251. 思欲本生(3-1-1)巴利
251. Saṅkapparāgajātakaṃ (3-1-1)
1 以欲念之思浸染,以寻思砥砺锋芒;
既无雕饰,非造箭师所制。注疏 1
2 并非藉由拉至耳(满弓)之箭,也不靠饰有孔雀羽之箭;
它却就这样射入我的心脏,使我全身炽燃若火;注疏 1
3 我看不见那流血创口的所在;
全因我不如理作意,此心自招此苦。巴利 注疏 1
Saṅkapparāgadhotena , vitakkanisitena ca; Nālaṅkatena bhadrena , usukārākatena ca . Na kaṇṇāyatamuttena, nāpi morūpasevinā; Tenamhi hadaye viddho, sabbaṅgaparidāhinā. Āvedhañca na passāmi, yato ruhiramassave; Yāva ayoniso cittaṃ, sayaṃ me dukkhamābhatanti.
252. 一把芝麻本生(3-1-2)巴利
252. Tilamuṭṭhijātakaṃ (3-1-2)
4 至今犹记心间事:你为一把芝麻,
执我臂膀,以杖相击。注疏 1
5 婆罗门啊,难道你已不喜乐于生命了吗?你为何来到这里?
你捉住我的手臂,连抽了三记。注疏 1
6 圣者以棍棒制止正在行不善之人;
那是教诫,并非仇怨——智者们如是了知。巴利 注疏 1
Ajjāpi me taṃ manasi , yaṃ maṃ tvaṃ tilamuṭṭhiyā; Bāhāya maṃ gahetvāna, laṭṭhiyā anutāḷayi. Nanu jīvite na ramasi, yenāsi brāhmaṇāgato; Yaṃ maṃ bāhā gahetvāna, tikkhattuṃ anutāḷayi. Ariyo anariyaṃ kubbantaṃ , yo daṇḍena nisedhati; Sāsanaṃ taṃ na taṃ veraṃ, iti naṃ paṇḍitā vidūti.
253. 宝颈本生(3-1-3)巴利
253. Maṇikaṇṭhajātakaṃ (3-1-3)
7 我的饮食丰盛而精妙,全仗此宝石而得。
这宝石我不会给你,你索求太过分了,我也不会再来你的隐居处。注疏 1
8 你就像那手持石子(吓鸟)的孩童,一面向我乞求宝石,一面又来恫吓我。
这宝石我不会给你,你索求太过分了,我也不会再来你的隐居处。注疏 1
9 勿向欲得其欢心者乞求,求之过甚反招嫌恶;
婆罗门索龙王宝珠,龙王遂隐没不见。巴利 注疏 1
Mamannapānaṃ vipulaṃ uḷāraṃ, uppajjatīmassa maṇissa hetu; Taṃ te na dassaṃ atiyācakosi, na cāpi te assamamāgamissaṃ. Susū yathā sakkharadhotapāṇī, tāsesi maṃ selaṃ yācamāno; Taṃ te na dassaṃ atiyācakosi, na cāpi te assamamāgamissaṃ. Na taṃ yāce yassa piyaṃ jigīse , desso hoti atiyācanāya; Nāgo maṇiṃ yācito brāhmaṇena, adassanaṃyeva tadajjhagamāti.
254. 糠腹信度马本生巴利
254. Kuṇḍakakucchisindhavajātakaṃ (3-1-4)
10 你曾以草叶为食,以麸饭酸粥为餐;
此本是你往昔之食,为何如今却不食?注疏 1
11 在那里,人们不以出身或教养来辨识一个人;
大梵天,在那里,即便是麸饭酸粥,也会变得丰盛。注疏 1
12 而你确实了解我,知道我是一匹怎样的骏马。
明知而来,来到知者面前,我不吃你的米糠。巴利 注疏 1
Bhutvā tiṇaparighāsaṃ, bhutvā ācāmakuṇḍakaṃ; Etaṃ te bhojanaṃ āsi, kasmā dāni na bhuñjasi. Yattha posaṃ na jānanti, jātiyā vinayena vā; Bahuṃ tattha mahābramhe, api ācāmakuṇḍakaṃ. Tvañca kho maṃ pajānāsi, yādisāyaṃ hayuttamo; Jānanto jānamāgamma, na te bhakkhāmi kuṇḍakanti.
255. 二五五·鹦鹉本生 (3-1-5)巴利
255. Sukajātakaṃ (3-1-5)
13 那只鸟对食物知量有度,
那时它得以远行,也奉养了母亲。注疏 1
14 然而一旦吞食过量,
他便沉没在那里,因为他实不知量。注疏 1
15 因此,于饮食知量而不贪著,是为善。
不知量者沉没,知量者则不沉没。巴利 注疏 1
Yāva so mattamaññāsi, bhojanasmiṃ vihaṅgamo; Tāva addhānamāpādi, mātarañca aposayi. Yato ca kho bahutaraṃ, bhojanaṃ ajjhavāhari ; Tato tattheva saṃsīdi, amattaññū hi so ahu. Tasmā mattaññutā sādhu, bhojanasmiṃ agiddhatā ; Amattaññū hi sīdanti, mattaññū ca na sīdareti.
256. 老井本生(3-1-6)巴利
256. Jarūdapānajātakaṃ (3-1-6)
16 商人们渴望饮水,挖掘那口老井;
商人们得到了铁、铜、锡和铅。
银子、金子与珍珠,还有众多的猫眼石。注疏 1
17 他们却对这些并不知足,反而越挖越深。
彼处凶恶毒蛇,炽焰威猛,以毒火将其杀灭;注疏 1
18 是故当掘而莫过掘,过掘实为恶行。
适度挖掘能得财富,过度挖掘反致毁灭。巴利 注疏 1
Jarūdapānaṃ khaṇamānā, vāṇijā udakatthikā; Ajjhagamuṃ ayasaṃ lohaṃ , tipusīsañca vāṇijā; Rajataṃ jātarūpañca, muttā veḷūriyā bahū. Te ca tena asantuṭṭhā, bhiyyo bhiyyo akhāṇisuṃ; Te tatthāsīviso ghoro, tejassī tejasā hani. Tasmā khaṇe nātikhaṇe, atikhātaṃ hi pāpakaṃ; Khātena ca dhanaṃ laddhaṃ, atikhātena nāsitanti.
