第十四集
14. Pakiṇṇakanipāto
484. 稻田本生(一)
484. Sālikedārajātakaṃ (1)
1稻田已熟,鹦鹉啄食,拘希耶啊;
婆罗门,我如实相告,无力为之遮止。
2其中有一只鸟,是它们之中最美的一只;
它随心所欲地饱食稻谷后,便用喙叼着飞走了。
3且布兽毛结成之套索,令彼飞鸟陷落其中;
活捉其身携将去,带至我的跟前。
4这些飞鸟,吃饱饮足,便扬长飞去。
我孤身被套索缚住,究竟曾造下何等恶业?
5他人的肚腹想来应是平常,鹦鹉啊,你的肚腹却过分胀大;
你随心所欲饱食了稻谷,又以喙衔着离去。
6莫非你把粮仓都装满了?鹦鹉啊,我与你究竟有何仇怨?
朋友,你既被我这样问起,请如实相告:你把稻谷藏到哪里去了?
7“我与你并无仇怨,我也并无谷仓;”
我偿还了旧债,又放出新债,来到了木棉树。
我也将宝藏埋藏在那里,拘私耶,你当如此了知。
8你的放债之事是怎样的?你的清偿旧债之事,又是怎样的?
请说明埋藏宝藏之事,你便能从束缚中解脱。
9拘私耶啊,我幼小、翅膀未生的儿子们,
他们是我养大的,将会赡养我,因此我给予他们这笔债。
10我的父母已年迈,衰老不复青春;
我以喙为他们衔来食物,偿还那往昔所欠之债。
11那里还有其余的鸟儿,翅折羽残,羸弱不堪;
我为求福德故施与他们,智者称此为真正的宝藏。
12我如此放债,也如此解脱债务;
我宣说此宝藏,拘私耶,你当如是了知。
13这只鸟真是贤善,是具足最上法之鸟;
可在一些人身上,却找不到这样的法。
14你便与所有亲属一起,尽情享用这粳米吧;
愿我们还能再次相见——见到你,鹦鹉啊,确是我的欢喜与安乐之所在。
15在你的草庐中,我们曾受过饮食,拘稀亚啊,夜晚也曾在你身边度过。
在那些已放下棍棒者中间,你应行布施;衰老的父母,你应去赡养。
16今日我实得吉祥,得见此最殊胜的两生者;
闻鹦鹉之善说已,我当广修诸功德;
17彼拘希耶欢喜踊跃,遂备办种种饮食。
以净信之心,用饮食供养沙门与婆罗门。
Sampannaṃ sālikedāraṃ, suvā bhuñjanti kosiya; Paṭivedemi te brahme, na ne vāretumussahe. Eko ca tattha sakuṇo, yo nesaṃ sabbasundaro; Bhutvā sāliṃ yathākāmaṃ, tuṇḍenādāya gacchati. Oḍḍentu vāḷapāsāni, yathā vajjhetha so dijo; Jīvañca naṃ gahetvāna, ānayehi mamantike. Ete bhutvā pivitvā ca , pakkamanti vihaṅgamā; Eko baddhosmi pāsena, kiṃ pāpaṃ pakataṃ mayā. Udaraṃ nūna aññesaṃ, suva accodaraṃ tava; Bhutvā sāliṃ yathākāmaṃ, tuṇḍenādāya gacchasi. Koṭṭhaṃ nu tattha pūresi, suva veraṃ nu te mayā; Puṭṭho me samma akkhāhi, kuhiṃ sāliṃ nidāhasi . Na me veraṃ tayā saddhiṃ, koṭṭho mayhaṃ na vijjati; Iṇaṃ muñcāmiṇaṃ dammi, sampatto koṭasimbaliṃ; Nidhimpi tattha nidahāmi, evaṃ jānāhi kosiya. Kīdisaṃ te iṇadānaṃ, iṇamokkho ca kīdiso; Nidhinidhānamakkhāhi , atha pāsā pamokkhasi. Ajātapakkhā taruṇā, puttakā mayha kosiya; Te maṃ bhatā bharissanti, tasmā tesaṃ iṇaṃ dade. Mātā pitā ca me vuddhā, jiṇṇakā gatayobbanā; Tesaṃ tuṇḍena hātūna, muñce pubbakataṃ iṇaṃ. Aññepi tattha sakuṇā, khīṇapakkhā sudubbalā; Tesaṃ puññatthiko dammi, taṃ nidhiṃ āhu paṇḍitā. Īdisaṃ me iṇadānaṃ, iṇamokkho ca īdiso; Nidhinidhānamakkhāmi , evaṃ jānāhi kosiya. Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo paramadhammiko; Ekaccesu manussesu, ayaṃ dhammo na vijjati. Bhuñja sāliṃ yathākāmaṃ, saha sabbehi ñātibhi; Punāpi suva passemu, piyaṃ me tava dassanaṃ. Bhuttañca pītañca tavassamamhi , rattiñca no kosiya te sakāse; Nikkhittadaṇḍesu dadāhi dānaṃ, jiṇṇe ca mātāpitaro bharassu. Lakkhī vata me udapādi ajja, yo addasāsiṃ pavaraṃ dijānaṃ; Suvassa sutvāna subhāsitāni, kāhāmi puññāni anappakāni. So kosiyo attamano udaggo, annañca pānañcabhisaṅkharitvā ; Annena pānena pasannacitto, santappayi samaṇabrāhmaṇe cāti.
485. 月紧那罗女本生(2)
485. Candakinnarījātakaṃ (2)
18凶暴血污之女啊,我知大限已将临;
今日我舍此身命,气息于今尽断灭。
19我的心沉没于苦,炽然烧燃,我正被焚灼殆尽;
因你这忧伤的月女之故,我方如此,并非因其他忧伤而然。
20我如同野草枯萎,如同树林凋零,如同未盈满的河流渐渐干涸。
因你这忧伤的月女之故,我方如此,并非因其他忧伤而然。
21如雨落湖滨,我泪这般流下;
月女啊,只因你悲而泣,非为别的忧伤。
22王子,你实为恶者,竟对我这可怜女子所渴求的丈夫……
你在树根旁将他射穿,他中箭之后,便倒卧在地。
23王子啊,愿我心头这份悲苦,尽落到你母亲身上去;
我凝望紧那罗时,心头所生的正是这份苦。
24王子啊,愿这份我心里的痛苦,转落在你的妻子身上。
当我凝望着这紧那罗时,那份令我心中悲痛的事(便生起了)。
25愿你的母亲,王子啊,既见不到儿子,也见不到丈夫。
那人因对我的贪求,杀害了无辜的紧那罗。
26王子啊,愿你妻不见其子,亦不见其夫;
你贪恋于我,竟杀害那无辜的紧那罗。
27月童,你眸如林荫深幽,莫哭泣,莫悲伤。
你将成为我的妻子,在王宫中受诸宫女尊敬。
28王子,我宁可死去,也决不属于你。
那个杀害了无辜紧那罗的人,正是为了贪求我。
29胆怯惜命的紧那罗女啊,回到雪山去吧!
那里有香树叶与零陵香为食,其余的野兽将使你欢喜(作伴)。
30那些山峦,那些峡谷,那些山洞,都依然如故。
就在那里,我却看不见他,紧那罗啊,我该怎么办呢?
31落叶铺成之地,悦意可喜,却有猛兽往来其间;
就在此处不见君影,紧那罗啊,教我如何是好。
32繁花铺满之处,令人愉悦,却常有猛兽出没。
就在那里,我未能见到他,紧那罗啊,我该如何是好?
33山林清溪潺潺,水面繁花点点;
彼处不见你影,紧那罗啊,教我如何自处?
34雪山群峰,蔚蓝悦目,殊可爱乐;
彼处不见君影,紧那罗啊,我将如何自处?
35雪山峰顶金光灿,瞻望之美难尽言;
于此不见他的踪影,紧那罗啊,教我如何是好?
36雪山的山峰,那赤铜色的,真是美不胜收;
就在那里我看不见他了,奇异者啊,我该如何是好?
37雪山巍巍峰峻秀,嵯峨堪观;
于彼不见君颜,紧那罗兮,我当奈何?
38雪山的群峰洁白耀眼,蔚为壮观
就在那里我看不见他了,奇异者啊,我该如何是好?
39雪山群峰,斑斓悦目;
彼处不见你,紧那罗啊,教我如何自处?
40夜叉之众所居香山,药草遍覆;
于彼处不见你身影,紧那罗啊,我当如何?
41紧那罗众所依止的香山,遍布着各种草药;
就在那里,我见不到他,半人半兽者啊,我该如何是好?
42圣梵行者,我稽首礼敬——您以不死甘露,为我这卑微女子所愿之夫灌顶;
而今我终与至爱者重逢。
43如今我们漫游在山林与河川之间,河面缀满了飘落的花朵。
栖居在种种树木之间,彼此温言相语。
Upanīyatidaṃ maññe, cande lohitamaddane; Ajja jahāmi jīvitaṃ, pāṇā me cande nirujjhanti. Osīdi me dukkhaṃ hadayaṃ, me ḍayhate nitammāmi; Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi. Tiṇamiva vanamiva milāyāmi , nadī aparipuṇṇāva sussāmi; Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi. Vassamiva sare pāde , imāni assūni vattare mayhaṃ; Tava candiyā socantiyā, na naṃ aññehi sokehi. Pāpo khosi rājaputta, yo me icchitaṃ patiṃ varākiyā; Vijjhasi vanamūlasmiṃ, soyaṃ viddho chamā seti. Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu rājaputta tava mātā; Yo mayhaṃ hadayasoko, kimpurisaṃ avekkhamānāya. Imaṃ mayhaṃ hadayasokaṃ, paṭimuñcatu rājaputta tava jāyā; Yo mayhaṃ hadayasoko, kimpurisaṃ avekkhamānāya. Mā ca puttaṃ mā ca patiṃ, addakkhi rājaputta tava mātā; Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hi . Mā ca puttaṃ mā ca patiṃ, addakkhi rājaputta tava jāyā; Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hi. Mā tvaṃ cande rodi, mā soci vanatimiramattakkhi; Mama tvaṃ hehisi bhariyā, rājakule pūjitā nārībhi . Api nūnahaṃ marissaṃ, nāhaṃ rājaputta tava hessaṃ; Yo kimpurisaṃ avadhi, adūsakaṃ mayha kāmā hi. Api bhīruke api jīvitukāmike, kimpurisi gaccha himavantaṃ; Tālīsatagarabhojanā, aññe taṃ migā ramissanti. Te pabbatā tā ca kandarā, tā ca giriguhāyo tatheva tiṭṭhanti ; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Te paṇṇasanthatā ramaṇīyā, vāḷamigehi anuciṇṇā; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ . Te pupphasanthatā ramaṇīyā, vāḷamigehi anuciṇṇā; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Acchā savanti girivana nadiyo, kusumābhikiṇṇasotāyo; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Nīlāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni ; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Pītāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Tambāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Tuṅgāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Setāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Citrāni himavato pabbatassa, kūṭāni dassanīyāni; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Yakkhagaṇasevite gandhamādane, osadhebhi sañchanne; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Kimpurisasevite gandhamādane, osadhebhi sañchanne; Tattheva taṃ apassantī, kimpurisa kathaṃ ahaṃ kassaṃ. Vande te ayirabrahme , yo me icchitaṃ patiṃ varākiyā; Amatena abhisiñci, samāgatāsmi piyatamena. Vicarāma dāni girivana nadiyo, kusumābhikiṇṇasotāyo; Nānādumavasanāyo , piyaṃvadā aññamaññassāti.
