396. 肘本生(7-1-1)巴利
396. Kukkujātakaṃ (7-1-1)
1 顶木高一肘半,八拃之围环绕着它;
那根由心材所成、无有边材的尸舍婆柱,立于何处,才不会从上方倾塌?注疏 1
2 那三十根心材所造、曲而不直的椽子,环设安置,平等而立;
(顶木)被它们紧密扣持,以力压固,平稳安立,不致从上方倾塌。注疏 1
3 智者蒙坚牢不破、清净有智之友善加摄受,荣光不衰损;
如屋脊中枢之顶栋,承众椽重负而巍然。注疏 1
4 粗皮的贝拉果,恰如那持刀削剥之人,纵使不曾触及(内里苦涩之处),也会使它变苦;
大地之主啊,积善行得甘美之果;作不善,招致长远的苦痛。注疏 1
5 同样,智者于村落与城镇,不依暴力而积聚国王的财富。
随顺法而行的人,不伤害他人,便能带来繁荣。注疏 1
6 白根生于净水,犹如池中莲花。
犹如绽放如火色般的莲花,不为淤泥、尘垢与水所染。注疏 1
7 同样地,那言语清净、不粗暴,行为清净、远离恶行的人,
如此之人不为业垢所染,恰似生于池中的莲花。巴利 注疏 1
Diyaḍḍhakukkū udayena kaṇṇikā, vidatthiyo aṭṭha parikkhipanti naṃ; Sā siṃsapā sāramayā apheggukā, kuhiṃ ṭhitā upparito na dhaṃsati. Yā tiṃsati sāramayā anujjukā, parikiriya gopāṇasiyo samaṃ ṭhitā ; Tāhi susaṅgahitā balasā pīḷitā , samaṃ ṭhitā upparito na dhaṃsati. Evampi mittehi daḷhehi paṇḍito, abhejjarūpehi sucīhi mantibhi; Susaṅgahīto siriyā na dhaṃsati, gopāṇasī bhāravahāva kaṇṇikā. Kharattacaṃ bellaṃ yathāpi satthavā, anāmasantopi karoti tittakaṃ; Samāharaṃ sāduṃ karoti patthiva, asāduṃ kayirā tanubandhamuddharaṃ . Evampi gāmanigamesu paṇḍito, asāhasaṃ rājadhanāni saṅgharaṃ; Dhammānuvattī paṭipajjamāno, sa phāti kayirā aviheṭhayaṃ paraṃ. Odātamūlaṃ sucivārisambhavaṃ, jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujaṃ; Padumaṃ yathā agginikāsiphālimaṃ, na kaddamo na rajo na vāri limpati. Evampi vohārasuciṃ asāhasaṃ, visuddhakammantamapetapāpakaṃ; Na limpati kammakilesa tādiso, jātaṃ yathā pokkharaṇīsu ambujanti.
397. 《摩诺迦本生》第397则 (7-1-2)巴利
397. Manojajātakaṃ (7-1-2)
8 犹如弓弯曲时,弓弦发出低吟;
我的朋友——那摩诺迦,兽王,此刻定是在遭受杀害。注疏 1
9 今我且往林中行,随心适意自徜徉;
朋辈如此非真友,身若在世友可逢。注疏 1
10 亲近恶人的人,终究不会得到真正的安乐;
看那摩诺加,正卧于此,领受吉里亚的教诫。注疏 1
11 儿行邪曲,母无欢喜;
且看摩诺加卧于自己的血泊之中。注疏 1
12 此人便这样陷入困境,走向更恶的境地。
他确实不肯听从,那些为他的福祉着想、能明见义利者所说的话。注疏 1
13 谁若是最上者却亲近卑劣之人,便会从优胜中退堕,变得比那更为低劣;
请看那最胜的兽王,因亲近卑劣之人,也被疾速利箭所射倒。注疏 1
14 亲近卑劣者,人便会退堕;亲近与自己相等的人,则不会退失;
亲近最上者,人便疾速上进,因此,应当亲近较自己更为殊胜之人。巴利 注疏 1
Yathā cāpo ninnamati, jiyā cāpi nikūjati; Haññate nūna manojo, migarājā sakhā mama. Handa dāni vanantāni, pakkamāmi yathāsukhaṃ; Netādisā sakhā honti, labbhā me jīvato sakhā. Na pāpajanasaṃsevī, accantaṃ sukhamedhati; Manojaṃ passa semānaṃ, giriyassānusāsanī . Na pāpasampavaṅkena, mātā puttena nandati; Manojaṃ passa semānaṃ, acchannaṃ samhi lohite. Evamāpajjate poso, pāpiyo ca nigacchati; Yo ve hitānaṃ vacanaṃ, na karoti atthadassinaṃ. Evañca so hoti tato ca pāpiyo, yo uttamo adhamajanūpasevī; Passuttamaṃ adhamajanūpasevitaṃ , migādhipaṃ saravaraveganiddhutaṃ. Nihīyati puriso nihīnasevī, na ca hāyetha kadāci tulyasevī; Seṭṭhamupagamaṃ udeti khippaṃ, tasmāttanā uttaritaraṃ bhajethāti.
398. 善身本生 (7-1-3)巴利
398. Sutanujātakaṃ (7-1-3)
15 国王遣人送食与你,清净上味,肉汁浇饭。
居于摩伽提婆树上的(尊者)啊,请出来享用吧。注疏 1
16 来吧,年轻人,到这边来,带着带汤的乞食。
年轻人,你与这食物,两者都将被吞食。注疏 1
17 夜叉啊,你为微末之利,将舍弃广大的利益。
心怀死亡之想的人们,不会为你带来食物。注疏 1
18 夜叉,你已得到那恒常的供养——纯净、殊胜、具足滋味的食物,
而一旦你吃掉了我,在此地能为你带来食物的人,就将极难遇到。注疏 1
19 正是我自己的利益,苏塔奴啊,正如你所言,少年。
我已允许你,愿你平安见到母亲。注疏 1
20 年轻人,带着剑、伞盖与钵,启程吧。
愿你的母亲得见安稳,你也去探望母亲吧。注疏 1
21 如是,夜叉,愿你与所有亲属一同得享安乐。
我既获得了财富,又奉行了国王的敕令。巴利 注疏 1
Rājā te bhattaṃ pāhesi, suciṃ maṃsūpasecanaṃ; Maghadevasmiṃ adhivatthe, ehi nikkhamma bhuñjassu. Ehi māṇava orena, bhikkhamādāya sūpitaṃ; Tvañca māṇava bhikkhā ca , ubho bhakkhā bhavissatha. Appakena tuvaṃ yakkha, thullamatthaṃ jahissasi; Bhikkhaṃ te nāharissanti, janā maraṇasaññino. Laddhāya yakkhā tava niccabhikkhaṃ, suciṃ paṇītaṃ rasasā upetaṃ; Bhikkhañca te āhariyo naro idha, sudullabho hehiti bhakkhite mayi. Mameva sutano attho, yathā bhāsasi māṇava; Mayā tvaṃ samanuññāto, sotthiṃ passāhi mātaraṃ. Khaggaṃ chattañca pātiñca, gacchamādāya māṇava; Sotthiṃ passatu te mātā, tvañca passāhi mātaraṃ. Evaṃ yakkha sukhī hohi, saha sabbehi ñātibhi; Dhanañca me adhigataṃ, rañño ca vacanaṃ katanti.