257. 嘎马尼旃陀本生 (3-1-7)巴利
257. Gāmaṇicandajātakaṃ (3-1-7)
19 此猴不谙家务,贪婪且面多皱;
无论做什么,它总要加以毁坏,这个家族便是这样的禀性。注疏 1
20 智者不因此毛竖,此兽亦难倚信;
迦那珊达遗我余食,彼畜生却全无所知。注疏 1
21 此人纵是亲生父母、兄弟姊妹,亦不肯供养;
十车王遗我者,唯此残羹冷炙耳。巴利 注疏 1
Nāyaṃ gharānaṃ kusalo, lolo ayaṃ valīmukho; Kataṃ kataṃ kho dūseyya, evaṃdhammamidaṃ kulaṃ. Nayidaṃ cittavato lomaṃ, nāyaṃ assāsiko migo; Siṭṭhaṃ me janasandhena, nāyaṃ kiñci vijānati. Na mātaraṃ pitaraṃ vā, bhātaraṃ bhaginiṃ sakaṃ; Bhareyya tādiso poso, siṭṭhaṃ dasarathena meti.
258. 曼达度王本生巴利
258. Mandhātujātakaṃ (3-1-8)
22 凡日月所行之处,遍照十方,光明显耀;
大地之上,一切依地而生的有情,皆为曼达度王的仆从。注疏 1
23 纵然金钱如雨般降下,于诸欲中亦无满足可得;
诸欲少乐而多苦,智者如是了知。注疏 1
24 纵于天界诸妙欲,彼亦不生喜乐心;
唯欣渴爱灭尽处,斯为正觉者弟子。巴利 注疏 1
Yāvatā candimasūriyā, pariharanti disā bhanti virocanā ; Sabbeva dāsā mandhātu, ye pāṇā pathavissitā . Na kahāpaṇavassena, titti kāmesu vijjati; Appassādā dukhā kāmā, iti viññāya paṇḍito. Api dibbesu kāmesu, ratiṃ so nādhigacchati; Taṇhakkhayarato hoti, sammāsambuddhasāvakoti.
259. 提利塔瓦洽本生 (3-1-9)巴利
259. Tirīṭavacchajātakaṃ (3-1-9)
25 此人并无任何由明而成的本领,既无亲族,也并非你的同伴;
那么,持三杖的蒂瑞塔瓦洽是因何缘由,得以享用那最上的食物呢?注疏 1
26 我战败后陷于灾厄,孤身困处可怖荒野;
他向身陷苦难的我伸出手,我虽为苦所逼,因他而得渡脱。注疏 1
27 为成彼事,我自阎摩之域来此生界;
提利吒婆蹉堪受供施,贤者当施以财宝,并为修祭祀。巴利 注疏 1
Nayimassa vijjāmayamatthi kiñci, na bandhavo no pana te sahāyo; Atha kena vaṇṇena tirīṭavaccho , tedaṇḍiko bhuñjati aggapiṇḍaṃ. Āpāsu me yuddhaparājitassa, ekassa katvā vivanasmi ghore; Pasārayī kicchagatassa pāṇiṃ, tenūdatāriṃ dukhasaṃpareto. Etassa kiccena idhānupatto, vesāyino visayā jīvaloke; Lābhāraho tāta tirīṭavaccho, dethassa bhogaṃ yajathañca yaññanti.
260. 二六〇·使者本生巴利
260. Dūtajātakaṃ (3-1-10)
28 为彼腹故人远来,纵逢仇敌亦乞哀;
我本那腹之使者,车王莫向我生嗔。注疏 1
29 昼夜诸青年,唯为腹所役;
我乃其使者,车王莫嗔我。注疏 1
30 婆罗门,我赠你一千头赤牛,连同公牛。
因为使者怎能不给予使者(回应)呢,我们同样也是他的使者啊。巴利 注疏 1
Yassatthā dūramāyanti, amittamapi yācituṃ; Tassūdarassahaṃ dūto, mā me kujjha rathesabha. Yassa divā ca ratto ca, vasamāyanti māṇavā; Tassūdarassahaṃ dūto, mā me kujjha rathesabha. Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ, gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena; Dūto hi dūtassa kathaṃ na dajjaṃ, mayampi tasseva bhavāma dūtāti.
良造箭师、一把芝麻、摩尼珠、马王、飞鸟、毒蛇;
阇那珊陀、金钱雨、提利塔树,再加最佳使者,合为十则。巴利
Usukāravaro tilamuṭṭhi maṇi, hayarāja vihaṅgama āsiviso; Janasandha kahāpaṇavassa puna, tiriṭaṃ puna dūtavarena dasāti.
261. 莲花本生(3-2-1)巴利
261. Padumajātakaṃ (3-2-1)
31 就像头发与胡须,剪了仍会再生长。
就让你的鼻子如此长出来吧,我恳请你,把莲花给我。注疏 1
32 犹如秋天的种子,播在田中便能生长;
就让你的鼻子如此长出来吧,我恳请你,把莲花给我。注疏 1
33 这两人都在胡言乱语,或许他会给莲花;
他们说也罢,不说也罢,鼻子终究不会重新长出。
贤友,请把那些莲花给我吧,我确实在恳求你。巴利 注疏 1
Yathā kesā ca massū ca, chinnaṃ chinnaṃ virūhati; Evaṃ rūhatu te nāsā, padumaṃ dehi yācito. Yathā sāradikaṃ bījaṃ, khette vuttaṃ virūhati; Evaṃ rūhatu te nāsā, padumaṃ dehi yācito. Ubhopi palapantete , api padmāni dassati; Vajjuṃ vā te na vā vajjuṃ, natthi nāsāya rūhanā; Dehi samma padumāni, ahaṃ yācāmi yācitoti.
262. 柔软手本生巴利
262. Mudupāṇijātakaṃ (3-2-2)
34 如果手是柔软的,象也调御得善巧,
且黑暗倾泻如雨,那时或许才会发生。注疏 1
35 言语温柔,却永难餍足,犹如河流。
了知近前便将沉没,智者应当远远避离。注疏 1
36 她们或因情欲,或因财富而亲近他人;
犹如烈火吞噬所依之处,迅速将他彻底烧尽。巴利 注疏 1
Pāṇi ce muduko cassa, nāgo cassa sukārito; Andhakāro ca vasseyya, atha nūna tadā siyā. Analā mudusambhāsā, duppūrā tā nadīsamā; Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā; Jātavedova saṃ ṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti nanti.
263. 小诱惑本生(3-2-3)巴利
263. Cūḷapalobhanajātakaṃ (3-2-3)
37 在不破裂的水面上,依神通力亲自来临;
与女人交往厮混后,你便沉没于欲海之中。注疏 1
38 她们是极大的幻惑,能迷乱人心,摧破清净梵行。
深知它们令人沉沦,便应远远避开。注疏 1
39 她们若因爱欲或钱财而亲近,
犹如火触及所依之处,迅速将那人燃尽。巴利 注疏 1
Abhijjamāne vārismiṃ, sayaṃ āgamma iddhiyā; Missībhāvitthiyā gantvā, saṃsīdasi mahaṇṇave. Āvaṭṭanī mahāmāyā, brahmacariyavikopanā; Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā; Jātavedova saṃ ṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti nanti.