486. 大鹗本生(三)
486. Mahāukkusajātakaṃ (3)
44岛上猎人燃火炬,众人皆欲啖我身;
速告友伴塞那迦,鸟族亲眷遭厄难。
45你是鸟类中最殊胜的有翼者,兀鹰王啊,我们来寻求你的庇护。
残忍的猎人们渴望吞食我的雏儿,愿你(兀鹰)成为我的安乐依靠。
46智者为了求取安乐,不论时机合宜与否,都会结交朋友与同伴。
塞纳迦啊,我为你做这件事,因为圣者本当为圣者履行义务。
47悲悯者应尽的责任,圣者已为你这位圣者而成办。
请你善自保护,莫为火所焚;你活着,我们才能得到孩子。
48我为你作防护与屏障,纵使身坏,亦不畏惧。
诚然,有些人会为朋友尽朋友之责,乃至舍弃生命,此是正直者之法。
49这卵生之鸟,成就了一件极为难行之事。
鹗鸟为了幼雏,在未至午夜时便已行动。
50有些人虽因自身的业死去、跌倒,却因蒙受朋友的悲悯(救助),又重新得以安立。
我的儿子们正身陷困境,我已前来寻求依靠;行于水上者啊,请为我的利益而行吧。
51智者以钱财、谷物,乃至自身,结交朋友与同伴;
塞那迦,这件事我为你而做,因为圣者本当为圣者履行义务。
52孩子啊,你不用挂虑,且坐下吧,儿子为父亲做的正是利益之事;
此事由我来为你做,护佑着鹰(塞那迦)的幼雏们;
53诚然,孩子,此乃善士之法:为子者当为父行饶益之事;
但愿鹰之雏鸟见我身已长成,便不来加害于我。
54兽中英豪、最胜者啊!牲畜与人为惧所迫,悉投归此最上依怙;
我因忧念诸子而来求救——您是我们的王,愿您成为我的庇护与安乐。
55塞那迦啊,我为你做这件事;我来到你这里,是为了消灭那仇敌;
因为有智慧、有能力、具足正知的人,怎会不为守护自己的眷属而努力呢?
56应当结交朋友,结交真诚相待的善友;也应当亲近圣者,这都是为了到达安乐。
犹如披甲者挡住飞箭,我们因拥有诸子而喜悦安住。
57因挚友所行,得不弃之伴;
羽禽相和而鸣,其声沁入心脾。
58智者得遇良朋善友,便能享有子嗣、牲畜与财富;
我、我的儿子们和我的丈夫,因蒙受朋友的悲悯(相助)而得以团聚;
59对于具足善友之人,王者的庄严与勇者的雄毅皆为得益。
他有友、有名、禀赋优越,于此世间,随愿得乐,自在安享。
60纵是贫寒,塞那卡啊,亦当结交朋友;
你看,正因对朋友的情义,我们方与亲族和睦相合。
61彼鸟若以英勇有力者为友,
塞那卡啊,他便得安乐,正如我与你现在一般。
Ukkā cilācā bandhanti dīpe , pajā mamaṃ khādituṃ patthayanti; Mittaṃ sahāyañca vadehi senaka, ācikkha ñātibyasanaṃ dijānaṃ. Dijo dijānaṃ pavarosi pakkhima , ukkusarāja saraṇaṃ taṃ upema ; Pajā mamaṃ khādituṃ patthayanti, luddā cilācā bhava me sukhāya. Mittaṃ sahāyañca karonti paṇḍitā, kāle akāle sukhamesamānā ; Karomi te senaka etamatthaṃ, ariyo hi ariyassa karoti kiccaṃ. Yaṃ hoti kiccaṃ anukampakena, ariyassa ariyena kataṃ tayīdaṃ ; Attānurakkhī bhava mā adayhi , lacchāma putte tayi jīvamāne. Taveva rakkhāvaraṇaṃ karonto, sarīrabhedāpi na santasāmi; Karonti heke sakhīnaṃ sakhāro, pāṇaṃ cajantā satamesa dhammo. Sudukkaraṃ kammamakāsi , aṇḍajāyaṃ vihaṅgamo; Atthāya kuraro putte, aḍḍharatte anāgate. Cutāpi heke khalitā sakammunā, mittānukampāya patiṭṭhahanti; Puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi, atthaṃ caretho mama vāricara . Dhanena dhaññena ca attanā ca, mittaṃ sahāyañca karonti paṇḍitā; Karomi te senaka etamatthaṃ, ariyo hi ariyassa karoti kiccaṃ. Appossukko tāta tuvaṃ nisīda, putto pitu carati atthacariyaṃ; Ahaṃ carissāmi tavetamatthaṃ, senassa putte paritāyamāno. Addhā hi tāta satamesa dhammo, putto pitu yaṃ care atthacariyaṃ; Appeva maṃ disvāna pavaḍḍhakāyaṃ, senassa puttā na viheṭhayeyyuṃ. Pasū manussā migavīraseṭṭha , bhayaṭṭitā seṭṭhamupabbajanti; Puttā mamaṭṭā gatimāgatosmi, tvaṃ nosi rājā bhava me sukhāya. Karomi te senaka etamatthaṃ, āyāmi te taṃ disataṃ vadhāya; Kathañhi viññū pahu sampajāno, na vāyame attajanassa guttiyā. Mittañca kayirātha suhadayañca , ayirañca kayirātha sukhāgamāya; Nivatthakocova sarebhihantvā, modāma puttehi samaṅgibhūtā. Sakamittassa kammena, sahāyassāpalāyino; Kūjantamupakūjanti , lomasā hadayaṅgamaṃ. Mittaṃ sahāyaṃ adhigamma paṇḍito, so bhuñjatī putta pasuṃ dhanaṃ vā; Ahañca puttā ca patī ca mayhaṃ, mittānukampāya samaṅgibhūtā. Rājavatā sūravatā ca attho, sampannasakhissa bhavanti hete; So mittavā yasavā uggatatto, asmiṃdhaloke modati kāmakāmī. Karaṇīyāni mittāni, daliddenāpi senaka; Passa mittānukampāya, samaggamhā sañātake . Sūrena balavantena, yo mitte kurute dijo; Evaṃ so sukhito hoti, yathāhaṃ tvañca senakāti.
487. 优陀罗迦本生(四)
487. Uddālakajātakaṃ (4)
62粗皮蔽体、结发污齿、形貌鄙陋之人,喃喃诵咒;
于人间诸行之中,知此理者,果真已脱恶道乎?
63国王啊,若博学多闻却不依法而行,便会造作种种恶业。
64“纵使通晓千吠陀,若未成就行,也不能因此而从苦中解脱。”
“纵使通晓千吠陀,若未成就行,也不能因此而从苦中解脱。”
我以为,吠陀是无益的;唯有自律与行持,才是真实。
65吠陀并非徒劳无益,但自律与行持方为真实。
通晓吠陀可获名声,而调御行持则能证得寂静。
66父母亲族俱是所养之辈,生我之人原来正是自身;
尊者,我名优陀罗迦,出身婆罗门世家。
67尊者,如何方为婆罗门?如何方为完全者?
如何证得般涅槃?怎样才称为安住于法者?
68婆罗门摒弃一切,取火、洒水而行祭祀,竖立祭柱;
如是行者即为安稳,众人称其为安住于法者。
69沐浴不得清净,婆罗门非即圆满;
彼无忍辱亦无柔和,其人未证般涅槃。
70怎样才可称为婆罗门?怎样才可称为完全者?
怎样是究竟涅槃?怎样的人才称为住法者?