399. 奉养母亲的秃鹫本生 (7-1-4)巴利
399. Mātuposakagijjhajātakaṃ (7-1-4)
22 那些栖身于山峡间的老迈者,如今将如何过活?
我被罗网所缚,已落入潜伏者的掌控。注疏 1
23 秃鹫啊,你为何哀泣?你在悲叹什么?
我从未听闻,也从未亲见,飞鸟能说人的语言。注疏 1
24 我奉养年迈的双亲,他们住在山间的洞穴中。
如今我落入你的掌握,他们又该如何度日呢?注疏 1
25 秃鹫纵然能望见一百由旬外的死尸,
既已撞进网罗与套索,为何仍不觉知?注疏 1
26 当人生命耗尽,衰败降临时,
即便陷入罗网与陷阱,他也不会觉察。注疏 1
27 你应当赡养年迈的双亲,他们栖身于山窟之中。
我已经准许你了,你平安地去看望亲戚们吧。注疏 1
28 猎人啊,你就这样和所有亲属一起欢喜吧;
我将奉养年迈的双亲,他们栖身于岩洞之中。巴利 注疏 1
Te kathaṃ nu karissanti, vuddhā giridarīsayā; Ahaṃ baddhosmi pāsena, nilīyassa vasaṃ gato. Kiṃ gijjha paridevasi, kā nu te paridevanā; Na me suto vā diṭṭho vā, bhāsanto mānusiṃ dijo. Bharāmi mātāpitaro, vuddhe giridarīsaye; Te kathaṃ nu karissanti, ahaṃ vasaṃ gato tava. Yaṃ nu gijjho yojanasataṃ, kuṇapāni avekkhati; Kasmā jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhasi. Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye; Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati. Bharassu mātāpitaro, vuddhe giridarīsaye; Mayā tvaṃ samanuññāto, sotthiṃ passāhi ñātake. Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; Bharissaṃ mātāpitaro, vuddhe giridarīsayeti.
400. 画眉草花本生故事 (7-1-5)巴利
400. Dabbhapupphajātakaṃ (7-1-5)
29 在岸边巡行的同伴啊,尊者,请跟随我,快来帮我!
我已捉住一条大鱼,它却正用猛力将我拖走。注疏 1
30 深处游行者、贤善尊长,请以坚力牢牢抓住;
我必将你拔救脱出,如金翅鸟提起蛇。注疏 1
31 我们之间起了争执,画眉草花啊,请你听我说;
平息纷争吧,朋友,令诤论止息。注疏 1
32 往昔我曾安住于正法,裁决过众多诤事;
朋友,我来平息这纷争,让争论止息。注疏 1
33 依岸游者得其尾,入深游者得其头;
超越二边之中段,当属住法者所有。注疏 1
34 倘若我们不生争执,本可长久享用此食。
无头无尾的鱼,被豺狼叼走了。注疏 1
35 犹如刹帝利获得了王位而欢喜;
今日我见到满月般面容的丈夫,也如此欢喜。注疏 1
36 你本为陆地所生,为何能于水中捕捉游鱼?
朋友啊,你既被我问起,就请告诉我,你是如何获得的?注疏 1
37 因争吵而身形憔悴,因争吵而财富散尽。
“ 水獭因争执而败,狡诈者,你便享用红鱼吧。”注疏 1
38 同样地,凡在人们当中生起争论,
他们便奔向那住于法者,因为他确是他们的引导者;
在彼处,财富虽见损耗,国王的库藏却得以增长。巴利 注疏 1
Anutīracārī bhaddante, sahāyamanudhāva maṃ; Mahā me gahito maccho, so maṃ harati vegasā. Gambhīracārī bhaddante, daḷhaṃ gaṇhāhi thāmasā; Ahaṃ taṃ uddharissāmi, supaṇṇo uragāmiva . Vivādo no samuppanno, dabbhapuppha suṇohi me; Samehi medhagaṃ samma, vivādo vūpasammataṃ. Dhammaṭṭhohaṃ pure āsiṃ, bahū aḍḍā me tīritā ; Samemi medhagaṃ samma, vivādo vūpasammataṃ. Anutīracāri naṅguṭṭhaṃ, sīsaṃ gambhīracārino; Accāyaṃ majjhimo khaṇḍo, dhammaṭṭhassa bhavissati. Cirampi bhakkho abhavissa, sace na vivademase; Asīsakaṃ anaṅguṭṭhaṃ, siṅgālo harati rohitaṃ. Yathāpi rājā nandeyya, rajjaṃ laddhāna khattiyo; Evāhamajja nandāmi, disvā puṇṇamukhaṃ patiṃ. Kathaṃ nu thalajo santo, udake macchaṃ parāmasi; Puṭṭho me samma akkhāhi, kathaṃ adhigataṃ tayā. Vivādena kisā honti, vivādena dhanakkhayā; Jīnā uddā vivādena, bhuñja māyāvi rohitaṃ. Evameva manussesu, vivādo yattha jāyati; Dhammaṭṭhaṃ paṭidhāvanti, so hi nesaṃ vināyako; Dhanāpi tattha jīyanti, rājakoso pavaḍḍhatīti .
401. 刀叶本生 (7-1-6)巴利
401. Paṇṇakajātakaṃ (7-1-6)
39 刃如剃刀锋铓利,利剑饱饮血淋漓;
众会之中人吞剑,世间何事更难为?