264. 第二六四 摩诃波那陀本生谭(3-2-4)巴利
264. Mahāpanādajātakaṃ (3-2-4)
40 般那德王,柱以纯金;
横十六量,竖云千寻。注疏 1
41 千节为体,百珠严饰,旗幔之上翠玉璀璨,
六千个乾闼婆在那里,分成七组跳舞。注疏 1
42 那时确实就是这样,跋达吉,正如你所说的。
我即是当时那位天王帝释,是为你侍奉效劳之人。巴利 注疏 1
Panādo nāma so rājā, yassa yūpo suvaṇṇayo; Tiriyaṃ soḷasubbedho , uddhamāhu sahassadhā. Sahassakaṇḍo satageṇḍu , dhajāsu haritāmayo; Anaccuṃ tattha gandhabbā, cha sahassāni sattadhā. Evametaṃ tadā āsi, yathā bhāsasi bhaddaji; Sakko ahaṃ tadā āsiṃ, veyyāvaccakaro tavāti.
265. 利箭本生 (3-2-5)巴利
265. Khurappajātakaṃ (3-2-5)
43 看见那从弓弦上猛射而出的利箭,看见那拔出鞘的、经油磨亮的锋锐之剑;
在那恐惧涌动、死亡纷乱的险境中,为何你竟丝毫没有颤抖?注疏 1
44 看见那从弓弦上猛射而出的利箭,看见那拔出鞘的、经油磨亮的锋锐之剑;
在那恐惧涌动、死亡纷乱的险境中,我证得了广大而崇高的喜。注疏 1
45 踊跃欢喜,我降伏了诸怨敌——早在先前,我已将生命全然舍却;
若于生命犹存贪著,勇士终不能成就勇士之行。巴利 注疏 1
Disvā khurappe dhanuveganunne, khagge gahīte tikhiṇe teladhote; Tasmiṃ bhayasmiṃ maraṇe viyūḷhe, kasmā nu te nāhu chambhitattaṃ. Disvā khurappe dhanuveganunne, khagge gahīte tikhiṇe teladhote; Tasmiṃ bhayasmiṃ maraṇe viyūḷhe, vedaṃ alatthaṃ vipulaṃ uḷāraṃ. So vedajāto ajjhabhaviṃ amitte, pubbeva me jīvitamāsi cattaṃ; Na hi jīvite ālayaṃ kubbamāno, sūro kayirā sūrakiccaṃ kadācīti.
266. 风快马本生谭巴利
266. Vātaggasindhavajātakaṃ (3-2-6)
46 为何你如此消瘦、面容苍白,为何茶饭不思、食之无味?
你的夫主已经回来了,为何如今你反而转身就走?注疏 1
47 若唯初逢便相亲,亲昵之名由是生;
女子清誉由此损,是故贤友我远避。注疏 1
48 闻名望族良家子,前来求娶她不喜;
长夜忧悲不能已,犹如风中跋陀利。巴利 注疏 1
Yenāsi kisiyā paṇḍu, yena bhattaṃ na ruccati; Ayaṃ so āgato bhattā , kasmā dāni palāyasi. Sace panādikeneva, santhavo nāma jāyati; Yaso hāyati itthīnaṃ, tasmā tāta palāyahaṃ . Yassassinaṃ kule jātaṃ, āgataṃ yā na icchati; Socati cirarattāya, vātaggamiva bhaddalīti .
267. 蟹本生(3-2-7)巴利
267. Kakkaṭakajātakaṃ (3-2-7)
49 那只有角兽,眼目修长,皮包骨,栖于水中,身无毛;
被它所困,我哀哀泣诉,只愿他莫将我舍离,如同舍离生命一般。注疏 1
50 尊者,我不会抛弃你,你这头六十岁的大象;
在这片四方大地之上,你是我最亲爱的人。注疏 1
51 在大海、恒河和耶牟那河里的那些螃蟹,
于它们之中,你是最殊胜的水族,请释放我这正哭泣的女人的丈夫吧。巴利 注疏 1
Siṅgīmigo āyatacakkhunetto, aṭṭhittaco vārisayo alomo; Tenābhibhūto kapaṇaṃ rudāmi, mā heva maṃ pāṇasamaṃ jaheyya . Ayya na taṃ jahissāmi, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ ; Pathabyā cāturantāya, suppiyo hosi me tuvaṃ. Ye kuḷīrā samuddasmiṃ, gaṅgāya yamunāya ca; Tesaṃ tvaṃ vārijo seṭṭho, muñca rodantiyā patinti.
268. 毁园者本生 (3-2-8)巴利
268. Ārāmadūsakajātakaṃ (3-2-8)
52 于一切会众之中,他确曾被尊为最胜者;
他的智慧已是如此,何况其他众生。注疏 1
53 正是如此,婆罗门,你不明究竟便加指责;
未见树根,怎能了知树木是如何安立的?注疏 1
54 我非责汝,亦不责林中余猿;
所责唯彼轻信而托付者,植树者为谁辛苦。巴利 注疏 1
Yo ve sabbasametānaṃ, ahuvā seṭṭhasammato; Tassāyaṃ edisī paññā, kimeva itarā pajā. Evameva tuvaṃ brahme, anaññāya vinindasi; Kathaṃ mūlaṃ adisvāna , rukkhaṃ jaññā patiṭṭhitaṃ. Nāhaṃ tumhe vinindāmi, ye caññe vānarā vane; Vissasenova gārayho, yassatthā rukkharopakāti.
269. 善生本生(3-2-9)巴利
269. Sujātajātakaṃ (3-2-9)
55 纵有端严之貌、悦耳之音、可意之颜,
出语粗恶者,此世他世终不为人所爱。注疏 1
56 岂不见那黑肤女子,容貌丑陋斑点满身;
杜鹃独凭柔和妙音,为众多有情所喜爱。注疏 1
57 因此,言语亲切、谈吐有度、不骄不慢的人,
他既阐明利益,也开示正法,言辞甘美。巴利 注疏 1
Na hi vaṇṇena sampannā, mañjukā piyadassanā; Kharavācā piyā hoti, asmiṃ loke paramhi ca. Nanu passasimaṃ kāḷiṃ, dubbaṇṇaṃ tilakāhataṃ; Kokilaṃ saṇhavācena, bahūnaṃ pāṇinaṃ piyaṃ. Tasmā sakhilavācassa, mantabhāṇī anuddhato; Atthaṃ dhammañca dīpeti, madhuraṃ tassa bhāsitanti.