71不执着田地亲属,无我所,无渴求,贪与恶已尽,于有贪爱灭尽者。
如此行持的婆罗门是安稳者,人们因此称他为安立于法者。
72刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、旃陀罗、补羯娑;
他们全都柔和调伏,全都证入般涅槃。
一切已得清凉者,其中犹有胜与劣:
73刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗,旃陀罗、补羯娑。
他们全都柔和调伏,全都证入般涅槃。
于一切清凉者之中,无有更胜或更劣者。
72刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、旃陀罗、补羯娑;
他们全都柔和调伏,全都证入般涅槃。
75于一切清凉者之中,无有更胜或更劣者。
你修习梵行,是带着某个目的吗?这可是博学家族的传统。
76种种彩染之衣覆蔽天宫,
彼诸衣之影尚不可得,其贪何由而生。
77同样地,在人类之中,当青年们净化自身时,
他们舍离了同类的羁绊,因了悟法而成为善守戒者。
Kharājinā jaṭilā paṅkadantā, dummakkharūpā ye mantaṃ jappanti ; Kaccinnu te mānusake payoge, idaṃ vidū parimuttā apāyā. Pāpāni kammāni karetha rāja, bahussuto ce na careyya dhammaṃ; Sahassavedopi na taṃ paṭicca, dukkhā pamucce caraṇaṃ apatvā. Sahassavedopi na taṃ paṭicca, dukkhā pamucce caraṇaṃ apatvā; Maññāmi vedā aphalā bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇaññeva saccaṃ. Na heva vedā aphalā bhavanti, sasaṃyamaṃ caraṇaññeva saccaṃ; Kittiñhi pappoti adhicca vede, santiṃ puṇāti caraṇena danto. Bhaccā mātā pitā bandhū, yena jāto sayeva so; Uddālako ahaṃ bhoto , sottiyākulavaṃsako . Kathaṃ bho brāhmaṇo hoti, kathaṃ bhavati kevalī; Kathañca parinibbānaṃ, dhammaṭṭho kinti vuccati. Niraṃkatvā aggimādāya brāhmaṇo, āpo siñcaṃ yajaṃ usseti yūpaṃ; Evaṃkaro brāhmaṇo hoti khemī, dhamme ṭhitaṃ tena amāpayiṃsu. Na suddhi secanenatthi, nāpi kevalī brāhmaṇo; Na khantī nāpi soraccaṃ, nāpi so parinibbuto. Kathaṃ so brāhmaṇo hoti, kathaṃ bhavati kevalī; Kathañca parinibbānaṃ, dhammaṭṭho kinti vuccati. Akhettabandhū amamo nirāso, nillobhapāpo bhavalobhakhīṇo; Evaṃkaro brāhmaṇo hoti khemī, dhamme ṭhitaṃ tena amāpayiṃsu. Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; Sabbeva soratā dantā, sabbeva parinibbutā; Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ, atthi seyyotha pāpiyo. Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; Sabbeva soratā dantā, sabbeva parinibbutā; Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ, natthi seyyotha pāpiyo. Khattiyā brāhmaṇā vessā, suddā caṇḍālapukkusā; Sabbeva soratā dantā, sabbeva parinibbutā. Sabbesaṃ sītibhūtānaṃ, natthi seyyotha pāpiyo; Panatthaṃ carasi brahmaññaṃ, sottiyākulavaṃsataṃ. Nānārattehi vatthehi, vimānaṃ bhavati chāditaṃ; Na tesaṃ chāyā vatthānaṃ, so rāgo anupajjatha. Evameva manussesu, yadā sujjhanti māṇavā; Te sajātiṃ pamuñcanti , dhammamaññāya subbatāti.
488. 莲藕本生(五)
488. Bhisajātakaṃ (5)
78愿他在这里得到马、牛、银、金,还有合意的妻子;
婆罗门啊,愿那个拿了您莲藕的人,妻儿具足。
79愿他佩花环、涂迦尸檀香,愿他子孙满堂;
愿他于诸欲乐中深怀渴盼,婆罗门啊,愿那个拿走您莲藕者,如此成就。
80愿他耕作获丰收,声名远扬;居家有子,财富具足,诸欲圆满。
愿他不见衰老,安住家中,婆罗门啊,便是那个拿走你莲藕的人。
81愿他成为刹帝利,威能降伏,作王中之王,具大威力,声名远扬;
愿他统治四方大地,婆罗门,那偷吃了你莲藕的人。
82愿他为未离贪之婆罗门,耽习吉时星宿之术;
愿威名国主敬奉其人——婆罗门啊,取走你莲根者,正是此人。
83愿一切世人认定他是通晓一切吠陀的学者,苦行者中的俊杰;
愿各地的人们聚集起来一同礼敬他——婆罗门啊,那位取走你莲藕的人。
84愿他凭帝释天神的恩赐,享用这座四众云集、繁荣富足的殊胜村落;
愿他在未离贪欲的状态下死去,婆罗门,就是那个偷了你藕茎的人。
85愿他在朋友中间当上村长,伴着舞蹈和歌声尽情欢乐;
愿他不因国王而遭遇任何灾祸,婆罗门啊,那个偷走你藕茎的人。
86愿征服大地的独一之王,立她为千女之首;
婆罗门啊,愿那夺你莲藕的女子,成为女中至胜。
87当一切仙人聚集之时,她当心无动摇,享用美味;
愿她因所得而骄矜自得,婆罗门,她正是拿走你莲藕的人。
88愿他成为大寺的常住者,愿他成为伽姜伽罗的新营造者;
愿他花一整天做一扇窗孔,婆罗门,就是那个偷走你莲藕的人。
89让他被六百条套索所绑缚,从那可爱的树林被拖往王城。
让他被刺棒与赶牛棒所捶打,婆罗门,就是那个取走你莲藕的人。
90让他戴着阿拉克花环,双耳被锡钉刺穿,遭棍棒击打,去到蛇的嘴边。
让他夹着钵沿街乞食去吧,婆罗门,就是那个吃了你莲藕的人。
91如果有人真的把未丢失的说成已丢失,那就让他得到欲乐,尽情享受吧。
又或者,尊者,任谁若心怀猜忌(怀疑他人偷藕),就让他死在自家屋中吧。
92人们游走于世间,四处寻觅,对多数人而言,所寻正是这可爱合意之物。
有情世间中,欲乐可爱、合意,为何圣者们却不称赞欲乐?
93因为于欲乐中,人们遭受杀害与绑缚;于欲乐中,苦与恐惧生起。
众生主宰们放逸于诸欲中,因愚痴而造作种种恶业。
94那些恶法者造下恶业,身坏命终,便堕入地狱。
因见感官欲乐的过患,所以仙人们不赞叹欲乐。
95我试探着,将仙人的藕根取至岸边,置于干地。
清净无恶的仙人们安住于此,梵行者,这些藕根是你的。
96他们既不是伶人,也不是玩伴;既不是你的亲戚,也不是你的朋友。
千眼的天王,你依凭什么,与这些仙人一同游乐?
97您是我的老师,也是我的父亲,梵天神啊,这乃是堕落者的依怙;
智慧广大者,请宽恕这一时的过失吧,智者从不会被愤怒所左右。
98仙人一夜善安住,得见天神众生主;
愿诸贤者皆欢喜,婆罗门已还莲藕。
99我、舍利弗、目犍连与迦叶,
阿那律、富楼那与阿难,当时我们七人为兄弟。
100那时,莲华色比丘尼为姐,久寿多罗宫女为仆;
那时,质多居士为仆,娑多耆罗为夜叉。
101那时,巴利耶为象王,那献蜜者为上首猿王;
那时,迦留陀夷为帝释天神。你们应当这样忆持这本生。
Assaṃ gavaṃ rajataṃ jātarūpaṃ, bhariyañca so idha labhataṃ manāpaṃ; Puttehi dārehi samaṅgi hotu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Mālañca so kāsikacandanañca, dhāretu puttassa bahū bhavantu; Kāmesu tibbaṃ kurutaṃ apekkhaṃ, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Pahūtadhañño kasimā yasassī, putte gihī dhanimā sabbakāme; Vayaṃ apassaṃ gharamāvasātu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. So khattiyo hotu pasayhakārī, rājābhirājā balavā yasassī; Sa cāturantaṃ mahimāvasātu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. So brāhmaṇo hotu avītarāgo, muhuttanakkhattapathesu yutto; Pūjetu naṃ raṭṭhapatī yasassī, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Ajjhāyakaṃ sabbasamantavedaṃ , tapassīnaṃ maññatu sabbaloko; Pūjentu naṃ jānapadā samecca, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Catussadaṃ gāmavaraṃ samiddhaṃ, dinnañhi so bhuñjatu vāsavena; Avītarāgo maraṇaṃ upetu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. So gāmaṇī hotu sahāyamajjhe, naccehi gītehi pamodamāno; So rājato byasana mālattha kiñci, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Yaṃ ekarājā pathaviṃ vijetvā, itthīsahassāna ṭhapetu aggaṃ; Sīmantinīnaṃ pavarā bhavātu, bhisāni te brāhmaṇa yā ahāsi. Isīnañhi sā sabbasamāgatānaṃ, bhuñjeyya sāduṃ avikampamānā; Carātu lābhena vikatthamānā, bhisāni te brāhmaṇa yā ahāsi. Āvāsiko hotu mahāvihāre, navakammiko hotu gajaṅgalāyaṃ ; Ālokasandhiṃ divasaṃ karotu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. So bajjhatū pāsasatehi chabbhi , rammā vanā niyyatu rājadhāniṃ ; Tuttehi so haññatu pācanehi, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Alakkamālī tipukaṇṇaviddho, laṭṭhīhato sappamukhaṃ upetu; Sakacchabandho visikhaṃ carātu, bhisāni te brāhmaṇa yo ahāsi. Yo ve anaṭṭhaṃva naṭṭhanti cāha, kāmeva so labhataṃ bhuñjatañca ; Agāramajjhe maraṇaṃ upetu, yo vā bhonto saṅkati kañcideva . Yadesamānā vicaranti loke, iṭṭhañca kantañca bahūnametaṃ; Piyaṃ manuññaṃ cidha jīvaloke, kasmā isayo nappasaṃsanti kāme. Kāmesu ve haññare bajjhare ca, kāmesu dukkhañca bhayañca jātaṃ; Kāmesu bhūtādhipatī pamattā, pāpāni kammāni karonti mohā. Te pāpadhammā pasavetva pāpaṃ, kāyassa bhedā nirayaṃ vajanti; Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, tasmā isayo nappasaṃsanti kāme. Vīmaṃsamāno isino bhisāni, tīre gahetvāna thale nidhesiṃ; Suddhā apāpā isayo vasanti, etāni te brahmacārī bhisāni. Na te naṭā no pana kīḷaneyyā, na bandhavā no pana te sahāyā; Kismiṃ vupatthambha sahassanetta, isīhi tvaṃ kīḷasi devarāja. Ācariyo mesi pitā ca mayhaṃ, esā patiṭṭhā khalitassa brahme; Ekāparādhaṃ khama bhūripañña, na paṇḍitā kodhabalā bhavanti. Suvāsitaṃ isinaṃ ekarattaṃ, yaṃ vāsavaṃ bhūtapatiddasāma; Sabbeva bhonto sumanā bhavantu, yaṃ brāhmaṇo paccupādī bhisāni. Ahañca sāriputto ca, moggallāno ca kassapo; Anuruddho puṇṇo ānando, tadāsuṃ satta bhātaro. Bhaginī uppalavaṇṇā ca, dāsī khujjuttarā tadā; Citto gahapati dāso, yakkho sātāgiro tadā. Pālileyyo tadā nāgo, madhudo seṭṭhavānaro; Kāḷudāyī tadā sakko, evaṃ dhāretha jātakanti.