你既被问及,便请告诉我,那更难做到的事是什么。注疏 1
40 若人出于贪欲,将吞下那磨得锋利的剑刃;
能言我施者,此事较他事更难;
其余一切皆易为,摩达瓦,如是应知。注疏 1
41 阿逾罗已答此问,彼善达法义;
布古沙,我今问你:何事比之更难行?
我今蒙问,请说那另一难行之处;注疏 1
42 世人非依空发之言而存活。
施已而又能不收回,这是比那更难的事。
其余一切都是容易做到的,摩达瓦,你当如此了知。注疏 1
43 布古沙通达法义,如此解答了此问。
舍纳葛,我现在问你,还有什么比那更难做到的?
你既被问及,便请告诉我,那更难做到的事是什么。注疏 1
44 一个人无论布施多少,或小或大,都可作布施;
布施而心无悔,此为难中之至难;
其余一切皆易——摩达瓦,汝当如是了知。注疏 1
45 阿优罗回答了问题,然后布库萨人也作了解答。
他在一切问题上皆出类拔萃,正如塞纳格所说。巴利 注疏 1
Paṇṇakaṃ tikhiṇadhāraṃ, asiṃ sampannapāyinaṃ; Parisāyaṃ puriso gilati, kiṃ dukkarataraṃ tato; Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito. Gileyya puriso lobhā, asiṃ sampannapāyinaṃ; Yo ca vajjā dadāmīti, taṃ dukkarataraṃ tato; Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ, evaṃ jānāhi maddava . Byākāsi āyuro pañhaṃ, atthaṃ dhammassa kovido; Pukkusaṃ dāni pucchāmi, kiṃ dukkarataraṃ tato; Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito. Na vācamupajīvanti, aphalaṃ giramudīritaṃ; Yo ca datvā avākayirā, taṃ dukkarataraṃ tato; Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ, evaṃ jānāhi maddava. Byākāsi pukkuso pañhaṃ, atthaṃ dhammassa kovido; Senakaṃ dāni pucchāmi, kiṃ dukkarataraṃ tato; Yadaññaṃ dukkaraṃ ṭhānaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito. Dadeyya puriso dānaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ; Yo ca datvā nānutappe , taṃ dukkarataraṃ tato; Sabbaññaṃ sukaraṃ ṭhānaṃ, evaṃ jānāhi maddava. Byākāsi āyuro pañhaṃ, atho pukkusaporiso; Sabbe pañhe atibhoti, yathā bhāsati senakoti.
402. 麦粉袋本生(7-1-7)巴利
402. Sattubhastajātakaṃ (7-1-7)
46 你心意迷乱,诸根躁扰,泪水从你的眼中流下;
你丢失了什么,又或期盼着什么,而来至此?婆罗门,请告诉我那因由。注疏 1
47 若我今日前去,妻子便会死;若我不去,夜叉说我便会死。
塞纳格啊,我因这痛苦而颤抖不已,请为我说明此事。注疏 1
48 我反复思量了多个方面,在此所说的正是实情。
婆罗门,我料想,在你不觉时,一条黑蛇钻进了你的面粉袋。注疏 1
49 提起棍子,敲打这袋子,看看里面那条默不作声、吐着信子的蛇。
现在就斩断你的犹豫与疑惑,来看看这蛇,解开袋子吧。注疏 1
50 那婆罗门在众人当中面露惶惑,松开了那袋面粉;
这时,一条威势赫赫的毒蛇窜出,鼓起了颈冠。注疏 1
51 阇那迦王诚然善得大利,得见善慧的塞那迦;
莫非你已揭去覆障而为全见者?婆罗门,莫非你的智慧竟是这般可畏?注疏 1
52 我这里有七百之数,你全都拿去吧,我悉数赠予你。
因为今天我因你而得以活命,而且你还让我的妻子平安无恙。注疏 1
53 智者不为善说之妙偈而收取酬报。
即便如此,婆罗门,让他们给你财富吧,你收下之后,便回自己的住处去吧。巴利 注疏 1
Vibbhantacitto kupitindriyosi, nettehi te vārigaṇā savanti; Kiṃ te naṭṭhaṃ kiṃ pana patthayāno, idhāgamā brahme tadiṅgha brūhi. Miyyetha bhariyā vajato mamajja, agacchato maraṇamāha yakkho; Etena dukkhena pavedhitosmi, akkhāhi me senaka etamatthaṃ. Bahūni ṭhānāni vicintayitvā, yamettha vakkhāmi tadeva saccaṃ; Maññāmi te brāhmaṇa sattubhastaṃ, ajānato kaṇhasappo paviṭṭho. Ādāya daṇḍaṃ parisumbha bhastaṃ, passeḷamūgaṃ uragaṃ dujivhaṃ ; Chindajja kaṅkhaṃ vicikicchitāni, bhujaṅgamaṃ passa pamuñca bhastaṃ. Saṃviggarūpo parisāya majjhe, so brāhmaṇo sattubhastaṃ pamuñci; Atha nikkhami urago uggatejo, āsīviso sappo phaṇaṃ karitvā. Suladdhalābhā janakassa rañño, yo passatī senakaṃ sādhupaññaṃ; Vivaṭṭachaddo nusi sabbadassī, ñāṇaṃ nu te brāhmaṇa bhiṃsarūpaṃ. Imāni me sattasatāni atthi, gaṇhāhi sabbāni dadāmi tuyhaṃ; Tayā hi me jīvitamajja laddhaṃ, athopi bhariyāya makāsi sotthiṃ. Na paṇḍitā vetanamādiyanti, citrāhi gāthāhi subhāsitāhi; Itopi te brahme dadantu vittaṃ, ādāya tvaṃ gaccha sakaṃ niketanti.