270. 猫头鹰本生(3-2-10)巴利
270. Ulūkajātakaṃ (3-2-10)
58 据说,亲族们已拥立科西耶为首领;
若能得到亲族们的允许,我想说一句话。注疏 1
59 朋友,既然你已得到允许,就把义理和法完整地说出来吧。
因为确实有些幼鸟,既具智慧,又带光辉。注疏 1
60 诸位贤友,我不赞同为猫头鹰举行灌顶。
且看它不动怒时的面容,若动起怒来,又会做出何等事呢?巴利 注疏 1
Sabbehi kira ñātīhi, kosiyo issaro kato; Sace ñātīhi anuññāto , bhaṇeyyāhaṃ ekavācikaṃ. Bhaṇa samma anuññāto, atthaṃ dhammañca kevalaṃ; Santi hi daharā pakkhī, paññavanto jutindharā. Na me ruccati bhaddaṃ vo , ulūkassābhisecanaṃ; Akkuddhassa mukhaṃ passa, kathaṃ kuddho karissatīti.
莲华上、名为祥龙者、大海、柱、殊胜利箭
接着是贤面、象、树,再后为粗语、殊胜猫头鹰,合为十则。巴利
Padumuttama nāgasirivhayano, sa-mahaṇṇava yūpa khurappavaro; Atha bhaddalī kuñjara rukkha puna, kharavāca ulūkavarena dasāti.
271. 毁井者本生巴利
271. Udapānadūsakajātakaṃ (3-3-1)
61 林栖仙人久修苦行,历尽艰辛凿成此井;
朋友啊,你怎忍将它毁去?注疏 1
62 此是豺狼天性:饮罢便在水中遗秽;
这是父祖相传之法,你不应对它责难。注疏 1
63 你们的法既是如此,那非法又当如何?
但愿我们永不目睹你们的法与非法。巴利 注疏 1
Āraññikassa isino, cirarattaṃ tapassino; Kicchākataṃ udapānaṃ, kathaṃ samma avāhasi . Esa dhammo siṅgālānaṃ, yaṃ pitvā ohadāmase; Pitupitāmahaṃ dhammo, na taṃ ujjhātumarahasi. Yesaṃ vo ediso dhammo, adhammo pana kīdiso; Mā vo dhammaṃ adhammaṃ vā, addasāma kudācananti.
272. 虎本生 (3-3-2)巴利
272. Byagghajātakaṃ (3-3-2)
64 因与那样的友伴交往,安稳便会减损。
智者会事先将他除去,犹如挖掉树上的节瘤。注疏 1
65 若有良友,与之相交而令安稳增长;
智者于一切事中,当待之如待己身。注疏 1
66 来吧,老虎们,回转来,重返广袤的森林。
莫砍伐这无虎的丛林,愿老虎们不要无林可依。巴利 注疏 1
Yena mittena saṃsaggā, yogakkhemo vihiyyati; Pubbevajjhābhavaṃ tassa, rukkhe akkhīva paṇḍito. Yena mittena saṃsaggā, yogakkhemo pavaḍḍhati; Kareyyattasamaṃ vuttiṃ, sabbakiccesu paṇḍito. Etha byagghā nivattavho, paccupetha mahāvanaṃ; Mā vanaṃ chindi nibyagghaṃ, byagghā māhesu nibbanāti.
273. 一七八·龟本生 (2-3-8)巴利
273. Kacchapajātakaṃ (3-3-3)
67 是谁如婆罗门,饭食备好、双手盈满?
他向何处乞食,又怀着敬信去亲近谁人?注疏 1
68 我是愚痴的猿猴,碰触了不可碰触之物。
尊者,请救我!脱离此难,我便归返山林。注疏 1
69 龟属迦叶一族,猿猴属憍陈如族。
放过憍陈如吧,迦叶,你已行不净行。巴利 注疏 1
Ko nu uddhitabhattova , pūrahatthova brāhmaṇo; Kahaṃ nu bhikkhaṃ acari, kaṃ saddhaṃ upasaṅkami. Ahaṃ kapismi dummedho, anāmāsāni āmasiṃ; Tvaṃ maṃ mocaya bhaddante, mutto gaccheyya pabbataṃ. Kacchapā kassapā honti, koṇḍaññā honti makkaṭā; Muñca kassapa koṇḍaññaṃ, kataṃ methunakaṃ tayāti.
274. 贪婪本生 (3-3-4)巴利
274. Lolajātakaṃ (3-3-4)
70 这只头戴冠羽的鹭鸟是谁?女贼之身,祖父是那蹦跳之辈。
苍鹭啊,且到这边来,我这位乌鸦朋友可凶得很哪。注疏 1
71 我不是那顶着冠羽的苍鹭,我呀,是只贪婪的乌鸦。
我没听从你的话——你看,我羽毛被拔尽,就这样回来了。注疏 1
72 善友,你今又遭此苦,只因你的戒行如此;
人间财利,原非禽鸟所能安享。巴利 注疏 1
Kāyaṃ balākā sikhinī, corī laṅghipitāmahā; Oraṃ balāke āgaccha, caṇḍo me vāyaso sakhā. Nāhaṃ balākā sikhinī, ahaṃ lolosmi vāyaso; Akatvā vacanaṃ tuyhaṃ, passa lūnosmi āgato. Punapāpajjasī samma, sīlañhi tava tādisaṃ; Na hi mānusakā bhogā, subhuñjā honti pakkhināti.
275. 美丽本生巴利
275. Rucirajātakaṃ (3-3-5)
73 这是哪一只美丽的苍鹭,栖息在乌鸦巢中?
那凶猛的乌鸦是我的朋友,这鸟巢是它的。注疏 1
74 朋友,以粟米为食的鸟儿啊,难道你不认识我了吗?
我没听从你的话——你看,我羽毛被拔尽,就这样回来了。注疏 1
75 善友,你今又遭此苦,只因你的戒行如此;
人间财利,原非禽鸟所能安享。巴利 注疏 1
Kāyaṃ balākā rucirā, kākanīḷasmimacchati; Caṇḍo kāko sakhā mayhaṃ, yassa cetaṃ kulāvakaṃ. Nanu maṃ samma jānāsi, dija sāmākabhojana; Akatvā vacanaṃ tuyhaṃ, passa lūnosmi āgato. Punapāpajjasī samma, sīlañhi tava tādisaṃ; Na hi mānusakā bhogā, subhuñjā honti pakkhināti.