489. 苏卢支本生(6)
489. Surucijātakaṃ (6)
102我是苏卢支的王后、正妻,最初被迎娶之人。
整整一万年,自苏卢支迎娶我以来(他都如此)。
103婆罗门,那位毗提诃之王、米提罗之主苏卢支,
我不记得曾以身、以语、以意对他有过半点轻慢。
无论明处暗处,我未曾轻慢苏卢支;
104以此谛实语,贤仙,愿我得子。
若我所言虚妄,愿我头颅裂为七瓣。
105我的婆婆便是我的母亲,我的公公便是我的父亲。
婆罗门啊,只要他们尚在人间,他们就是我的导师。
106我以不害为乐,依正法而自行。
我恭敬地侍奉他们,日夜不曾懈怠。
107凭此真实之语,仙人啊,愿我得生儿子!
若我所说为虚妄,就让我的头顶裂成七瓣。
108婆罗门,一万六千位女子,皆是(与我)共侍一夫的姐妹(妃子)。
于她们之中,我未曾生起嫉妒与愤怒,无论何时皆不曾有。
109我以她们的利益为喜乐,于我而言,没有一个人是可憎厌的。
如同怜惜自己一般,我常悲悯一切共侍一夫的姐妹。
110仙人啊,凭此真实语,愿儿子出生。
若我出言虚妄,愿我头颅裂为七瓣。
111对奴仆、工人与侍从,及其他依我而活者,
我恒以正法相待,常怀喜悦。
112以此真实语,仙人啊,愿儿子降生;
若我所言虚妄,愿我头顶裂为七瓣。
113对于沙门、婆罗门,以及其他乞食者,
我常亲手清净供养饮食,未曾懈怠。
114凭此真实语,仙人啊,愿儿子降生!
若我说了妄语,愿我的头裂成七瓣。
115十四日、十五日,以及每半月中的第八日;
在殊胜的布萨日,圆满具足八支;
我受持布萨戒,恒以戒律防护自身。
116仙人,以此真实语,愿儿子降生!
若我所言虚妄,就让我的头裂成七瓣。
117声名远播的公主啊,所有这些功德,你都具足。
贤善者啊,你所称叹于己的这些品质,在你身上确实都具足。
118刹帝利种姓圆满,出身高贵,声名远扬;
毗提诃人之法王——今有一子,将为你而降生。
119你身着垢衣,满身尘垢,悬立于虚空之中,
您所宣说的话语,悦耳称心,深深沁入我心。
120您是从天界而来的天神,还是具大神通的仙人?
您是何人,来到此处?请您告知我您的来历。
121善法堂中天众集,所礼敬者我即是;
我乃千眼天帝释,今已来至汝面前。
122在这人世间,那位行为端正的女子。
具足智慧与戒德,敬婆婆如天,忠贞于丈夫。
123对于这样一位善慧、行止清净的女子,
诸天人与非人,皆前来拜见这位人间女子。
124而您,贤女啊,因往昔的善业与善行,
今生生于王族,一切欲乐悉皆圆满。
125公主啊,你于今生与他世两处,皆已获得胜彩;
此生得名望,命终生天界。
126愿须弥陀长久安乐,请你善护自身的法。
我今将往天界去,见你是我所爱乐的。
Mahesī surucino bhariyā, ānītā paṭhamaṃ ahaṃ; Dasa vassasahassāni, yaṃ maṃ surucimānayi. Sāhaṃ brāhmaṇa rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ; Nābhijānāmi kāyena, vācāya uda cetasā; Suruciṃ atimaññittha , āvi vā yadi vā raho. Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. Bhattu mama sassu mātā, pitā cāpi ca sassuro; Te maṃ brahme vinetāro, yāva aṭṭhaṃsu jīvitaṃ. Sāhaṃ ahiṃsāratinī, kāmasā dhammacārinī ; Sakkaccaṃ te upaṭṭhāsiṃ, rattindivamatanditā. Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. Soḷasitthisahassāni, sahabhariyāni brāhmaṇa; Tāsu issā vā kodho vā, nāhu mayhaṃ kudācanaṃ. Hitena tāsaṃ nandāmi, na ca me kāci appiyā; Attānaṃvānukampāmi, sadā sabbā sapattiyo. Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. Dāse kammakare pesse , ye caññe anujīvino; Pesemi sahadhammena, sadā pamuditindriyā. Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. Samaṇe brāhmaṇe cāpi, aññe cāpi vanibbake; Tappemi annapānena, sadā payatapāṇinī. Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. Cātuddasiṃ pañcaddasiṃ , yā ca pakkhassa aṭṭhamī ; Pāṭihāriyapakkhañca, aṭṭhaṅgasusamāgataṃ ; Uposathaṃ upavasāmi , sadā sīlesu saṃvutā. Etena saccavajjena, putto uppajjataṃ ise; Musā me bhaṇamānāya, muddhā phalatu sattadhā. Sabbeva te dhammaguṇā, rājaputti yasassini; Saṃvijjanti tayi bhadde, ye tvaṃ kittesi attani. Khattiyo jātisampanno, abhijāto yasassimā; Dhammarājā videhānaṃ, putto uppajjate tava . Dummī rajojalladharo, aghe vehāyasaṃ ṭhito; Manuññaṃ bhāsase vācaṃ, yaṃ mayhaṃ hadayaṅgamaṃ. Devatānusi saggamhā, isi vāsi mahiddhiko; Ko vāsi tvaṃ anuppatto, attānaṃ me pavedaya. Yaṃ devasaṅghā vandanti, sudhammāyaṃ samāgatā; Sohaṃ sakko sahassakkho, āgatosmi tavantike. Itthiyo jīvalokasmiṃ, yā hoti samacārinī ; Medhāvinī sīlavatī, sassudevā patibbatā. Tādisāya sumedhāya, sucikammāya nāriyā; Devā dassanamāyanti, mānusiyā amānusā. Tvañca bhadde suciṇṇena, pubbe sucaritena ca; Idha rājakule jātā, sabbakāmasamiddhinī. Ayañca te rājaputti, ubhayattha kaṭaggaho; Devalokūpapattī ca, kittī ca idha jīvite. Ciraṃ sumedhe sukhinī, dhammamattani pālaya; Esāhaṃ tidivaṃ yāmi, piyaṃ me tava dassananti.
490. 四九〇·五近住戒本生(第七)
490. Pañcuposathikajātakaṃ (7)
127鸽子啊,如今你已无所挂虑,飞禽,你已无需为食物而忧了;
鸽子尊者,您忍着饥渴,为何还要持守近住戒呢?
128从前我贪恋一只雌鸽,我俩就在这片地方嬉戏玩乐;
后来捕鸟人捉走了她,我无奈与她分离。
129因变异而与她离散,我领受意所生之受;
是故守持布萨斋戒,愿贪欲不复重来。
130蜿蜒而行的蛇啊,你舌分两叉,以毒牙为器,毒性可怖;
你忍受着饥饿和口渴,长身者啊,为什么还要守布萨呢?
131村长的公牛强壮有力,毛色与力量俱佳;
它踩踏了我,我愤怒地咬了它;它遂为剧痛所摧,因而丧命。
132那时,人们从村子里出来,哭泣哀嚎,又纷纷离去;
因此,我守护这布萨戒,愿愤怒再也不回到我这里。
133墓地里,死者之肉众多,模样诱人,正是你所喜食的食物;
你忍受着饥渴,豺狼,为何你却成了持守布萨戒者?
134你钻入大象的肚腹,贪着腐尸,嗜食象肉而沉迷。
炎热的风与毒烈的阳光,将大象的粪道烤得干涸。
135尊者,我消瘦而苍白,没有可出去的路。
忽然大云降下暴雨,将那粪道淋得透湿。
136于是,尊者,我便从中出来,犹如明月出离罗睺之口。
正因如此,我护持布萨戒,愿贪欲不再重返我身。
137从前你行走在蚁丘上,压碎蚂蚁。
您忍受着饥渴,熊啊,为何成了持布萨者?
138我轻贱自己的住处,心生贪求,便前往末罗村。
于是村中的人们跑出来,以弓痛打了我。
139彼头颅碎裂,遍体血污,还归自舍;
是故我持守布萨,愿贪欲莫再复来。
140尊者,您所问我们的,我们皆已如我们所知回答。
我们也想请问您,尊者:梵行者,您为何持守布萨呢?
141曾有一位无染的独觉佛,在我的净修林中安坐片刻。
他洞悉了我的一切去来、名字、族姓及一切行迹。
142未曾顶礼彼双足,亦以怀慢故不请问;
是故我持布萨戒,愿慢于我莫复还来。
Appossukko dāni tuvaṃ kapota, vihaṅgama na tava bhojanattho; Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko kapota . Ahaṃ pure giddhigato kapotiyā, asmiṃ padesasmimubho ramāma; Athaggahī sākuṇiko kapotiṃ, akāmako tāya vinā ahosiṃ. Nānābhavā vippayogena tassā, manomayaṃ vedana vedayāmi ; Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, rāgo mamaṃ mā punarāgamāsi. Anujjugāmī uragā dujivha , dāṭhāvudho ghoravisosi sappa; Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko nu dīgha . Usabho ahū balavā gāmikassa, calakkakū vaṇṇabalūpapanno; So maṃ akkami taṃ kupito aḍaṃsi, dukkhābhituṇṇo maraṇaṃ upāgā . Tato janā nikkhamitvāna gāmā, kanditvā roditvā apakkamiṃsu; Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, kodho mamaṃ mā punarāgamāsi. Matāna maṃsāni bahū susāne, manuññarūpaṃ tava bhojane taṃ; Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko siṅgāla . Pavisi kucchiṃ mahato gajassa, kuṇape rato hatthimaṃsesu giddho ; Uṇho ca vāto tikhiṇā ca rasmiyo, te sosayuṃ tassa karīsamaggaṃ. Kiso ca paṇḍū ca ahaṃ bhadante, na me ahū nikkhamanāya maggo; Mahā ca megho sahasā pavassi, so temayī tassa karīsamaggaṃ. Tato ahaṃ nikkhamisaṃ bhadante, cando yathā rāhumukhā pamutto; Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, lobho mamaṃ mā punarāgamāsi. Vammīkathūpasmiṃ kipillikāni, nippothayanto tuvaṃ pure carāsi; Khudaṃ pipāsaṃ adhivāsayanto, kasmā bhavaṃposathiko nu accha . Sakaṃ niketaṃ atihīḷayāno , atricchatā mallagāmaṃ agacchiṃ; Tato janā nikkhamitvāna gāmā, kodaṇḍakena paripothayiṃsu maṃ. So bhinnasīso ruhiramakkhitaṅgo, paccāgamāsiṃ sakaṃ niketaṃ; Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, atricchatā mā punarāgamāsi. Yaṃ no apucchittha tuvaṃ bhadante, sabbeva byākarimha yathā pajānaṃ; Mayampi pucchāma tuvaṃ bhadante, kasmā bhavaṃposathiko nu brahme. Anūpalitto mama assamamhi, paccekabuddho muhuttaṃ nisīdi; So maṃ avedī gatimāgatiñca, nāmañca gottaṃ caraṇañca sabbaṃ. Evampahaṃ vandi na tassa pāde, na cāpi naṃ mānagatena pucchiṃ; Tasmā ahaṃposathaṃ pālayāmi, māno mamaṃ mā punarāgamāsīti.