403. 骨军本生(7-1-8)巴利
403. Aṭṭhisenakajātakaṃ (7-1-8)
54 “ 骨军啊,那些我不认识的乞求者,
他们聚在一处,向我乞求;你为何不向我乞求呢?”注疏 1
55 乞求者不讨喜,对乞求不给者,亦不讨喜。
因此,我不向你乞求,免得招你的憎厌。注疏 1
56 有人以乞食而活命,应乞之时,却不乞求,
损毁他人的善业,自己也无法活命。注疏 1
57 而那以乞食维生的人,在适当的时候乞食;
能使他人获得福德,自己也能活命。注疏 1
58 具慧者不会心生厌憎,即便见到乞食者前来;
你是我所爱乐的梵行者,说吧,你需要什么食物。注疏 1
59 具慧者从不乞求,智者当明此理。
圣者们为所愿而伫立,这便是圣者们的祈请。注疏 1
60 婆罗门,我赠你一千头赤牛,连同公牛。
圣者听闻您这与法相应的偈颂后,又怎会不施予圣者呢?巴利 注疏 1
Yeme ahaṃ na jānāmi, aṭṭhisena vanibbake; Te maṃ saṅgamma yācanti, kasmā maṃ tvaṃ na yācasi. Yācako appiyo hoti, yācaṃ adadamappiyo; Tasmāhaṃ taṃ na yācāmi, mā me videssanā ahu. Yo ve yācanajīvāno, kāle yācaṃ na yācati; Parañca puññā dhaṃseti, attanāpi na jīvati. Yo ca yācanajīvāno, kāle yācañhi yācati ; Parañca puññaṃ labbheti, attanāpi ca jīvati. Na ve dessanti sappaññā, disvā yācakamāgate; Brahmacāri piyo mesi, vada tvaṃ bhaññamicchasi . Na ve yācanti sappaññā, dhīro ca veditumarahati; Uddissa ariyā tiṭṭhanti, esā ariyāna yācanā. Dadāmi te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ, gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena; Ariyo hi ariyassa kathaṃ na dajjā, sutvāna gāthā tava dhammayuttāti.
404. 猕猴本生巴利
404. Kapijātakaṃ (7-1-9)
61 怨敌所居之处,智者不应安住;
纵仅一夜或两夜,与怨敌共住,皆是苦。注疏 1
62 随顺轻躁者,彼即为其怨敌;
一猴为祸因,群猴尽遭覆灭。注疏 1
63 愚人自以为有智慧,却是群体的统领者;
随顺己心而行,就会像那只猴子一样躺下。注疏 1
64 有力量而愚痴的人,实在不宜做群体的带领者;
他对亲族有害,犹如捕鸟者之于鸟。注疏 1
65 智者犹如强健贤善的守护者,护持群体。
他利益亲族,如同帝释天神之于三十三天。注疏 1
66 谁若于自身中见到戒、智慧与多闻,
他便成就自己与他人两方的利益。注疏 1
67 因此,应当衡量自己,如同衡量戒、智慧与多闻那样;
智者或护持群体,或独自游方。巴利 注疏 1
Yattha verī nivasati, na vase tattha paṇḍito; Ekarattaṃ dirattaṃ vā, dukkhaṃ vasati verisu. Diso ve lahucittassa, posassānuvidhīyato; Ekassa kapino hetu, yūthassa anayo kato. Bālova paṇḍitamānī, yūthassa parihārako; Sacittassa vasaṃ gantvā, sayethāyaṃ yathā kapi. Na sādhu balavā bālo, yūthassa parihārako; Ahito bhavati ñātīnaṃ, sakuṇānaṃva cetako . Dhīrova balavā sādhu, yūthassa parihārako; Hito bhavati ñātīnaṃ, tidasānaṃva vāsavo. Yo ca sīlañca paññañca, sutañcattani passati; Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca. Tasmā tuleyya mattānaṃ, sīlapaññāsutāmiva ; Gaṇaṃ vā parihare dhīro, eko vāpi paribbajeti.
405. 白鹭本生 (7-1-10)巴利
405. Bakajātakaṃ (7-1-10)
68 乔达摩啊,昔有七十二众,广积福业,得自在力,已超生老;
此乃我等最后之身,通达吠陀,亲证梵天,世人无数,皆向我等祈请。注疏 1
69 这实在微不足道,并非长久之寿,婆迦啊,你却自以为寿命长久;
梵天神啊,你的寿命纵有百千尼罗部陀年,我亦悉皆了知。注疏 1
70 我即是具足无限见的世尊,已超越生老所带来的忧悲;
我往昔的梵行与戒德是什么?请为我说,让我得以明了。注疏 1
71 昔日你以誓戒净行,令众多口渴、为暑热所逼之人得饮;
那往昔的戒行,我如从睡梦中醒来,历历忆念。注疏 1
72 在伊尼河边,一人被擒,正要被押走,你将他从拘捕者手中解救;
你过去那套誓戒和苦行,我就像从睡梦中醒来一样,一一都还记得。注疏 1
73 恒河急流之中,一艘船载着众人被凶暴的龙神攫去;
你以勇力强行将它救出,那便是你昔日的誓愿与戒行。
我犹如从沉睡中苏醒,记忆清晰。注疏 1
74 劫波曾是你的伴侣,我却未能识出那具足正觉、持守誓愿之人;
你过去那套誓戒和苦行,我就像从睡梦中醒来一样,一一都还记得。注疏 1
75 汝实知我此寿量,亦知余事,因汝即佛;
汝此威光炽盛,照耀梵天界而安住。巴利 注疏 1
Dvāsattati gotama puññakammā, vasavattino jātijaraṃ atītā; Ayamantimā vedagū brahmapatti , asmābhijappanti janā anekā. Appañhi etaṃ na hi dīghamāyu, yaṃ tvaṃ baka maññasi dīghamāyuṃ; Sataṃ sahassāni nirabbudānaṃ, āyuṃ pajānāmi tavāha brahme. Anantadassī bhagavāhamasmi, jātijjaraṃ sokamupātivatto; Kiṃ me purāṇaṃ vatasīlavattaṃ , ācikkha me taṃ yamahaṃ vijaññaṃ. Yaṃ tvaṃ apāyesi bahū manusse, pipāsite ghammani samparete; Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi. Yaṃ eṇikūlasmi janaṃ gahītaṃ, amocayī gayhaka niyyamānaṃ; Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi. Gaṅgāya sotasmiṃ gahītanāvaṃ, luddena nāgena manussakappā; Amocayi tvaṃ balasā pasayha, taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ; Suttappabuddhova anussarāmi. Kappo ca te baddhacaro ahosi, sambuddhimantaṃ vatinaṃ amaññaṃ; Taṃ te purāṇaṃ vatasīlavattaṃ, suttappabuddhova anussarāmi. Addhā pajānāsi mametamāyuṃ, aññampi jānāsi tathā hi buddho; Tathā hi tāyaṃ jalitānubhāvo, obhāsayaṃ tiṭṭhati brahmalokanti.
瓦拉甘尼迦本生、恰波婆罗本生、苏达诺本生,与兀鹫本生、萨罗希达鱼王本生;
复有般那迦本生、塞那迦本生、亚查纳迦本生,以及威利本生与梵寿本生,合为十则。巴利
Varakaṇṇika cāpavaro sutano, atha gijjha sarohitamacchavaro; Puna paṇṇaka senaka yācanako, atha veri sabrahmabakena dasāti.