276. 俱卢法本生 (3-3-6)巴利
276. Kurudhammajātakaṃ (3-3-6)
76 人主啊,既知您的信心与戒德,
我们愿以那安膳那色的(大象),在羯陵伽换取(您的)美名。注疏 1
77 凡食我食者、为我眷从,及专为此处而来者,
一切皆不可拒,此乃古师之遗训。注疏 1
78 婆罗门,我将这头象赠予你们,它堪配国王,为国王所享用,具足荣光,
它装饰华美,覆以金网,连同御者,随心所愿,往你们想去之处驶去。巴利 注疏 1
Tava saddhañca sīlañca, viditvāna janādhipa; Vaṇṇaṃ añjanavaṇṇena, kāliṅgasmiṃ nimimhase . Annabhaccā cabhaccā ca, yodha uddissa gacchati; Sabbe te appaṭikkhippā, pubbācariyavaco idaṃ. Dadāmi vo brāhmaṇā nāgametaṃ, rājārahaṃ rājabhoggaṃ yasassinaṃ; Alaṅkataṃ hemajālābhichannaṃ, sasārathiṃ gacchatha yena kāmanti.
277. 罗马迦本生 (3-3-7)巴利
277. Romakajātakaṃ (3-3-7)
79 罗马迦,我们在这山岩的洞穴中,已住了五十余载。
从前,这些鸟儿毫无畏惧,心意寂然,常飞落到我手中。注疏 1
80 如今,瓦康伽啊,这些鸟儿为何这般急切,飞向另一处山岩?
它们想必已不再像从前那样认得我了,或许是离别太久,又或许眼前的已不是那一群。注疏 1
81 我们认得你,我们并不迷乱;你正是那人,我们正是那群,并非他者。
你的心对这些众生已生恶毒,苦行者啊,因此我们畏惧你。巴利 注疏 1
Vassāni paññāsa samādhikāni, vasimha selassa guhāya romaka; Asaṅkamānā abhinibbutattā , hatthatta māyanti mamaṇḍajā pure. Te dāni vakkaṅga kimatthamussukā, bhajanti aññaṃ girikandaraṃ dijā; Na nūna maññanti mamaṃ yathā pure, cirappavutthā atha vā na te ime. Jānāma taṃ na mayaṃ sampamūḷhā , soyeva tvaṃ te mayamasma nāññe; Cittañca te asmiṃ jane paduṭṭhaṃ, ājīvikā tena tamuttasāmāti.
278. 水牛王本生巴利
278. Mahiṃsarājajātakaṃ (3-3-8)
82 汝意欲何为,忍此苦于彼轻浮背信之人?
视彼如施主,能满一切所愿。注疏 1
83 以角顶之令摧伏,以足踏之使坚住;
若无人为制止者,愚人转更增嗔怒。注疏 1
84 它以为其他牛都像我一样能忍,日后对他人也会如此作为。
他们将在那里杀害他,那便是我的解脱。巴利 注疏 1
Kimattha mabhisandhāya, lahucittassa dubbhino ; Sabbakāmadadasseva , imaṃ dukkhaṃ titikkhasi. Siṅgena nihanāhetaṃ, padasā ca adhiṭṭhaha; Bhiyyo bālā pakujjheyyuṃ, no cassa paṭisedhako. Mamevāyaṃ maññamāno, aññepevaṃ karissati; Te naṃ tattha vadhissanti, sā me mutti bhavissatīti.
279. 百叶鸟本生 (3-3-9)巴利
279. Satapattajātakaṃ (3-3-9)
85 譬如一青年行于道中,遇见一林间觅食之牝豺,
牝豺心怀善意而予忠告,青年却视之为不怀善意;
把那个存心不良的百叶鸟,当成了心怀善意之人。注疏 1
86 同样地,这世间也有这样一种人:
他人以饶益之语相劝,他却从颠倒的一面去领受。注疏 1
87 那些出于怖畏而称赞他,或吹捧他的人,
他却反将那人奉为知己,如同那位青年误将百叶鸟当作朋友一般。巴利 注疏 1
Yathā māṇavako panthe, siṅgāliṃ vanagocariṃ; Atthakāmaṃ pavedentiṃ , anatthakāmāti maññati; Anatthakāmaṃ satapattaṃ, atthakāmoti maññati. Evameva idhekacco, puggalo hoti tādiso; Hitehi vacanaṃ vutto, paṭigaṇhāti vāmato. Ye ca kho naṃ pasaṃsanti, bhayā ukkaṃsayanti vā ; Tañhi so maññate mittaṃ, satapattaṃva māṇavoti.
280. 二八〇 毁容器者本生(3-3-10)巴利
280. Puṭadūsakajātakaṃ (3-3-10)
88 兽王想必真是精通制袋之术,
既如此毁坏此袋,料其必将再毁他物。注疏 1
89 我的母亲并非制作叶袋的行家,我父亲也不是。
这个家族的法便是如此:凡已做成的成品,我们都加以毁坏。注疏 1
90 你们竟有这样的法,那非法又会是什么样子呢?
但愿我们永不目睹你们的法与非法。巴利 注疏 1
Addhā hi nūna migarājā, puṭakammassa kovido; Tathā hi puṭaṃ dūseti, aññaṃ nūna karissati. Na me mātā vā pitā vā, puṭakammassa kovido; Kataṃ kataṃ kho dūsema, evaṃ dhammamidaṃ kulaṃ. Yesaṃ vo ediso dhammo, adhammo pana kīdiso; Mā vo dhammaṃ adhammaṃ vā, addasāma kudācananti.
胜妙灵井、林中猛虎、猕猴、孔雀与白鹤,丽妙超伦;
善人王、鸽遭污损、百羽美禽、筐篮之业,斯为十事。”巴利
Udapānavaraṃ vanabyaggha kapi, sikhinī ca balāka ruciravaro; Sujanādhiparomakadūsa puna, satapattavaro puṭakamma dasāti.
4. 内品巴利
4. Abbhantaravaggo
281. 内本生 (三·四·一)巴利
281. Abbhantarajātakaṃ (3-4-1)
91 树曰内者,其果天香;
妊妇嗜食,诞转轮王。注疏 1
92 贤善者,你亦是王后,且为丈夫所钟爱;
国王自会为你带来这内园之果。注疏 1
93 勇者为主故精勤,证得彼果位;
舍己无畏既得之,我即成就。巴利 注疏 1
Abbhantaro nāma dumo, yassa dibyamidaṃ phalaṃ; Bhutvā dohaḷinī nārī, cakkavattiṃ vijāyati. Tvampi bhadde mahesīsi, sā cāpi patino piyā; Āharissati te rājā, idaṃ abbhantaraṃ phalaṃ. Bhatturatthe parakkanto, yaṃ ṭhānamadhigacchati; Sūro attapariccāgī, labhamāno bhavāmahanti.