491. 大孔雀本生(第八)
491. Mahāmorajātakaṃ (8)
143倘若我是因钱财才被你捉住,莫要杀我,活捉即可;
朋友,将我带到国王面前吧,我想你将获得丰厚的财物。
144今日我搭在弓弦上的利箭,并非为了射杀你而来,
我这就为你解开罗网,还孔雀王自在而去。
145你寻迹追随了我整整七年,日夜忍受着饥渴;
既如此,我已落入罗网、束缚加身,你为何想令我解脱?
146你是否已戒除杀生,是否已给予一切众生无畏?
你出于何种缘故,想要将我这个落入罗网、深陷束缚的人释放?
147请告诉我,一个戒除杀生的人;以及那给予一切众生无畏的人。
孔雀王啊,我向您请教其中义理:如此之人,身坏命终后,能得何等安乐?
148我宣说,那远离杀生、施与一切众生无畏的人,
他在现世即赢得称誉,身坏命终后,亦将往生天界。
149或言无天人,命者于此灭;
善恶果亦尔,布施愚者立。
我因信受阿拉汉语,故今捕害此诸禽鸟;
150日月二者皎然可见,游行虚空遍照光明。
世间的人们是怎样说的——他们属此世间,还是属他世间?
151月亮与太阳,二者皆为善见,运行于虚空,遍照放光明。
他们不属于此世,而属于他方世界,在人世间,人们便称他们为天神。
152那些否认业报、不承认业的虚无论者,其低劣论调就在此被彻底破斥。
愚人妄说:善行恶行无果,布施亦无果报。
153汝此言实为真谛,布施岂得无果乎?
善恶业果若当如是,则施与徒设之论云何得立?
154云何而作,云何而行,所修何法,依止何者,以何苦行功德?
请为我解说这其中的义理,孔雀王,令我不至堕入地狱。
155世间所有身着袈裟、出家无家的沙门,
这些寂静者清晨适时外出乞食,因已舍离了非时的游方。
156你在适当的时刻前往他们那里,问出你心中所喜欢的问题;
他们将随其所知,为你解说此世与他世的义利。
157犹如蛇蜕去陈旧的老皮,犹如青翠的树木落下枯黄的叶子;
我那猎人的本性已全然舍断,今日我便舍离这猎人的身份。
158还有那些被我束缚在屋中的鸟儿,成百上千只;
今日我以生命还予群鸟,令其解脱,各归巢穴;
159我本是林中猎人,手持罗网,欲害那声名远扬的孔雀之王。
Sace hi tyāhaṃ dhanahetu gāhito, mā maṃ vadhī jīvagāhaṃ gahetvā; Rañño ca maṃ samma upantikaṃ nehi, maññe dhanaṃ lacchasinapparūpaṃ. Na me ayaṃ tuyha vadhāya ajja, samāhito cāpadhure khurappo; Pāsañca tyāhaṃ adhipātayissaṃ, yathāsukhaṃ gacchatu morarājā. Yaṃ satta vassāni mamānubandhi, rattindivaṃ khuppipāsaṃ sahanto; Atha kissa maṃ pāsavasūpanītaṃ, pamuttave icchasi bandhanasmā. Pāṇātipātā virato nusajja, abhayaṃ nu te sabbabhūtesu dinnaṃ; Yaṃ maṃ tuvaṃ pāsavasūpanītaṃ, pamuttave icchasi bandhanasmā. Pāṇātipātā viratassa brūhi, abhayañca yo sabbabhūtesu deti; Pucchāmi taṃ morarājetamatthaṃ, ito cuto kiṃ labhate sukhaṃ so. Pāṇātipātā viratassa brūmi, abhayañca yo sabbabhūtesu deti; Diṭṭheva dhamme labhate pasaṃsaṃ, saggañca so yāti sarīrabhedā. Na santi devā iti āhu eke, idheva jīvo vibhavaṃ upeti; Tathā phalaṃ sukatadukkaṭānaṃ, dattupaññattañca vadanti dānaṃ; Tesaṃ vaco arahataṃ saddahāno, tasmā ahaṃ sakuṇe bādhayāmi. Cando ca suriyo ca ubho sudassanā, gacchanti obhāsayamantalikkhe; Imassa lokassa parassa vā te, kathaṃ nu te āhu manussaloke. Cando ca suriyo ca ubho sudassanā, gacchanti obhāsayamantalikkhe; Parassa lokassa na te imassa, devāti te āhu manussaloke. Ettheva te nīhatā hīnavādā, ahetukā ye na vadanti kammaṃ; Tathā phalaṃ sukatadukkaṭānaṃ, dattupaññattaṃ ye ca vadanti dānaṃ. Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavedaṃ , kathañhi dānaṃ aphalaṃ bhaveyya ; Tathā phalaṃ sukatadukkaṭānaṃ, dattupaññattañca kathaṃ bhaveyya. Kathaṃkaro kintikaro kimācaraṃ, kiṃ sevamāno kena tapoguṇena; Akkhāhi me morarājetamatthaṃ, yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyyaṃ. Ye keci atthi samaṇā pathabyā, kāsāyavatthā anagāriyā te; Pātova piṇḍāya caranti kāle, vikālacariyā viratā hi santo. Te tattha kālenupasaṅkamitvā, pucchāhi yaṃ te manaso piyaṃ siyā; Te te pavakkhanti yathāpajānaṃ, imassa lokassa parassa catthaṃ. Tacaṃva jiṇṇaṃ urago purāṇaṃ, paṇḍūpalāsaṃ harito dumova; Esappahīno mama luddabhāvo, jahāmahaṃ luddakabhāvamajja. Ye cāpi me sakuṇā atthi baddhā, satāninekāni nivesanasmiṃ; Tesampahaṃ jīvitamajja dammi, mokkhañca te pattā sakaṃ niketaṃ. Luddo carī pāsahattho araññe, bādhetu morādhipatiṃ yasassiṃ;
我绑住那位尊贵有名的孔雀王后,它却从痛苦中得以解脱——愿我亦能如它那样解脱。
Bandhitvā morādhipatiṃ yasassiṃ, dukkhā sa pamucci yathāhaṃ pamuttoti.
492. 木匠猪本生(九)
492. Tacchasūkarajātakaṃ (9)
160在寻寻觅觅中,我们走遍了群山与林野;
为寻找亲人,我曾四方游历,如今终于寻获了他们。
161这里有丰足的根茎与果实,食物亦很充裕;
这些山川河流如此悦意,居于此处必当安乐。
162我即在此住下,与所有亲族一起;
少欲无求,无疑无忧,无有恐怖。
163别处另寻栖身处,我等仇敌在此间。达恰啊,
它来此残杀野猪,专挑上等的,一头又一头。
164谁是我们的敌人,谁又是闻讯而来的亲族?
他破坏难以破坏的,被问的诸位,请将那事告知于我。
165鬃毛竖立的狮子,兽王,身强力壮,以利牙为武器的猛兽。
木匠啊,它来到这里杀害野猪,专挑最好的杀。
166我们并非没有獠牙,力量凝聚于全身。
我们大家团结一致,去制服那独行者。
167木匠啊,你所说的言语,深入人心,听来悦耳。
纵使有人从战场上逃逸,我们随后也必将其击杀。
168今日你可曾远离杀生?是否已向一切众生施与无畏?
你难道没有杀生的獠牙吗?为何如同可怜愍者,已入群中,却独自在此忧思?