2. 犍陀罗品巴利
2. Gandhāravaggo
406. 犍陀罗本生 (7-2-1)巴利
406. Gandhārajātakaṃ (7-2-1)
76 已弃十六千村圆满,亦舍丰饶诸库藏;
如今何故犹自积贮?注疏 1
77 抛却犍陀罗国,财宝谷米丰饶;
辞离王位远行,今却于此施令。注疏 1
78 毗提诃王啊,我宣说正法,不喜非法;
在我宣说法时,罪恶不会染污于我。注疏 1
79 无论以何种方式,若他人因此受到伤害;
即使意义重大之语,智者亦不宣说。注疏 1
80 任他受伤也好,不受伤也罢,纵使被猛烈撕碎,
于我宣说法时,邪恶不能沾染。注疏 1
81 倘若自身没有智慧,于律也未曾善加修学,
大众便会像盲水牛在林中那样,混乱地度过日子。注疏 1
82 然而正因在此处,有些人于师长跟前已善加学习;
因此,那些调伏律仪成就者,安住于等持而行。巴利 注疏 1
Hitvā gāmasahassāni, paripuṇṇāni soḷasa; Koṭṭhāgārāni phītāni, sannidhiṃ dāni kubbasi. Hitvā gandhāravisayaṃ, pahūtadhanadhāriyaṃ ; Pasāsanato nikkhanto, idha dāni pasāsasi. Dhammaṃ bhaṇāmi vedeha, adhammo me na ruccati; Dhammaṃ me bhaṇamānassa, na pāpamupalimpati. Yena kenaci vaṇṇena, paro labhati ruppanaṃ; Mahatthiyampi ce vācaṃ, na taṃ bhāseyya paṇḍito. Kāmaṃ ruppatu vā mā vā, bhusaṃva vikirīyatu; Dhammaṃ me bhaṇamānassa, na pāpamupalimpati. No ce assa sakā buddhi, vinayo vā susikkhito; Vane andhamahiṃsova careyya bahuko jano. Yasmā ca panidhekacce, āceramhi susikkhitā; Tasmā vinītavinayā, caranti susamāhitāti.
407. 大猿本生 (7-2-2)巴利
407. Mahākapijātakaṃ (7-2-2)
83 他将自身化作桥梁,令众生安稳渡过;
大猿王啊,你是它们的谁?它们又是你的谁?注疏 1
84 我是它们的王,亦是它们的主,是这畜群的护持者。
它们正为忧愁所浸没,充满恐惧,克敌者啊!注疏 1
85 纵身腾跃,似百弓齐发之箭;
复以藤索,牢系于双后足。注疏 1
86 如被风吹散的云朵,我被吹向那棵树,
我那时气力已尽,双手紧紧抓住树枝。注疏 1
87 我展此身依枝藤,安然横卧如桥梁;
众猴踏我双足过,缘枝攀蔓得无恙。注疏 1
88 那束缚不折磨我,我死后亦不会受苦。
那些我曾为他们行使王权的人,安乐已经带给了他们。注疏 1
89 大王啊,此喻正为汝说,
降伏怨敌者,谛听:如国王之于其国土、车乘、军队与城镇……
一切众生的安乐,有智慧的刹帝利应当去寻求。巴利 注疏 1
Attānaṃ saṅkamaṃ katvā, yo sotthiṃ samatārayi; Kiṃ tvaṃ tesaṃ kime tuyhaṃ, honti ete mahākapi. Rājāhaṃ issaro tesaṃ, yūthassa parihārako; Tesaṃ sokaparetānaṃ, bhītānaṃ te arindama. Ullaṅghayitvā attānaṃ, vissaṭṭhadhanuno sataṃ; Tato aparapādesu, daḷhaṃ bandhaṃ latāguṇaṃ. Chinnabbhamiva vātena, nuṇṇo rukkhaṃ upāgamiṃ; Sohaṃ appabhavaṃ tattha, sākhaṃ hatthehi aggahiṃ. Taṃ maṃ viyāyataṃ santaṃ, sākhāya ca latāya ca; Samanukkamantā pādehi, sotthiṃ sākhāmigā gatā. Taṃ maṃ na tapate bandho, mato me na tapessati; Sukhamāharitaṃ tesaṃ, yesaṃ rajjamakārayiṃ. Esā te upamā rāja, taṃ suṇohi arindama ; Raññā raṭṭhassa yoggassa, balassa nigamassa ca; Sabbesaṃ sukhameṭṭhabbaṃ, khattiyena pajānatāti.
408. 陶师本生 (7-2-3)巴利
408. Kumbhakārajātakaṃ (7-2-3)
90 我曾于林中深处,见一株芒果树,青翠光泽,花繁果硕,枝叶茂盛。
我见那(芒果树)因果实之故而被折毁,见此景象,我便去乞食游行。注疏 1
91 一对莹润玉镯,巧匠精工琢磨;女子双手各戴一只,悄然无声。
及至第二只并来同腕,铿然相击作声;见此,我乃游方乞食。注疏 1
92 众鸟聚集,围攻一只叼着腐尸的鸟。
为了食物,它们将它击倒在地。见此景象,我便去乞食游行了。注疏 1
93 牛群中央,我见一头公牛,肉峰摇晃摆动,容色与力量具足;
我见它正为贪欲所折磨,见此景象,我便走上了乞食修行之路。注疏 1
94 羯陵伽的迦兰陀王,与健驮逻的那迦吉王;
毗提诃人国的尼弥王,与般遮罗国的杜穆迦王;
这些人皆舍弃国土,放下一切所有,出家修行。注疏 1
95 所有这些会聚于此的众人,都如同天神一般,恰似那熊熊燃烧的烈火,光明闪耀。
跋伽维族人啊,我也将独自游方,舍弃那不论多少的诸般欲乐。注疏 1
96 这正是时候,更无他时;此后我将不再有教导者。
跋伽瓦族人啊,我也将独自离去,犹如挣脱人手的飞鸟,一去不复返。注疏 1
97 他们知道生的与熟的,也知道咸的与不咸的。
见此,我便出家:你也当如此行,我也将如此行。巴利 注疏 1
Ambāhamaddaṃ vanamantarasmiṃ, nīlobhāsaṃ phalitaṃ saṃvirūḷhaṃ; Tamaddasaṃ phalahetu vibhaggaṃ, taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi. Selaṃ sumaṭṭhaṃ naravīraniṭṭhitaṃ , nārī yugaṃ dhārayi appasaddaṃ; Dutiyañca āgamma ahosi saddo, taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi. Dijā dijaṃ kuṇapamāharantaṃ, ekaṃ samānaṃ bahukā samecca; Āhārahetū paripātayiṃsu, taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi. Usabhāhamaddaṃ yūthassa majjhe, calakkakuṃ vaṇṇabalūpapannaṃ; Tamaddasaṃ kāmahetu vitunnaṃ, taṃ disvā bhikkhācariyaṃ carāmi. Karaṇḍako kaliṅgānaṃ, gandhārānañca naggaji; Nimirājā videhānaṃ, pañcālānañca dummukho; Ete raṭṭhāni hitvāna, pabbajiṃsu akiñcanā. Sabbepime devasamā samāgatā, aggī yathā pajjalito tathevime; Ahampi eko carissāmi bhaggavi, hitvāna kāmāni yathodhikāni. Ayameva kālo na hi añño atthi, anusāsitā me na bhaveyya pacchā; Ahampi ekā carissāmi bhaggava, sakuṇīva muttā purisassa hatthā. Āmaṃ pakkañca jānanti, atho loṇaṃ aloṇakaṃ; Tamahaṃ disvāna pabbajiṃ, careva tvaṃ carāmahanti.
