形弯曲,正被恐惧驱策着飞离而去;
金色肤羽、灿若黄金者——善面,你尽可随心飞去。
亲族众人都舍我而去,独留我一人陷落罗网之中;
他们无所眷恋地走了,你为何独自留下?
飞吧,飞禽中的至尊,陷于束缚者哪有友伴;
莫因无忧而迟迟不去,善口,你尽管远行。
无足者循迹而行,飞鸟行于虚空;
你未曾发觉近前的罗网,天鹅中之最胜者。
当人生命耗尽,衰败降临时,
即便陷入罗网与陷阱,他也不会觉察。
这些天鹅飞走了,那群弯腿的鸟为恐惧所驱策;
金黄的羽翼啊,唯独你被遗落在此。
那只鸟是你什么?你已得解脱,却守在这被缚者身旁;
群鸟抛下同伴飞去,你为何独自被留下?
我也有位相配的妻子,贤淑温言;
她具足子嗣、容貌与福泽,随顺我的心意和喜好。
持国天王啊,我听说我有一百零一位儿子;
你告诉他们应做之事,他们不会违背你的话语。
纵使具足优良的出身与调伏的修养,
若事到临头方才用功,便在困厄中沉没不起。
那智慧脆弱者,便生起巨大的裂隙;
犹如夜盲之人观物,纵粗显之色亦难辨认。
于不坚实处执以为坚实而勤加用功,终不能获得智慧;
恰如羚羊困于山险之中,半途便陷溺沉没。
即使出身低微,只要他是自强不息、意志坚定的人,
具足正行与戒德的人,在暗夜中如火炬般闪耀。
显示巴利原文 Ete haṃsā pakkamanti, vakkaṅgā bhayameritā; Harittaca hemavaṇṇa, kāmaṃ sumukha pakkama. Ohāya maṃ ñātigaṇā, ekaṃ pāsavasaṃ gataṃ; Anapekkhamānā gacchanti, kiṃ eso avahiyyasi. Pateva patataṃ seṭṭha, natthi baddhe sahāyatā ; Mā anīghāya hāpesi, kāmaṃ sumukha pakkama. Nāhaṃ ‘‘dukkhapareto’’ti , dhataraṭṭha tuvaṃ jahe; Jīvitaṃ maraṇaṃ vā me, tayā saddhiṃ bhavissati. Etadariyassa kalyāṇaṃ, yaṃ tvaṃ sumukha bhāsasi; Tañca vīmaṃsamānohaṃ, ‘‘patatetaṃ’’ avassajiṃ. Apadena padaṃ yāti, antalikkhacaro dijo; Ārā pāsaṃ na bujjhi tvaṃ, haṃsānaṃ pavaruttama . Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye; Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati. Ete haṃsā pakkamanti, vakkaṅgā bhayameritā; Harittaca hemavaṇṇa, tvaññeva avahiyyasi. Ete bhutvā ca pitvā ca, pakkamanti vihaṅgamā; Anapekkhamānā vakkaṅgā, tvaññeveko upāsasi. Kinnu tyāyaṃ dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi; Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahiyyasi. Rājā me so dijo mitto, sakhā pāṇasamo ca me; Neva naṃ vijahissāmi, yāva kālassa pariyāyaṃ. Yo ca tvaṃ sakhino hetu, pāṇaṃ cajitumicchasi; So te sahāyaṃ muñcāmi, hotu rājā tavānugo. Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja nandāmi, disvā muttaṃ dijādhipaṃ. Kaccinnu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ; Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi. Kusalañceva me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ; Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsahaṃ. Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati; Kacci ārā amittā te, chāyā dakkhiṇatoriva. Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati; Atho ārā amittā me, chāyā dakkhiṇatoriva. Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; Puttarūpayasūpetā, tava chandavasānugā. Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; Puttarūpayasūpetā, mama chandavasānugā. Kacci te bahavo puttā, sujātā raṭṭhavaḍḍhana; Paññājavena sampannā, sammodanti tato tato. Satameko ca me puttā, dhataraṭṭha mayā sutā; Tesaṃ tvaṃ kiccamakkhāhi, nāvarujjhanti te vaco. Upapannopi ce hoti, jātiyā vinayena vā; Atha pacchā kurute yogaṃ, kicche āpāsu sīdati. Tassa saṃhīrapaññassa, vivaro jāyate mahā; Rattimandhova rūpāni, thūlāni manupassati. Asāre sārayogaññū, matiṃ na tveva vindati; Sarabhova giriduggasmiṃ, antarāyeva sīdati. Hīnajaccopi ce hoti, uṭṭhātā dhitimā naro; Ācārasīlasampanno, nise aggīva bhāsati. Etaṃ me upamaṃ katvā, putte vijjāsu vācaya ; Saṃvirūḷhetha medhāvī, khette bījaṃva vuṭṭhiyāti.
小天鹅本生(第六)显示巴利原文
Cūḷahaṃsajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
五〇三 萨提衮巴本生(第七)显示巴利原文
503. Sattigumbajātakaṃ (7)
般遮罗国的猎鹿大王,战车之尊;
他与军队一同出发,后来离群进入了森林。
深夜寂静无人,国王与车夫皆已睡下;
我们取了衣物与宝饰,将他们杀死后,便用树枝遮盖起来。
而你,帕提科蓝巴,一饮醉便粗声大气地嘶吼;
对我母亲这般赤裸,你为何心生厌嫌?
随后,另一只红嘴鹦鹉迎上前说:
欢迎您,大王!您来得正好,来得恰是时候。
柿子、毕耶罗果、蜜果、卡苏玛丽果,
请享用这些小果实吧,大王,请享用这些无上妙品。
这也是从山洞取来的清凉之水;
大王,若您愿意,便请从此处取饮。
我的那些随从,都已前往林间采集食物了;
请您亲自起身取用吧,我没有手可以递给您。
这只鸟真是殊胜,是一只奉行至上法的鸟;
那时,另一只鸟,也就是那只鹦鹉,说着粗暴语。
二者原在同一棵树上长大,后来却各自落向了不同的地方。
萨提衮巴归于盗贼,我则归于这里的仙人们;
他归于非善者,我归于善者;以这法为缘,我们便彼此分离。
那边,杀害与捆绑,欺诈与诓骗;
掠夺与暴行——这些他就在那里学得。
这边,真实与法,不害、自律与调伏;
施我座席与饮水的人们,将我抱在膝上,悉心抚养长大。
国王所亲近之人,无论其为善者抑或不善者;
不论是持戒者还是破戒者,都会受其影响,随他而行。
他结交怎样的朋友,亲近怎样的人,
他自己也便会变得如此,因为交往正是如此。
交往者与所交往者,接触者与被接触者,
犹如涂毒的箭,会使箭囊中无毒的箭也沾染毒液;
智者畏惧染污,绝不与恶人结交。
若有人用香茅包裹腐鱼,
即使香草,也会散发腐臭;亲近愚者,便是如此。
若有人用叶子裹住香根,
叶子也会芬芳四溢;亲近智者,便是如此。
因此,明白叶包之喻,便了知自身的果报;
智者不应亲近不善者,而应亲近善者。
显示巴利原文 Migaluddo mahārājā, pañcālānaṃ rathesabho; Nikkhanto saha senāya, ogaṇo vanamāgamā. Tatthaddasā araññasmiṃ, takkarānaṃ kuṭiṃ kataṃ; Tassā kuṭiyā nikkhamma, suvo luddāni bhāsati. Sampannavāhano poso, yuvā sammaṭṭhakuṇḍalo ; Sobhati lohituṇhīso, divā sūriyova bhāsati. Majjhanhike sampatike, sutto rājā sasārathi; Handassābharaṇaṃ sabbaṃ, gaṇhāma sāhasā mayaṃ. Nisīthepi raho dāni, sutto rājā sasārathi; Ādāya vatthaṃ maṇikuṇḍalañca, hantvāna sākhāhi avattharāma. Kinnu ummattarūpova, sattigumba pabhāsasi; Durāsadā hi rājāno, aggi pajjalito yathā. Atha tvaṃ patikolamba, matto thullāni gajjasi; Mātari mayhaṃ naggāya, kinnu tvaṃ vijigucchase. Uṭṭhehi samma taramāno, rathaṃ yojehi sārathi; Sakuṇo me na ruccati, aññaṃ gacchāma assamaṃ. Yutto ratho mahārāja, yutto ca balavāhano; Adhitiṭṭha mahārāja, aññaṃ gacchāma assamaṃ. Ko numeva gatā sabbe, ye asmiṃ paricārakā; Esa gacchati pañcālo, mutto tesaṃ adassanā. Kodaṇḍakāni gaṇhatha, sattiyo tomarāni ca; Esa gacchati pañcālo, mā vo muñcittha jīvataṃ . Athāparo paṭinandittha, suvo lohitatuṇḍako; Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya. Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṃ varaṃ. Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā; Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasi. Araññaṃ uñchāya gatā, ye asmiṃ paricārakā; Sayaṃ uṭṭhāya gaṇhavho, hatthā me natthi dātave. Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo paramadhammiko; Atheso itaro pakkhī, suvo luddāni bhāsati. ‘‘Etaṃ hanatha bandhatha, mā vo muñcittha jīvataṃ’’; Iccevaṃ vilapantassa, sotthiṃ pattosmi assamaṃ. Bhātarosma mahārāja, sodariyā ekamātukā; Ekarukkhasmiṃ saṃvaḍḍhā, nānākhettagatā ubho. Sattigumbo ca corānaṃ, ahañca isīnaṃ idha; Asataṃ so, sataṃ ahaṃ, tena dhammena no vinā. Tattha vadho ca bandho ca, nikatī vañcanāni ca; Ālopā sāhasākārā, tāni so tattha sikkhati. Idha saccañca dhammo ca, ahiṃsā saṃyamo damo; Āsanūdakadāyīnaṃ, aṅke vaddhosmi bhāradha . Yaṃ yañhi rāja bhajati, santaṃ vā yadi vā asaṃ; Sīlavantaṃ visīlaṃ vā, vasaṃ tasseva gacchati. Yādisaṃ kurute mittaṃ, yādisaṃ cūpasevati; Sopi tādisako hoti, sahavāso hi tādiso. Sevamāno sevamānaṃ, samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ; Saro diddho kalāpaṃva, alittamupalimpati; Upalepabhayā dhīro, neva pāpasakhā siyā. Pūtimacchaṃ kusaggena, yo naro upanayhati; Kusāpi pūti vāyanti, evaṃ bālūpasevanā. Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati; Pattāpi surabhi vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā. Tasmā pattapuṭasseva , ñatvā sampākamattano; Asante nopaseveyya, sante seveyya paṇḍito; Asanto nirayaṃ nenti, santo pāpenti suggatinti.
萨提贡巴本生(第七)显示巴利原文
Sattigumbajātakaṃ sattamaṃ.
504. 巴拉提亚本生(第八)显示巴利原文
504. Bhallātiyajātakaṃ (8)
在喜马拉雅雪山的河岸旁,你们为何聚在此处频频商议?
我们游历了力士山、般陀罗山、三峰山,以及清凉之水汇成的河流。
鹿儿容貌如人般亮丽,猎人啊,它们怎知我们是紧那罗?
你们悲痛欲绝地哀号,亲爱的人也曾被亲爱的人紧紧拥抱。
你们悲戚的面容实在令人怜惜,你正与心爱的人紧紧相拥,彼此深爱。
你们悲戚的面容实在令人怜惜,你正与心爱的人紧紧相拥,彼此深爱。
猎人啊,我们分离了整夜,身不由己,却彼此念想;“猎人啊,我们分离整夜,虽非所愿,却彼此牵挂。”
我们为那一夜追悔,心中忧伤:‘那一夜将不复再来。’
你们为那一夜追悔,犹如丢失了财富,又像失去了父亲;
我问你们这些具人形者,离开它,你们是如何安住度日的呢?
你看这条湍急的河流,两岸岩石嶙峋,覆满了种种树木。
它在雨季里格外为我所爱,我心想:‘它会追随于我。’
我还采摘了阿诺罗迦花、阿提穆塔迦花、萨塔利花与优提迦花。
我所爱的人将佩戴花环,而戴上花环的我,也将倾心于他。
我也采摘这俱罗婆迦花,以及乌陀罗迦花、波吒厘花、信度婆罗迦花;
“我心爱的人将成为佩戴花环者,而我,这编织花环的女子,将去亲近他。”
我从盛开的娑罗树上采下花朵,编织成花环;
“我心爱的人将成为佩戴花环者,而我,这编织花环的女子,将去亲近他。”
我从盛开的娑罗树采下花朵,堆聚成垛;
这些正好为我们铺作卧具,今晚我们便在此安住。
我漫不经心地于石上研磨沉香与檀香;
我所爱的人,可会对我生气?若我也心生恼怒,又怎能再去亲近他呢?
正在那时,急流汹涌而来,冲卷着娑罗树、萨拉拉树与迦尼迦罗树;
片刻之间,河水便已涨满;至傍晚,这条河对我而言已极难渡过。
那时,你我各立一岸,彼此相望;
我们时而哭泣,时而欢笑——那一夜,对我们而言,来得何等艰难。
清晨,太阳初升之时,猎人啊,我们渡过了四方的河;
我们俩紧紧相拥,时哭时笑。
猎人啊,这少三日的七百日夜,正是我们过去在此离别所度过的时光。
朋友,你们的寿命究竟有多长?若你们知晓,便请说说寿命几何。
是从传闻中听来,还是来自长辈的口授?请毫不迟疑地告诉我。
猎人,我们的寿命为一千年,于此中途亦无恶疾;
苦本微小,乐实更多;然而我们未离贪欲,竟弃舍了生命。
巴拉提亚王听了这些非人所说,了知生命短促;
便转身返回,不再行猎,从此广行布施、受用财富。
听了非人的这番话后,你们应当和睦相处,不要起争执。
不要因自己行为的过失而折磨自己,就像你在紧那罗之夜所经历的那样。
别让自己所作的恶行带来悔恨,正如那紧那罗一夜的故事。
我满心欢喜,聆听你种种有益的法语;
请开口言说,驱散我的忧愁,沙门,愿你安乐,愿你长寿。
显示巴利原文 Bhallātiyo nāma ahosi rājā, raṭṭhaṃ pahāya migavaṃ acāri so; Agamā girivaraṃ gandhamādanaṃ, supupphitaṃ kimpurisānuciṇṇaṃ. Sāḷūrasaṅghañca nisedhayitvā, dhanuṃ kalāpañca so nikkhipitvā; Upāgami vacanaṃ vattukāmo, yatthaṭṭhitā kimpurisā ahesuṃ. Himaccaye hemavatāya tīre, kimidhaṭṭhitā mantayavho abhiṇhaṃ; Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kathaṃ nu jānanti manussaloke. Mallaṃ giriṃ paṇḍarakaṃ tikūṭaṃ, sītodakā anuvicarāma najjo; Migā manussāva nibhāsavaṇṇā, jānanti no kimpurisāti ludda. Sukiccharūpaṃ paridevayavho , āliṅgito cāsi piyo piyāya; Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kimidha vane rodatha appatītā. Sukiccharūpaṃ paridevayavho, āliṅgito cāsi piyo piyāya; Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kimidha vane vilapatha appatītā. Sukiccharūpaṃ paridevayavho, āliṅgito cāsi piyo piyāya; Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kimidha vane socatha appatītā. Mayekarattaṃ vippavasimha ludda, akāmakā aññamaññaṃ sarantā; Tamekarattaṃ anutappamānā, socāma ‘‘sā ratti punaṃ na hessati’’. Yamekarattaṃ anutappathetaṃ, dhanaṃ va naṭṭhaṃ pitaraṃ va petaṃ; Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kathaṃ vinā vāsamakappayittha. Yamimaṃ nadiṃ passasi sīghasotaṃ, nānādumacchādanaṃ selakūlaṃ ; Taṃ me piyo uttari vassakāle, mamañca maññaṃ anubandhatīti. Ahañca aṅkolakamocināmi, atimuttakaṃ sattaliyothikañca; ‘‘Piyo ca me hehiti mālabhārī, ahañca naṃ mālinī ajjhupessaṃ’’. Ahañcidaṃ kuravakamocināmi, uddālakā pāṭalisindhuvārakā ; ‘‘Piyo ca me hehiti mālabhārī, ahañca naṃ mālinī ajjhupessaṃ’’. Ahañca sālassa supupphitassa, oceyya pupphāni karomi mālaṃ; ‘‘Piyo ca me hehiti mālabhārī, ahañca naṃ mālinī ajjhupessaṃ’’. Ahañca sālassa supupphitassa, oceyya pupphāni karomi bhāraṃ; Idañca no hehiti santharatthaṃ, yatthajjimaṃ viharissāma rattiṃ. Ahañca kho agaḷuṃ candanañca, silāya piṃsāmi pamattarūpā; ‘‘Piyo ca me hehiti rositaṅgo, ahañca naṃ rositā ajjhupessaṃ’’. Athāgamā salilaṃ sīghasotaṃ, nudaṃ sāle salaḷe kaṇṇikāre; Āpūratha tena muhuttakena, sāyaṃ nadī āsi mayā suduttarā. Ubhosu tīresu mayaṃ tadā ṭhitā, sampassantā ubhayo aññamaññaṃ; Sakimpi rodāma sakiṃ hasāma, kicchena no āgamā saṃvarī sā. Pātova kho uggate sūriyamhi, catukkaṃ nadiṃ uttariyāna ludda; Āliṅgiyā aññamaññaṃ mayaṃ ubho, sakimpi rodāma sakiṃ hasāma. Tīhūnakaṃ sattasatāni ludda, yamidha mayaṃ vippavasimha pubbe; Vassekimaṃ jīvitaṃ bhūmipāla, ko nīdha kantāya vinā vaseyya. Āyuñca vo kīvatako nu samma, sacepi jānātha vadetha āyuṃ; Anussavā vuḍḍhato āgamā vā, akkhātha me taṃ avikampamānā. Āyuñca no vassasahassaṃ ludda, na cantarā pāpako atthi rogo; Appañca dukkhaṃ sukhameva bhiyyo, avītarāgā vijahāma jīvitaṃ. Idañca sutvāna amānusānaṃ, bhallātiyo ittara jīvitanti; Nivattatha na migavaṃ acari, adāsi dānāni abhuñji bhoge. Idañca sutvāna amānusānaṃ, sammodatha mā kalahaṃ akattha; Mā vo tapī attakammāparādho, yathāpi te kimpurisekarattaṃ. Idañca sutvāna amānusānaṃ, sammodatha mā vivādaṃ akattha; Mā vo tapī attakammāparādho, yathāpi te kimpurisekarattaṃ. Vividhaṃ adhimanā suṇomahaṃ, vacanapathaṃ tava atthasaṃhitaṃ; Muñcaṃ giraṃ nudaseva me daraṃ, samaṇa sukhāvaha jīva me ciranti.
第八 帕喇提亚本生显示巴利原文
Bhallātiyajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
五〇五 欢喜本生(第九)显示巴利原文
505. Somanassajātakaṃ (9)
大王,见到您我满心欣喜,我已许久未能瞻望您这位大地之主了。
来吧,佩刀的守门人,让身着袈裟者进入内宫去吧;
杀掉那位满怀喜悦的王子,斩下他的头颅,把最珍贵的带来。
国王差遣的使者们对王子这样说道;
你已为当权者所败,死期临头了,刹帝利。
王啊,我也渴望一见。请带我活着前去,将我引见给他。
王子望见父亲,从远处对他说道:
佩剑的守门人到来,身着黄衣,欲取我性命,大王啊!
他朝夕取水,恒常勤慎侍奉火,无有放逸;
像那样自制、修梵行的人,你为何称他为居士呢?
天神啊,棕榈、块根与果实,这些种种财物都归属于他;
他谨慎不放逸地守护、保管它们,因此我称他为居士。
年轻人,你所说的确是实话,种种财物都归属于他;
他守护他们,精勤不放逸地护卫,由此成为婆罗门、居士。
愿我的会众,所有聚集于此的市民与乡民,皆悉谛听;
这愚人听信愚者之言,竟无端地要加害于我,大王。
我根深蒂固,蔓延丛生,这竹子由枝条生出,难以拔除;
我礼敬您的双足,万民之主!请允许我出家,大王。
享用丰饶的财富吧,王子,我将一切主权都交付于你;
今日你便成为俱卢国的王吧,切莫出家,出家实为苦。
大王,这里的财富于你何用?往昔我曾在天界受乐,
以那可意的色、声、香、味、触。
天神啊,我在天上受用财富,为天女众所围绕,
知你是愚者,易受他人影响,我便不会住于这样的王族之中。
若我真是愚者,易受他人影响,就请你原谅我这一个过错吧,我的儿子。
未经审慎思量的行为,是心思未得稳固安立之念;
犹如药剂调配失当,其果报是恶劣的。
经过审慎思量而造作的业,心已善巧安立;
如同良药调配得当,其所感得的果报亦为善好。
在家人懒惰、耽著欲乐,并非善好;出家人不自我调御,也非善好。
国王不作审度便贸然行事,实为不善;智者若为嗔怒所覆,亦为不善。
刹帝利应审度后行,大地的守护主,非可不审而行;
凡审度而行的君王,其声望与称誉日益增长。
在世间,凡是善于分别诸业、行无懊悔事者,
那些为智者所称赞、能带来安乐的事,正是佛陀所认可的。
守门人佩带刀剑,向我逼近,人主啊!他们为了那件袈裟要来杀我。
当时我正坐在母亲怀中,他们却猛然将我拖开,大王啊!