169我并非没有獠牙,力量也凝聚于身;
看到亲族们和合地聚在一起,因此我独自一人在林中忧愁。
170往昔,这些人为恐惧所驱,纷纷逃向四方,寻求庇护;
如今他们又聚集一处,共住一处,在他们安住之处,他们难以被我战胜。
171彼有良首,和合同心,众口一辞;
若彼同心害我,故我不愿与之为伍。
172帝释天神独力便能降伏阿修罗,鹰隼单凭强力摧伏群鸟;
独虎闯入兽群,也将最强的一一击杀,它本具这般力量。
173纵有帝释、鹰隼与兽王猛虎,
亦难制伏团结和睦的亲族。
174那些名为昆比拉的鸟,群聚而飞,结队而行,
和合共聚一处,齐齐飞起翱翔。
175正当它们展翅翱翔之际,有一只却退避一旁;
那鹰便猛扑而下,它的下场如同遭遇虎噬。
176为结发苦行者所鼓动,受那残忍的、以肉为眼者所驱使;
那长牙者(虎)冲入长牙猪群之中,自以为仍如往昔(般轻易取胜);
177善哉,众多亲属,乃至林中的树木;
群猪齐心协力,于险道中杀死了老虎。
178群猪将婆罗门与老虎双双杀死。
它们兴高采烈,欢喜踊跃,发出巨大的欢呼声。
179群猪聚于榕树之下,善集一处。
他们为木匠灌顶,说道:“你便是我们的王,我们的主。”
Yadesamānā vicarimha, pabbatāni vanāni ca; Anvesaṃ vicariṃ ñātī, teme adhigatā mayā. Bahuñcidaṃ mūlaphalaṃ, bhakkho cāyaṃ anappako; Rammā cimā girīnajjo , phāsuvāso bhavissati. Idhevāhaṃ vasissāmi, saha sabbehi ñātibhi; Appossukko nirāsaṅkī, asoko akutobhayo. Aññampi leṇaṃ pariyesa, sattu no idha vijjati; So taccha sūkare hanti, idhāgantvā varaṃ varaṃ. Ko numhākaṃ idha sattu, ko ñātī susamāgate; Duppadhaṃse padhaṃseti, taṃ me akkhātha pucchitā. Uddhaggarājī migarājā, balī dāṭhāvudho migo; So taccha sūkare hanti, idhāgantvā varaṃ varaṃ. Na no dāṭhā na vijjanti , balaṃ kāye samohitaṃ; Sabbe samaggā hutvāna, vasaṃ kāhāma ekakaṃ. Hadayaṅgamaṃ kaṇṇasukhaṃ, vācaṃ bhāsasi tacchaka; Yopi yuddhe palāyeyya, tampi pacchā hanāmase. Pāṇātipātā virato nu ajja, abhayaṃ nu te sabbabhūtesu dinnaṃ; Dāṭhā nu te migavadhāya na santi, yo saṅghapatto kapaṇova jhāyasi. Na me dāṭhā na vijjanti, balaṃ kāye samohitaṃ; Ñātī ca disvāna sāmaggī ekato, tasmā ca jhāyāmi vanamhi ekako. Imassudaṃ yanti disodisaṃ pure, bhayaṭṭitā leṇagavesino puthu; Te dāni saṅgamma vasanti ekato, yatthaṭṭhitā duppasahajja te mayā. Pariṇāyakasampannā, sahitā ekavādino; Te maṃ samaggā hiṃseyyuṃ, tasmā nesaṃ na patthaye . Ekova indo asure jināti, ekova seno hanti dije pasayha; Ekova byaggho migasaṅghapatto, varaṃ varaṃ hanti balañhi tādisaṃ. Na heva indo na seno, napi byaggho migādhipo; Samagge sahite ñātī, na byagghe kurute vase. Kumbhīlakā sakuṇakā, saṅghino gaṇacārino; Sammodamānā ekajjhaṃ, uppatanti ḍayanti ca. Tesañca ḍayamānānaṃ, ekettha apasakkati ; Tañca seno nitāḷeti, veyyagghiyeva sā gati. Ussāhito jaṭilena, luddenāmisacakkhunā; Dāṭhī dāṭhīsu pakkhandi, maññamāno yathā pure. Sādhu sambahulā ñātī, api rukkhā araññajā; Sūkarehi samaggehi, byaggho ekāyane hato. Brāhmaṇañceva byagghañca, ubho hantvāna sūkarā. Ānandino pamuditā, mahānādaṃ panādisuṃ. Te su udumbaramūlasmiṃ, sūkarā susamāgatā; Tacchakaṃ abhisiñciṃsu, ‘‘tvaṃ no rājāsi issaro’’ti.
493. 大商主本生(第十篇)
493. Mahāvāṇijajātakaṃ (10)
180商人们从各方汇聚,结成商队;
他们推举一位商主,为求财富而启程。
181他们踏入了那片荒野,食物稀缺,水源匮乏。
遥见一棵大榕树,树荫清凉,景致宜人。
182那些商人便在树荫下席地而坐。
商人们被愚痴所覆蔽,共同商议。
183这棵树青润多汁,仿佛有水流淌一般;
来吧,商人们,我们砍下它最前端的那根树枝。
184那截树枝被砍下后,果然流出了清澈纯净的水。
商人们在那里沐浴、饮水,尽兴享用。
185接着,这群被愚痴蒙蔽的愚人又一起合计起来。
来,商人们,我们砍下它右边那枝。
186斫断之处随斧涌,米肉饭食丰且盈;
少水浓稠麦糜粥,复有姜与豆羹并。
187商人们在那里又吃又嚼,尽情餍足;
第三次,那些被愚痴所蔽的愚人又生起这样的念头:
“来吧,我们把这棵树西边的枝条也砍掉!”商人们说。
188那树枝一经砍断,便涌出了盛装的女人。
身着种种彩衣与饰物,佩戴宝珠耳环,
189那些商人,还有二十五位女子,
众人环绕那棵树,聚集在它的树荫下。
190商人们与那些女子尽情享乐之后,
这些为愚痴所蒙蔽的愚者,又一同合计出第四个主意:
“来,我们将这棵树北边的枝干砍下,诸位商主。”
191那枝干才一砍断,便流出了许多珍珠与琉璃,
还有白银、黄金,以及种种毡毯与卧具。
192既有迦尸出产的布料,又有羊毛织成的毯子。
那些商人就在那里把货物捆扎成担后,便随心所欲地取用了。
193接着,那群为愚痴所覆蔽的愚人,又想出了第五个主意。
“来,我们砍断它的根,或许还能得到更多。”
194这时,那位商队首领站起身,双手合十,恳求道:
尼拘律犯了什么过错?商人们,愿你们吉祥如意。
195前方的枝条布施了水,南方的枝条则供给食物与饮品;
西方枝条能赐予女子,北方枝条满足一切欲乐;
尼拘律犯了什么过错?商人们,愿你们吉祥如意。
196不论在哪棵树的荫凉下,安坐或躺卧——
他不应折断那棵树的树枝,因为背叛朋友者,实为恶人。
197他们却不听从,对一个人的话语置若罔闻,
手持锋利的斧头,朝它的根部砍去。
198接着,二十五头大象身披铠甲,冲了出来,
另有三百名弓箭手,六千名披甲之士。
199将这些杀掉,把那些捆绑,莫使他们活命逃脱;
除了商队首领之外,其余人等悉数焚为灰烬。
200因此,有智慧的人,明了自身的利益;
莫随贪欲而行,当调伏那如敌一般的心。
201如此了知过患,了知渴爱是苦的根源;
比丘离了渴爱,无有执取,以正念游行而住。
Vāṇijā samitiṃ katvā, nānāraṭṭhato āgatā; Dhanāharā pakkamiṃsu, ekaṃ katvāna gāmaṇiṃ. Te taṃ kantāramāgamma, appabhakkhaṃ anodakaṃ; Mahānigrodhamaddakkhuṃ, sītacchāyaṃ manoramaṃ. Te ca tattha nisīditvā, tassa rukkhassa chāyayā ; Vāṇijā samacintesuṃ, bālā mohena pārutā. Allāyate ayaṃ rukkho, api vārīva sandati; Iṅghassa purimaṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā. Sā ca chinnāva pagghari, acchaṃ vāriṃ anāvilaṃ; Te tattha nhatvā pivitvā, yāvaticchiṃsu vāṇijā. Dutiyaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā; Iṅghassa dakkhiṇaṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā. Sā ca chinnāva pagghari, sālimaṃsodanaṃ bahuṃ; Appodavaṇṇe kummāse, siṅgiṃ vidalasūpiyo . Te tattha bhutvā khāditvā , yāvaticchiṃsu vāṇijā; Tatiyaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā; Iṅghassa pacchimaṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā. Sā ca chinnāva pagghari, nāriyo samalaṅkatā; Vicitravatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā. Api su vāṇijā ekā, nāriyo paṇṇavīsati; Samantā parivāriṃsu , tassa rukkhassa chāyayā . Te tāhi paricāretvā , yāvaticchiṃsu vāṇijā; Catutthaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā; Iṅghassa uttaraṃ sākhaṃ, mayaṃ chindāma vāṇijā. Sā ca chinnāva pagghari, muttā veḷuriyā bahū; Rajataṃ jātarūpañca, kuttiyo paṭiyāni ca. Kāsikāni ca vatthāni, uddiyāni ca kambalā ; Te tattha bhāre bandhitvā, yāvaticchiṃsu vāṇijā. Pañcamaṃ samacintesuṃ, bālā mohena pārutā; Iṅghassa mūle chindāma, api bhiyyo labhāmase. Athuṭṭhahi satthavāho, yācamāno katañjalī; Nigrodho kiṃ parajjhati , vāṇijā bhaddamatthu te. Vāridā purimā sākhā, annapānañca dakkhiṇā; Nāridā pacchimā sākhā, sabbakāme ca uttarā; Nigrodho kiṃ parajjhati, vāṇijā bhaddamatthu te. Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako. Te ca tassānādiyitvā , ekassa vacanaṃ bahū; Nisitāhi kuṭhārīhi , mūlato naṃ upakkamuṃ. Tato nāgā nikkhamiṃsu, sannaddhā paṇṇavīsati; Dhanuggahānaṃ tisatā, chasahassā ca vammino. Ete hanatha bandhatha, mā vo muñcittha jīvitaṃ; Ṭhapetvā satthavāhaṃva, sabbe bhasmaṃ karotha ne. Tasmā hi paṇḍito poso, sampassaṃ atthamattano; Lobhassa na vasaṃ gacche, haneyyārisakaṃ manaṃ. Eva mādīnavaṃ ñatvā, taṇhā dukkhassa sambhavaṃ; Vītataṇho anādāno, sato bhikkhu paribbajeti.
494. 萨提那本生
494. Sādhinajātakaṃ (11)
202世间确实生起了一件稀有、令人毛竖之事——
一辆天车赫然显现,属于誉满天下的韦德哈王。
203那是一位大神通天子——天车御者摩得利,
他迎请了那位弥提罗城的韦德哈国王。
204来吧,请登上这辆车,王中之胜、四方之主;
三十三天的天人们,连同帝释天神一起,都想见到你。
那些天神正忆念着您,在善法堂中聚会。
205从那以后,那位名叫萨提那的王,毗提诃族的弥提罗之主;
登上了千匹神驹牵引的车乘,前往诸天神所在之处。
众天神见国王到来,皆欢喜相迎。
206善来,大王!你的到来甚是吉祥;
“请坐,王仙,于天王面前。”
207帝释天神也欢迎了那位毗提诃族王,弥提罗城的统治者。
天王帝释以欲乐之享与座席,向他致意相邀。
208好啊,你来到了,来到了自在天众的住处,真是善来!
王仙啊,请安住在这具足一切欲乐圆满的天界吧!
在这三十三天的天众中,享用非人的欲乐吧。
209我从前去到天界,便享受舞蹈、歌唱与音乐,
如今我在天界已无喜乐,是我的寿命已尽,还是死亡已近?
还是我迷乱了,人中至尊?