409. 四〇九 坚固法本生(七之二四)巴利
409. Daḷhadhammajātakaṃ (7-2-4)
98 倘若载着坚固法者的我未能取悦(他),
我胸口插着那支箭,仍在战场上英勇前行。注疏 1
99 想必国王未曾知晓,我的英勇事迹;
战场上那些善巧的布置,以及遣使调度的种种安排。注疏 1
100 我今必死无疑,无亲无怙;
昔被付与陶匠,充作担粪之女。注疏 1
101 只要人有所依附,便会即刻奉承;
利益衰败之时,众人便舍弃他,犹如刹帝利舍弃患唇病者。注疏 1
102 过去曾受恩惠、所求利益也曾被达成的人,却不知恩;
他所企盼的种种利得,皆归消散。注疏 1
103 过去曾蒙受恩惠、得其利益,且能知恩(忆念其惠)之人——
他所希求的种种利益,便会不断增长。注疏 1
104 诸位贤者,我今对聚集于此的众人说:
你们皆应成为知恩者,如此便能长久安住于天界。巴利 注疏 1
Ahaṃ ce daḷhadhammassa , vahanti nābhirādhayiṃ; Dharantī urasi sallaṃ, yuddhe vikkantacārinī. Nūna rājā na jānāti , mama vikkamaporisaṃ; Saṅgāme sukatantāni, dūtavippahitāni ca. Sā nūnāhaṃ marissāmi, abandhu aparāyinī ; Tadā hi kumbhakārassa, dinnā chakaṇahārikā. Yāvatāsīsatī poso, tāvadeva pavīṇati; Atthāpāye jahanti naṃ, oṭṭhibyādhiṃva khattiyo. Yo pubbe katakalyāṇo, katattho nāvabujjhati; Atthā tassa palujjanti, ye honti abhipatthitā. Yo pubbe katakalyāṇo, katattho manubujjhati; Atthā tassa pavaḍḍhanti, ye honti abhipatthitā. Taṃ vo vadāmi bhaddante , yāvantettha samāgatā; Sabbe kataññuno hotha, ciraṃ saggamhi ṭhassathāti.
410. 四一〇·索玛达塔本生(七·二·五)巴利
410. Somadattajātakaṃ (7-2-5)
105 昔自幽林远处奔来,奋身直逼我者,正是彼象索玛达塔;
而今杳然不见其踪,索玛达塔究竟何往?注疏 1
106 或许他就这样死去了,倒卧于此,宛如刚刚砍下的嫩芽;
大象倒卧于地,终究非不死之身啊。注疏 1
107 你已达无家,得解脱,具足正念,
沙门,若为亡者哀伤,此非善行。注疏 1
108 帝释天神啊,的确,因为共同生活,无论是对人还是对鹿,
心中既生情愫,便无法不为之哀伤。注疏 1
109 哭泣哀号之人,为亡者与将亡者而哭泣;
仙人啊,你莫哭泣,圣者说哭泣徒劳。注疏 1
110 婆罗门,若因哭泣,死去的人便真能复生……
我们众人聚集一处,为彼此的亡亲哀泣。注疏 1
111 我确实在燃烧,如同浇了酥油的火焰。
如同以水浇洒,他为我浇熄了一切忧苦。注疏 1
112 他确为我拔出那支箭,深扎心头的箭;
正是他,为我这被忧悲所覆之人,驱散了丧子之痛。注疏 1
113 今我已拔除箭,无忧清净,无浊;
帝释天神啊,听了你的话,我不再哀伤,不再哭泣。巴利 注疏 1
Yo maṃ pure paccuḍḍeti , araññe dūramāyato; So na dissati mātaṅgo, somadatto kuhiṃ gato. Ayaṃ vā so mato seti, allasiṅgaṃva vacchito ; Bhumyā nipatito seti, amarā vata kuñjaro. Anagāriyupetassa, vippamuttassa te sato; Samaṇassa na taṃ sādhu, yaṃ petamanusocasi. Saṃvāsena have sakka, manussassa migassa vā; Hadaye jāyate pemaṃ, taṃ na sakkā asocituṃ. Mataṃ marissaṃ rodanti, ye rudanti lapanti ca; Tasmā tvaṃ isi mā rodi, roditaṃ moghamāhu santo. Kanditena have brahme, mato peto samuṭṭhahe; Sabbe saṅgamma rodāma, aññamaññassa ñātake. Ādittaṃ vata maṃ santaṃ, ghatasittaṃva pāvakaṃ; Vārinā viya osiñcaṃ, sabbaṃ nibbāpaye daraṃ. Abbahī vata me sallaṃ, yamāsi hadayassitaṃ; Yo me sokaparetassa, puttasokaṃ apānudi. Sohaṃ abbūḷhasallosmi, vītasoko anāvilo; Na socāmi na rodāmi, tava sutvāna vāsavāti.