国王啊,纵然获得了甜蜜的生命,却遭遇这般辛酸、逼仄、极其艰难的困境。
您这年轻的儿子,悲悯深切、于正法中满怀欣悦的王子啊!
如今我向你求这法,你却未曾给我;你同样也应当向他求取。
孩子,且安乐于托钵行乞的生活,审察诸法而游方于法中;
于一切众生放下棍杖,无有过失者,你便这样抵达梵的境地。
善法者啊,你现这般奇特之相,以痛苦加诸已然痛苦的我。
当有人劝你“去求取儿子吧”,你却愈发鼓励这位少年。
那些彻底解脱、过着清净无咎生活的人,已般涅槃,游化于此世间。
的确,应当亲近那些具智慧、多闻而思虑深远的人;
听闻这些善说之后,他们便少事安宁,无忧无虑,安住于正法。
显示巴利原文 Ko taṃ hiṃsati heṭheti, kiṃ dummano socasi appatīto; Kassajja mātāpitaro rudantu, kvajja setu nihato pathabyā. Tuṭṭhosmi deva tava dassanena, cirassaṃ passāmi taṃ bhūmipāla; Ahiṃsako reṇumanuppavissa, puttena te heṭhayitosmi deva. Āyantu dovārikā khaggabandhā , kāsāviyā yantu antepurantaṃ; Hantvāna taṃ somanassaṃ kumāraṃ, chetvāna sīsaṃ varamāharantu. Pesitā rājino dūtā, kumāraṃ etadabravuṃ; Issarena vitiṇṇosi, vadhaṃ pattosi khattiya. Sa rājaputto paridevayanto, dasaṅguliṃ añjaliṃ paggahetvā; Ahampi icchāmi janinda daṭṭhuṃ, jīvaṃ maṃ netvā paṭidassayetha. Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, rañño puttaṃ adassayuṃ; Putto ca pitaraṃ disvā, dūratovajjhabhāsatha. Āgacchuṃ dovārikā khaggabandhā, kāsāviyā hantu mamaṃ janinda; Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, aparādho ko nidha mamajja atthi. Sāyañca pāto udakaṃ sajāti, aggiṃ sadā pāricaratappamatto; Taṃ tādisaṃ saṃyataṃ brahmacāriṃ, kasmā tuvaṃ brūsi gahappatīti. Tālā ca mūlā ca phalā ca deva, pariggahā vividhā santimassa; Te rakkhati gopayatappamatto, tasmā ahaṃ brūmi gahappatīti . Saccaṃ kho etaṃ vadasi kumāra, pariggahā vividhā santimassa; Te rakkhati gopayatappamatto, sa brāhmaṇo gahapati tena hoti. Suṇantu mayhaṃ parisā samāgatā, sanegamā jānapadā ca sabbe; Bālāyaṃ bālassa vaco nisamma, ahetunā ghātayate maṃ janindo. Daḷhasmi mūle visaṭe virūḷhe, dunnikkayo veḷu pasākhajāto; Vandāmi pādāni tava janinda, anujāna maṃ pabbajissāmi deva. Bhuñjassu bhoge vipule kumāra, sabbañca te issariyaṃ dadāmi; Ajjeva tvaṃ kurūnaṃ hohi rājā, mā pabbajī pabbajjā hi dukkhā. Kinnūdha deva tavamatthi bhogā, pubbevahaṃ devaloke ramissaṃ; Rūpehi saddehi atho rasehi, gandhehi phassehi manoramehi. Bhuttā ca me bhogā tidivasmiṃ deva, parivāritā accharānaṃ gaṇena ; Tuvañca bālaṃ paraneyyaṃ viditvā, na tādise rājakule vaseyyaṃ. Sacāhaṃ bālo paraneyyo asmi, ekāparādhaṃ khama putta mayhaṃ; Punapi ce edisakaṃ bhaveyya, yathāmatiṃ somanassa karohi. Anisamma kataṃ kammaṃ, anavatthāya cintitaṃ; Bhesajjasseva vebhaṅgo, vipāko hoti pāpako. Nisamma ca kataṃ kammaṃ, sammāvatthāya cintitaṃ; Bhesajjasseva sampatti, vipāko hoti bhadrako. Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, asaññato pabbajito na sādhu; Rājā na sādhu anisammakārī, yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu. Nisamma khattiyo kayirā, nānisamma disampati; Nisammakārino rāja, yaso kitti ca vaḍḍhati. Nisamma daṇḍaṃ paṇayeyya issaro, vegā kataṃ tappati bhūmipāla; Sammāpaṇīdhī ca narassa atthā, anānutappā te bhavanti pacchā. Anānutappāni hi ye karonti, vibhajja kammāyatanāni loke; Viññuppasatthāni sukhudrayāni, bhavanti buddhānumatāni tāni. Āgacchuṃ dovārikā khaggabandhā, kāsāviyā hantu mamaṃ janinda; Mātuñca aṅkasmimahaṃ nisinno, ākaḍḍhito sahasā tehi deva. Kaṭukañhi sambādhaṃ sukicchaṃ patto, madhurampi yaṃ jīvitaṃ laddha rāja; Kicchenahaṃ ajja vadhā pamutto, pabbajjamevābhimanohamasmi. Putto tavāyaṃ taruṇo sudhamme, anukampako somanasso kumāro; Taṃ yācamāno na labhāmi svajja , arahasi naṃ yācitave tuvampi. Ramassu bhikkhācariyāya putta, nisamma dhammesu paribbajassu; Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, anindito brahmamupehi ṭhānaṃ. Acchera rūpaṃ vata yādisañca, dukkhitaṃ maṃ dukkhāpayase sudhamme; Yācassu puttaṃ iti vuccamānā, bhiyyova ussāhayase kumāraṃ. Ye vippamuttā anavajjabhogino , parinibbutā lokamimaṃ caranti; Tamariyamaggaṃ paṭipajjamānaṃ, na ussahe vārayituṃ kumāraṃ. Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; Yesāyaṃ sutvāna subhāsitāni, appossukkā vītasokā sudhammāti.
《索马那萨本生》第九显示巴利原文
Somanassajātakaṃ navamaṃ.
506. 瞻波本生(十)显示巴利原文
506. Campeyyajātakaṃ (10)
是谁如闪电般闪耀,又如启明星般灿烂;
你是天女,还是乾闼婆女?我不认为你是凡间女子。
大王,我既非天女,也非乾闼婆女,亦非人间女子;
尊者,我是龙女,为了一件事而来。
你心绪迷乱,诸根躁扰,泪水正从你眼中流下;
你丢失了什么,还是有所祈求?来此的女子啊,请直说吧。
那威力巨大者,或被称为蛇,或被世人称为龙,人主啊。
一个为求活命的人抓住了它。请把它从束缚中释放吧,它是我的丈夫。
象女啊,请为我说明这个缘由,我们应如何理解大象被捉之事?
这头大象即便将整座城市化为灰烬,也非难事,因为它确实具足这样的力量与精进。
大王,每逢十四、十五布萨日,象王便来到十字路口安住;
有人为了谋生捉住了他,请从束缚中释放他吧,他是我的丈夫。
一万六千名女子,佩戴着摩尼宝珠与耳环;
居于水边屋舍的女子,她们也前来皈依你;
请依法解救,莫用暴力,而用村庄、金币和百头牛来交换;
蛇啊,已舍下这副身躯,你游走吧。愿求功德者将它从束缚中释放。
我依法释放,不以暴力,而以村庄、金币与百头牛作为交换。
蛇啊,已舍下这副身躯,你游走吧。愿求功德者将它从束缚中释放。
猎人,我给你一百金币,以及一枚硕大的宝石耳环;
和一张四脚床榻,色泽如亚麻花。
让这舍弃旧躯的蛇自在离去吧,愿求功德者将它从束缚中释放。
王啊,纵然没有这些布施,仅凭您的话,我们也会将这蛇从束缚中释放。
让这舍弃旧躯的蛇自在离去吧,愿求功德者将它从束缚中释放。
瞻波龙王获得释放,对国王这样说道:
礼敬您,迦尸王!礼敬您,令迦尸昌盛者!
“即使狂风将山移来,日月坠落到地面……”
纵使一切河流皆逆流而上,大王,我也绝不说一句妄语。
纵使天空碎裂,大海干涸,承载众生的大地崩毁;
纵使须弥山石峰被连根拔起,大王,我也绝不说一句妄语。
你们确实都是毒液猛烈、身形广大、威力具足,又极易生嗔的众生;
正因我的缘故,你才从束缚中解脱出来,你应当了知我们为你所做的一切。
就让那不知自己造下何等业行的人,被缚于竹筐之中,迈向死亡。
愿这成为你的真实誓言:愿你成为一个不起愤怒、不怀怨恨的人。
愿金翅鸟全都远远避开你的龙族眷属,如同人们在暑热中避开烈火。
人主啊,你深深悲悯整个龙族,犹如慈母疼爱她的独子。
将那些装饰华丽的皇家车乘套上吧,配以来自甘谟阇国、调御驯良的骏马;
也将那佩戴黄金严饰的龙套好,我们要去看看龙王的住处。
鼓、铙钹与螺号,齐为优迦色那王轰然奏响;
那国王盛装辉耀,在众女子的簇拥中启程。
令迦尸国昌盛的君王,望见那一片金色斑驳的地面;
黄金所成的宫殿,琉璃地砖铺展辉耀。
那位国王步入高楼,那是瞻波的住处;
如同太阳的色泽,如铜色闪电般明亮耀眼。
种种树木所覆盖,飘散着种种芳香;
那位迦尸国王进入了瞻波的住处。
当迦尸国王进入瞻波的住处时;
天乐奏响,龙女们翩翩起舞。
他在金制的座位上坐下,那座位设于涂着檀香心材香膏的华丽床榻之上。
在那里享乐、游乐之后,迦尸国王对瞻波龙王这样说:
这些最殊胜的宫殿,如同太阳般光明璀璨,都是属于你的。
人间并无这样的处所,龙王,你期望得到什么,而在此修习苦行呢?
她们佩戴着贝壳臂钏,身着华服,手指圆润,手掌红润。
白鹭、孔雀、天鸟与天鹅,还有音声和雅的杜鹃,一齐展翅飞翔。
芒果、沙罗、底罗迦与阎浮树,乌达罗迦与波吒厘树,俱已盛放。
而你周遭的这些莲池,恒时飘送着天界的芬芳;
人世间绝无如你一般的人,你为了什么而修苦行,那伽?
不为子故,不为财故,亦不为寿命,大王啊;
我渴望投生人间,为此精进,修习苦行。
你双目赤红,胸膛宽阔,装束华丽,须发修整有致;
周身善涂红旃檀,犹如乾达婆王,光耀四方。
你已得证天神成就,具大威神力,遍享一切欲乐;
我问你,龙王,此事的义趣:人界比于此处,以何为胜?
确实应亲近那些具智慧、多闻且善于周详思惟的人;
而见到诸女人与你之后,龙王啊,我将广作无量福德。
的确应当亲近那些具足智慧、广学多闻、善于深远思虑的人;
见到这些妇人及我之后,国王啊,请广修无量功德吧。
我这里有大量的黄金,成堆的金子高耸如棕榈树;
取来这些黄金宫殿,命他们筑起银墙。
再将镶嵌琉璃的珍珠,以五千车从此处运来;
铺在后宫的地面上,从此不染泥泞,亦不扬尘埃。
显示巴利原文 Kā nu vijjurivābhāsi, osadhī viya tārakā; Devatā nusi gandhabbī, na taṃ maññāmi mānusiṃ . Namhi devī na gandhabbī, na mahārāja mānusī; Nāgakaññāsmi bhaddante, atthenamhi idhāgatā. Vibbhantacittā kupitindriyāsi, nettehi te vārigaṇā savanti; Kiṃ te naṭṭhaṃ kiṃ pana patthayānā, idhāgatā nāri tadiṅgha brūhi. Yamuggatejo uragoti cāhu, nāgoti naṃ āhu janā janinda; Tamaggahī puriso jīvikattho, taṃ bandhanā muñca patī mameso. Kathaṃ nvayaṃ balaviriyūpapanno, hatthatta māgacchi vanibbakassa; Akkhāhi me nāgakaññe tamatthaṃ, kathaṃ vijānemu gahītanāgaṃ. Nagarampi nāgo bhasmaṃ kareyya, tathā hi so balaviriyūpapanno; Dhammañca nāgo apacāyamāno, tasmā parakkamma tapo karoti. Cātuddasiṃ pañcadasiṃ ca rāja, catuppathe sammati nāgarājā; Tamaggahī puriso jīvikattho, taṃ bandhanā muñca patī mameso. Soḷasitthisahassāni, āmuttamaṇikuṇḍalā; Vārigehasayā nārī , tāpi taṃ saraṇaṃ gatā. Dhammena mocehi asāhasena, gāmena nikkhena gavaṃ satena; Ossaṭṭhakāyo urago carātu, puññatthiko muñcatu bandhanasmā. Dhammena mocemi asāhasena, gāmena nikkhena gavaṃ satena; Ossaṭṭhakāyo urago carātu, puññatthiko muñcatu bandhanasmā. Dammi nikkhasataṃ ludda, thūlañca maṇikuṇḍalaṃ; Catussadañca pallaṅkaṃ, umāpupphasarinnibhaṃ. Dve ca sādisiyo bhariyā, usabhañca gavaṃ sataṃ; Ossaṭṭhakāyo urago carātu, puññatthiko muñcatu bandhanasmā. Vināpi dānā tava vacanaṃ janinda, muñcemu naṃ uragaṃ bandhanasmā; Ossaṭṭhakāyo urago carātu, puññatthiko muñcatu bandhanasmā. Mutto campeyyako nāgo, rājānaṃ etadabravi; Namo te kāsirājatthu, namo te kāsivaḍḍhana; Añjaliṃ te paggaṇhāmi, passeyyaṃ me nivesanaṃ. Addhā hi dubbissasametamāhu, yaṃ mānuso vissase amānusamhi; Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, dakkhemu te nāga nivesanāni. Sacepi vāto girimāvaheyya, cando ca suriyo ca chamā pateyyuṃ; Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ. Nabhaṃ phaleyya udadhīpi susse, saṃvaṭṭaye bhūtadharā vasundharā; Siluccayo meru samūlamuppate , na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ. Addhā hi dubbissasametamāhu, yaṃ mānuso vissase amānusamhi; Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, dakkhemu te nāga nivesanāni. Tumhe khottha ghoravisā uḷārā, mahātejā khippakopī ca hotha; Maṃkāraṇā bandhanasmā pamutto, arahasi no jānituye katāni. So paccataṃ niraye ghorarūpe, mā kāyikaṃ sātamalattha kiñci; Peḷāya baddho maraṇaṃ upetu, yo tādisaṃ kammakataṃ na jāne. Saccappaṭiññā tavamesa hotu, akkodhano hohi anupanāhī; Sabbañca te nāgakulaṃ supaṇṇā, aggiṃva gimhesu vivajjayantu. Anukampasī nāgakulaṃ janinda, mātā yathā suppiyaṃ ekaputtaṃ; Ahañca te nāgakulena saddhiṃ, kāhāmi veyyāvaṭikaṃ uḷāraṃ. Yojentu ve rājarathe sucitte, kambojake assatare sudante; Nāge ca yojentu suvaṇṇakappane, dakkhemu nāgassa nivesanāni. Bherī mudiṅgā paṇavā ca saṅkhā, avajjayiṃsu uggasenassa rañño; Pāyāsi rājā bahusobhamāno, purakkhato nārigaṇassa majjhe. Suvaṇṇacitakaṃ bhūmiṃ, addakkhi kāsivaḍḍhano; Sovaṇṇamayapāsāde, veḷuriyaphalakatthate. Sa rājā pāvisi byamhaṃ, campeyyassa nivesanaṃ; Ādiccavaṇṇasannibhaṃ, kaṃsavijju pabhassaraṃ. Nānārukkhehi sañchannaṃ, nānāgandhasamīritaṃ; So pāvekkhi kāsirājā, campeyyassa nivesanaṃ. Paviṭṭhasmiṃ kāsiraññe, campeyyassa nivesanaṃ; Dibbā tūriyā pavajjiṃsu, nāgakaññā ca naccisuṃ . Taṃ nāgakaññā caritaṃ gaṇena, anvāruhī kāsirājā pasanno; Nisīdi sovaṇṇamayamhi pīṭhe, sāpassaye candanasāralitte. So tattha bhutvā ca atho ramitvā, campeyyakaṃ kāsirājā avoca; Vimānaseṭṭhāni imāni tuyhaṃ, ādiccavaṇṇāni pabhassarāni; Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. Tā kambukāyūradharā suvatthā, vaṭṭaṅgulī tambatalūpapannā; Paggayha pāyenti anomavaṇṇā, netādisaṃ atthi manussaloke; Kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. Najjo ca temā puthulomamacchā, āṭā sakuntābhirudā sutitthā; Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. Koñcā mayūrā diviyā ca haṃsā, vaggussarā kokilā sampatanti; Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā; Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. Imā ca te pokkharañño samantato, dibbā ca gandhā satataṃ pavāyanti; Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. Na puttahetu na dhanassa hetu, na āyuno cāpi janinda hetu; Manussayoniṃ abhipatthayāno, tasmā parakkamma tapo karomi. Tvaṃ lohitakkho vihatantaraṃso, alaṅkato kappitakesamassu; Surosito lohitacandanena, gandhabbarājāva disā pabhāsasi. Deviddhipattosi mahānubhāvo, sabbehi kāmehi samaṅgibhūto; Pucchāmi taṃ nāgarājetamatthaṃ, seyyo ito kena manussaloko. Janinda nāññatra manussalokā, suddhī va saṃvijjati saṃyamo vā; Ahañca laddhāna manussayoniṃ, kāhāmi jātimaraṇassa antaṃ. Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; Nāriyo ca disvāna tuvañca nāga, kāhāmi puññāni anappakāni. Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; Nāriyo ca disvāna mamañca rāja, karohi puññāni anappakāni. Idañca me jātarūpaṃ pahūtaṃ, rāsī suvaṇṇassa ca tālamattā; Ito haritvāna suvaṇṇagharāni, karassu rūpiyapākāraṃ karontu . Muttā ca vāhasahassāni pañca, veḷuriyamissāni ito haritvā; Antepure bhūmiyaṃ santharantu, nikkaddamā hehiti nīrajā ca. Etādisaṃ āvasa rājaseṭṭha, vimānaseṭṭhaṃ bahu sobhamānaṃ; Bārāṇasiṃ nagaraṃ iddhaṃ phītaṃ, rajjañca kārehi anomapaññāti.
禅贝亚本生 第十显示巴利原文
Campeyyajātakaṃ dasamaṃ.
507. 大诱惑本生(11)显示巴利原文
507. Mahāpalobhanajātakaṃ (11)
从梵天界命终之后,一位有大神通的天子,
于一切欲乐圆满具足之中,降生为国王之子。
就在那里,有一位少女,容貌端丽庄严,
她精通舞蹈与歌唱,也善于演奏乐器。
她走上前去,对国王这样说:
“若他成为我的丈夫,我便能引诱他。”
国王对这位这样说话的少女如此说道:
“你亲自去引诱他,他会成为你的丈夫。”
她进入后宫,做了许多与欲乐有关之事;
他唱诵出动人心弦、惹人爱恋、辞采优美的偈颂。
这是谁的声音?是谁在唱那高低婉转、变化万千的歌谣?