210汝寿未穷,死亦非远,人中雄杰,汝心无惑;
福德微薄,今于此地亲受其报。
211以天神威德而住吧,最胜之王,四方之主。
在这三十三天的天众中,享用非人的欲乐吧。
212犹如借来的车乘,犹如借来的财富;
如是,这种成就正是如此——依他人布施为缘而得。
213而我并不愿求此依他人布施而得之物;
自己造作的福德,才是我独有的财富。
214我将前往人间,广行众多善业;
由布施、正直行、自制与调伏。
行此事者今得安隐,后亦无所追悔;
215此即彼田,此金币与美耳环。
那些绿茵漫布的湿地,与这潺潺不息的河流。
216那些迷人的池塘,曾回荡着鸳鸯的和鸣,
曼陀罗花覆水面,红莲白莲共围绕;
昔执此等为我者,今向何方去不归。
217那些田地、那片土地,正是那些园林、树林与近处的空地;
那罗陀啊,不见了我的民众,四方于我,都显得空寂一片。
218我曾亲见那些天宫,光明遍照四方;
在天王面前,也在三十三天的诸天神面前。
219我住过天界的宫殿,享受过非人的欲乐;
在三十三天诸天神之中,一切欲乐悉皆圆满具足,
220我舍弃了那样的欲乐,是为了修福而来到这里;
我只践行正法,不以王权为所需。
221这是无棍杖加害的行道,由正自觉者所开示;
我将走上那条道路,善持戒者皆由此而行。
Abbhuto vata lokasmiṃ, uppajji lomahaṃsano; Dibbo ratho pāturahu, vedehassa yasassino. Devaputto mahiddhiko, mātali devasārathi; Nimantayittha rājānaṃ, vedehaṃ mithilaggahaṃ. Ehimaṃ rathamāruyha, rājaseṭṭha disampati; Devā dassanakāmā te, tāvatiṃsā saindakā; Saramānā hi te devā, sudhammāyaṃ samacchare. Tato ca rājā sādhino , vedeho mithilaggaho ; Sahassayuttamāruyha , agā devāna santike; Taṃ devā paṭinandiṃsu, disvā rājānamāgataṃ. Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; Nisīda dāni rājīsi , devarājassa santike. Sakkopi paṭinandittha, vedehaṃ mithilaggahaṃ; Nimantayittha kāmehi, āsanena ca vāsavo. Sādhu khosi anuppatto, āvāsaṃ vasavattinaṃ; Vasa devesu rājīsi, sabbakāmasamiddhisu; Tāvatiṃsesu devesu, bhuñja kāme amānuse. Ahaṃ pure saggagato ramāmi, naccehi gītehi ca vāditehi; So dāni ajja na ramāmi sagge, āyuṃ nu khīṇo maraṇaṃ nu santike; Udāhu mūḷhosmi janindaseṭṭha. Na tāyu khīṇaṃ maraṇañca dūre, na cāpi mūḷho naravīraseṭṭha; Tuyhañca puññāni parittakāni, yesaṃ vipākaṃ idha vedayittho . Vasa devānubhāvena, rājaseṭṭha disampati; Tāvatiṃsesu devesu, bhuñja kāme amānuse. Yathā yācitakaṃ yānaṃ, yathā yācitakaṃ dhanaṃ; Evaṃ sampadamevetaṃ, yaṃ parato dānapaccayā. Na cāhametamicchāmi, yaṃ parato dānapaccayā; Sayaṃkatāni puññāni, taṃ me āveṇikaṃ dhanaṃ. Sohaṃ gantvā manussesu, kāhāmi kusalaṃ bahuṃ; Dānena samacariyāya, saṃyamena damena ca; Yaṃ katvā sukhito hoti, na ca pacchānutappati. Imāni tāni khettāni, imaṃ nikkhaṃ sukuṇḍalaṃ; Imā tā haritānūpā, imā najjo savantiyo. Imā tā pokkharaṇī rammā, cakkavākapakūjitā ; Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca; Yassimāni mamāyiṃsu, kiṃ nu te disataṃ gatā. Tānīdha khettāni so bhūmibhāgo, teyeva ārāmavanupacārā ; Tameva mayhaṃ janataṃ apassato, suññaṃva me nārada khāyate disā. Diṭṭhā mayā vimānāni, obhāsentā catuddisā; Sammukhā devarājassa, tidasānañca sammukhā. Vutthaṃ me bhavanaṃ dibyaṃ , bhuttā kāmā amānusā; Tāvatiṃsesu devesu, sabbakāmasamiddhisu. Sohaṃ etādisaṃ hitvā, puññāyamhi idhāgato; Dhammameva carissāmi, nāhaṃ rajjena atthiko. Adaṇḍāvacaraṃ maggaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ; Taṃ maggaṃ paṭipajjissaṃ, yena gacchanti subbatāti.
495. 十婆罗门本生(十二)
495. Dasabrāhmaṇajātakaṃ (12)
222爱乐正法、意志坚稳的国王对维杜罗说:
维杜罗,你去寻访那些持戒、多闻的婆罗门。
223远离淫欲之法者,堪受我之饮食;
我等如法行布施,施于彼处果报大。
224大王,持戒具德、博学多闻的婆罗门实属难得。
远离淫欲之法的人,他们才可以受用食物。
225大王,婆罗门的种姓,确有十种。
请听我详细讲述其分别与辨析。
226拿着装满根并已封口的袋子
(他们)配制草药,为人沐浴,并持诵咒语。
227大王,那些如同医生一般的人,也被称为婆罗门;
大王,已向您说明,我们愿亲近那样的人。
228这些人已失却婆罗门身份,
(科拉比亚王这样说)
他们不被称作婆罗门;
维杜罗,你另寻他人吧,去寻求那些持戒且博闻的贤者。
229那些远离淫欲法的人,方可受用我的食物;
我们应如法行布施,施于彼处,能得大果报。
230他们拿着铃铛,走在前面一路摇响。
他们也前去传递消息,并勤习驾车的技艺。
231大王,彼等形同仆役,犹被称作婆罗门;
大王,此辈已为汝宣说——我等岂应向之顶礼供养?
232他们已舍离婆罗门身份,
(果拉比亚王如是说)
他们便不被称作婆罗门;
维杜罗,你当去寻找其他持戒多闻之人吧。
241那些彻底远离淫欲法的人,才堪受用我的食物供养。
我们要如法地作此布施,唯有如此供养,方能得大果报。
234那些婆罗门手持净水壶,拄着弯曲的手杖。
(那些婆罗门)将在村落与城镇中,辗转拜谒诸王(以求布施)。
若未得施与,无论在村庄还是山林,我们都不起身离去。
235大王,那些如同勒索者一般的人,也被称为婆罗门;
大王,如是之人既已宣说,我等自当归命依附;
236彼等已舍婆罗门之身,
高罗婆王如是说:
是人不名为婆罗门;
维杜罗,当另寻持戒多闻者。
237远离淫欲法者,方可受用我的食物;
我们当如法供养;于此布施,能得广大果报。
238腋毛、指甲与体毛长而杂乱,齿沾泥垢,头覆尘土;
遍体尘垢,这些乞食者四处游荡。
239大王,如同那些劈砍残桩之人,他们也被称为婆罗门,
大王,此已向您宣说,我们愿亲近那样的修行者。
240他们已弃婆罗门道,
拘罗比亚王作如是说:
是等不名为婆罗门;
维杜罗,当去寻求其他持戒精严、博学多闻的殊胜者。
233凡已远离淫欲之法者,方可受用我的食物;
我们应当如法施与供养,布施于彼处,能得大果报。
242诃梨勒果、余甘子、芒果、阎浮果、毗醯勒果。
面包果、齿木,木苹果与枣子。
243王树材、成捆的甘蔗、烟管与蜜蜡膏;
种种货物,他们叫卖着,人主啊。
244国王啊,此辈犹如商贾,却也妄称婆罗门;
大王,既已明示,如此之人,我等当予讨伐惩戒。
245他们已远离婆罗门身份,
(俱卢王如是说)
他们不被称为婆罗门,
维杜罗,应去寻求其他具戒、多闻的人。
247却耕作经商,畜养山羊绵羊。
他们嫁出少女,又迎娶新娘、结成婚配。
248他们与庵婆多族及吠舍等同,他们也被称作婆罗门;
大王,已向您说明,我们愿亲近那样的人。
249这些人,已偏离了婆罗门本分,
(高罗毗耶王所说)
他们不配称为婆罗门;
维杜罗,你当寻求其他持戒且多闻的人。
250凡已远离淫欲法者,方可受用我的食物;
我们要如法行布施,施于彼处能得大果报。
251村间诸国师,食他所置施;
彼阉烙之辈,遍问于众人。
252在那里,牲畜也遭到宰杀,水牛、猪、山羊;
大王,那些与屠夫无异者,竟也被称为婆罗门;
大王,已为汝宣说,我等向如是者伏地顶礼;
253彼等已舍离婆罗门之道,
高罗比亚王这样说道。
彼等不名婆罗门,
维杜罗当更求具戒多闻者。
254那些已远离淫欲法的人,方可受用我的食物;
我们要如法地供养,唯有在应施之处布施,方得大果报。
255婆罗门手执剑盾,高举利刃,立于商旅之道;
又为商队引路护行。
256与牧牛猎户之流等同无异者,亦被称作婆罗门;
大王,此已为汝宣说——我等岂当向如此之人俯身顶礼?