411. 善生本生(7-2-6)巴利
411. Susīmajātakaṃ (7-2-6)
114 从前,我的头发乌黑润泽,生于头上合宜之处;
善生啊,如今见这些发已斑白,正是修习正法、奉行梵行的时候了。注疏 1
115 大王啊,这白发是我的、非是你的;这是我的头,是我最上的肢体。
“‘ 我会相助’——我虽如此许诺,却作了妄语。国王中的至尊者啊,请宽恕我这唯一的过失。”注疏 1
116 大王啊,你年少端严,宛如新笋破土初出;
且请执掌王位、垂顾于我,人主啊,切莫追逐那有待来日方成之果。注疏 1
117 我看见那位年纪轻轻的少女,肌肤光洁,腰肢纤细,体态匀称美好;
她宛若一株黑珊瑚摇曳生姿,走在人群之中,仿佛刻意要迷乱人心。注疏 1
118 我又见另一位妇人,年约八九十岁。
她拄着拐杖,颤巍巍地走着,身躯弯曲如同屋椽。注疏 1
119 我便反复思惟着那件事,独自一人躺在床榻中央。
“ 我心里想‘我也是一样’,这样观察着,就不喜欢在家生活了,知道该是修梵行的时候了。”注疏 1
120 那住在家里的人所贪著的快乐,恰如悬于绳索。
智者正是这样斩断束缚,无所期盼,舍离欲乐而离去。巴利 注疏 1
Kāḷāni kesāni pure ahesuṃ, jātāni sīsamhi yathāpadese; Tānajja setāni susīma disvā, dhammaṃ cara brahmacariyassa kālo. Mameva deva palitaṃ na tuyhaṃ, mameva sīsaṃ mama uttamaṅgaṃ; ‘‘Atthaṃ karissa’’nti musā abhāṇiṃ , ekāparādhaṃ khama rājaseṭṭha. Daharo tuvaṃ dassaniyosi rāja, paṭhamuggato hosi yathā kaḷīro; Rajjañca kārehi mamañca passa, mā kālikaṃ anudhāvī janinda. Passāmi vohaṃ dahariṃ kumāriṃ, sāmaṭṭhapassaṃ sutanuṃ sumajjhaṃ; Kāḷappavāḷāva pavellamānā, palobhayantīva naresu gacchati. Tamena passāmiparena nāriṃ, āsītikaṃ nāvutikaṃ va jaccā; Daṇḍaṃ gahetvāna pavedhamānaṃ, gopānasībhoggasamaṃ carantiṃ. Sohaṃ tamevānuvicintayanto, eko sayāmi sayanassa majjhe; ‘‘Ahampi evaṃ’’ iti pekkhamāno, na gahe rame brahmacariyassa kālo. Rajjuvālambanī cesā, yā gehe vasato rati; Evampi chetvāna vajanti dhīrā, anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyāti.
412. 木棉树本生(7-2-7)巴利
412. Koṭasimbalijātakaṃ (7-2-7)
121 我持千寻长蛇而来。
你承载着它和我这般庞大的身躯,却不曾颤抖。注疏 1
122 而这只小鸟,极为微小,比我更微不足道;
承载它时,你却因恐惧而颤抖,木棉树啊,这究竟是为什么?注疏 1
123 王上,您以肉为食,而这只鸟以果实为食。
它啄食榕树、庇利库和优昙树的种子,
它吃下阿说他果后,将排泄在我的树干上。注疏 1
124 那些树将在我的近旁,于避风处萌发生长。
它们会将我紧紧缠绕,使我再不成其为树。注疏 1
125 此外,还有别的树——那些有根有干的大树。
也被这群鸟带来种子后杀死。注疏 1
126 藤蔓攀爬蔓延,即便那参天的森林之王也不例外;
因此,国王啊,我预见未来的危险,心中颤抖。注疏 1
127 应警觉于当警觉之事,防护尚未到来的危险;
智者因见未来之怖畏,恒常观察今生与来世这两个世界。巴利 注疏 1
Ahaṃ dasasataṃbyāmaṃ, uragamādāya āgato; Tañca mañca mahākāyaṃ, dhārayaṃ nappavedhasi . Athimaṃ khuddakaṃ pakkhiṃ, appamaṃsataraṃ mayā; Dhārayaṃ byathasi bhītā , kamatthaṃ koṭasimbali . Maṃsabhakkho tuvaṃ rāja, phalabhakkho ayaṃ dijo; Ayaṃ nigrodhabījāni, pilakkhudumbarāni ca; Assatthāni ca bhakkhitvā, khandhe me ohadissati. Te rukkhā saṃvirūhanti, mama passe nivātajā; Te maṃ pariyonandhissanti, arukkhaṃ maṃ karissare. Santi aññepi rukkhā se, mūlino khandhino dumā; Iminā sakuṇajātena, bījamāharitā hatā. Ajjhārūhābhivaḍḍhanti , brahantampi vanappatiṃ; Tasmā rāja pavedhāmi, sampassaṃnāgataṃ bhayaṃ. Saṅkeyya saṅkitabbāni, rakkheyyānāgataṃ bhayaṃ; Anāgatabhayā dhīro, ubho loke avekkhatīti.
413. 造烟者本生 (7-2-8)巴利
413. Dhūmakārijātakaṃ (7-2-8)
128 坚战王问维都罗,他渴求正法;
婆罗门,你知道吗,是谁独自深深忧愁?注疏 1
129 婆罗门牧羊成群,积薪充足,栖居林中;
婆悉咤昼夜燃烟,精进不倦。注疏 1
130 受蚊虫困扰的鹿群,因那烟的气息(而寻来);
它们来到那造烟者的近处,度过雨季安居。注疏 1
131 那人心里只牵着鹿群,竟浑然不觉自己的山羊;
或来或去,他的那些母羊都消亡了。注疏 1
132 秋至蚊消林寂寂,大鹿群行入险山;
复临诸河发源处。注疏 1
133 眼见鹿群离去,山羊亦归消亡;
婆罗门瘦削失色,又罹黄疸之疾。注疏 1
134 如是,若有人舍弃自己人,而去亲近外来者;
他独自一人,忧愁不已,就像那个造烟者婆罗门。巴利 注疏 1
Rājā apucchi vidhuraṃ, dhammakāmo yudhiṭṭhilo; Api brāhmaṇa jānāsi, ko eko bahu socati. Brāhmaṇo ajayūthena, pahūtedho vane vasaṃ; Dhūmaṃ akāsi vāseṭṭho, rattindivamatandito. Tassa taṃ dhūmagandhena, sarabhā makasaḍḍitā ; Vassāvāsaṃ upāgacchuṃ, dhūmakārissa santike. Sarabhesu manaṃ katvā, ajā so nāvabujjhatha; Āgacchantī vajantī vā , tassa tā vinasuṃ ajā. Sarabhā sarade kāle, pahīnamakase vane; Pāvisuṃ giriduggāni, nadīnaṃ pabhavāni ca. Sarabhe ca gate disvā, ajā ca vibhavaṃ gatā ; Kiso ca vivaṇṇo cāsi, paṇḍurogī ca brāhmaṇo. Evaṃ yo saṃ niraṃkatvā, āgantuṃ kurute piyaṃ; So eko bahu socati, dhūmakārīva brāhmaṇoti.