“这些欲乐,理应由我一人独享,不容再有其他男子。”
王子采得许多林中的根与果实,
傍晚用扁担挑着,回到了静修处。
仙人见到王子后,便向大海走去;
他心想:“我将腾空而去。” 却沉没在浩瀚大海之中。
王子看见仙人正于大海中沉没,
出于对他的悲悯,他宣说了这些偈颂。
在奔流不息的水面上,依神通力亲自来临;
与女人交合之后,你便沉没于欲海之中。
她们若因爱欲或钱财而亲近,
便如烈火遇干薪,迅速将其焚毁。
听闻刹帝利这番话,仙人心中生起了厌离;
他已寻获那条古道,便行于虚空;
刹帝利见那位仙人,正自行于虚空而去;
这位智者心生悚惧,决志出家修行。
显示巴利原文 Brahmalokā cavitvāna, devaputto mahiddhiko; Rañño putto udapādi, sabbakāmasamiddhisu. Kāmā vā kāmasaññā vā, brahmaloke na vijjati; Svāssu tāyeva saññāya, kāmehi vijigucchatha. Tassa cantepure āsi, jhānāgāraṃ sumāpitaṃ; So tattha paṭisallīno , eko rahasi jhāyatha. Sa rājā paridevesi, puttasokena aṭṭito; Ekaputto cayaṃ mayhaṃ, na ca kāmāni bhuñjati. Ko nu khvettha upāyo so, ko vā jānāti kiñcanaṃ; Yo me puttaṃ palobheyya, yathā kāmāni patthaye. Ahu kumārī tattheva, vaṇṇarūpasamāhitā; Kusalā naccagītassa, vādite ca padakkhiṇā. Sā tattha upasaṅkamma, rājānaṃ etadabravi; Ahaṃ kho naṃ palobheyyaṃ, sace bhattā bhavissati. Taṃ tathāvādiniṃ rājā, kumāriṃ etadabravi; Tvaññeva naṃ palobhehi, tava bhattā bhavissati. Sā ca antepuraṃ gantvā, bahuṃ kāmupasaṃhitaṃ; Hadayaṅgamā pemanīyā, citrā gāthā abhāsatha. Tassā ca gāyamānāya, saddaṃ sutvāna nāriyā; Kāmacchandassa uppajji, janaṃ so paripucchatha. Kasseso saddo ko vā so, bhaṇati uccāvacaṃ bahuṃ; Hadayaṅgamaṃ pemanīyaṃ, aho kaṇṇasukhaṃ mama. Esā kho pamadā deva, khiḍḍā esā anappikā ; Sace tvaṃ kāme bhuñjeyya, bhiyyo bhiyyo chādeyyu taṃ. Iṅgha āgacchatorena , avidūramhi gāyatu; Assamassa samīpamhi, santike mayhaṃ gāyatu. Tirokuṭṭamhi gāyitvā, jhānāgāramhi pāvisi; Bandhi naṃ anupubbena, āraññamiva kuñjaraṃ. Tassa kāmarasaṃ ñatvā, issādhammo ajāyatha; ‘‘Ahameva kāme bhuñjeyyaṃ, mā añño puriso ahu’’. Tato asiṃ gahetvāna, purise hantuṃ upakkami; Ahameveko bhuñjissaṃ, mā añño puriso siyā. Tato jānapadā sabbe, vikkandiṃsu samāgatā; Putto tyāyaṃ mahārāja, janaṃ heṭhetyadūsakaṃ. Tañca rājā vivāhesi , samhā raṭṭhā ca khattiyo; Yāvatā vijitaṃ mayhaṃ, na te vatthabba tāvade. Tato so bhariyamādāya, samuddaṃ upasaṅkami; Paṇṇasālaṃ karitvāna, vanamuñchāya pāvisi. Athettha isi māgacchi, samuddaṃ uparūpari; So tassa gehaṃ pāvekkhi, bhattakāle upaṭṭhite. Tañca bhariyā palobhesi, passa yāva sudāruṇaṃ; Cuto so brahmacariyamhā, iddhiyā parihāyatha. Rājaputto ca uñchāto, vanamūlaphalaṃ bahuṃ; Sāyaṃ kājena ādāya, assamaṃ upasaṅkami. Isī ca khattiyaṃ disvā, samuddaṃ upasaṅkami; ‘‘Vehāyasaṃ gamissa’’nti, sīdate so mahaṇṇave. Khattiyo ca isiṃ disvā, sīdamānaṃ mahaṇṇave; Tasseva anukampāya, imā gāthā abhāsatha. Abhijjamāne vārismiṃ, sayaṃ āgamma iddhiyā; Missībhāvitthiyā gantvā, saṃsīdasi mahaṇṇave. Āvaṭṭanī mahāmāyā, brahmacariyavikopanā; Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. Analā mudusambhāsā, duppūrā tā nadīsamā; Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā; Jātavedova saṃ ṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti naṃ. Khattiyassa vaco sutvā, isissa nibbidā ahu; Laddhā porāṇakaṃ maggaṃ, gacchate so vihāyasaṃ. Khattiyo ca isiṃ disvā, gacchamānaṃ vihāyasaṃ; Saṃvegaṃ alabhī dhīro, pabbajjaṃ samarocayi. Tato so pabbajitvāna, kāmarāgaṃ virājayi; Kāmarāgaṃ virājetvā, brahmalokūpago ahūti.
大巴罗帕那本生(第十一)显示巴利原文
Mahāpalobhanajātakaṃ ekādasamaṃ.
508. 五智者本生(十二)显示巴利原文
508. Pañcapaṇḍitajātakaṃ (12)
应受谴责的事、应受称赞的事,或是秘密之事,应当向谁吐露呢?
大地之主,请您明示。您是我们的依怙,堪负重担,请您宣说吧。
人中之王,五位智者在考量了您的意愿与喜好之后,才会为您宣说。
具足戒德、忠贞不二、随顺丈夫心意与喜好的女子,是可爱又可意的。
无论是应受责备的事,还是应受赞扬的事,都不应对妻子透露秘密。
对于陷入困境、遭受痛苦之人,他成为他们的庇护、皈依与究竟归宿。
无论是应被责备之事,还是应被称赞之事,都不应向朋友透露秘密。
无论是年长、居中还是年幼者,若有人戒行具足、安住于坚固之心,
无论是应被责备之事,还是应被称赞之事,都不应向兄弟透露秘密。
那真正能领会父亲心意、随顺父亲而生、智慧无上的人,
无论是应受责难的事,还是值得称赞的事,都不该向儿子透露其中的秘密。
母亲,正是两足者中的最胜者,她以慈爱与悦意将他养育,
不论是可责难之事,还是可赞叹之事,都不应向母亲透露秘密。
对未成就之事,智者当安忍;既已成就,方可随意而言。
“若答不出谜题,大药便当处死。”我竟下令处死那智慧深广之人。
智慧深广者啊,谁对你说了什么?请说,我们愿听,告诉我们这件事。
“大药因诘问而获罪”——人主啊,若这是你的决断,便有过失;
他与妻子独处时,将秘密和盘托出——那隐密之事已然泄露,为我所听闻。
塞纳卡在娑罗树林中所行的那桩恶事,卑劣而不像样;
他如同对密友般,在独处时道出了隐秘,那密事由此显露,此事为我所闻。
布库萨,人主啊,你这个人患上了一种不配王权的疾病;
他与兄弟独处时说了出来,那隐秘之事由此公开,我听到了此事。
这病痛如此可憎,由爱欲之主、人中之天所触受;
他与儿子独处时吐露,那隐秘之事已然公开——此为我所听闻。
那枚八面璀璨、殊胜非凡的摩尼宝珠,是帝释天赠予你祖父的;
今日天王之手已伸至彼方,而母亲独处时亦吐露了心声;
那隐秘之事已然显露,被我听闻。
不应泄露秘密之事,当如守护宝藏般善加护持;
对于了知者,隐秘之义若被显露,实非善好。
若人将尚未明了的秘密义理向他人解说,
因害怕密议泄露,他沦为奴仆而忍受。
知道那位谋士秘密的人有多少,
他的恐惧便有多少。因此,秘密不可泄露。
私下的商议,应当独自在白天说;夜晚说话,则不应过分冗长。
因为偷听者会探听到商议之语,因此,商议很快就会趋于破裂。
显示巴利原文 Pañca paṇḍitā samāgatāttha, pañhā me paṭibhāti taṃ suṇātha; Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, kassevāvikareyya guyhamatthaṃ. Tvaṃ āvikarohi bhūmipāla, bhattā bhārasaho tuvaṃ vade taṃ; Tava chandarucīni sammasitvā, atha vakkhanti janinda pañca dhīrā. Yā sīlavatī anaññatheyyā , bhattucchandavasānugā (piyā) manāpā; Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, bhariyāyāvikareyya guyhamatthaṃ. Yo kicchagatassa āturassa, saraṇaṃ hoti gatī parāyanañca; Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, sakhino vāvikareyya guyhamatthaṃ. Jeṭṭho atha majjhimo kaniṭṭho, yo ce sīlasamāhito ṭhitatto; Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, bhātu vāvīkareyya guyhamatthaṃ. Yo ve pituhadayassa paddhagū , anujāto pitaraṃ anomapañño; Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, puttassāvikareyya guyhamatthaṃ. Mātā dvipadājanindaseṭṭha, yā naṃ poseti chandasā piyena; Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, mātuyāvīkareyya guyhamatthaṃ. Guyhassa hi guyhameva sādhu, na hi guyhassa pasatthamāvikammaṃ; Anipphannatā saheyya dhīro, nipphannova yathāsukhaṃ bhaṇeyya. Kiṃ tvaṃ vimanosi rājaseṭṭha, dvipadajaninda vacanaṃ suṇoma metaṃ ; Kiṃ cintayamāno dummanosi, nūna deva aparādho atthi mayhaṃ. ‘‘Paṇhe vajjho mahosadho’’ti, āṇatto me vadhāya bhūripañño; Taṃ cintayamāno dummanosmi, na hi devī aparādho atthi tuyhaṃ. Abhidosagato dāni ehisi, kiṃ sutvā kiṃ saṅkate mano te; Ko te kimavoca bhūripañña, iṅgha vacanaṃ suṇoma brūhi metaṃ. ‘‘Paṇhe vajjho mahosadho’’ti, yadi te mantayitaṃ janinda dosaṃ; Bhariyāya rahogato asaṃsi, guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ. Yaṃ sālavanasmiṃ senako, pāpakammaṃ akāsi asabbhirūpaṃ; Sakhinova rahogato asaṃsi, guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ. Pukkusa purisassa te janinda, uppanno rogo arājayutto; Bhātuñca rahogato asaṃsi, guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ. Ābādhoyaṃ asabbhirūpo, kāmindo naradevena phuṭṭho; Puttassa rahogato asaṃsi, guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ. Aṭṭhavaṅkaṃ maṇiratanaṃ uḷāraṃ, sakko te adadā pitāmahassa; Devindassa gataṃ tadajja hatthaṃ , mātuñca rahogato asaṃsi; Guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ. Guyhassa hi guyhameva sādhu, na hi guyhassa pasatthamāvikammaṃ; Anipphannatā saheyya dhīro, nipphannova yathāsukhaṃ bhaṇeyya. Na guyhamatthaṃ vivareyya, rakkheyya naṃ yathā nidhiṃ; Na hi pātukato sādhu, guyho attho pajānatā. Thiyā guyhaṃ na saṃseyya, amittassa ca paṇḍito; Yo cāmisena saṃhīro, hadayattheno ca yo naro. Guyhamatthaṃ asambuddhaṃ, sambodhayati yo naro; Mantabhedabhayā tassa, dāsabhūto titikkhati. Yāvanto purisassatthaṃ, guyhaṃ jānanti mantinaṃ; Tāvanto tassa ubbegā, tasmā guyhaṃ na vissaje. Vivicca bhāseyya divā rahassaṃ, rattiṃ giraṃ nātivelaṃ pamuñce; Upassutikā hi suṇanti mantaṃ, tasmā manto khippamupeti bhedanti.
五贤者本生第十二。显示巴利原文
Pañcapaṇḍitajātakaṃ dvādasamaṃ.
509. 象护本生(第十三则)显示巴利原文
509. Hatthipālajātakaṃ (13)
久违今见,这位貌如天神的婆罗门;
他束着大髻,手提净瓶,齿蒙垢染,头满风尘。
久别重逢,我们终于得见这位乐住法德的隐士;
他身着袈裟,外覆树皮衣。
父亲啊,在精通吠陀、求得财富、让子女安家立业之后,
在遍尝一切香与味之后,这样的牟尼隐退山林,实堪称赞。
吠陀非真理,亦不带来财富;子女之得,也无法阻止衰老。
对于香与味,沉溺其中者,寂静者们称那并非离系;依自己的业,而受诸果报。
大王啊,人中英豪,他以死亡为见证,以慈心对待衰老。
若有人知:‘我永不会死’,愿他们亲眼见他无病地活到百岁。
犹如有人将船置于水上,若他划动,便能将船带向岸边;
同样,疾病与恒久的衰老,也将人带往死神的掌控之下。
欲望是泥沼,欲望是深潭,悦意迷人而难以渡过,是死神的领地。
此人往昔造作残酷之业,如今被我捉住,绝不能放他脱身。
大王,正如有人进入森林寻找走失的牛,虽遍寻不见,仍四处搜寻;
同样,我所求的目标已经丢失,大王,我又怎能不去追寻呢?
随着昨日逝去,人的寿命便减损;随着明日推移,他便走向衰亡。
我看见这年轻少女,迷醉般动人,双眸如露兜花;
年纪轻轻,尚未受用欢乐,死神便将她夺走。
年轻男子相貌堂堂,面容俊美悦目,肤色深褐,胡须如散落的红花般红艳;
我已舍离爱欲,辞别家庭,大王,请准许我出家。
树因有枝叶而得其名,若剪除所有枝叶,人们便称它为树桩。
婆悉吒夫人,我已失去了儿子,今日正是我该去乞食的时候了。
犹如鹤鸟在严寒时节无碍飞行,又如雨季过后天鹅撕裂已织成的罗网;
儿子与丈夫都已离去,我明明了知,又怎能不随后而行?
这些鸟儿啄食后又吐出,便飞走了;
那些被它们啄食后吐出的,都到了我手中。
婆罗门已经吐弃了感官欲乐,你却要把那吐出来的再吞回去!
正如强壮之人,能将陷在污泥、沉没沼泽的弱者拉出;
尊贵的女士,您正是这样以般阇梨的善说偈颂,将我救拔出离。
说完这话,伊苏迦大王,一方的君主,
舍弃王国而出家,犹如大象挣脱了束缚。
你虽非我们的王,仍请如国王般治理此国,由我们守护你。
时光流逝,夜晚飞驰,青春之相渐次消逝;
我也将独自游行于世间,舍离那些令人心醉的欲乐。
时光流逝,夜晚飞驰,青春之相渐次消逝;
我也将独自游行于世间,舍离一切所当舍离的欲乐。
显示巴利原文 Cirassaṃ vata passāma, brāhmaṇaṃ devavaṇṇinaṃ; Mahājaṭaṃ khāridharaṃ , paṅkadantaṃ rajassiraṃ. Cirassaṃ vata passāma, isiṃ dhammaguṇe rataṃ; Kāsāyavatthavasanaṃ, vākacīraṃ paṭicchadaṃ. Āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ, paṭigaṇhātu no bhavaṃ; Agghe bhavantaṃ pucchāma, agghaṃ kurutu no bhavaṃ. Adhicca vede pariyesa vittaṃ, putte gahe tāta patiṭṭhapetvā; Gandhe rase paccanubhuyya sabbaṃ, araññaṃ sādhu muni so pasattho. Vedā na saccā na ca vittalābho, na puttalābhena jaraṃ vihanti; Gandhe rase muccana māhu santo, sakammunā hoti phalūpapatti. Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavetaṃ, sakammunā hoti phalūpapatti; Jiṇṇā ca mātāpitaro tavīme , passeyyuṃ taṃ vassasataṃ arogaṃ . Yassassa sakkhī maraṇena rāja, jarāya mettī naravīraseṭṭha; Yo cāpi jaññā na marissaṃ kadāci, passeyyuṃ taṃ vassasataṃ arogaṃ. Yathāpi nāvaṃ puriso dakamhi, ereti ce naṃ upaneti tīraṃ; Evampi byādhī satataṃ jarā ca, upaneti maccaṃ vasamantakassa. Paṅko ca kāmā palipo ca kāmā, manoharā duttarā maccudheyyā; Etasmiṃ paṅke palipe byasannā , hīnattarūpā na taranti pāraṃ. Ayaṃ pure luddamakāsi kammaṃ, svāyaṃ gahīto na hi mokkhito me; Orundhiyā naṃ parirakkhissāmi, māyaṃ puna luddamakāsi kammaṃ. Gavaṃva naṭṭhaṃ puriso yathā vane, anvesatī rāja apassamāno; Evaṃ naṭṭho esukārī mamattho, sohaṃ kathaṃ na gaveseyyaṃ rāja. Hiyyoti hiyyati poso, pareti parihāyati; Anāgataṃ netamatthīti ñatvā, uppannachandaṃ ko panudeyya dhīro. Passāmi vohaṃ daharaṃ kumāriṃ, mattūpamaṃ ketakapupphanettaṃ; Abhuttabhoge paṭhame vayasmiṃ, ādāya maccu vajate kumāriṃ. Yuvā sujāto sumukho sudassano, sāmo kusumbhaparikiṇṇamassu; Hitvāna kāme paṭikacca gehaṃ, anujāna maṃ pabbajissāmi deva. Sākhāhi rukkho labhate samaññaṃ, pahīnasākhaṃ pana khāṇumāhu; Pahīnaputtassa mamajja bhoti, vāseṭṭhi bhikkhācariyāya kālo. Aghasmi koñcāva yathā himaccaye, katāni jālāni padāliya haṃsā; Gacchanti puttā ca patī ca mayhaṃ, sāhaṃ kathaṃ nānuvaje pajānaṃ. Ete bhutvā vamitvā ca, pakkamanti vihaṅgamā; Ye ca bhutvāna vamiṃsu, te me hatthatta māgatā. Avamī brāhmaṇo kāme, so tvaṃ paccāvamissasi; Vantādo puriso rāja, na so hoti pasaṃsiyo. Paṅke ca posaṃ palipe byasannaṃ, balī yathā dubbalamuddhareyya; Evampi maṃ tvaṃ udatāri bhoti, pañcāli gāthāhi subhāsitāhi. Idaṃ vatvā mahārājā, esukārī disampati; Raṭṭhaṃ hitvāna pabbaji, nāgo chetvāva bandhanaṃ. Rājā ca pabbajjamarocayittha, raṭṭhaṃ pahāya naravīraseṭṭho; Tuvampi no hoti yatheva rājā, amhehi guttā anusāsa rajjaṃ. Rājā ca pabbajjamarocayittha, raṭṭhaṃ pahāya naravīraseṭṭho; Ahampi ekā carissāmi loke, hitvāna kāmāni manoramāni. Rājā ca pabbajjamarocayittha, raṭṭhaṃ pahāya naravīraseṭṭho; Ahampi ekā carissāmi loke, hitvāna kāmāni yathodhikāni. Accenti kālā tarayanti rattiyo, vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; Ahampi ekā carissāmi loke, hitvāna kāmāni manoramāni. Accenti kālā tarayanti rattiyo, vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; Ahampi ekā carissāmi loke, hitvāna kāmāni yathodhikāni. Accenti kālā tarayanti rattiyo, vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; Ahampi ekā carissāmi loke, sītibhūtā sabbamaticca saṅganti.
象护本生经 第十三显示巴利原文
Hatthipālajātakaṃ terasamaṃ.
510. 铁屋本生经 第十四显示巴利原文
510. Ayogharajātakaṃ (14)
一个人在母胎中度过第一夜后,
一旦出生,便径直前行,不再回头。
不论是战斗者,还是仰仗力量的人,人们同样会衰老,同样会死去。
君王们统率着令人畏惧的四军,凭强力征服疆土,
却不能战胜死神,所以我决意修习正法。
为象军、马军、车军、步军重重围绕护卫,有人便自以为能挣脱而逃;
却无人能从死神手中挣脱。我如此思惟之后,便去修习正法。
凭借象军、马军、车军、步军,勇士们奋力冲杀,摧破击溃。
狂醉的大象,颞颥流液,躁动暴戾,踏平城池,杀伤人群;
却无法踏平死亡。如此思惟后,我便去行法。
纵使弓箭手们技艺纯熟、勇武过人,能从远处一箭穿心,
终究无法射中死亡。我由此思惟:我当修行于法。
箭矢终会耗尽,山岩与森林也将销磨,这一切在漫长的岁月中,终将消陨殆尽。
这一切,都将为时间的变化所摧坏。因此,我作如是思惟:我当修行正法。
一切男女的生命,于此世间,同样动摇不定;生此世间的众生,其命皆飘摇不安。
如同赌徒掷出的骰子,又像生于河岸的树木。因此,我作如是思惟:我当修行正法。
如同树上的果实纷纷坠落,无论年少或年长,身体散坏之时,都一样落下。
这青春年华并非如星王那般恒久,已经逝去的,如今便只是过去了。
衰老之人已无欢爱,何来快乐?这就是我的想法:我要去修习法。
然而,他们丝毫奈何不得死亡。这就是我的想法:我要去修习法。
即使夜叉、毗舍遮,乃至饿鬼心生嗔怒,人们也能加以安抚。
没有人能平息死神——这是我的想法,因此我修习正法。
对于犯罪者、作恶者、害人者,国王查明其过失之后,便施以惩治。
然而面对死神,人们却无力惩处——我作此思惟,故而修习正法。
犯法者、作恶者、害人者,尚且能得到国王的宽赦;
没有人能平息死神——这是我的想法,因此我修习正法。
不论你是刹帝利,还是婆罗门,或是富足者、力壮者、威光赫赫之人,
死神之王对这些毫无顾念,我作此思惟,便行于正法。
狮、虎,乃至豹,它们凭恃力量,把正在挣扎的猎物活活吞食,
却无法将死神吞食。因此我心中决断:我将修行正法。
魔术师们于舞台中央表演,能在短短刹那之间,迷惑住观众的眼睛,
然而他们并不能迷惑死神,因此我心中思惟:‘我当修习正法。’
忿怒的毒蛇威势炽盛,它们噬咬人,乃至能夺人性命;
但它们却不敢噬咬死神。因此我这样思惟:‘我当修习正法。’
当人被忿怒的毒蛇咬伤时,医师能拔除其毒。
然而,无人能拔除死神的剧毒。因此我这样思惟:‘我当修习法。’
昙梵陀利、维塔拉尼和博迦,能拔除诸蛇之毒。
那些死去的人,终究还是死去了。我因此这样想:‘我当修习法。’
持咒者念诵着可怕的咒语,想藉药力隐去身形;
可在死王面前,根本无法隐身不现。我因此这样想:‘我当修习法。’
法实守护依法行者,法若善修习,便带来安乐。
显示巴利原文 Yamekarattiṃ paṭhamaṃ, gabbhe vasati māṇavo; Abbhuṭṭhitova so yāti , sagacchaṃ na nivattati. Na yujjhamānā na balenavassitā, narā na jīranti na cāpi miyyare; Sabbaṃ hidaṃ jātijarāyupaddutaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Caturaṅginiṃ senaṃ subhiṃsarūpaṃ, jayanti raṭṭhādhipatī pasayha; Na maccuno jayitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Hatthīhi assehi rathehi pattibhi, parivāritā muccare ekacceyyā ; Na maccuno muccitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Hatthīhi assehi rathehi pattibhi, sūrā pabhañjanti padhaṃsayanti; Na maccuno bhañjitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Mattā gajā bhinnagaḷā pabhinnā, nagarāni maddanti janaṃ hananti; Na maccuno madditumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Issāsino katahatthāpi vīrā , dūrepātī akkhaṇavedhinopi; Na maccuno vijjhitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Sarāni khīyanti saselakānanā, sabbaṃ hidaṃ khīyati dīghamantaraṃ; Sabbaṃ hidaṃ bhañjare kālapariyāyaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Sabbe samevaṃ hi narānanārinaṃ , calācalaṃ pāṇabhunodha jīvitaṃ; Paṭova dhuttassa dumova kūlajo, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Dumapphalāneva patanti māṇavā, daharā ca vuddhā ca sarīrabhedā; Nāriyo narā majjhimaporisā ca, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Nāyaṃ vayo tārakarājasannibho, yadabbhatītaṃ gatameva dāni taṃ; Jiṇṇassa hī natthi ratī kuto sukhaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Yakkhā pisācā athavāpi petā, kupitāte assasanti manusse; Na maccuno assasitussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Yakkhe pisāce athavāpi pete, kupitepi te nijjhapanaṃ karonti; Na maccuno nijjhapanaṃ karonti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Aparādhake dūsake heṭhake ca, rājāno daṇḍenti viditvāna dosaṃ; Na maccuno daṇḍayitussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Aparādhakā dūsakā heṭṭhakā ca, labhanti te rājino nijjhapetuṃ; Na maccuno nijjhapanaṃ karonti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Na khattiyoti na ca brāhmaṇoti, na aḍḍhakā balavā tejavāpi; Na maccurājassa apekkhamatthi, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Sīhā ca byagghā ca athopi dīpiyo, pasayha khādanti vipphandamānaṃ; Na maccuno khāditumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Māyākārā raṅgamajjhe karontā, mohenti cakkhūni janassa tāvade; Na maccuno mohayitussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Āsīvisā kupitā uggatejā, ḍaṃsanti mārentipi te manusse; Na maccuno ḍaṃsitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Āsīvisā kupitā yaṃ ḍaṃsanti, tikicchakā tesa visaṃ hananti; Na maccuno daṭṭhavisaṃ hananti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Dhammantarī vettaraṇī ca bhojo, visāni hantvāna bhujaṅgamānaṃ; Suyyanti te kālakatā tatheva, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Vijjādharā ghoramadhīyamānā, adassanaṃ osadhehi vajanti; Na maccurājassa vajantadassanaṃ , taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti; Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī. Na hi dhammo adhammo ca, ubho samavipākino; Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatinti.