282. 歇雅本生 (3-4-2)巴利
282. Seyyajātakaṃ (3-4-2)
94 亲近胜妙者,自身亦成胜妙;
仅与一人结盟,便解救了百名囚犯。注疏 1
95 是故,当与一切世间结盟,合为一方;
死后将生天界,迦尸人啊,请听此理。注疏 1
96 波罗奈之主堪萨大王说罢此言,
放下弓与箭,便修习调御。巴利 注疏 1
Seyyaṃso seyyaso hoti, yo seyyamupasevati; Ekena sandhiṃ katvāna, sataṃ vajjhe amocayiṃ. Tasmā sabbena lokena, sandhiṃ katvāna ekato ; Pecca saggaṃ nigaccheyya , idaṃ suṇātha kāsiyā . Idaṃ vatvā mahārājā, kaṃso bārāṇasiggaho; Dhanuṃ kaṇḍañca nikkhippa, saṃyamaṃ ajjhupāgamīti.
283. 木匠猪本生 (3-4-3)巴利
283. Vaḍḍhakīsūkarajātakaṃ (3-4-3)
97 往昔你在此地逞凶,将上等野猪逐一屠戮;
如今你独自退到一旁沉思,虎王啊,你的力量,难道如今已不复存在了吗?注疏 1
98 从前,他们惊慌失措,四处奔走,各奔东西,到处寻找藏身之处;
如今他们聚集一处,同住共处;当他们安住下来,我便难以制伏了。注疏 1
Varaṃ varaṃ tvaṃ nihanaṃ pure cari, asmiṃ padese abhibhuyya sūkare; So dāni eko byapagamma jhāyasi, balaṃ nu te byaggha na cajja vijjati. Ime sudaṃ yanti disodisaṃ pure, bhayaṭṭitā leṇagavesino puthu; Te dāni saṅgamma vasanti ekato, yatthaṭṭhitā duppasahajjame mayā. Namatthu saṅghāna samāgatānaṃ, disvā sayaṃ sakhya vadāmi abbhutaṃ;
有牙群兽胜猛虎,以和合故脱强力。巴利
Byagghaṃ migā yattha jiniṃsu dāṭhino, sāmaggiyā dāṭhabalesu muccareti.
284. 吉祥本生 (3-4-4)巴利
284. Sirijātakaṃ (3-4-4)
100 无福之人纵然辛劳积聚众多财富,
有技艺者与无技艺者中,有福者方能享用那些财物。注疏 1
101 于一切处行善的人,远胜其他众生;
即使是在狭小之处,也会生起众多财富。注疏 1
102 公鸡、宝石、棍棒,以及具福德相的女子——这些都是吉祥的象征;
它们生起于无恶行、行善业的众生之中。巴利 注疏 1
Yaṃ ussukā saṅgharanti, alakkhikā bahuṃ dhanaṃ; Sippavanto asippā ca, lakkhivā tāni bhuñjati. Sabbattha katapuññassa, aticcaññeva pāṇino; Uppajjanti bahū bhogā, appanāyatanesupi. Kukkuṭo maṇayo daṇḍo, thiyo ca puññalakkhaṇā; Uppajjanti apāpassa, katapuññassa jantunoti.
285. 第二八五 宝珠猪本生巴利
285. Maṇisūkarajātakaṃ (3-4-5)
103 我们约三十人,在洞穴中住了七年;
“ 我们要消灭这宝珠的光辉”——这曾是我们的商议。注疏 1
104 我们越是擦拭这宝珠,它却越发光亮。
如今我们且问你:你在此处,意欲何为?注疏 1
105 这颗琉璃宝珠,无瑕、清净、光洁。
它的光彩无可毁坏,你们这些野猪,走开吧!巴利 注疏 1
Dariyā satta vassāni, tiṃsamattā vasāmase; Haññāma maṇino ābhaṃ, iti no mantanaṃ ahu. Yāvatā maṇiṃ ghaṃsāma , bhiyyo vodāyate maṇi; Idañca dāni pucchāma, kiṃ kiccaṃ idha maññasi. Ayaṃ maṇi veḷūriyo, akāco vimalo subho; Nāssa sakkā siriṃ hantuṃ, apakkamatha sūkarāti.
286. 萨鲁卡本生 (3-4-6)巴利
286. Sālūkajātakaṃ (3-4-6)
106 莫羡萨鲁卡,它正吞食催命之食;
安闲无务且嚼糠秕,此乃长寿之相。注疏 1
107 如今他来到此处,是一位理应受到侍奉的客人;
那时你将看见,那萨鲁卡猪躺在杵臼之上。注疏 1
108 看见那只被剖开的猪,杵正落在它身上。
年迈的公牛们暗自思量:“对我等而言,谷糠反而更胜。”巴利 注疏 1
Mā sālūkassa pihayi, āturannāni bhuñjati; Appossukko bhusaṃ khāda, etaṃ dīghāyulakkhaṇaṃ. Idāni so idhāgantvā, atithī yuttasevako; Atha dakkhasi sālūkaṃ, sayantaṃ musaluttaraṃ. Vikantaṃ sūkaraṃ disvā, sayantaṃ musaluttaraṃ; Jaraggavā vicintesuṃ, varamhākaṃ bhusāmivāti.
287. 谴责利得本生巴利
287. Lābhagarahajātakaṃ (3-4-7)
109 须同疯癫,须共两舌,须习歌舞,须赶喧闹;
愚人众中乃得利养——此即吾之教诫。注疏 1
110 婆罗门,名闻财利纵有得,亦当唾弃不足惜;
若其生计由堕落,或由非法之行成。注疏 1
111 即使托钵行乞,以无家之身游方乞食,
依正命而活,方为善好,胜过以非法谋生。巴利 注疏 1
Nānummatto nāpisuṇo, nānaṭo nākutūhalo; Mūḷhesu labhate lābhaṃ, esā te anusāsanī. Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ, dhanalābhañca brāhmaṇa; Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā. Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; Esāva jīvikā seyyo , yā cādhammena esanāti.
288. 一串鱼本生 (3-4-8)巴利
288. Macchuddānajātakaṃ (3-4-8)
112 这些鱼价值逾千,却无人能信此事。
若我能在此拥有七马萨钱,我亦会买下那一串鱼。注疏 1
113 施食于鱼,复将此供养回向于我;
我念彼施,念你所行之敬奉。注疏 1
114 心怀恶意者不得昌盛,诸天神亦不敬奉他;
骗取兄弟之父产的人,是造恶者。巴利 注疏 1
Agghanti macchā adhikaṃ sahassaṃ, na so atthi yo imaṃ saddaheyya; Mayhañca assu idha satta māsā, ahampi taṃ macchuddānaṃ kiṇeyyaṃ. Macchānaṃ bhojanaṃ datvā, mama dakkhiṇamādisi; Taṃ dakkhiṇaṃ sarantiyā, kataṃ apacitiṃ tayā. Paduṭṭhacittassa na phāti hoti, na cāpi taṃ devatā pūjayanti; Yo bhātaraṃ pettikaṃ sāpateyyaṃ, avañcayī dukkaṭakammakārīti.