257他们已然远离婆罗门品质,
果拉比亚王这样说。
斯人不名为婆罗门;
维杜罗,当另觅持戒多闻者。
258那些戒除淫欲法的人,方可受用我的食物;
我们应当如法布施,将布施投向能得广大果报之处;
259他们在林中搭起茅蓬,却布设种种陷阱网套;
他们伤害兔与猫,以及鬣蜥、鱼和龟。
260大王,彼辈形同猎者,竟亦得称婆罗门;
大王,此事既已明告,似此之人,我等当予诛灭。
261他们已失却婆罗门的本分,
俱卢王这样说:
他们不得称为婆罗门。
维杜罗,你去寻访其他持戒、多闻的人吧。
262那些远离淫欲法的人,方可受用我的食物。
我们应当如法布施,这样的布施能得大果报。
263还有另一些人,贪着财物,卑躬屈膝爬到床下。
苏摩祭临近时,国王们在上方沐浴。
264大王,那些如同拭垢除秽之人,也一样被称为婆罗门;
大王,我已如实宣说:对这样的人,我们俯首敬礼。
265他们已远离婆罗门品质,
俱卢王这样说道。
他们不可称为婆罗门。
维杜罗,你应寻求其他人——那些持戒、博学多闻者。
266唯有远离淫欲法者,方可食我供养之食;
我们要正确地作供养,布施在那样的人身上才有大果报。
267大王,实有婆罗门,持戒多闻,远离淫欲;
彼等当受用您所奉之饮食。
268一日唯受一食,亦不饮诸酒类;
大王,已向您说明,我们愿亲近那样的人。
269维杜罗啊,这些婆罗门既持戒,又广学多闻;
维杜罗,你去寻找这些人,并尽快邀请他们前来。
Rājā avoca vidhuraṃ, dhammakāmo yudhiṭṭhilo; Brāhmaṇe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Dullabhā brāhmaṇā deva, sīlavanto bahussutā; Viratā methunā dhammā, ye te bhuñjeyyu bhojanaṃ. Dasa khalu mahārāja, yā tā brāhmaṇajātiyo; Tesaṃ vibhaṅgaṃ vicayaṃ , vitthārena suṇohi me. Pasibbake gahetvāna, puṇṇe mūlassa saṃvute; Osadhikāyo ganthenti, nhāpayanti japanti ca. Tikicchakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te ca brahmaññā, (Iti rājā korabyo) Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Kiṅkiṇikāyo gahetvā , ghosenti puratopi te; Pesanānipi gacchanti, rathacariyāsu sikkhare. Paricārakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te ca brahmaññā, (Iti rājā korabyo) Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Kamaṇḍaluṃ gahetvāna, vaṅkadaṇḍañca brāhmaṇā; Paccupessanti rājāno, gāmesu nigamesu ca; Nādinne vuṭṭhahissāma, gāmamhi vā vanamhi vā . Niggāhakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te ca brahmaññā, (Iti rājā korabyo) Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Parūḷhakacchanakhalomā , paṅkadantā rajassirā; Okiṇṇā rajareṇūhi, yācakā vicaranti te. Khāṇughātasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te ca brahmaññā, (Iti rājā korabyo) Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Harītakaṃ āmalakaṃ, ambaṃ jambuṃ vibhītakaṃ ; Labujaṃ dantapoṇāni, beluvā badarāni ca. Rājāyatanaṃ ucchu-puṭaṃ, dhūmanettaṃ madhu-añjanaṃ; Uccāvacāni paṇiyāni, vipaṇenti janādhipa. Vāṇijakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te ca brahmaññā, (Iti rājā korabyo) Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Kasi-vāṇijjaṃ kārenti, posayanti ajeḷake; Kumāriyo pavecchanti, vivāhantāvahanti ca. Samā ambaṭṭhavessehi, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te ca brahmaññā, (Iti rājā korabyo) Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Nikkhittabhikkhaṃ bhuñjanti, gāmesveke purohitā; Bahū te paripucchanti, aṇḍacchedā nilañchakā . Pasūpi tattha haññanti, mahiṃsā sūkarā ajā; Goghātakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te brahmaññā, (Iti rājā korabyo) Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Asicammaṃ gahetvāna, khaggaṃ paggayha brāhmaṇā; Vessapathesu tiṭṭhanti, satthaṃ abbāhayantipi. Samā gopanisādehi, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te brahmaññā, (Iti rājā korabyo) Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Araññe kuṭikaṃ katvā, kūṭāni kārayanti te; Sasabiḷāre bādhenti, āgodhā macchakacchapaṃ. Te luddakasamā rāja , tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te brahmaññā, (Iti rājā korabyo) Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Aññe dhanassa kāmā hi, heṭṭhāmañce pasakkitā ; Rājāno upari nhāyanti, somayāge upaṭṭhite. Malamajjakasamā rāja, tepi vuccanti brāhmaṇā; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Apetā te brahmaññā, (Iti rājā korabyo) Na te vuccanti brāhmaṇā; Aññe vidhura pariyesa, sīlavante bahussute. Virate methunā dhammā, ye me bhuñjeyyu bhojanaṃ; Dakkhiṇaṃ samma dassāma, yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Atthi kho brāhmaṇā deva, sīlavanto bahussutā; Viratā methunā dhammā, ye te bhuñjeyyu bhojanaṃ. Ekañca bhattaṃ bhuñjanti, na ca majjaṃ pivanti te; Akkhātā te mahārāja, tādise nipatāmase. Ete kho brāhmaṇā vidhura, sīlavanto bahussutā; Ete vidhura pariyesa, khippañca ne nimantayāti.
496. 乞食相续本生(第十三)
496. Bhikkhāparamparajātakaṃ (13)
270望见那柔美的身形,已从国都来到荒野;
曾居于最华美的重阁,受用过高广大床。
271我因为对你的那份情意,才供养了这碗丰盛的饭食。
那是精挑细选的秈米,洁净的白米饭,再浇淋上鲜美的肉汁。
272你接受这份膳食后,却转送给了那位婆罗门;
自己未吃,这算什么法呢?我向您致敬。
273那位婆罗门是我的老师,为我处理诸般事务,是该做的还是不该做的,都很费心;
他既是我敬重的尊者,也是我应随侍之人,因此我应当供养他饮食。
274现在我要请问这位为国王所尊敬的乔达摩婆罗门:
国王赐你食物,洁净而浇有肉汁的佳肴。
275你收下那食物,却转施给仙人享用。
你于布施不识福田,这是什么法?向你致敬!
276我养育儿女妻室,耽著家宅之间;
我享用人间欲乐,又向国王进言。
277那位林栖的仙人,长久修习苦行;
我应当布施食物予这位年长、已调伏自心的修行者。
278如今我再问此仙人,身形瘦削,青筋显露,
体毛蓬乱,指甲长垢,齿沾泥污,头蒙尘土。
279你独居林中,不贪恋生命;
你曾施食的那位比丘,哪里比你更胜呢?
280采挖芋头、甘蓝,以及种种可食的块茎;
抖落野稷与稻谷,收拢摊开晾晒。
281蔬菜、莲藕、蜂蜜、兽肉,以及枣子和余甘子;
我将那些取来而受用,那便是我的积蓄。
282我自炊煮,有蓄有取;
堪施食予不炊者、无我所者、无取者。
283我今问彼默然端坐、善行之比丘:
仙人可曾以清净肉汁,施你饭食?
284你接受了那饭食,便独自默然进食;
您不邀请任何其他人,这是什么法呢?向您致敬。
285我不煮,也不教人煮;我不砍,也不教人砍。
知道我无所有,已远离一切恶。
286左手持施食,右手执水瓶。
那位苦行者施与我食物——洁净的米饭,浇上肉汁。
287这些具有家室、怀持所有(我所)之人,确实适宜行布施;
依我看来,去邀请施主,那便是颠倒的做法。
288今日,车乘之主来到我这里,于我实有大利益。
就在今天,我明白了:布施于何处,能得大果报。
289国王们沉溺于领土,婆罗门们系缚于应作与不应作的仪轨;
仙人们耽着于根茎果实,而比丘们则全然解脱。
Sukhumālarūpaṃ disvā , raṭṭhā vivanamāgataṃ; Kūṭāgāravarūpetaṃ, mahāsayanamupāsitaṃ . Tassa te pemakenāhaṃ, adāsiṃ vaḍḍhamodanaṃ ; Sālīnaṃ vicitaṃ bhattaṃ, suciṃ maṃsūpasecanaṃ. Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha, brāhmaṇassa adāsayi ; Attānaṃ anasitvāna, koyaṃ dhammo namatthu te. Ācariyo brāhmaṇo mayhaṃ, kiccākiccesu byāvaṭo ; Garu ca āmantanīyo ca, dātumarahāmi bhojanaṃ. Brāhmaṇaṃ dāni pucchāmi, gotamaṃ rājapūjitaṃ; Rājā te bhattaṃ pādāsi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ. Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha, isissa bhojanaṃ adā; Akhettaññūsi dānassa, koyaṃ dhammo namatthu te. Bharāmi putta dāre ca, gharesu gadhito ahaṃ; Bhuñje mānusake kāme, anusāsāmi rājino. Āraññikassa isino, cirarattaṃ tapassino; Vuḍḍhassa bhāvitattassa, dātumarahāmi bhojanaṃ. Isiñca dāni pucchāmi, kisaṃ dhamanisanthataṃ; Parūḷhakacchanakhalomaṃ, paṅkadantaṃ rajassiraṃ. Eko araññe viharasi , nāvakaṅkhasi jīvitaṃ; Bhikkhu kena tayā seyyo, yassa tvaṃ bhojanaṃ adā. Khaṇantālukalambāni , bilālitakkalāni ca ; Dhunaṃ sāmākanīvāraṃ, saṅghāriyaṃ pasāriyaṃ . Sākaṃ bhisaṃ madhuṃ maṃsaṃ, badarāmalakāni ca; Tāni āharitvā bhuñjāmi, atthi me so pariggaho. Pacanto apacantassa, amamassa sakiñcano ; Anādānassa sādāno, dātumarahāmi bhojanaṃ. Bhikkhuñca dāni pucchāmi, tuṇhīmāsīna subbataṃ; Isi te bhattaṃ pādāsi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ. Taṃ tvaṃ bhattaṃ paṭiggayha, tuṇhī bhuñjasi ekako; Nāññaṃ kañci nimantesi, koyaṃ dhammo namatthu te. Na pacāmi na pācemi, na chindāmi na chedaye; Taṃ maṃ akiñcanaṃ ñatvā, sabbapāpehi ārataṃ. Vāmena bhikkhamādāya, dakkhiṇena kamaṇḍaluṃ; Isi me bhattaṃ pādāsi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ. Ete hi dātumarahanti, samamā sapariggahā; Paccanīkamahaṃ maññe, yo dātāraṃ nimantaye. Atthāya vata me ajja, idhāgacchi rathesabho; Sohaṃ ajja pajānāmi , yattha dinnaṃ mahapphalaṃ. Raṭṭhesu giddhā rājāno, kiccākiccesu brāhmaṇā; Isī mūlaphale giddhā, vippamuttā ca bhikkhavoti.
鹦鹉、紧那罗、哑者、粗皮衣,莲藕、大仙、鸽王;
而后孔雀、啄木、商贾,复有国王、婆罗门、比丘。
Suva kinnara mukka kharājinaso, bhisajāta mahesi kapotavaro; Atha mora satacchaka vāṇijako, atha rāja sabrāhmaṇa bhikkhaparanti.