阿由嘎拉本生·第十四显示巴利原文
Ayogharajātakaṃ cuddasamaṃ.
摩登伽、桑菩多、尸毗、西瑞曼陀、罗哈那、天鹅、萨提衮波、跋利亚提耶。
苏摩那萨、金蒲耶、梵天、五位智者、久修梵行、铁屋。
显示巴利原文 Mātaṅga sambhūta sivi sirimanto, rohaṇa haṃsa sattigumbo bhallātiya; Somanassa campeyya brahma pañca-paṇḍita cirassaṃvata ayogharāti.
第十六 三十集显示巴利原文
16. Tiṃsanipāto
五一一 何欲本生(一)显示巴利原文
511. Kiṃchandajātakaṃ (1)
你有何欲求?你有何意向?你独自一人在炎热中沉思;
你渴望什么?你寻求什么?婆罗门,你究竟所为何事?
犹如一座巨大的蓄水池,或一只箍得紧密的陶罐;
那芒果的果实正是如此,具足最殊胜的色泽、香气与味道。
我看见它顺着水流漂来,在这清澈无垢的水中央;
我用手将它捞起,带到了火祭场。
然后,我亲手将它放在芭蕉叶上;
用刀将它切开,解除了我的饥渴。
我已远离焦恼,抵达尽头,能忍诸苦;
于诸果实中,任一种我都寻不见乐味。
使之干涸已,死亡必将降临于我,
那芒果树,果实甘美,至上甜妙,令人悦意。
显示巴利原文 Kiṃchando kimadhippāyo, eko sammasi ghammani; Kiṃ patthayāno kiṃ esaṃ, kena atthena brāhmaṇa. Yathā mahā vāridharo, kumbho supariṇāhavā ; Tathūpamaṃ ambapakkaṃ, vaṇṇagandharasuttamaṃ. Taṃ vuyhamānaṃ sotena, disvānāmalamajjhime; Pāṇīhi naṃ gahetvāna, agyāyatanamāhariṃ. Tato kadalipattesu, nikkhipitvā sayaṃ ahaṃ; Satthena naṃ vikappetvā, khuppipāsaṃ ahāsi me. Sohaṃ apetadaratho, byantībhūto dukhakkhamo; Assādaṃ nādhigacchāmi, phalesvaññesu kesuci . Sosetvā nūna maraṇaṃ, taṃ mamaṃ āvahissati; Ambaṃ yassa phalaṃ sādu, madhuraggaṃ manoramaṃ; Yamuddhariṃ vuyhamānaṃ, udadhismā mahaṇṇave. Akkhātaṃ te mayā sabbaṃ, yasmā upavasāmahaṃ;
2928 总摄偈 - 显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
你是哪一位,端庄的女子?你为何而来,腰肢纤巧的姑娘?
在天神、乾达婆与人间的世界里,无有与你容貌相似者。
婆罗门,你正坐在可爱的拘私姬河畔,
我曾住于那宽敞的家中,那里有上好的水,如洪流般奔涌。
更有众多从森林流出的河流,携带着深蓝色的水;
还有许多承载着大象所喜爱、如财富般之水的溪流,也汇水而来。
那些河岸边,长着芒果树、阎浮树、面包果树、尼楝树、多罗树和榕树。
凡是两岸落入水中的果实,
它无疑将随流而去,成为河流的收获。
世间那些仙人,严于自制、精进苦行;
声名显赫、根基稳固者,对此也确然知晓;
智者如此了知一切法,了知生命的坏灭与殒落;
若他不怀杀害之心,他的恶业便不会增长。
在被称为仙人集会之处,世间之念便如此为人所了知;
你在非圣者的谈论中,竟希求造作恶业。
我若就这样死去,你那岸边,细腰的母鹿啊,还有许多。
是故,细腰女,对于恶业,当如远离罗刹般,善自守护;
在我死后,你可不要被众人所责难。
难以抗拒者啊,此事我已知晓;我将自己与那芒果一并给你。
来吧,我带你前去,你尽可无忧;
我引领你到清凉之处,无忧地安住吧。
制敌者啊,你那为花蜜所润泽的肢体,
白鹭、孔雀、天鸟,及那啄食野枣核与蜜的鹩哥,
天鹅群鸣啭之中,杜鹃于彼处被唤醒。
此处的芒果树,枝条纷披四散,宛若打谷场上的稻草堆;
拘闪芭树、萨拉拉树与尼巴树,成熟的棕榈果实累累低垂。
你佩戴着花环、项饰与臂环,手戴镯子,身涂檀香;
夜晚你纵情享乐,白昼却要经受痛楚;
那一万六千名女子,都是随侍你的仆从;
你的威神之力竟如此巨大,真是稀有,令人身毛竖立。
我既已允诺,便耽着于欲乐;
我长久行于世间,做着损人之事。
而那食人背肉者,正如此猛烈地啃噬;
如同今日我啖食背上之肉。
显示巴利原文 Rammaṃ pati nisinnosmi, puthulomāyutā puthu. Tvañca kho meva akkhāhi, attānamapalāyini; Kā vā tvamasi kalyāṇi, kissa vā tvaṃ sumajjhime. Ruppapaṭṭapalimaṭṭhīva , byagghīva girisānujā; Yā santi nāriyo devesu, devānaṃ paricārikā. Yā ca manussalokasmiṃ, rūpenānvāgatitthiyo; Rūpena te sadisī natthi, devesu gandhabbamanussaloke ; Puṭṭhāsi me cārupubbaṅgi, brūhi nāmañca bandhave. Yaṃ tvaṃ pati nisinnosi, rammaṃ brāhmaṇa kosikiṃ; Sāhaṃ bhusālayā vutthā, varavārivahoghasā. Nānādumagaṇākiṇṇā, bahukā girikandarā; Mameva pamukhā honti, abhisandanti pāvuse. Atho bahū vanatodā, nīlavārivahindharā; Bahukā nāgavittodā, abhisandanti vārinā. Tā ambajambulabujā, nīpā tālā cudumbarā ; Bahūni phalajātāni, āvahanti abhiṇhaso. Yaṃ kiñci ubhato tīre, phalaṃ patati ambuni; Asaṃsayaṃ taṃ sotassa, phalaṃ hoti vasānugaṃ. Etadaññāya medhāvi, puthupañña suṇohi me; Mā rocaya mabhisaṅgaṃ, paṭisedha janādhipa. Na vāhaṃ vaḍḍhavaṃ maññe, yaṃ tvaṃ raṭṭhābhivaḍḍhana; Āceyyamāno rājisi, maraṇaṃ abhikaṅkhasi. Tassa jānanti pitaro, gandhabbā ca sadevakā; Ye cāpi isayo loke, saññatattā tapassino; Asaṃsayaṃ tepi jānanti, paṭṭhabhūtā yasassino. Evaṃ viditvā vidū sabbadhammaṃ, viddhaṃsanaṃ cavanaṃ jīvitassa; Na cīyatī tassa narassa pāpaṃ, sace na ceteti vadhāya tassa. Isipūgasamaññāte, evaṃ lokyā viditā sati ; Anariyaparisambhāse, pāpakammaṃ jigīsasi . Sace ahaṃ marissāmi, tīre te puthusussoṇi; Asaṃsayaṃ taṃ asiloko, mayi pete āgamissati. Tasmā hi pāpakaṃ kammaṃ, rakkhasseva sumajjhime; Mā taṃ sabbo jano pacchā, pakuṭṭhāyi mayi mate. Aññātametaṃ avisayhasāhi, attānamambañca dadāmi te taṃ; So duccaje kāmaguṇe pahāya, santiñca dhammañca adhiṭṭhitosi. Yo hitvā pubbasaññogaṃ, pacchā saṃyojane ṭhito; Adhammañceva carati, pāpañcassa pavaḍḍhati. Ehi taṃ pāpayissāmi, kāmaṃ appossuko bhava; Upānayāmi sītasmiṃ, viharāhi anussuko. Taṃ puppharasamattebhi, vakkaṅgehi arindama; Koñcā mayūrā diviyā, kolaṭṭhimadhusāḷikā; Kūjitā haṃsapūgehi, kokilettha pabodhare. Ambettha vippasākhaggā , palālakhalasannibhā; Kosambasaḷalā nīpā, pakkatālavilambino. Mālī tiriṭī kāyūrī, aṅgadī candanussado ; Rattiṃ tvaṃ paricāresi, divā vedesi vedanaṃ. Soḷasitthisahassāni, yā temā paricārikā; Evaṃ mahānubhāvosi, abbhuto lomahaṃsano. Kiṃ kammamakarī pubbe, pāpaṃ attadukhāvahaṃ; Yaṃ karitvā manussesu, piṭṭhimaṃsāni khādasi. Ajjhenāni paṭiggayha, kāmesu gadhito ahaṃ; Acariṃ dīghamaddhānaṃ, paresaṃ ahitāyahaṃ. Yo piṭṭhimaṃsiko hoti, evaṃ ukkacca khādati; Yathāhaṃ ajja khādāmi, piṭṭhimaṃsāni attanoti.
《紧禅德本生》第一显示巴利原文
Kiṃchandajātakaṃ paṭhamaṃ.
《陶罐本生》(二)显示巴利原文
512. Kumbhajātakaṃ (2)
你无风而行,在虚空中行走、站立;
你的神通是否已善加修习、圆满成就,远超凡夫乃至诸天?
你自虚空而来,驻足于此,口中却说‘请买陶罐’,这话究竟是何意?
你是何人?那罐子与你何干?婆罗门,请为我讲明此事。
这不是酥油罐,也不是油罐,不是糖浆罐,也不是蜜罐。
罐中藏着说不尽的过患,你们且听,这罐子里装着多少祸殃。
饮了其中之物,便会坠下悬崖,跌入深坑、洞穴,落入长满月影藤和野姜的沟壑。
就算是不宜入口的东西,他也会大口吞食。诸位,把她这满罐的酒买下来吧。
喝下它之后,他便心神涣散,像一头四处觅食的牛那样,到处游荡。
他无依无靠,又唱又跳。诸位,把她这满罐的酒买下来吧。
饮下之后,犹如裸形外道,在村落街巷间游荡;
心智昏昧,久睡不醒——去沽这满罐的酒吧!
饮已起身,战栗不止,摇头甩臂;
他如同提线木偶般起舞,买下这满满一罐酒吧!
饮下它,便如被火焚烧般瘫倒,又遭豺狼撕咬;
束缚、杀害、破财与谴责,买下她这满满一壶吧。
饮下它,便会说出不应说的话,在众会之中衣不蔽体;
浑身污秽、呕吐满身、沉溺不堪——来买她这满满一壶吧。
饮下它,便傲慢自大、心性浑浊,觉得‘整个大地都是我的’;
纵使四方国王也不能与我相比,来买下她这满满一壶吧。
怀慢与过慢、好争斗、喜离间,形貌丑陋、赤身露体、四处逃亡;
正是盗贼与恶棍的去处、他们的巢穴,来买下她这满满一壶吧。
愿世间诸家繁荣兴旺,拥有千万财富;
此女已继嗣断绝——这满满一壶,还请买下。
谷物、钱财、金银、田地与牛,皆在他们手中耗散尽净;
这满满一壶,能摧破富庶之家,你们把它买下吧。
人一旦饮下此物,便如烈焰焚身,辱骂自己的母亲与父亲;
纵使能得婆婆,或得儿媳,为了它,你们也会买下这满满一壶。
一饮下它,那女子便如烈火焚身,辱骂公公与丈夫;
甚至会接纳奴仆或侍从;请为她买下这只盛满的罐子吧。
饮下它之后,一个人甚至会杀害安住于正法的沙门或婆罗门;
由此更将堕入恶道——为她买下这满满一罐吧。
饮下它之后,人们便以身体、以言语、以心意造作恶行;
造了恶行便堕入地狱——为她买下这满满一罐吧。
饮下此物,他便口出妄语。故此,请买下她这满满一罐吧。
即使为他讲明道理,他也不能理解;你们还是来买下她这满满一罐吧。
连本有惭耻心的人,也露出无耻之态;他们沉醉其中,只为求得一份迷醉而饮。
纵是明慧而寂静的人,也会喋喋多言;你们快买下她这满满一罐吧。
饮此酒者,便倒卧于一处,无食而卧在荒秃的硬地上,备受苦楚;
丑陋与恶名亦随之而至——这满满一罐,你们就买下吧。
饮此酒者,垂肩而卧,犹如被斧砍倒的牛,并非只因饮了瓦鲁尼酒所致。
它的冲击力如同洪流,令人难以承受。买下这满满一罐吧。
人们避开它,犹如避开剧毒的蛇;
世间这如毒之物,谁能饮用?
饮下那酒之后,安陀迦文达的儿子们,在海边嬉戏纵逸;
他们用杵互相殴击,将这满罐的酒买下吧。
饮下那酒之后,古时的天神们放逸迷醉,从三十三天堕落,从永恒的集会中离失;
大王,明知这样的酒毫无益处,您又怎会饮用呢?
不,这罐中没有凝乳,也没有蜂蜜。国王,您既知如此,便买下吧。
您心怀饶益与悲悯,志在至上的利益,今日我定当遵从您的教示。
还有这十辆良马所驾之车。您是我的老师,真心为我着想。
国王,那一百侍女依然归于您,村落与牛群也依旧属于您。
这些良马驾的车都属于您,而我乃是三十三天的天主——因陀罗。
请享用这配有酥油的肉饭与乳粥,也请尝尝这蜜豆糕吧。
如此,你这位乐于正法的人王,无可指摘,将升入天界。
显示巴利原文 Ko pāturāsī tidivā nabhamhi, obhāsayaṃ saṃvariṃ candimāva; Gattehi te rasmiyo niccharanti, sateratā vijjurivantalikkhe. So chinnavātaṃ kamasī aghamhi, vehāyasaṃ gacchasi tiṭṭhasī ca; Iddhī nu te vatthukatā subhāvitā, anaddhagūnaṃ api devatānaṃ. Vehāyasaṃ gammamāgamma tiṭṭhasi, kumbhaṃ kiṇāthāti yametamatthaṃ; Ko vā tuvaṃ kissa vā tāya kumbho, akkhāhi me brāhmaṇa etamatthaṃ. Na sappikumbho napi telakumbho, na phāṇitassa na madhussa kumbho; Kumbhassa vajjāni anappakāni, dose bahū kumbhagate suṇātha. Gaḷeyya yaṃ pitvā pate papātaṃ, sobbhaṃ guhaṃ candaniyoḷigallaṃ; Bahumpi bhuñjeyya abhojaneyyaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ pitvā cittasmimanesamāno, āhiṇḍatī goriva bhakkhasārī ; Anāthamāno upagāyati naccati ca, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ ve pivitvā acelova naggo, careyya gāme visikhantarāni; Sammūḷhacitto ativelasāyī, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ pitvā uṭṭhāya pavedhamāno, sīsañca bāhuñca pacālayanto; So naccatī dārukaṭallakova, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ ve pivitvā aggidaḍḍhā sayanti, atho sigālehipi khāditāse; Bandhaṃ vadhaṃ bhogajāniñcupenti, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ pitvā bhāseyya ābhāsaneyyaṃ, sabhāyamāsīno apetavattho; Sammakkhito vantagato byasanno, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ ve pivitvā ukkaṭṭho āvilakkho, mameva sabbā pathavīti maññe ; Na me samo cāturantopi rājā, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Mānātimānā kalahāni pesuṇī, dubbaṇṇinī naggayinī palāyinī; Corāna dhuttāna gatī niketo, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Iddhāni phītāni kulāni assu, anekasāhassadhanāni loke; Ucchinnadāyajjakatānimāya, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Dhaññaṃ dhanaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, khettaṃ gavaṃ yattha vināsayanti; Ucchedanī vittavataṃ kulānaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ ve pitvā dittarūpova poso, akkosati mātaraṃ pitarañca; Sassumpi gaṇheyya athopi suṇhaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ ve pitvā dittarūpāva nārī, akkosati sasuraṃ sāmikañca; Dāsampi gaṇhe paricārakampi, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ ve pivitvāna haneyya poso, dhamme ṭhitaṃ samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vā; Gacche apāyampi tatonidānaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ ve pivitvā duccaritaṃ caranti, kāyena vācāya ca cetasā ca; Nirayaṃ vajanti duccaritaṃ caritvā, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ yācamānā na labhanti pubbe, bahuṃ hiraññampi pariccajantā; So taṃ pivitvā alikaṃ bhaṇāti, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ ve pitvā pesane pesiyanto, accāyike karaṇīyamhi jāte; Atthampi so nappajānāti vutto, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Hirīmanāpi ahirīkabhāvaṃ, pātuṃ karonti madanāya mattā; Dhīrāpi santā bahukaṃ bhaṇanti, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ ve pitvā ekathūpā sayanti, anāsakā thaṇḍiladukkhaseyyaṃ; Dubbaṇṇiyaṃ āyasakyañcupenti, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ ve pitvā pattakhandhā sayanti, gāvo kuṭahatāva na hi vāruṇiyā; Vego narena susahoriva , tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ manussā vivajjenti, sappaṃ ghoravisaṃ miva ; Taṃ loke visasamānaṃ, ko naro pātumarahati. Yaṃ ve pitvā andhakaveṇḍaputtā, samuddatīre paricārayantā ; Upakkamuṃ musalehaññamaññaṃ, tassā puṇṇaṃ kumbhamimaṃ kiṇātha. Yaṃ ve pitvā pubbadevā pamattā, tidivā cutā sassatiyā samāya; Taṃ tādisaṃ majjamimaṃ niratthakaṃ, jānaṃ mahārāja kathaṃ piveyya. Nayimasmiṃ kumbhasmiṃ dadhi vā madhu vā, evaṃ abhiññāya kiṇāhi rāja; Evañhimaṃ kumbhagatā mayā te, akkhātarūpaṃ tava sabbamitta. Na me pitā vā athavāpi mātā, etādisā yādisako tuvaṃsi; Hitānukampī paramatthakāmo, sohaṃ karissaṃ vacanaṃ tavajja. Dadāmi te gāmavarāni pañca, dāsīsataṃ satta gavaṃ satāni; Ājaññayutte ca rathe dasa ime, ācariyo hosi mamatthakāmo. Taveva dāsīsatamatthu rāja, gāmā ca gāvo ca taveva hontu; Ājaññayuttā ca rathā taveva, sakkohamasmī tidasānamindo. Maṃsodanaṃ sappipāyāsaṃ bhuñja, khādassu ca tvaṃ madhumāsapūve; Evaṃ tuvaṃ dhammarato janinda, anindito saggamupehi ṭhānanti.
贡巴本生·第二显示巴利原文
Kumbhajātakaṃ dutiyaṃ.
513. 迦耶提沙本生(三)显示巴利原文
513. Jayaddisajātakaṃ (3)
真是久违了,今日,在过了七餐之后,我终于得此大餐。
来者何人?从何处来?请说吧,告知你的出身,让我们了解你的来历。
般遮罗国王进入猎场,他名叫耶伊迪萨,你可曾听说过?