289. 种种欲本生 (3-4-9)巴利
289. Nānāchandajātakaṃ (3-4-9)
115 大王,我等的欲求各不相同,却同住一屋;
我欲得最殊胜的村庄,婆罗门女则欲得一百头牛。注疏 1
116 儿子欲得良驹与宝车,女儿欲得宝石耳环;
而这位名叫普尼卡的卑微女仆,却欲得捣米臼。注疏 1
117 给婆罗门上好的村落,给婆罗门女百头牛;
给儿子骏马宝车,给女儿宝石耳环;
至于这卑贱的女仆普尼卡,你们便把捣米臼扔给她吧。巴利 注疏 1
Nānāchandā mahārāja, ekāgāre vasāmase; Ahaṃ gāmavaraṃ icche, brāhmaṇī ca gavaṃ sataṃ. Putto ca ājaññarathaṃ, kaññā ca maṇikuṇḍalaṃ; Yā cesā puṇṇikā jammī, udukkhalaṃbhikaṅkhati. Brāhmaṇassa gāmavaraṃ, brāhmaṇiyā gavaṃ sataṃ; Puttassa ājaññarathaṃ, kaññāya maṇikuṇḍalaṃ; Yañcetaṃ puṇṇikaṃ jammiṃ, paṭipādethudukkhalanti.
290. 《试戒本生》(3-4-10)巴利
290. Sīlavīmaṃsakajātakaṃ (3-4-10)
118 戒确实是善的,于世间无上。
请看那剧毒之龙,因持戒而不被杀害。注疏 1
119 我要受持那戒——那在世间受到认可、带来安乐的戒。
具足圣者行持的人,便名为有戒者。注疏 1
120 他为亲戚所爱,于朋友间光耀出众。
身坏命终后,持戒者投生善趣。巴利 注疏 1
Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ, sīlaṃ loke anuttaraṃ; Passa ghoraviso nāgo, sīlavāti na haññati. Sohaṃ sīlaṃ samādissaṃ, loke anumataṃ sivaṃ; Ariyavuttisamācāro , yena vuccati sīlavā. Ñātīnañca piyo hoti, mittesu ca virocati; Kāyassa bhedā sugatiṃ, upapajjati sīlavāti.
树、铜釜、最上者、虎、鹿,诸宝、摩尼、名唤萨卢迦者;
教诫者及最上鱼、宝石耳环者,相传合为十则。巴利
Duma kaṃsavaruttamabyagghamigā, maṇayo maṇi sālukamavhayano; Anusāsaniyopi ca macchavaro, maṇikuṇḍalakena kirena dasāti.
291. 酒罐本生(2-5-1)巴利
291. Surāghaṭajātakaṃ (2-5-1)
121 欺诈之人得到了那能满一切欲愿的宝罐,
若能善加护持,他便安享其乐。注疏 1
122 当他沉醉自满,因放逸打碎瓦罐;
此时他赤身露体,仅以破布遮身,愚人过后徒然懊恼。注疏 1
123 同样地,有人得了钱财,却放逸迷醉,耽着享乐;
那愚人事后便饱受热恼,犹如赌徒砸碎罐子一般。巴利 注疏 1
Sabbakāmadadaṃ kumbhaṃ, kuṭaṃ laddhāna dhuttako; Yāva naṃ anupāleti, tāva so sukhamedhati. Yadā matto ca ditto ca, pamādā kumbhamabbhidā; Tadā naggo ca pottho ca, pacchā bālo vihaññati. Evameva yo dhanaṃ laddhā, pamatto paribhuñjati; Pacchā tappati dummedho, kuṭaṃ bhitvāva dhuttakoti.
292. 善翼本生谭 (3-5-2)巴利
292. Supattajātakaṃ (3-5-2)
124 在波罗奈,大王,住着一位乌鸦王。
善翼为八万随从所围绕。注疏 1
125 他的妻子美触已有身孕,渴望吃到
国王御厨中烹好的那份珍贵御膳。注疏 1
126 我是他们派来的使者,大王,已来到此处。
我要向丈夫表达恭敬,才在鼻子上弄出了伤口。巴利 注疏 1
Bārāṇasyaṃ mahārāja, kākarājā nivāsako ; Asītiyā sahassehi, supatto parivārito. Tassa dohaḷinī bhariyā, suphassā bhakkhitumicchati ; Rañño mahānase pakkaṃ, paccagghaṃ rājabhojanaṃ. Tesāhaṃ pahito dūto, rañño camhi idhāgato; Bhattu apacitiṃ kummi, nāsāyamakaraṃ vaṇanti.
293. 厌身本生巴利
293. Kāyanibbindajātakaṃ (3-5-3)
127 我被一种病痛所触,被剧烈的疾病折磨、逼害,痛苦不堪。
此身很快就会干涸,犹如烈日下尘土中的花朵。注疏 1
128 劣者妄计为尊,不净妄执为净;
此身满诸腐尸,徒具尊相,唯未见真相者然。注疏 1
129 厌哉此身,多病腐臭,秽恶不净,本性是病;
放逸众生,耽著其中,遂失生善趣之道。巴利 注疏 1
Phuṭṭhassa me aññatarena byādhinā, rogena bāḷhaṃ dukhitassa ruppato; Parisussati khippamidaṃ kaḷevaraṃ, pupphaṃ yathā paṃsuni ātape kataṃ. Ajaññaṃ jaññasaṅkhātaṃ, asuciṃ sucisammataṃ; Nānākuṇapaparipūraṃ, jaññarūpaṃ apassato. Dhiratthumaṃ āturaṃ pūtikāyaṃ, jegucchiyaṃ assuciṃ byādhidhammaṃ; Yatthappamattā adhimucchitā pajā, hāpenti maggaṃ sugatūpapattiyāti.
294. 阎浮果食者本生(3-5-4)巴利
294. Jambukhādakajātakaṃ (3-5-4)
130 这位音声圆润悦耳、在诸善歌者中最为殊胜者,是谁?
那安稳者安住阎浮树枝上,其声如孔雀幼雏般啼鸣。注疏 1
131 唯有善族子弟,方能了知如何称叹善族子弟。
身色如虎崽的朋友,请享用吧,这我赠予你。注疏 1
132 许久以来,我终得一见,这些妄语者聚在一处。
那些食呕吐物、食腐尸者,彼此竟相互赞美。巴利 注疏 1
Koyaṃ bindussaro vaggu, saravantāna muttamo; Accuto jambusākhāya, moracchāpova kūjati. Kulaputtova jānāti , kulaputtaṃ pasaṃsituṃ; Byagghacchāpasarīvaṇṇa, bhuñja samma dadāmi te. Cirassaṃ vata passāmi, musāvādī samāgate; Vantādaṃ kuṇapādañca, aññamaññaṃ pasaṃsaketi.