我穿行于丛林与密林之中,这只鹿,今日你便吃掉它,然后放我离去。
你自顾战栗逃走,却声称‘这鹿是我的食物’,你为何这样说?
吃了那鹿罢,下劣之徒;此后我再来吃你,此刻不是哀叹的时辰。
请您告诉我那件事吧,或许我们能准许您回来处理此问题。
我于那位婆罗门确实生起了贪求财富的心,由此为契约所缚,至今尚未从中解脱。
那么,你且将那约定归还婆罗门,为了守护真实,你可以再回来。
你对婆罗门的财富心生贪求,因而被那个约定所缚,未曾从中解脱。
我已将那约定交付婆罗门,为了守护真实,我必定再回来。
他从食人者手中脱身,回到自己的宫殿,随心所欲地享受欲乐;
他将那杂种交给婆罗门后,呼唤他那意志坚定的儿子;
就在今日灌顶登基吧,对自己的臣民及他人皆应行持正法;
你不可在国内行非法之事,我将前去履行对食人者的承诺。
王啊,那恶人做了什么事,竟未能令你满意?我想听一听此事。
如果你今天要舍弃王位,那么我决意:若没有你,这王位我宁可不要。
的确,孩子,这是善士的法则。若违背它,对我而言,比死亡更苦。
当斑足王将你烹煮后,便会强行把你叉在木桩上,撕开吞食。
我以我的生命换取你的生命,你别落入食人者的亲族之中;
正因为我以己命为你作此交换,所以我赞叹死亡胜过生命。
于是,这位意志坚定的王子,顶礼了母亲和父亲的双足;
他的母亲悲痛欲绝,瘫倒在地;他的父亲高举双臂,失声悲泣。
父亲知道他即将离去,便背过身去,合掌向他致敬;
苏摩王、婆楼那王、生主、月神与日神
依这些守护,便可免遭食人者之害;亲爱的孩子,你已得允,平安归来吧。
一如那位母亲,曾为前往弹宅迦王处的罗摩,作了周全守护的安稳祝愿;
我今为你作这同样的安稳祝愿,凭此真实语,愿诸天忆念。
无论在明处还是暗处,若怀嗔害之心,我从不忆念那些心性染污的众生;
凭此真实之语,愿诸天忆念于我。主人啊,您已应允,请安稳归来吧。
凭此真实语,愿诸天证知:你已得允诺,兄弟,平安归去吧。
我知道,残暴的食人者正是你,并非不认得你这林中之人。
我是斋亚迪萨的儿子,今日你就吃我吧,以换取我父亲自由。
我知道你是Jayaddisa的儿子,因为你们二人的面容如此相像。
你所作的这件事,实在是极为难行——为了父亲的解脱,竟甘愿舍弃生命。
我完全不觉得这有什么难,为了父亲的解脱而甘愿赴死。
而我对自己所行的恶事,无论是公开还是私下,从不忆念。
具大神力者啊,现在请你食我血肉,请你对此身体作所当作的事业吧;
不然我便从树顶坠落于你面前,而你却遮掩着,将肉施舍给我。
王子啊,此事合你心意——你为救父解脱,舍弃了生命;
因此,你应当疾速劈开木柴,点燃火焰。
于是,那位意志坚定的王子将木柴汇集,堆起巨大的火堆;
点燃之后,他宣告:‘这大火如今已经燃起。’
强求者,你今日就把我吃了吧,何必竖起毛发,一再盯着我看?
谁有资格吃掉这样一位安住于法、说真实语、乐善好施的人?
那只兔子将他当作真正的婆罗门,便舍身布施了自己的身躯。
因此,那位月神天子便以兔为记,成为能满足所愿的神灵。
同样,你已从食人者手中解脱,在迦毗罗卫城显耀大威德;
你令父母满心欢喜,愿一切亲族都为你庆悦。
于是,这位志行坚定的王子合掌,向食人者恭敬行礼;
得到允许后,他平安、快乐、无病地回到了迦毗罗城。
城中的居民与乡间的百姓,骑象兵、战车兵以及步兵们,
他们合掌恭敬,走上前来,礼敬道:“向您这历经艰辛的苦行者致敬。”
显示巴利原文 Cirassaṃ vata me udapādi ajja, bhakkho mahā sattamibhattakāle; Kutosi ko vāsi tadiṅgha brūhi, ācikkha jātiṃ vidito yathāsi. Pañcālarājā migavaṃ paviṭṭho, jayaddiso nāma yadissuto te; Carāmi kacchāni vanāni cāhaṃ, pasadaṃ imaṃ khāda mamajja muñca. Seneva tvaṃ paṇasi sassamāno , mamesa bhakkho pasado yaṃ vadesi; Taṃ khādiyāna pasadaṃ jighaññaṃ , khādissaṃ pacchā na vilāpakālo. Na catthi mokkho mama nikkayena , gantvāna paccāgamanāya paṇhe; Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇassappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ. Kiṃ kammajātaṃ anutappate tvaṃ , pattaṃ samīpaṃ maraṇassa rāja; Ācikkha me taṃ api sakkuṇemu, anujānituṃ āgamanāya paṇhe. Katā mayā brāhmaṇassa dhanāsā, taṃ saṅkaraṃ paṭimukkaṃ na muttaṃ; Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇassappadāya, saccānurakkhī punarāvajassu. Yā te katā brāhmaṇassa dhanāsā, taṃ saṅkaraṃ paṭimukkaṃ na muttaṃ; Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇassappadāya, saccānurakkhī punarāvajissaṃ. Mutto ca so porisādassa hatthā, gantvā sakaṃ mandiraṃ kāmakāmī; Taṃ saṅkaraṃ brāhmaṇassappadāya, āmantayī puttamalīnasattaṃ . Ajjeva rajjaṃ abhisiñcayassu, dhammaṃ cara sesu paresu cāpi; Adhammakāro ca te māhu raṭṭhe, gacchāmahaṃ porisādassa ñatte . Kiṃ kamma kubbaṃ tava deva pāva , nārādhayī taṃ tadicchāmi sotuṃ; Yamajja rajjamhi udassaye tuvaṃ, rajjampi niccheyyaṃ tayā vināhaṃ. Na kammunā vā vacasā va tāta, aparādhitohaṃ tuviyaṃ sarāmi; Sandhiñca katvā purisādakena, saccānurakkhī punāhaṃ gamissaṃ. Ahaṃ gamissāmi idheva hohi, natthi tato jīvato vippamokkho; Sace tuvaṃ gacchasiyeva rāja, ahampi gacchāmi ubho na homa. Addhā hi tāta satānesa dhammo, maraṇā ca me dukkhataraṃ tadassa; Kammāsapādo taṃ yadā pacitvā, pasayha khāde bhidā rukkhasūle. Pāṇena te pāṇamahaṃ nimissaṃ, mā tvaṃ agā porisādassa ñatte; Etañca te pāṇamahaṃ nimissaṃ, tasmā mataṃ jīvitassa vaṇṇemi . Tato have dhitimā rājaputto, vanditvā mātu ca pitu ca pāde; Dukhinissa mātā nipatā pathabyā, pitāssa paggayha bhujāni kandati. Taṃ gacchantaṃ tāva pitā viditvā, parammukho vandati pañjalīko; Somo ca rājā varuṇo ca rājā, pajāpatī candimā sūriyo ca; Etehi gutto purisādakamhā, anuññāto sotthi paccehi tāta. Yaṃ daṇḍakirañño gatassa mātā, rāmassakāsi sotthānaṃ suguttā; Taṃ te ahaṃ sotthānaṃ karomi, etena saccena sarantu devā; Anuññāto sotthi paccehi putta. Āvī raho vāpī manopadosaṃ, nāhaṃ sare jātu malīnasatte; Etena saccena sarantu devā, anuññāto sotthi paccehi sāmi. Yasmā ca me anadhimanosi sāmi, na cāpi me manasā appiyosi; Etena saccena sarantu devā, anuññāto sotthi paccehi bhātika . Brahā ujū cārumukho kutosi, na maṃ pajānāsi vane vasantaṃ; Luddaṃ maṃ ñatvā ‘‘purisādako’’ti, ko sotthi mājānamidhā’vajeyya. Jānāmi ludda purisādako tvaṃ, na taṃ na jānāmi vane vasantaṃ; Ahañca puttosmi jayaddisassa, mamajja khāda pituno pamokkhā. Jānāmi puttoti jayaddisassa, tathā hi vo mukhavaṇṇo ubhinnaṃ; Sudukkaraññeva kataṃ tavedaṃ, yo mattumicche pituno pamokkhā. Na dukkaraṃ kiñci mahettha maññe, yo mattumicche pituno pamokkhā; Mātu ca hetu paraloka gantvā , sukhena saggena ca sampayutto. Ahañca kho attano pāpakiriyaṃ, āvī raho vāpi sare na jātu; Saṅkhātajātīmaraṇohamasmi, yatheva me idha tathā parattha. Khādajja maṃ dāni mahānubhāva, karassu kiccāni imaṃ sarīraṃ; Rukkhassa vā te papatāmi aggā, chādayamāno mayhaṃ tvamadesi maṃsaṃ. Idañca te ruccati rājaputta, cajesi pāṇaṃ pituno pamokkhā; Tasmā hi so tvaṃ taramānarūpo, sambhañja kaṭṭhāni jalehi aggiṃ. Tato have dhitimā rājaputto, dāruṃ samāhatvā mahantamaggiṃ; Sandīpayitvā paṭivedayittha, ādīpito dāni mahāyamaggi . Khādajja maṃ dāni pasayhakārī, kiṃ maṃ muhuṃ pekkhasi haṭṭhalomo; Tathā tathā tuyhamahaṃ karomi, yathā yathā maṃ chādayamāno adesi. Ko tādisaṃ arahati khāditāye, dhamme ṭhitaṃ saccavādiṃ vadaññuṃ; Muddhāpi tassa viphaleyya sattadhā, yo tādisaṃ saccavādiṃ adeyya. Idañhi so brāhmaṇaṃ maññamāno, saso avāsesi sake sarīre; Teneva so candimā devaputto, sasatthuto kāmaduhajja yakkha. Cando yathā rāhumukhā pamutto, virocate pannaraseva bhāṇumā ; Evaṃ tuvaṃ porisādā pamutto, viroca kapile mahānubhāva; Āmodayaṃ pitaraṃ mātarañca, sabbo ca te nandatu ñātipakkho. Tato have dhitimā rājaputto, katañjalī pariyāya porisādaṃ; Anuññāto sotthi sukhī arogo, paccāgamā kapilamalīnasattā . Taṃ negamā jānapadā ca sabbe, hatthārohā rathikā pattikā ca; Namassamānā pañjalikā upāgamuṃ, namatthu te dukkarakārakosīti.
嘉亚地萨本生·第三显示巴利原文
Jayaddisajātakaṃ tatiyaṃ.
514. 六牙本生(四)显示巴利原文
514. Chaddantajātakaṃ (4)
你为何悲伤,身姿挺拔的伴侣?你为何面容苍白,容色殊妙的佳丽?
你为何憔悴,大眼明澈的美人,犹如被揉碎的花环,枯萎凋零?
大王,我于梦中生起一渴求;
能满足我此渴求的,并非轻易可得。
世间一切可意的人间欲乐,
这一切我悉皆丰足,我将满足你的渴求。
他们深谙山林,亦通晓鹿的行踪,为了我甘愿舍弃性命。
无论是我们的父亲还是祖父,都不曾见过,也不曾听说过六牙象。
由此径直向北,越过那七座巍峨的大山,
就会见到那座名为“金边”的雄伟高山,繁花遍满,常有紧那罗众游止其中。
你登上那座紧那罗所住的岩山,远望山脚之下,
便会看见一棵色泽如云的大榕树王,垂布千条枝干。
它们立定于此,环视这片嚣杂之地,纵使风动,亦便发怒;
然而,若在那里看见人形,它们便会将他化为灰烬,连微尘也不留下。
王后啊,这王族中,有许多黄金制成的首饰,
还有珍珠、宝石、琉璃制成的饰物,你要象牙首饰何用呢?
猎人啊,我正是那个满怀嫉妒、深陷痛苦的女人,我因念念不忘而枯萎憔悴。
猎人啊,你为我办成这件事,我将赐予你五个殊胜的村落。
它现在去了哪里?在何处停留?又于此大路上沐浴之后,去向何方?
就在不远处,正有一方池塘,优美怡人,缓坡易入,水量丰沛。
她沐过头发,头戴青莲花环,全身洁白,肌肤如白莲花般细润;
他满怀欢喜,让具足一切祥瑞的王后走在前面,走向自己的住处。
就在那里,猎人记住那番言语,拿起箭囊与弓;
他穿越七座巍峨大山,抵达那座名为金翅的庄严高山。
他在那里看见一棵色如云彩的榕树王,生出八千条气生根。
八千只牙如犁辕、迅疾如风、善于搏击的大象守护着它。
他望见不远处有座莲池,景致怡人,浴处平缓,水量丰沛。
那猎人挖好了陷阱,用木板遮盖妥当,将自己隐藏起来,并备好了弓箭;
你看!他以沉重的铁箭射中那头走近的大象,这个造作恶业之人。
那被射中的大象发出鹤鸣般凄厉恐怖的嘶叫,整个象群随之发出怖畏的怒吼;
它们践踏草木,发出狂乱的喧响,惊惶地向四面八方奔逃。
正当它要杀死猎人、伸手抓向他时,却看见了圣者的旗帜——袈裟。
当被剧痛触及,它心中生起此念:‘这是阿拉汉的旗帜,为诸善人所敬重,不可冒犯。’
若人未离烦恼,身披袈裟,
不具调伏与真实,则不配披此袈裟。
然而,那吐尽烦恼、于戒善住的人,
具足调伏与真实,他才真正配得上那件袈裟。
大象被猎人粗重的箭射中,心中无怒,便对猎人说:
朋友,你这样做的目的是什么?你是出于什么原因,或是受谁指使,才来伤害我呢?
“诸尊者,她是迦尸王的王后,在王族中备受尊崇,是一位贤德的女子。”
她看见了那对象牙,便对我说:‘我需要象牙。’就这样向我讨要。
那位公主知道此事,她性情暴躁,心怀杀害之意,这愚痴女子便由此结了怨仇。
“起来,你这猎人,拿起锋利的锯子,趁我还未死,把这些象牙锯下来!”
他对那位暴躁的公主说:“这头大象已被杀死,喏,这就是它的象牙。”
那个猎人站起身来,拿起锯子,锯下了象王的一对牙;
他带上那双美丽、吉祥、世间无与伦比的象牙,迅速从那里离去。
那些因大象被杀而惊恐痛苦的象,惊惶地朝八个方向奔逃;
没有看见那人——那象的仇敌,它们便又回到象王身边。
那些象在那里悲泣哀哭,将尘土撒在自己头上;
他们让那位具足一切吉祥的王后走在前方,各自回到了住处。
取走那象王的象牙——它们柔美、祥瑞,于此世间无可比拟;
那头象的腹部满布金色条纹,猎人前往了迦尸城。
他把象牙呈给公主,说道:‘大象已死,看,这便是它的牙齿。’
那位前生备受宠爱的人,见到象王的牙齿;
就在那里,她的心碎裂了,那愚昧的女子便因此死去。
你们见到的那位年轻女子,身披粪扫衣,过着无家的生活;
那时,她是国王的女儿,而我,是象王。
取走最优胜象王的牙齿——那美丽、殊妙、大地之上无可比拟的牙齿;
那位前往迦尸城的猎人,便是当时的提婆达多。
这古老的往事长久被执取,徒劳无益,起伏不定;
佛陀离恐惧、离忧、离箭刺,亲自觉证后宣说。
诸比丘,那时,我即是那个人;
当时我为龙王,你们应当如此忆持这一本生。
显示巴利原文 Kiṃ nu socasinuccaṅgi, paṇḍūsi varavaṇṇini; Milāyasi visālakkhi, mālāva parimadditā. Dohaḷo me mahārāja, supinantenupajjhagā ; Na so sulabharūpova, yādiso mama dohaḷo. Ye keci mānusā kāmā, idha lokasmi nandane; Sabbe te pacurā mayhaṃ, ahaṃ te dammi dohaḷaṃ. Luddā deva samāyantu, ye keci vijite tava; Etesaṃ ahamakkhissaṃ, yādiso mama dohaḷo. Ime te luddakā devi, katahatthā visāradā; Vanaññū ca migaññū ca, mamatthe cattajīvitā. Luddaputtā nisāmetha, yāvantettha samāgatā; Chabbisāṇaṃ gajaṃ setaṃ, addasaṃ supine ahaṃ; Tassa dantehi me attho, alābhe natthi jīvitaṃ. Na no pitūnaṃ na pitāmahānaṃ, diṭṭho suto kuñjaro chabbisāṇo; Yamaddasā supine rājaputtī, akkhāhi no yādiso hatthināgo. Disā catasso vidisā catasso, uddhaṃ adho dasa disā imāyo; Katamaṃ disaṃ tiṭṭhati nāgarājā, yamaddasā supine chabbisāṇaṃ. Ito ujuṃ uttariyaṃ disāyaṃ, atikkamma so sattagirī brahante; Suvaṇṇapasso nāma girī uḷāro, supupphito kimpurisānuciṇṇo. Āruyha selaṃ bhavanaṃ kinnarānaṃ, olokaya pabbatapādamūlaṃ; Atha dakkhasī meghasamānavaṇṇaṃ, nigrodharājaṃ atha sahassapādaṃ . Tatthacchatī kuñjaro chabbisāṇo, sabbaseto duppasaho parebhi; Rakkhanti naṃ aṭṭhasahassanāgā, īsādantā vātajavappahārino. Tiṭṭhanti te tumūlaṃ passasantā, kuppanti vātassapi eritassa; Manussabhūtaṃ pana tattha disvā, bhasmaṃ kareyyuṃ nāssa rajopi tassa. Bahū hime rājakulamhi santi, piḷandhanā jātarūpassa devī; Muttāmaṇīveḷuriyāmayā ca, kiṃ kāhasi dantapiḷandhanena; Māretukāmā kuñjaraṃ chabbisāṇaṃ, udāhu ghātessasi luddaputte. Sā issitā dukkhitā casmi ludda, uddhañca sussāmi anussarantī; Karohi me luddaka etamatthaṃ, dassāmi te gāmavarāni pañca. Katthacchatī katthamupeti ṭhānaṃ, vīthissa kā nhāna gatassa hoti; Kathañhi so nhāyati nāgarājā, kathaṃ vijānemu gatiṃ gajassa. Tattheva sā pokkharaṇī adūre , rammā sutitthā ca mahodikā ca; Sampupphitā bhamaragaṇānuciṇṇā , ettha hi so nhāyati nāgarājā. Sīsaṃ nahātuppala mālabhārī, sabbaseto puṇḍarīkattacaṅgī; Āmodamāno gacchati sanniketaṃ, purakkhatvā mahesiṃ sabbabhaddaṃ. Tattheva so uggahetvāna vākyaṃ, ādāya tūṇiñca dhanuñca luddo; Vituriyati sattagirī brahante, suvaṇṇapassaṃ nāma giriṃ uḷāraṃ. Āruyha selaṃ bhavanaṃ kinnarānaṃ, olokayī pabbatapādamūlaṃ; Tatthaddasā meghasamānavaṇṇaṃ, nigrodharājaṃ aṭṭhasahassapādaṃ. Tatthaddasā kuñjaraṃ chabbisāṇaṃ, sabbasetaṃ duppasahaṃ parebhi; Rakkhanti naṃ aṭṭhasahassanāgā, īsādantā vātajavappahārino. Tatthaddasā pokkharaṇiṃ adūre, rammaṃ sutitthañca mahodikañca; Sampupphitaṃ bhamaragaṇānuciṇṇaṃ, yattha hi so nhāyati nāgarājā. Disvāna nāgassa gatiṃ ṭhitiñca, vīthissa yā nhānagatassa hoti; Opātamāgacchi anariyarūpo, payojito cittavasānugāya. Khaṇitvāna kāsuṃ phalakehi chādayi, attānamodhāya dhanuñca luddo; Passāgataṃ puthusallena nāgaṃ, samappayī dukkaṭakammakārī. Viddho ca nāgo koñcamanādi ghoraṃ, sabbe ca nāgā ninnaduṃ ghorarūpaṃ; Tiṇañca kaṭṭhañca raṇaṃ karontā, dhāviṃsu te aṭṭhadisā samantato. Vadhissametanti parāmasanto, kāsāvamaddakkhi dhajaṃ isīnaṃ; Dukkhena phuṭṭhassudapādi saññā, arahaddhajo sabbhi avajjharūpo. Anikkasāvo kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridahissati ; Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati. Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito; Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahati. Samappito puthusallena nāgo, aduṭṭhacitto luddakamajjhabhāsi; Kimatthayaṃ kissa vā samma hetu, mamaṃ vadhī kassa vāyaṃ payogo. Kāsissa rañño mahesī bhadante, sā pūjitā rājakule subhaddā; Taṃ addasā sā ca mamaṃ asaṃsi, dantehi atthoti ca maṃ avoca. Bahū hi me dantayugā uḷārā, ye me pitūnañca pitāmahānaṃ; Jānāti sā kodhanā rājaputtī, vadhatthikā veramakāsi bālā. Uṭṭhehi tvaṃ ludda kharaṃ gahetvā, dante ime chinda purā marāmi; Vajjāsi taṃ kodhanaṃ rājaputtiṃ, ‘‘nāgo hato handa imassa dantā’’. Uṭṭhāya so luddo kharaṃ gahetvā, chetvāna dantāni gajuttamassa; Vaggū subhe appaṭime pathabyā, ādāya pakkāmi tato hi khippaṃ. Bhayaṭṭitā nāgavadhena aṭṭā, ye te nāgā aṭṭha disā vidhāvuṃ; Adisvāna posaṃ gajapaccamittaṃ, paccāgamuṃ yena so nāgarājā. Te tattha kanditvā roditvāna nāgā, sīse sake paṃsukaṃ okiritvā; Agamaṃsu te sabbe sakaṃ niketaṃ, purakkhatvā mahesiṃ sabbabhaddaṃ. Ādāya dantāni gajuttamassa, vaggū subhe appaṭime pathabyā; Suvaṇṇarājīhi samantamodare, so luddako kāsipuraṃ upāgami; Upanesi so rājakaññāya dante, nāgo hato handa imassa dantā. Disvāna dantāni gajuttamassa, bhattuppiyassa purimāya jātiyā; Tattheva tassā hadayaṃ aphāli, teneva sā kālamakāsi bālā. Sambodhipatto sa mahānubhāvo, sitaṃ akāsi parisāya majjhe; Pucchiṃsu bhikkhū suvimuttacittā, nākāraṇe pātukaronti buddhā. Yamaddasātha dahariṃ kumāriṃ, kāsāyavatthaṃ anagāriyaṃ carantiṃ; Sā kho tadā rājakaññā ahosi, ahaṃ tadā nāgarājā ahosiṃ. Ādāya dantāni gajuttamassa, vaggū subhe appaṭime pathabyā; Yo luddako kāsipuraṃ upāgami, so kho tadā devadatto ahosi. Anāvasūraṃ cirarattasaṃsitaṃ, uccāvacaṃ caritamidaṃ purāṇaṃ; Vītaddaro vītasoko visallo, sayaṃ abhiññāya abhāsi buddho. Ahaṃ vo tena kālena, ahosiṃ tattha bhikkhavo; Nāgarājā tadā homi , evaṃ dhāretha jātakanti.
六牙象本生第四显示巴利原文
Chaddantajātakaṃ catutthaṃ.
《桑跋婆本生》显示巴利原文
515. Sambhavajātakaṃ (5)
苏吉拉塔啊,我们已担起王权,执掌国政;
我渴望成就伟大,征服此大地。
婆罗门,我欲行利与法;
婆罗门,你既已被问,就请宣说这利益与法。
除了维都罗王,再无他人堪能宣说;
刹帝利啊,你欲成就的利益与法,你欲行之事。
跋罗德瓦加顺利行至维都罗的跟前;
大梵天在自己的住处看见了他,一个与那里不相称的人。
我是具足荣光的俱卢王所差遣的使者;
‘他将向你请教利益与法义’,瑜迪提罗如是说;
吉祥者啊,请为我解说那义与法。
我放下肉块,去追大蜥蜴;
你所询问的义与法,我无法为你解说。
我是荣耀的科卢比耶王所派遣的使者;
“你询问了利益与法”,尤提提罗这样说;
桑阇耶,你被问及此利益与法,请为解说。
我的兄弟名叫桑跋婆,是我年幼的弟弟,须耆罗多啊;
婆罗门,你前去向他请教那义理与法吧。
这三人,一位父亲与两个儿子,我们无法了知他们之中谁更具智慧。
莫因他年纪尚轻便心生轻视,应先问明他的出身;
问明出身之后,婆罗门啊,才得以了知他的义理与法。
犹如明净无瑕的月亮,行于虚空界中,
其光芒远胜世间一切星辰。
同样,虽显年少,却与智慧相应而成就者,
不要因为他年轻就看轻他,不先问一问他的出身;
问了出身,才得以了知其中的意义与法,婆罗门。
犹如那可爱的月份,婆罗门,在夏季中;
它远胜其他月份,以树上盛开的花朵而绚烂。
不要因为他年轻就看轻他,不先问一问他的出身;
婆罗门,问明出身之后,便能了知义理与法。
梵天啊,犹如那喜马拉雅山与香醉山,
覆满种种树木,为众多生灵群集栖居。
应先了知出身,而后方能判断其目标与法义,婆罗门啊。
梵天啊,正如那焰光环绕、具足美名的火焰,
在林中炽燃而行,沿着黑道前进的火焰。
莫因年少便轻视他,未询其出身之际;
通过询问可了知其本源、义理与法,婆罗门啊。
由速度而识得骏马,由驮运而识得公牛;
由出乳而识得母牛,由言说而识得智者。
同样地,纵使年纪尚幼,其出生亦与智慧相应;
莫因其年幼便轻视他,而未先问其出身;
问其出身后,婆罗门应了知利益与法。
苏吉拉塔,当被国王询问时,不应迟疑地说:“今日或明日再说。”
精于战阵的国王,事既已起,切莫拖延,莫使事务悬而不决。
苏吉拉塔,当被国王问起时,只应在内心踌躇;
不要像昏昧无智的人那样,将人引上邪路。
若哪位刹帝利能善巧了知这些事,
这位国王便恒常增盛,犹如白半月的明月。
显示巴利原文 Rajjañca paṭipannāsma, ādhipaccaṃ sucīrata; Mahattaṃ pattumicchāmi, vijetuṃ pathaviṃ imaṃ. Dhammena no adhammena, adhammo me na ruccati; Kiccova dhammo carito, rañño hoti sucīrata. Idha cevāninditā yena, pecca yena aninditā; Yasaṃ devamanussesu, yena pappomu brāhmaṇa. Yohaṃ atthañca dhammañca, kattumicchāmi brāhmaṇa; Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, brāhmaṇakkhāhi pucchito. Nāññatra vidhurā rāja, etadakkhātumarahati; Yaṃ tvaṃ atthañca dhammañca, kattumicchasi khattiya. Ehi kho pahito gaccha, vidhurassa upantikaṃ; Nikkhañcimaṃ suvaṇṇassa, haraṃ gaccha sucīrata; Abhihāraṃ imaṃ dajjā, atthadhammānusiṭṭhiyā. Svādhippāgā bhāradvājo, vidhurassa upantikaṃ; Tamaddasa mahābrahmā, asamānaṃ sake ghare. Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino; ‘‘Atthaṃ dhammañca pucchesi’’, iccabravi yudhiṭṭhilo; Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, vidhurakkhāhi pucchito. Gaṅgaṃ me pidahissanti, na taṃ sakkomi brāhmaṇa; Apidhetuṃ mahāsindhuṃ, taṃ kathaṃ so bhavissati. Na te sakkomi akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchito. Bhadrakāro ca me putto, oraso mama atrajo; Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇa. Svādhippāgā bhāradvājo, bhadrakārassupantikaṃ ; Tamaddasa mahābrahmā, nisinnaṃ samhi vesmani. Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino; ‘‘Atthaṃ dhammañca pucchesi’’, iccabravi yudhiṭṭhilo; Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, bhadrakāra pabrūhi me. Maṃsakājaṃ avahāya, godhaṃ anupatāmahaṃ; Na te sakkomi akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchito; Sañcayo nāma me bhātā, kaniṭṭho me sucīrata; Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇa. Svādhippāgā bhāradvājo, sañcayassa upantikaṃ; Tamaddasa mahābrahmā, nisinnaṃ samhi vesmani . Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino; ‘‘Atthaṃ dhammañca pucchesi’’, iccabravi yudhiṭṭhilo; Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, sañcayakkhāhi pucchito. Sadā maṃ gilate maccu, sāyaṃ pāto sucīrata; Na te sakkomi akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchito. Sambhavo nāma me bhātā, kaniṭṭho me sucīrata; Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, gantvā pucchassu brāhmaṇa. Abbhuto vata bho dhammo, nāyaṃ asmāka ruccati; Tayo janā pitāputtā, tesu paññāya no vidū. Na taṃ sakkotha akkhātuṃ, atthaṃ dhammañca pucchitā; Kathaṃ nu daharo jaññā, atthaṃ dhammañca pucchito. Mā naṃ daharoti uññāsi , apucchitvāna sambhavaṃ; Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa. Yathāpi cando vimalo, gacchaṃ ākāsadhātuyā; Sabbe tārāgaṇe loke, ābhāya atirocati. Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ; Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa. Yathāpi rammako māso, gimhānaṃ hoti brāhmaṇa; Atevaññehi māsehi, dumapupphehi sobhati. Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ; Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa. Yathāpi himavā brahme, pabbato gandhamādano; Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo; Osadhehi ca dibbehi, disā bhāti pavāti ca. Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ; Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa. Yathāpi pāvako brahme, accimālī yasassimā; Jalamāno vane gacche , analo kaṇhavattanī. Ghatāsano dhūmaketu, uttamāhevanandaho; Nisīthe pabbataggasmiṃ, pahūtedho virocati. Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ; Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa. Javena bhadraṃ jānanti, balibaddañca vāhiye; Dohena dhenuṃ jānanti, bhāsamānañca paṇḍitaṃ. Evampi daharūpeto, paññāyogena sambhavo; Mā naṃ daharoti uññāsi, apucchitvāna sambhavaṃ; Pucchitvā sambhavaṃ jaññā, atthaṃ dhammañca brāhmaṇa. Svādhippāgā bhāradvājo, sambhavassa upantikaṃ; Tamaddasa mahābrahmā, kīḷamānaṃ bahīpure. Raññohaṃ pahito dūto, korabyassa yasassino; ‘‘Atthaṃ dhammañca pucchesi’’, iccabravi yudhiṭṭhilo; Taṃ tvaṃ atthañca dhammañca, sambhavakkhāhi pucchito. Taggha te ahamakkhissaṃ, yathāpi kusalo tathā; Rājā ca kho taṃ jānāti, yadi kāhati vā na vā. ‘‘Ajja suve’’ti saṃseyya, raññā puṭṭho sucīrata; Mā katvā avasī rājā, atthe jāte yudhiṭṭhilo. Ajjhattaññeva saṃseyya, raññā puṭṭho sucīrata; Kummaggaṃ na niveseyya, yathā mūḷho acetaso . Attānaṃ nātivatteyya, adhammaṃ na samācare; Atitthe nappatāreyya, anatthe na yuto siyā. Yo ca etāni ṭhānāni, kattuṃ jānāti khattiyo; Sadā so vaḍḍhate rājā, sukkapakkheva candimā. Ñātīnañca piyo hoti, mittesu ca virocati; Kāyassa bhedā sappañño, saggaṃ so upapajjatīti.
桑跋婆本生第五品。显示巴利原文
Sambhavajātakaṃ pañcamaṃ.
516. 大猴本生 (6)显示巴利原文
516. Mahākapijātakaṃ (6)
往昔波罗奈城有一位国王,为迦尸人带来繁荣与增长
由朋友与大臣们簇拥,他前往鹿苑
在那里,他看见一位婆罗门,皮肤白斑相杂、斑驳驳落,身患白斑病
如同一株被摧折的紫荆,朽败凋零,瘦骨嶙峋,青筋暴露
望着这位陷入困境的人,生起了甚深的悲悯
国王惊惧地问道:“你是哪位夜叉?”
你的手足白皙,头却更为白皙;
你的身体斑驳杂色,遍体皆是白斑。
你的脊背凹凸不平,犹如一串串轮环;
你的肢体如同黑色石岩,我从未见过这般模样。
你足掌龟裂,又饥又渴,骨瘦如柴,筋脉显露;
你面露饥色,身形憔悴,你从何处来,要往何处去?
你容貌丑陋,作为微浅,肤色枯败,见之令人惊怖;
即便是你的亲生母亲,也不愿见到你。
你往昔造过何等业,又杀害了怎样无辜的人;
你造下了怎样的恶行,而招来这般苦痛?
我必定告诉你,恰如善巧者那般如实说;
世间说真实语者,智者于此称叹。
我吃了那风摇落的果实,觉得无比甘美;
仍未满足,我又攀上那树,想在彼处安歇栖止。
我刚食罢一个,又渴求着第二个;
那根树枝忽然折断,犹如被斧头劈断。
我连同那些断枝,头下脚上,直摔下去;
无处立足,无可攀援,坠入那险峻难行的山崖。
只因那水既深且广,我才未沉入其中;
我便在那里毫无欢愉地躺着,度过了整整十夜。
那时,一只牛尾猕猴来到此处,它栖居山洞;
它攀着枝条,从一枝移向另一枝,游走其间,啖食树上的果实。
它见我消瘦苍白,便对我生起了悲悯;
且问汝是何人,竟在此处为苦所迫?
我向他合掌致敬后,说出如下话语:
我身为人,却遭逢灾厄,如今已无路可走。
我将此语告诉你们,愿你们吉祥;而你,请做我的皈依处。
大牛用石头备好工具,这样说道:
来吧,你到我的背上来,用双臂抱紧我的脖子;
我会迅速把你从这险峻的山崖中救出来。
听了那庄严猴王的话后,
此智者便攀上其背,以双臂环抱其颈。
于是,那只威光具足、力量强大的猿猴,将我从那里扶起;
备受艰难煎熬,从险峻的山崖急速冲下。
善人将我救起后,这位高贵者如是说:
来吧,朋友,请保护我,我要小睡片刻。
狮子、老虎、豹子,还有熊、狼和鬣狗;
若我放逸,它们便会加害于我。你看见它们时,请为我制止。
这猴子是人类的食物,如同林中其他的野兽;
不如杀了这只猴子,饥饿时便可受用。
他却迅疾扑来,那猴子浑身沾满血污;
他眼中盈满泪水,哭泣着凝视于我。
犹如被带往他世一般,你们便以为我可被加害;
此即彼依恶法者,以恶心所谋划的恶行。
这样说完,那山中游者便在湖里洗净了头,
拭去泪水,随即登上了山。
多少水滴溅落在我身上,
便生出多少脓疮,个个大如半熟的葫芦。
无论我前往哪座村落、哪座城镇,
男男女女手持棍棒,将我拦阻;
他们把腐臭之物泼在我身上,喝斥:‘不要靠近!’
这等痛苦,我今已承受七年,
我正受用自己往昔所造的恶业。
诸位贤者,我今对聚集于此的众人说:
切莫背叛朋友,背叛朋友实为恶行。
在此世间,若有人背叛朋友,便会罹患麻风与白斑;
那背叛朋友的人,于身坏命终之后,便将堕入地狱。
显示巴利原文 Bārāṇasyaṃ ahū rājā, kāsīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano; Mittāmaccaparibyūḷho, agamāsi migājinaṃ . Tattha brāhmaṇamaddakkhi, setaṃ citraṃ kilāsinaṃ; Viddhastaṃ koviḷāraṃva, kisaṃ dhamanisanthataṃ. Paramakāruññataṃ pattaṃ, disvā kicchagataṃ naraṃ; Avaca byamhito rājā, ‘‘yakkhānaṃ katamo nusi. ‘‘Hatthapādā ca te setā, tato setataraṃ siro; Gattaṃ kammāsavaṇṇaṃ te, kilāsabahulo casi. ‘‘Vaṭṭanāvaḷi saṅkāsā, piṭṭhi te ninnatunnatā; Kāḷapabbāva te aṅgā, nāññaṃ passāmi edisaṃ. ‘‘Ugghaṭṭapādo tasito, kiso dhamanisanthato; Chāto ātattarūposi , kutosi kattha gacchasi. ‘‘Duddasī appakārosi, dubbaṇṇo bhīmadassano; Janetti yāpi te mātā, na taṃ iccheyya passituṃ. ‘‘Kiṃ kammamakaraṃ pubbe, kaṃ avajjhaṃ aghātayi; Kibbisaṃ yaṃ karitvāna, idaṃ dukkhaṃ upāgami’’. Taggha te ahamakkhissaṃ, yathāpi kusalo tathā; Saccavādiñhi lokasmiṃ, pasaṃsantīdha paṇḍitā. Eko caraṃ gogaveso, mūḷho accasariṃ vane; Araññe irīṇe vivane, nānākuñjarasevite. Vāḷamigānucarite, vippanaṭṭhosmi kānane; Acariṃ tattha sattāhaṃ, khuppipāsa samappito. Tattha tindukamaddakkhiṃ, visamaṭṭhaṃ bubhukkhito; Papātamabhilambantaṃ, sampannaphaladhārinaṃ. Vātassitāni bhakkhesiṃ, tāni rucciṃsu me bhusaṃ; Atitto rukkhamārūhiṃ , tattha hessāmi āsito. Ekaṃ me bhakkhitaṃ āsi, dutiyaṃ abhipatthitaṃ; Tato sā bhañjatha sākhā, chinnā pharasunā viya. Sohaṃ sahāva sākhāhi, uddhaṃpādo avaṃsiro; Appatiṭṭhe anālambe, giriduggasmi pāpataṃ. Yasmā ca vāri gambhīraṃ, tasmā na samapajjisaṃ ; Tattha sesiṃ nirānando, anūnā dasa rattiyo. Athettha kapi māgañchi , gonaṅgulo darīcaro; Sākhāhi sākhaṃ vicaranto, khādamāno dumapphalaṃ. So maṃ disvā kisaṃ paṇḍuṃ, kāruññamakaraṃ mayi; Ambho ko nāma so ettha, evaṃ dukkhena aṭṭito. Manusso amanusso vā, attānaṃ me pavedaya; Tassañjaliṃ paṇāmetvā, idaṃ vacanamabraviṃ. Manussohaṃ byasampatto , sā me natthi ito gati; Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo, tvañca me saraṇaṃ bhava. Garuṃ silaṃ gahetvāna, vicarī pabbate kapi; Silāya yoggaṃ katvāna, nisabho etadabravi. Ehi me piṭṭhimāruyha, gīvaṃ gaṇhāhi bāhubhi; Ahaṃ taṃ uddharissāmi, giriduggata vegasā. Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, vānarindassa sirīmato; Piṭṭhimāruyha dhīrassa, gīvaṃ bāhāhi aggahiṃ. So maṃ tato samuṭṭhāsi, tejassī balavā kapi; Vihaññamāno kicchena, giriduggata vegasā. Uddharitvāna maṃ santo, nisabho etadabravi; Iṅgha maṃ samma rakkhassu, passupissaṃ muhuttakaṃ. Sīhā byagghā ca dīpī ca, acchakokataracchayo; Te maṃ pamattaṃ hiṃseyyuṃ, te tvaṃ disvā nivāraya . Evaṃ me parittātūna , passupi so muhuttakaṃ; Tadāhaṃ pāpikaṃ diṭṭhiṃ, paṭilacchiṃ ayoniso. Bhakkho ayaṃ manussānaṃ, yathā caññe vane migā; Yaṃ nūnimaṃ vadhitvāna, chāto khādeyya vānaraṃ. Asito ca gamissāmi, maṃsamādāya sambalaṃ; Kantāraṃ nittharissāmi, pātheyyaṃ me bhavissati. Tato silaṃ gahetvāna, matthakaṃ sannitāḷayiṃ; Mama gatta kilantassa, pahāro dubbalo ahu. So ca vegenudappatto, kapi ruhira makkhito; Assupuṇṇehi nettehi, rodanto maṃ udikkhati. Māyyomaṃ kari bhaddante, tvañca nāmedisaṃ kari; Tvañca kho nāma dīghāvu , aññe vāretumarahasi. Aho vata re purisa, tāva dukkarakāraka; Edisā visamā duggā, papātā uddhato mayā. Ānīto paralokāva, dubbheyyaṃ maṃ amaññatha; Taṃ tena pāpadhammena, pāpaṃ pāpena cintitaṃ. Mā heva tvaṃ adhammaṭṭha, vedanaṃ kaṭukaṃ phusi; Mā heva pāpakammaṃ taṃ, phalaṃ veḷuṃva taṃ vadhi. Tayime natthi vissāso, pāpadhamma asaññata ; Ehi me piṭṭhito gaccha, dissamānova santike. Muttosi hatthā vāḷānaṃ, pattosi mānusiṃ padaṃ; Esa maggo adhammaṭṭha, tena gaccha yathāsukhaṃ. Idaṃ vatvā giricaro, rahade pakkhalya matthakaṃ; Assūni sampamajjitvā, tato pabbatamāruhi. Sohaṃ tenābhisattosmi, pariḷāhena aṭṭito; Ḍayhamānena gattena, vāriṃ pātuṃ upāgamiṃ. Agginā viya santatto, rahado ruhiramakkhito; Pubbalohitasaṅkāso, sabbo me samapajjatha. Yāvanto udabindūni, kāyasmiṃ nipatiṃsu me; Tāvanto gaṇḍa jāyetha, addhabeluvasādisā. Pabhinnā pagghariṃsu me, kuṇapā pubbalohitā; Yena yeneva gacchāmi, gāmesu nigamesu ca. Daṇḍahatthā nivārenti, itthiyo purisā ca maṃ; Okkitā pūtigandhena, māssu orena āgamā . Etādisaṃ idaṃ dukkhaṃ, satta vassāni dāni me; Anubhomi sakaṃ kammaṃ, pubbe dukkaṭamattano. Taṃ vo vadāmi bhaddante , yāvantettha samāgatā; Māssu mittāna dubbhittho, mittadubbho hi pāpako. Kuṭṭhī kilāsī bhavati, yo mittānidha dubbhati ; Kāyassa bhedā mittaddu , nirayaṃ sopapajjatīti .
大猴本生第六显示巴利原文
Mahākapijātakaṃ chaṭṭhaṃ.