295. 最下本生 (3-5-5)巴利
295. Antajātakaṃ (3-5-5)
133 你的肩臂如牛王般宽厚,你的伸展如狮子般威猛;
“ 兽王啊,向您致敬!我等可否稍有所得?”注疏 1
134 唯有善家子,方能称叹善家子。
“ 你这颈似孔雀的乌鸦,速速离去。”注疏 1
135 走兽之中,豺狼最为低劣;飞禽之中,乌鸦最为下劣。
蓖麻树是树木中最下劣者,三个最下劣之辈已聚在一起。巴利 注疏 1
Usabhasseva te khandho, sīhasseva vijambhitaṃ; Migarāja namo tyatthu, api kiñci labhāmase. Kulaputtova jānāti, kulaputtaṃ pasaṃsituṃ; Mayūragīvasaṅkāsa, ito pariyāhi vāyasa. Migānaṃ siṅgālo anto, pakkhīnaṃ pana vāyaso; Eraṇḍo anto rukkhānaṃ, tayo antā samāgatāti.
296. 海本生(3-5-6)巴利
296. Samuddajātakaṃ (3-5-6)
136 是谁在咸水中游荡打转?
它驱赶鱼群与鳄鱼,自己却在波浪中受尽苦楚。注疏 1
137 那饮而无厌、不知足的鸟,是闻名于四方的;
我想饮尽那大海,那众河之王的大海。注疏 1
138 而这大海,既有退落,也有涨满,
饮之终无尽头,据说大海不可饮尽。巴利 注疏 1
Ko nāyaṃ loṇatoyasmiṃ, samantā paridhāvati; Macche makare ca vāreti, ūmīsu ca vihaññati. Anantapāyī sakuṇo, atittoti disāsuto; Samuddaṃ pātumicchāmi, sāgaraṃ saritaṃ patiṃ. So ayaṃ hāyati ceva, pūrate ca mahodadhi; Nāssa nāyati pītanto, apeyyo kira sāgaroti.
297. 欲悲叹本生(3-5-7)巴利
297. Kāmavilāpajātakaṃ (3-5-7)
139 在高空飞翔的鸟儿啊,你这以翼为车、遨游天际的空中行者!
你应当告诉那位美腿的女子,那女人会拖延许久。注疏 1
140 她不知此事,剑与矛已森然架起;
那悍妇终将怒发,灼我者是彼事,而非此。注疏 1
141 这是青莲花装饰,金币枕于头边;
更有迦尸国的柔软衣布,令那位所爱的债主心生悦足。巴利 注疏 1
Ucce sakuṇa ḍemāna, pattayāna vihaṅgama; Vajjāsi kho tvaṃ vāmūruṃ, ciraṃ kho sā karissati . Idaṃ kho sā na jānāti, asiṃ sattiñca oḍḍitaṃ; Sā caṇḍī kāhati kodhaṃ, taṃ me tapati no idaṃ . Esa uppalasannāho, nikkhañcussīsakohitaṃ ; Kāsikañca muduṃ vatthaṃ, tappetu dhanikā piyāti .
298. 优昙钵本生 (3-5-8)巴利
298. Udumbarajātakaṃ (3-5-8)
142 这些优昙婆罗果已熟,还有榕树与迦毗它那的果实;
来吧,出来享用吧,何必因饥饿而死。注疏 1
143 如此,恭敬长者之人,便能得此安乐;
正如我今天这般,食了树上之果,心得满足。注疏 1
144 林中野猴若欲欺诳林中另一野猴,
幼猴或许容易轻信,老猴却不会,因为它是老猴。巴利 注疏 1
Udumbarā cime pakkā, nigrodhā ca kapitthanā; Ehi nikkhama bhuñjassu, kiṃ jighacchāya miyyasi. Evaṃ so suhito hoti, yo vuḍḍhamapacāyati; Yathāhamajja suhito, dumapakkāni māsito. Yaṃ vanejo vanejassa, vañceyya kapino kapi; Daharo kapi saddheyya, na hi jiṇṇo jarākapīti.
299. 童子子本生巴利
299. Komāraputtajātakaṃ (3-5-9)
145 从前,你曾在持戒者面前,于草庵中跳来跃去地嬉戏;
来吧,猴子,耍你的猴把戏吧,我们可不喜爱你这持戒者。注疏 1
146 我闻拘摩罗子,彼多闻者,具最上清净;
贤友,今莫复如昔般视我,我住禅那修习。注疏 1
147 纵使种子播于岩上,天虽降雨终不发芽;
无上清净汝虽得闻,猕猴汝自远离禅那之境。巴利 注疏 1
Pure tuvaṃ sīlavataṃ sakāse, okkantikaṃ kīḷasi assamamhi; Karohare makkaṭiyāni makkaṭa, na taṃ mayaṃ sīlavataṃ ramāma. Sutā hi mayhaṃ paramā visuddhi, komāraputtassa bahussutassa; Mā dāni maṃ maññi tuvaṃ yathā pure, jhānānuyutto viharāmi āvuso. Sacepi selasmi vapeyya bījaṃ, devo ca vasse na hi taṃ virūḷhe ; Sutā hi te sā paramā visuddhi, ārā tuvaṃ makkaṭa jhānabhūmiyāti.
300. 狼本生(3-5-10)巴利
300. Vakajātakaṃ (3-5-10)
148 以残害他命维生,以血肉为食;
狐狼立下誓愿后,便受持了布萨戒。注疏 1
149 帝释知其誓愿深,化作山羊而降临;
维塔塔帕遭逢已,饮血者遂破苦行。注疏 1
150 如是世间有一类人,所修持处力羸弱;
自轻自贱招羞辱,犹如野狼因羊亡。巴利 注疏 1
Parapāṇarodhā jīvanto, maṃsalohitabhojano; Vako vataṃ samādāya, upapajji uposathaṃ. Tassa sakko vataññāya, ajarūpenupāgami; Vītatapo ajjhappatto, bhañji lohitapo tapaṃ. Evameva idhekacce, samādānamhi dubbalā; Lahuṃ karonti attānaṃ, vakova ajakāraṇāti.
瓦拉贡巴、善翼、西里瓦亚那,苏契善玛、宾度萨罗及乌萨巴;
河流主、凶暴女、老猴,以及母猴与狼,如是十则。巴利
Varakumbha supattasirivhayano, sucisammata bindusaro cusabho; Saritaṃpati caṇḍi jarākapinā, atha makkaṭiyā vakakena dasāti.
此为品之摄颂:巴利
Atha vagguddānaṃ –
思惟、莲花,以及井为第三;
《内部本生》与《破罐本生》收录于三集之中。巴利
Saṅkappo padumo ceva, udapānena tatiyaṃ; Abbhantaraṃ ghaṭabhedaṃ, tikanipātamhilaṅkatanti.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18