517. 水中罗刹本生显示巴利原文
517. Dakarakkhasajātakaṃ (7)
当你们七人于汪洋洪波中漂流之际;
那寻人肉为祭的水妖,抓住了船;
你次第说完这件事后,便从水妖处得以解脱。
随后布施朋友,第五位供养婆罗门;
第六次我布施自身,但绝不舍弃智慧巨藏。
她是你的养育者与生母,长久以来对你悲悯护念;
六指女虽对你心怀怨恨,却是个能明辨利害的智者;
她寻得他人作为替罪之身,将他从死罪中解救了出来。
像她这般赐予生命、亲自怀胎的亲生母亲,
母亲究竟有何过失,你竟要将她交付水中罗刹?
年纪尚轻便珠光萦绕,璎珞饰物挂满全身,
对着守门人与卫兵,她纵声笑个不停,实在太过放肆。
她无嗔、有福德,智慧明辨而能洞察义利;
因为什么过失,你要将乌跋梨交给水中罗刹?
我满怀深情,供与她丰饶种种贵重的财宝;
施舍了极难割舍之物后,我心复又忧愁懊恼;
因为那过失,我将乌跋梨交给了水中罗刹。
在众多弓箭手中最胜,勇猛而智锐之人;
你因何等过失,将兄弟交付给水中的罗刹?
因他之故,疆土被征服,贡品也被带回;
他征讨敌国,带回大量财富。
一夜之间,你与弓术师两人,
两位般遮罗人生于此,是朋友,年纪相仿。
他以行持追随你,是你同甘共苦的同伴;
他日夜为你操劳,忙于一切事务。
夫人,即便在此,我也曾与乌跋莉私下商议;
她不告而入,事先亦无通报。
他善知一切相,洞察音声,通达传承;
他精通预兆与梦境,于出行与归来之事,悉皆善巧;
他通达地上与虚空中的征兆,善知星宿的运行;
你因何等过失,竟会将婆罗门交付水护?
尊贵的女士,在人群中,她睁眼凝望着我;
因此,我将那极为凶暴残忍的人,交给水中罗刹。
这片以大海为腰带、以大海为耳环的大地,
你居于富饶的大地之上,群臣环侍。
你统御四方广大的王国,是所向克捷的征服者,具足大威力;
你曾为此大地上的独尊之王,声名已远播广被。
一万六千名女子,佩戴珠宝耳环;
她们来自诸方国土,美如天女;
如此诸根具足,一切欲乐圆满。
幸福之人所珍爱的,是长久的寿命;刹帝利啊,人们如是说。
那么,你是以何种理由,又是出于何等因缘,
为护持一位智者,你舍离了那难舍的性命。
尊贵的夫人啊,自从大药来到我手中,
我未曾见过智者有丝毫微细的过失。
再者,若在某个时刻,我须先行死去——
如此,大药童子当能令我的儿女与孙辈获得快乐与幸福。
无论是未来还是现在,他都能彻见一切义利;
对于行为清净无过之人,我不会将其交付给水罗刹。
般遮罗的人们啊,请聆听小导师所说的话:
为了守护智者,他舍弃了这极为难舍的生命。
为了母亲、妻子、兄弟,及婆罗门友人,
般遮罗也舍弃了自身与六人的生命。
如是,这等智慧深具意义,精微而善巧思惟,
为现世之利益,亦为来世之安乐。
显示巴利原文 Sace vo vuyhamānānaṃ, sattannaṃ udakaṇṇave; Manussabalimesāno, nāvaṃ gaṇheyya rakkhaso; Anupubbaṃ kathaṃ datvā, muñcesi dakarakkhasā . Mātaraṃ paṭhamaṃ dajjaṃ, bhariyaṃ datvāna bhātaraṃ; Tato sahāyaṃ datvāna, pañcamaṃ dajjaṃ brāhmaṇaṃ; Chaṭṭhāhaṃ dajjamattānaṃ, neva dajjaṃ mahosadhaṃ. Posetā te janettī ca, dīgharattānukampikā; Chabbhī tayi padussati , paṇḍitā atthadassinī; Aññaṃ upanisaṃ katvā, vadhā taṃ parimocayi. Taṃ tādisiṃ pāṇadadiṃ, orasaṃ gabbhadhāriniṃ ; Mātaraṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino . Daharā viyalaṅkāraṃ, dhāreti apiḷandhanaṃ; Dovārike anīkaṭṭhe, ativelaṃ pajagghati . Athopi paṭirājūnaṃ, sayaṃ dūtāni sāsati; Mātaraṃ tena dosena, dajjāhaṃ dakarakkhino. Itthigumbassa pavarā, accantaṃ piyabhāṇinī ; Anuggatā sīlavatī, chāyāva anapāyinī. Akkodhanā puññavatī , paṇḍitā atthadassinī; Ubbariṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino. Khiḍḍāratisamāpannaṃ, anatthavasamāgataṃ; Sā maṃ sakāna puttānaṃ, ayācaṃ yācate dhanaṃ. Sohaṃ dadāmi sāratto , bahuṃ uccāvacaṃ dhanaṃ; Suduccajaṃ cajitvāna, pacchā socāmi dummano; Ubbariṃ tena dosena, dajjāhaṃ dakarakkhino. Yenocitā janapadā , ānītā ca paṭiggahaṃ; Ābhataṃ pararajjebhi, abhiṭṭhāya bahuṃ dhanaṃ. Dhanuggahānaṃ pavaraṃ, sūraṃ tikhiṇamantinaṃ; Bhātaraṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino. Yenocitā janapadā, ānītā ca paṭiggahaṃ; Ābhataṃ pararajjebhi, abhiṭṭhāya bahuṃ dhanaṃ. Dhanuggahānaṃ pavaro, sūro tikhiṇamanti ca ; Mayāyaṃ sukhito rājā, atimaññati dārako. Upaṭṭhānampi me ayye, na so eti yathā pure; Bhātaraṃ tena dosena, dajjāhaṃ dakarakkhino. Ekarattena ubhayo, tvañceva dhanusekha ca ; Ubho jātettha pañcālā, sahāyā susamāvayā. Cariyā taṃ anubandhittho , ekadukkhasukho tava; Ussukko te divārattiṃ, sabbakiccesu byāvaṭo; Sahāyaṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino. Cariyā maṃ ayaṃ ayye, pajagghittho mayā saha; Ajjāpi tena vaṇṇena, ativelaṃ pajagghati. Ubbariyāpihaṃ ayye, mantayāmi rahogato; Anāmanto pavisati, pubbe appaṭivedito. Laddhadvāro katokāso, ahirikaṃ anādaraṃ; Sahāyaṃ tena dosena, dajjāhaṃ dakarakkhino. Kusalo sabbanimittānaṃ, rutaññū āgatāgamo; Uppāte supine yutto, niyyāne ca pavesane. Paṭṭho bhūmantalikkhasmiṃ, nakkhattapadakovido; Brāhmaṇaṃ kena dosena, dajjāsi dakarakkhino. Parisāyampi me ayye, ummīlitvā udikkhati; Tasmā accabhamuṃ luddaṃ, dajjāhaṃ dakarakkhino. Sasamuddapariyāyaṃ , mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ; Vasundharaṃ āvasasi, amaccaparivārito. Cāturanto mahāraṭṭho, vijitāvī mahabbalo; Pathabyā ekarājāsi, yaso te vipulaṃ gato. Soḷasitthisahassāni, āmuttamaṇikuṇḍalā; Nānājanapadā nārī, devakaññūpamā subhā. Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ, sabbakāmasamiddhinaṃ; Sukhitānaṃ piyaṃ dīghaṃ, jīvitaṃ āhu khattiya. Atha tvaṃ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā; Paṇḍitaṃ anurakkhanto, pāṇaṃ cajasi duccajaṃ. Yatopi āgato ayye, mama hatthaṃ mahosadho; Nābhijānāmi dhīrassa, anumattampi dukkaṭaṃ. Sace ca kismici kāle, maraṇaṃ me pure siyā; So me putte paputte ca, sukhāpeyya mahosadho. Anāgataṃ paccuppannaṃ, sabbamatthampi passati ; Anāparādhakammantaṃ, na dajjaṃ dakarakkhino. Idaṃ suṇātha pañcālā, cūḷaneyyassa bhāsitaṃ; Paṇḍitaṃ anurakkhanto, pāṇaṃ cajati duccajaṃ. Mātu bhariyāya bhātucca, sakhino brāhmaṇassa ca; Attano cāpi pañcālo, channaṃ cajati jīvitaṃ. Evaṃ mahatthikā paññā, nipuṇā sādhucintinī; Diṭṭhadhammahitatthāya, samparāyasukhāya cāti.
水罗刹本生 第七显示巴利原文
Dakarakkhasajātakaṃ sattamaṃ.
五一八 白象王本生(八)显示巴利原文
518. Paṇḍaranāgarājajātakaṃ (8)
言语轻率,不护秘密,不加自制,不思观察
恐惧追随那不觉醒者,犹如金翅鸟追猎白象。
若有人因愚痴,在嬉笑中泄露了本应善加守护的密谋,
那泄密之人,恐惧便旋即追至,犹如金翅鸟追猎白象。
非为至交,未堪闻深要隐秘之事;
善友值闻,虽未觉者、虽已觉者、纵是无义之人。
我曾信赖那位裸行者,他看似一位沙门,受人尊敬,修养有素。
我对他吐露了那个秘密,如今因过往之事,我如可怜的人一般哭泣。
梵行者啊,我本应对他缄守那个最高的秘密,却未能约束自己的言语;
正是从他那里,恐惧降临于我,如今因过往之事,我如可怜的人一般哭泣。
若有人将不正直者误作好友,便把秘密托付于他;
或因愤怒、恐惧,或被贪欲所染,那愚人内心扭曲,毫无疑问。
背后的言语,为不真实者所接纳;他在集会中,说出这样的话;
人们称这样的人为恶口毒蛇,应当远远避开他。
饮食、迦尸产的檀香,还有悦意的女子、花鬘与装饰品;
我们舍弃一切欲乐便离去,犹如金翅鸟迫近生灵一般。
在这世间,众生之主、龙王啊,这三者中,谁当受责备?
是沙门、是金翅鸟,还是你自己?你因何缘故,被称为白幢?
世间没有不死的众生,智慧无可指摘;
依于真实、法、坚毅与调伏,人于此能说难能可贵之语。
父母是至亲中最尊者,世间再无第三人如此哀愍于他;
纵使面对他们,最深的秘密亦不应吐露,因恐密谋外泄。
父母、姐妹、兄弟,或那些与他同道同党的朋友,
即使是对他们,最深秘密也不应泄露,担心商议因此遭到破坏。
若妻子对丈夫言语,她年轻且言语甜美;
既有子嗣与声望,又为亲属大众所围绕尊敬——即使对她,最深秘密也不应泄露。
若有人将秘密之事,向未得觉悟者宣说;
因畏惧密语泄露,便如奴隶般,被压制、被逼迫而隐忍。
有多少谋士,知晓那人的秘密意图,
他便为如此多的恐惧所迫;因此,不应泄露秘密。
应与众人隔离后,于白日言说密事,入夜则不宜过多言语;
因窃听者会听去密谈,是故秘密迅即遭到破坏。
犹如一座无门的大城,以铁铸就的精良壁垒,
就像四周掘有深壕严加防护一般,我的这些密语也是如此。
那些能护守密语、言不泄露的人,于己事中坚定不移,绝非两舌之人;
敌人远远避开他们,犹如避开毒蛇与敌群。
他舍弃家庭出家,无衣无覆,剃除须发,为求一口饮食而四处游走。
我是否应向他袒露这隐秘之事?然而,我们的利益与法都已毁去了。
显示巴利原文 Vikiṇṇavācaṃ aniguyha mantaṃ, asaññataṃ aparicakkhitāraṃ ; Bhayaṃ tamanveti sayaṃ abodhaṃ, nāgaṃ yathā paṇḍarakaṃ supaṇṇo . Yo guyhamantaṃ parirakkhaneyyaṃ, mohā naro saṃsati hāsamāno ; Taṃ bhinnamantaṃ bhayamanveti khippaṃ, nāgaṃ yathā paṇḍarakaṃ supaṇṇo. Nānumitto garuṃ atthaṃ, guyhaṃ veditumarahati; Sumitto ca asambuddhaṃ, sambuddhaṃ vā anattha vā. Vissāsamāpajjimahaṃ acelaṃ , samaṇo ayaṃ sammato bhāvitatto; Tassāhamakkhiṃ vivariṃ guyhamatthaṃ, atītamattho kapaṇaṃ rudāmi. Tassāhaṃ paramaṃ brahme guyhaṃ, vācañhi maṃ nāsakkhiṃ saṃyametuṃ; Tappakkhato hi bhayamāgataṃ mamaṃ, atītamattho kapaṇaṃ rudāmi. Yo ve naro suhadaṃ maññamāno, guyhamatthaṃ saṃsati dukkulīne; Dosā bhayā athavā rāgarattā , pallatthito bālo asaṃsayaṃ so. Tirokkhavāco asataṃ paviṭṭho, yo saṅgatīsu mudīreti vākyaṃ; Āsīviso dummukhotyāhu taṃ naraṃ, ārā ārā saṃyame tādisamhā. Annaṃ pānaṃ kāsika candanañca, manāpitthiyo mālamucchādanañca; Ohāya gacchāmase sabbakāme, supaṇṇa pāṇūpagatāva tyamhā. Ko nīdha tiṇṇaṃ garahaṃ upeti, asmiṃdha loke pāṇabhū nāgarāja; Samaṇo supaṇṇo atha vā tvameva, kiṃ kāraṇā paṇḍarakaggahīto. Samaṇoti me sammatatto ahosi, piyo ca me manasā bhāvitatto; Tassāhamakkhiṃ vivariṃ guyhamatthaṃ, atītamattho kapaṇaṃ rudāmi. Na catthi satto amaro pathabyā, paññāvidhā natthi na ninditabbā; Saccena dhammena dhitiyā damena, alabbhamabyāharatī naro idha. Mātāpitā paramā bandhavānaṃ, nāssa tatiyo anukampakatthi; Tesampi guyhaṃ paramaṃ na saṃse, mantassa bhedaṃ parisaṅkamāno. Mātāpitā bhaginī bhātaro ca, sahāyā vā yassa honti sapakkhā; Tesampi guyhaṃ paramaṃ na saṃse, mantassa bhedaṃ parisaṅkamāno. Bhariyā ce purisaṃ vajjā, komārī piyabhāṇinī; Puttarūpayasūpetā , ñātisaṅghapurakkhatā, tassāpi guyhaṃ paramaṃ na saṃse; Mantassa bhedaṃ parisaṅkamāno. Na guyhamatthaṃ vivareyya, rakkheyya naṃ yathā nidhiṃ; Na hi pātukato sādhu, guyho attho pajānatā. Thiyā guyhaṃ na saṃseyya, amittassa ca paṇḍito; Yo cāmisena saṃhīro, hadayattheno ca yo naro. Guyhamatthaṃ asambuddhaṃ, sambodhayati yo naro; Mantabhedabhayā tassa, dāsabhūto titikkhati. Yāvanto purisassatthaṃ, guyhaṃ jānanti mantinaṃ; Tāvanto tassa ubbegā, tasmā guyhaṃ na vissaje. Vivicca bhāseyya divā rahassaṃ, rattiṃ giraṃ nātivelaṃ pamuñce; Upassutikā hi suṇanti mantaṃ, tasmā manto khippamupeti bhedaṃ. Yathāpi assa nagaraṃ mahantaṃ, advārakaṃ āyasaṃ bhaddasālaṃ; Samantakhātāparikhāupetaṃ, evampi me te idha guyhamantā. Ye guyhamantā avikiṇṇavācā, daḷhā sadatthesu narā dujivha ; Ārā amittā byavajanti tehi, āsīvisā vā riva sattusaṅghā . Hitvā gharaṃ pabbajito acelo, naggo muṇḍo carati ghāsahetu; Tamhi nu kho vivariṃ guyhamatthaṃ, atthā ca dhammā ca apaggatamhā .
要如何修习,方能成为金翅鸟王?应具备怎样的戒行、怎样的行持与威仪?显示巴利原文
Kathaṃkaro hoti supaṇṇarāja, kiṃsīlo kena vatena vattaṃ;
一位舍弃所有物的沙门,游行世间,当如何修持,方能往生天界?
具足惭耻、忍耐与调御,无有嗔怒,并舍离间语,
游方沙门舍弃了原先执着的所有物,如此修行者,能往生天界。
鸟王啊,你也是如此这般地显现在我面前,正如母亲悲悯护念着自己的孩子。
双舌者啊,现在就请你放下杀心吧,我唯有这三个儿子,再无其他子嗣了。
弟子、养子、亲生子,还有一位王子,都曾是我的儿子。
显示巴利原文 Samaṇo caraṃ hitvā mamāyitāni, kathaṃkaro saggamupeti ṭhānaṃ. Hiriyā titikkhāya damenupeto , akkodhano pesuṇiyaṃ pahāya; Samaṇo caraṃ hitvā mamāyitāni, evaṃkaro saggamupeti ṭhānaṃ. Mātāva puttaṃ taruṇaṃ tanujjaṃ , samphassatā sabbagattaṃ phareti; Evampi me tvaṃ pāturahu dijinda, mātāva puttaṃ anukampamāno. Handajja tvaṃ muñca vadhā dujivha, tayo hi puttā na hi añño atthi; Antevāsī dinnako atrajo ca, rajjassu puttaññataro me ahosi. Icceva vākyaṃ visajjī supaṇṇo, bhumyaṃ patiṭṭhāya dijo dujivhaṃ;
4379 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
今日你已度越一切怖畏而得解脱,愿你在陆地与水中,皆得我之守护。
犹如善巧的良医之于病苦之人,亦如清凉的湖水之于干渴者;
犹如为寒霜所冻者得到温暖的居所,同样,我愿成为你的皈依处。
与卵生之敌结盟,汝这胎生者;
却张露獠牙而卧,何惧之有?
视敌如暗号,于友亦不轻信;
安稳中生起怖畏,乃至断除其根。
应当信任,却不可全然信任;内心既要安稳,又要保持警觉。
他们有着天神的容颜,形体殊妙柔软,二人相貌相仿,皆是善生,积集了丰厚的福德。
他们来到裸行苦行者迦蓝毘耶跟前,犹如马群与象群混杂交错。
于是,般达拉卡主动走近那裸行者,对他这样说:
我已舍断束缚,超越了一切怖畏。看来,我实在不称你的心。
然而那时我被贪爱所染著,明知故犯,造作了这桩恶行。
于我而言,既没有可爱的,也没有不可爱的,因为我已彻见此世间与他方世间。
受圣水灌顶者被击倒在地,萨跋罗因帝释天之语而殒命。
显示巴利原文 Muttajja tvaṃ sabbabhayātivatto, thalūdake hohi mayābhigutto. Ātaṅkinaṃ yathā kusalo bhisakko, pipāsitānaṃ rahadova sīto; Vesmaṃ yathā himasītaṭṭitānaṃ , evampi te saraṇamahaṃ bhavāmi. Sandhiṃ katvā amittena, aṇḍajena jalābuja; Vivariya dāṭhaṃ sesi, kuto taṃ bhayamāgataṃ. Saṅketheva amittasmiṃ, mittasmimpi na vissase; Abhayā bhayamuppannaṃ, api mūlāni kantati. Kathaṃ nu vissase tyamhi, yenāsi kalaho kato; Niccayattena ṭhātabbaṃ, so disabbhi na rajjati. Vissāsaye na ca taṃ vissayeyya, asaṅkito saṅkito ca bhaveyya; Tathā tathā viññū parakkameyya, yathā yathā bhāvaṃ paro na jaññā. Te devavaṇṇā sukhumālarūpā, ubho samā sujayā puññakhandhā ; Upāgamuṃ karampiyaṃ acelaṃ, missībhūtā assavāhāva nāgā. Tato have paṇḍarako acelaṃ, sayamevupāgamma idaṃ avoca; Muttajjahaṃ sabbabhayātivatto, na hi nūna tuyhaṃ manaso piyamhā. Piyo hi me āsi supaṇṇarājā, asaṃsayaṃ paṇḍarakena saccaṃ; So rāgarattova akāsimetaṃ, pāpakammaṃ sampajāno na mohā. Na me piyaṃ appiyaṃ vāpi hoti, sampassato lokamimaṃ parañca; Susaññatānañhi viyañjanena, asaññato lokamimaṃ carāsi. Ariyāvakāsosi anariyovāsi , asaññato saññatasannikāso; Kaṇhābhijātikosi anariyarūpo, pāpaṃ bahuṃ duccaritaṃ acāri. Aduṭṭhassa tuvaṃ dubbhi, dubbhī ca pisuṇo casi; Etena saccavajjena, muddhā te phalatu sattadhā. Tasmā hi mittānaṃ na dubbhitabbaṃ, mittadubbhā pāpiyo natthi añño; Āsittasatto nihato pathabyā, indassa vākyena hi saṃvaro hatoti.
般达拉龙王本生·第八显示巴利原文
Paṇḍaranāgarājajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
五一九·桑布拉本生(九)显示巴利原文
519. Sambulājātakaṃ (9)
你是谁,在山谷岩壑间颤抖,独自伫立,双腿如此俊美?
你已被我问及,腰细可握的女士啊,请告诉我你的名字与亲族。
你是谁,美丽的女子?腰身纤秀的美人,你是属于谁的?
我沉醉于山林,采得蜂巢中的蜜与兽穴里的肉,
那时我总把这些带回给你受用,如今他怕是全无纳受之意了。
我深陷忧愁,又遭受这般恶劣对待,还能剩下什么容貌呢?
星辰般光艳照人的女子,你心中所想所愿,
这一切我皆丰裕满足,今日便与我一同享乐吧。
你若不愿立桑布拉为王后,便只能卧草覆叶,度此艰困。
那个束着七束发髻、残忍凶暴、肤色黝黑的食人者,
在林中见到无依无靠的桑布拉,便抓住她的手臂。
她被那嗜肉成性、目光贪婪的毕舍遮攫住了,
她虽落入敌人手中,心中却只悲叹自己的丈夫。
于我而言,被罗刹吃掉这件事,其实并不算是真正的痛苦;
我所忧心的,正是少爷您的心意,或许会转向别处吧。
天神们想必已不在此间,怕是远游他方了;世间的守护者,想必也已杳然无踪;
对于那些粗暴妄行、全无节制之人,怕是再无人出来阻止了。
她是女子中最优秀、最负盛名的一位,安详寂静,却如火焰般光耀照人;
倘若你将那位女子交给罗刹,你的头必将裂为七瓣;
你莫作此想,放下对妻子的执念吧。
她从食人者手中脱身,来到了这处林间净修地;
犹如鸟儿归入窝巢,又如走兽回到住处。
桑布拉空知时节,在林中寻不见丈夫;
我礼敬沙门与婆罗门,那些具足行道之圣者;
未见王子,我便来皈依于您。
我礼敬雄狮与猛虎,乃至林间所有种种走兽;
不见王子,我便前来依止于您。
草、藤、药草,并及群山与林野啊;
未能见到王子,我便前来投靠你们。
我礼敬那深蓝如青莲、佩戴星鬘的夜晚;
未能见到王子,我便前来投靠你们。
我礼敬跋吉罗提恒河,百川归汇之处;
未见王子,我便前来投靠你们;
我礼敬众山之王——喜马拉雅石峰;
不见王子,我便来到你们这里,寻求庇护。
“纵然罗刹将我吞食,这对我而言还不算是真正的痛苦;
真正令我痛苦的,是我夫君的心将因此对我生出异想。”
愿此真实之语如此护佑我,正如它将护佑我的性命一般。
她们盛装明艳,肤色如红莲,离欲者见了,只觉如鹅鸣般索然无味。
孩子啊,那些为军队所喜爱、肢体无瑕的刹帝利少女们,正诱惑着他。
孩子啊,倘若我还能如从前一样,在林中以拾穗养活丈夫……
若能尊重我而不轻视我,孩子,那于我,也比这里更好。
当女人置身丰盛饮食之间,佩着精磨的饰物,盛装打扮;
四肢俱全,却仍不为丈夫所爱,于她而言,死亡胜过那般。
即使她贫穷、可怜、一无所有,仅有一只破碗相伴,但她是丈夫心爱的人;
即便那不受喜爱的女人具足一切优点,也远不如这位贫穷却可亲可爱的女人更好。
对男子而言,一位贤惠的妻子极为难得;对妻子而言,一位体贴的丈夫同样难遇。
国王啊,您的妻子贤惠且持戒,为桑布拉的缘故,请行持正法吧。
你若获得了巨额的财富,却被嫉妒所笼罩,便将走向死亡。
而我,有福者,连同这些王族之女,我们全都听从你的吩咐。
显示巴利原文 Kā vedhamānā girikandarāyaṃ, ekā tuvaṃ tiṭṭhasi saṃhitūru ; Puṭṭhāsi me pāṇipameyyamajjhe, akkhāhi me nāmañca bandhave ca. Obhāsayaṃ vanaṃ rammaṃ, sīhabyagghanisevitaṃ; Kā vā tvamasi kalyāṇi, kassa vā tvaṃ sumajjhime; Abhivādemi taṃ bhadde, dānavāhaṃ namatthu te. Yo putto kāsirājassa, sotthisenoti taṃ vidū; Tassāhaṃ sambulā bhariyā, evaṃ jānāhi dānava; Abhivādemi taṃ bhante , sambulāhaṃ namatthu te. Vedehaputto bhaddante, vane vasati āturo; Tamahaṃ rogasammattaṃ, ekā ekaṃ upaṭṭhahaṃ . Ahañca vanamuñchāya, madhumaṃsaṃ migābilaṃ ; Yadā harāmi taṃ bhakkho, tassa nūnajja nādhati . Kiṃ vane rājaputtena, āturena karissasi; Sambule pariciṇṇena, ahaṃ bhattā bhavāmi te. Sokaṭṭāya durattāya, kiṃ rūpaṃ vijjate mama; Aññaṃ pariyesa bhaddante, abhirūpataraṃ mayā. Ehimaṃ girimāruyha, bhariyā me catussatā; Tāsaṃ tvaṃ pavarā hohi, sabbakāmasamiddhinī. Nūna tārakavaṇṇābhe , yaṃ kiñci manasicchasi; Sabbaṃ taṃ pacuraṃ mayhaṃ, ramassvajja mayā saha. No ce tuvaṃ maheseyyaṃ, sambule kārayissasi; Alaṃ tvaṃ pātarāsāya, paṇhe bhakkhā bhavissasi. Tañca sattajaṭo luddo, kaḷāro purisādako; Vane nāthaṃ apassantiṃ, sambulaṃ aggahī bhuje. Adhipannā pisācena, luddenāmisacakkhunā; Sā ca sattuvasampattā, patimevānusocati. Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, yaṃ maṃ khādeyya rakkhaso; Yañca me ayyaputtassa, mano hessati aññathā. Na santi devā pavasanti nūna, na hi nūna santi idha lokapālā; Sahasā karontānamasaññatānaṃ, na hi nūna santi paṭisedhitāro. Itthīnamesā pavarā yasassinī, santā samā aggirivuggatejā; Tañce tuvaṃ rakkhasādesi kaññaṃ, muddhā ca hi sattadhā te phaleyya; Mā tvaṃ dahī muñca patibbatāya . Sā ca assamamāgacchi, pamuttā purisādakā; Nīḷaṃ paḷinaṃ sakuṇīva , gatasiṅgaṃva ālayaṃ. Sā tattha paridevesi, rājaputtī yasassinī; Sambulā utumattakkhā, vane nāthaṃ apassantī . Samaṇe brāhmaṇe vande, sampannacaraṇe ise; Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā. Vande sīhe ca byagghe ca, ye ca aññe vane migā; Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā. Tiṇā latāni osadhyo, pabbatāni vanāni ca; Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā. Vande indīvarīsāmaṃ, rattiṃ nakkhattamāliniṃ; Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā. Vande bhāgīrathiṃ gaṅgaṃ, savantīnaṃ paṭiggahaṃ; Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā. Vande ahaṃ pabbatarājaseṭṭhaṃ, himavantaṃ siluccayaṃ; Rājaputtaṃ apassantī, tumhaṃmhi saraṇaṃ gatā. Atisāyaṃ vatāgacchi, rājaputti yasassini; Kena nujja samāgacchi , ko te piyataro mayā. Idaṃ khohaṃ tadāvocaṃ , gahitā tena sattunā; Na me idaṃ tathā dukkhaṃ, yaṃ maṃ khādeyya rakkhaso; Yañca me ayyaputtassa, mano hessati aññathā. Corīnaṃ bahubuddhīnaṃ, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ; Thīnaṃ bhāvo durājāno, macchassevodake gataṃ. Tathā maṃ saccaṃ pāletu, pālayissati ce mamaṃ; Yathāhaṃ nābhijānāmi, aññaṃ piyataraṃ tayā; Etena saccavajjena, byādhi te vūpasammatu. Ye kuñjarā sattasatā uḷārā, rakkhanti rattindivamuyyutāvudhā; Dhanuggahānañca satāni soḷasa, kathaṃvidhe passasi bhadde sattavo. Alaṅkatāyo padumuttarattacā, virāgitā passati haṃsagaggarā; Tāsaṃ suṇitvā mitagītavāditaṃ , na dāni me tāta tathā yathā pure. Suvaṇṇasaṃkaccadharā suviggahā, alaṅkatā mānusiyaccharūpamā; Senopiyā tāta aninditaṅgiyo, khattiyakaññā paṭilobhayanti naṃ. Sace ahaṃ tāta tathā yathā pure, patiṃ tamuñchāya punā vane bhare; Sammānaye maṃ na ca maṃ vimānaye, itopi me tāta tato varaṃ siyā. Yamannapāne vipulasmi ohite, nārī vimaṭṭhābharaṇā alaṅkatā; Sabbaṅgupetā patino ca appiyā, abajjha tassā maraṇaṃ tato varaṃ. Api ce daliddā kapaṇā anāḷhiyā, kaṭādutīyā patino ca sā piyā; Sabbaṅgupetāyapi appiyāya, ayameva seyyā kapaṇāpi yā piyā . Sudullabhitthī purisassa yā hitā, bhattitthiyā dullabho yo hito ca; Hitā ca te sīlavatī ca bhariyā, janinda dhammaṃ cara sambulāya. Sace tuvaṃ vipule laddhabhoge, issāvatiṇṇā maraṇaṃ upesi; Ahañca te bhadde imā rājakaññā , sabbe te vacanakarā bhavāmāti.
桑布拉本生第九显示巴利原文
Sambulājātakaṃ navamaṃ.
520. 甘丹丁度卡本生(第十)显示巴利原文
520. Gandhatindukajātakaṃ (10)
刹帝利若放逸,令国土增益者啊,于其国中……
一切财富终将灭去,对国王而言,那便是灾祸。
一切财富都已耗尽,那时,无论是国王还是刹帝利,
亲戚、朋友与同伴,便不再视他为可敬重之人。
骑象兵、列阵武士、战车兵与步兵,
这些依他而活的人,那时也不再视他为可敬重之人。
行事毫无章法、愚痴、计策拙劣之人,
荣华便会舍离这劣慧者,犹如老旧的蛇蜕去旧皮。
事业安排妥善、早起勤勉而不懈怠者,
一切财富都会增长,如同母牛与牛犊一般。
大王,您巡行国中乡间,微行察访,
在那里见闻之后,您便依此而行。
愿般遮罗也能如是了知,犹如在战场上为箭所中;
正如我今日所感得的,被荆棘刺中的这般觉受。
显示巴利原文 Appamādo amataṃ padaṃ , pamādo maccuno padaṃ; Appamattā na mīyanti, ye pamattā yathā matā. Madā pamādo jāyetha, pamādā jāyate khayo; Khayā padosā jāyanti, mā pamādo bharatūsabha . Bahū hi khattiyā jīnā, atthaṃ raṭṭhaṃ pamādino; Athopi gāmino gāmā, anagārā agārino. Khattiyassa pamattassa, raṭṭhasmiṃ raṭṭhavaḍḍhana; Sabbe bhogā vinassanti, rañño taṃ vuccate aghaṃ. Nesa dhammo mahārāja, ativelaṃ pamajjasi; Iddhaṃ phītaṃ janapadaṃ, corā viddhaṃsayanti naṃ. Na te puttā bhavissanti, na hiraññaṃ na dhāniyaṃ ; Raṭṭhe viluppamānamhi, sabbabhogehi jiyyasi. Sabbabhogā parijiṇṇaṃ, rājānaṃ vāpi khattiyaṃ ; Ñātimittā suhajjā ca, na taṃ maññanti māniyaṃ . Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā; Tamevamupajīvantā, na taṃ maññanti māniyaṃ. Asaṃvihitakammantaṃ, bālaṃ dummantimantinaṃ; Sirī jahati dummedhaṃ, jiṇṇaṃva urago tacaṃ. Susaṃvihitakammantaṃ , kāluṭṭhāyiṃ atanditaṃ; Sabbe bhogābhivaḍḍhanti, gāvo sausabhāmiva. Upassutiṃ mahārāja, raṭṭhe janapade cara; Tattha disvā ca sutvā ca, tato taṃ paṭipajjasi. Evaṃ vedetu pañcālo, saṅgāme saramappito ; Yathāhamajja vedemi, kaṇṭakena samappito.
3864 此为摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
你已年迈,眼力衰微,无法清楚地看见色相了;
那对梵授有何用?荆棘,你在路上寻找什么?
婆罗门,梵授在此处所有甚多,我便是他行于道上的那一个。
夜里,盗贼吞食;白天,秃鹫般的掠食者吞食;
在伪王治下的国土,不守法者众多。
当此恐惧生起时,被恐惧压垮的年轻人啊,
在森林中手持荆棘,行强盗的勾当。
你这卑劣者,精通无益之言,确实口出恶语;
国王又去何处为这些少女们寻找夫婿呢?
恶王治下,活命不易,妻子尚且难养,少女们又能往何处觅得夫婿?
卑劣的人,你以非法的方式对梵授王生起嗔怒;
你咒骂国王,自己却毫无过错。
婆罗门,我是依正法而对梵授王生起忿怒;
乡野失去守护,被非法的强权所摧毁。
夜晚有盗贼来啃咬,白昼有鸟雀来啄食;
在那个国家,恶王当朝,很多人都不行正道。
那头凶猛的阿塔那卡母牛,我们从前是不挤它的奶的;
那些渴求牛奶的人步步相逼,今日我们不得不去挤奶。
就让般遮罗这样哀嚎吧,让他失去爱子,在痛苦中枯竭。
若牧牛人的牛惊慌或吼叫,
于梵授王而言,这有何罪过?
我们这些手执刀剑之人,岂能坐视正在饮乳的婴孩惨遭屠戮?
就让般遮罗王也这般被吞噬,与他的儿子一同战死沙场吧。
国王并非仅仅因为乌鸦吃了那样的活物,就成了非法行者。
梵行者啊,你实具非法之相,竟对刹帝利口出不悦之言。
当百姓正在遭受掠夺,你却在极度的放逸中去尊崇国王。
显示巴利原文 Jiṇṇo dubbalacakkhūsi, na rūpaṃ sādhu passasi; Kiṃ tattha brahmadattassa, yaṃ taṃ maggeyya kaṇṭako . Bahvettha brahmadattassa, sohaṃ maggasmi brāhmaṇa; Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā. Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā; Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano. Etādise bhaye jāte , bhayaṭṭā tāta māṇavā; Nillenakāni kubbanti, vane āhatva kaṇṭakaṃ. Kadāssu nāmayaṃ rājā, brahmadatto marissati; Yassa raṭṭhamhi jiyyanti, appatikā kumārikā. Dubbhāsitañhi te jammi, anatthapadakovide; Kuhiṃ rājā kumārīnaṃ, bhattāraṃ pariyesati. Na me dubbhāsitaṃ brahme, kovidatthapadā ahaṃ; Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā. Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā; Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano; Dujjīve dubbhare dāre, kuto bhattā kumāriyo. Evaṃ sayatu pañcālo, saṅgāme sattiyā hato; Yathāyaṃ kapaṇo seti, hato phālena sāliyo. Adhammena tuvaṃ jamma, brahmadattassa kujjhasi; Yo tvaṃ sapasi rājānaṃ, aparajjhitvāna attano . Dhammena brahmadattassa, ahaṃ kujjhāmi brāhmaṇa; Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā. Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā; Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano. Sā nūna puna re pakkā, vikāle bhattamāhari; Bhattahāriṃ apekkhanto, hato phālena sāliyo. Evaṃ haññatu pañcālo, saṅgāme asinā hato ; Yathāhamajja pahato, khīrañca me pavaṭṭitaṃ. Yaṃ pasu khīraṃ chaḍḍeti, pasupālaṃ vihiṃsati ; Kiṃ tattha brahmadattassa, yaṃ no garahate bhavaṃ. Gārayho brahme pañcālo, brahmadattassa rājino; Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā. Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā; Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano. Caṇḍā aṭanakā gāvī, yaṃ pure na duhāmase; Taṃ dāni ajja dohāma, khīrakāmehupaddutā. Evaṃ kandatu pañcālo, viputto vippasukkhatu; Yathāyaṃ kapaṇā gāvī, viputtā paridhāvati. Yaṃ pasu pasupālassa, sambhameyya raveyya vā; Ko nīdha aparādhatthi, brahmadattassa rājino. Aparādho mahābrahme, brahmadattassa rājino; Arakkhitā jānapadā, adhammabalinā hatā. Rattiñhi corā khādanti, divā khādanti tuṇḍiyā; Raṭṭhasmiṃ kūṭarājassa, bahu adhammiko jano; Kathaṃ no asikosatthā, khīrapā haññate pajā. Evaṃ khajjatu pañcālo, hato yuddhe saputtako; Yathāhamajja khajjāmi, gāmikehi araññajo. Na sabbabhūtesu vidhenti rakkhaṃ, rājāno maṇḍūka manussaloke; Nettāvatā rājā adhammacārī, yaṃ tādisaṃ jīvamadeyyu dhaṅkā. Adhammarūpo vata brahmacārī, anuppiyaṃ bhāsasi khattiyassa; Viluppamānāya puthuppajāya, pūjesi rājaṃ paramappamādaṃ .
婆罗门,假如这是一个善治之国——富饶、安乐、清净;显示巴利原文
Sace imaṃ brahme surajjakaṃ siyā, phītaṃ raṭṭhaṃ muditaṃ vippasannaṃ;
那么,乌鸦们享用了供品和上好的饭团后,便不会将像我这样的活人投给它们啄食了。显示巴利原文
Bhutvā baliṃ aggapiṇḍañca kākā, na mādisaṃ jīvamadeyyu dhaṅkāti.
第十则〈甘德提度咖本生〉显示巴利原文
Gandhatindukajātakaṃ dasamaṃ.
〈什么愿〉、〈壶〉、〈胜敌〉、〈六牙〉,及〈贤者生〉、〈头猴〉;
〈水罗刹〉、〈白象王〉,及〈桑布拉〉与〈提度咖树天子〉。
显示巴利原文 Kiṃchanda kumbha jayaddisa chaddanta, atha paṇḍitasambhava sirakapi; Dakarakkhasa paṇḍaranāgavaro, atha sambula tindukadevasutoti.
3867 1. 思惟品显示巴利原文
1. Saṅkappavaggo
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这部书是什么 - 《大义释》是一部 逐词注释的义释(niddesa)体 论书,核心工作是拆解《经集·义品》(Aṭṭhakavagga)中一系列偈颂,按字、句、段展开严密精确的法义界定。
- 编集主题是 以阿毗达摩式的方法“解经”——尤其针对《义品》中极为浓缩的偈颂进行系统分别 ,成为南传注释文献的典范。
- 在小部体系中,《大义释》与《小义释》并立,被归入“非纯偈颂、非纯叙事”的论藏性经典,既是修习参照,也是理解原始佛语的重要桥梁。
- 它虽名为“大”,却不铺叙本生故事,而是 全篇以“如此”“何者为……”“如何……”等固定分析格式推进 ,呈现出高度条理化的教学风格。
出场人物 Pali 中文(经文用名) 角色 — — 多为佛陀及弟子偈颂,无固定主角。义释中频频引用的说法主体为“世尊”(Bhagavā),提问或被释例的对象多为比丘、凡夫、天人等。
核心法义/内容(白话+重点) 这部书做的是 把佛陀最浓缩的诗句,剥离出每一层的实修含义 。它不急着讲大道理,而是回到一个个词:什么是“欲”?什么是“凡夫”?什么是“念”?所有让人迷失的,和在修行中能救人的,都被拆开、归位、定义清楚。
例如一书中反复拆解“欲”:它不只是一个“欲望”的概念,而分作两类—— “所欲”是物质对象,“烦恼欲”是心理染着本身。看见喜欢的、沉浸进去、又因失去而受苦,整个过程被比喻为一种“中箭”状态。
>「凡避离诸欲者,如足避蛇头;具念者超越,此世间的执着。」
→ 拆开看:这句话先给出动作——避离,如避蛇;再给出条件——具念,即念念分明;最后说明果——超越执着。凡夫因欲得乐、因失欲苦,圣者以念和离欲为安全路径。
→ 要旨: 感官对象本身不是敌,染着与无明中的亲近才是危险。离欲并非简单压制,而是建立“具念”这套持续觉知系统,才可能安全穿越世间。
关键术语锚 - kāma(欲/感官对象/烦恼欲) :书中特意分为可意色声香味触等“所欲”(vatthukāma),与内在的欲贪、欲寻等“烦恼欲”(kilesakāma),混淆则失全书分别基础。
- taṇhā(渴爱/粘着) :被反复用“粘着”义解释,因其有“引取、欺诳、毒根”等特性,易被简单译作“爱”,失去其在缘起中的推动力与危险性。
- sati(念/正念) :本书将其定义为从佛随念到寂止随念的各种修习,并直接称作“一乘道”,强调其超越世间的实际操作力,而不是宽泛的“注意力”。
- upādāna(取/执着/执取) :书中在以“田金银妻子亲友”等项说明时,指人用烦恼欲抱住所欲对象的状态,容易泛化为一般“拥有”,失其缘起支的分位含义。
- loka(世间/世间执着) :这里更多指蕴、处、界及各种生存地,并与“世间执着”直接关联,不能只理解成物理世界。
阅读提示 - 译文必须保留义释特有的 “何者为 X?……此等称为 X”“又如何……”“如此……”逐项铺排的解释节奏 ,这是它的教学结构,不是啰嗦。
- 书中大规模采用与巴利阿毗达摩同源的术语链(如心、心所、根、力、觉支),翻译时不可用汉语抽象词汇替代为模糊“觉悟”“修行”,需保持分类的精确性。