414. 醒觉本生(414)巴利
414. Jāgarajātakaṃ (7-2-9)
135 谁在觉醒者中沉睡,谁在沉睡者中觉醒;
谁能了知我此语?谁能回答我所问?注疏 1
136 我在清醒者中沉睡,我在沉睡者中清醒;
我能了知你此语,我能回答你所问。注疏 1
137 何为醒者眠?何为眠者醒?
你如何了知此义?又如何对我作答?注疏 1
138 那些不了知法——自制与调伏——的人,
在这些沉睡者之中,天神啊,我醒着。注疏 1
139 那些贪、嗔、无明已消褪的人,
在这些清醒者之中,天神啊,我反倒是沉睡的。注疏 1
140 清醒的人里他在睡,睡着的人里他清醒;
我如此了知此义,亦如此回答你。注疏 1
141 善哉!在清醒的人中安睡,善哉!在沉睡的人中保持醒觉;
你能善于理解此事,又能善于应答。巴利 注疏 1
Kodha jāgarataṃ sutto, kodha suttesu jāgaro; Ko mametaṃ vijānāti, ko taṃ paṭibhaṇāti me. Ahaṃ jāgarataṃ sutto, ahaṃ suttesu jāgaro; Ahametaṃ vijānāmi, ahaṃ paṭibhaṇāmi te. Kathaṃ jāgarataṃ sutto, kathaṃ suttesu jāgaro; Kathaṃ etaṃ vijānāsi, kathaṃ paṭibhaṇāsi me. Ye dhammaṃ nappajānanti, saṃyamoti damoti ca; Tesu suppamānesu, ahaṃ jaggāmi devate. Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Tesu jāgaramānesu, ahaṃ suttosmi devate. Evaṃ jāgarataṃ sutto, evaṃ suttesu jāgaro; Evametaṃ vijānāmi, evaṃ paṭibhaṇāmi te. Sādhu jāgarataṃ sutto, sādhu suttesu jāgaro; Sādhumetaṃ vijānāsi, sādhu paṭibhaṇāsi meti.
415. 麦饭团本生(7-2-10)巴利
415. Kummāsapiṇḍijātakaṃ (7-2-10)
142 在无比见的佛陀们面前,服侍的功德绝非微少;
请看这干而无盐的麦饼团的果报。注疏 1
143 这众多的象、牛、马,财富与谷物,乃至整片大地;
这些貌若天女的女子,请看这粗麦团的果报。注疏 1
144 如象王般的国王,憍萨罗之主啊,您一再地吟诵这些偈颂;
国家增长者啊,我问您,您如此满心欢喜地宣说。注疏 1
145 就在这座城中,我曾生于某户人家;
我曾是为人做工的佣人,持守戒律。注疏 1
146 我外出劳作时,见到了四位沙门。
他们具足正行与戒德,清凉寂静,已尽诸漏。注疏 1
147 我令彼心生净信,敷叶为座请佛坐;
以己双手怀虔敬,亲奉诸佛麦粥食。注疏 1
148 因彼善业,我得此般果报。
我受用此王国,这丰饶殊胜的大地。注疏 1
149 行布施、受安乐,勿生放逸,转动轮宝吧,憍萨罗之主。
憍萨罗之主,勿行非法,当护持正法。注疏 1
150 美好善妙拘萨罗,我必屡践彼圣道;
圣者所行我随行,得见阿拉汉心欢喜。注疏 1
151 你如天女,天女之姿,于诸女众间,炳耀赫奕。
你修了何等善业,苏拘萨萝,使你拥有了如此端严的形貌?注疏 1
152 刹帝利啊,我昔为阿摩昼家之婢,供人驱使;
我自制自守,依法而活,戒行清净,不见诸恶。注疏 1
153 那时,我将自己节余的饮食,施予了一位行脚比丘。
我心中欢喜,亲手为之;如今,这业的果报即如此现前于我。巴利 注疏 1
Na kiratthi anomadassisu, pāricariyā buddhesu appikā ; Sukkhāya aloṇikāya ca, passaphalaṃ kummāsapiṇḍiyā. Hatthigavassā cime bahū , dhanadhaññaṃ pathavī ca kevalā; Nāriyo cimā accharūpamā, passaphalaṃ kummāsapiṇḍiyā. Abhikkhaṇaṃ rājakuñjara, gāthā bhāsasi kosalādhipa; Pucchāmi taṃ raṭṭhavaḍḍhana, bāḷhaṃ pītimano pabhāsasi. Imasmiññeva nagare, kule aññatare ahuṃ; Parakammakaro āsiṃ, bhatako sīlasaṃvuto. Kammāya nikkhamantohaṃ, caturo samaṇeddasaṃ; Ācārasīlasampanne, sītibhūte anāsave. Tesu cittaṃ pasādetvā, nisīdetvā paṇṇasanthate; Adaṃ buddhāna kummāsaṃ, pasanno sehi pāṇibhi. Tassa kammassa kusalassa, idaṃ me edisaṃ phalaṃ; Anubhomi idaṃ rajjaṃ, phītaṃ dharaṇimuttamaṃ. Dadaṃ bhuñja mā ca pamādo , cakkaṃ vattaya kosalādhipa; Mā rāja adhammiko ahu, dhammaṃ pālaya kosalādhipa. Sohaṃ tadeva punappunaṃ, vaṭumaṃ ācarissāmi sobhane; Ariyācaritaṃ sukosale, arahanto me manāpāva passituṃ. Devī viya accharūpamā, majjhe nārigaṇassa sobhasi; Kiṃ kammamakāsi bhaddakaṃ, kenāsi vaṇṇavatī sukosale. Ambaṭṭhakulassa khattiya, dāsyāhaṃ parapesiyā ahuṃ; Saññatā ca dhammajīvinī, sīlavatī ca apāpadassanā. Uddhaṭabhattaṃ ahaṃ tadā, caramānassa adāsi bhikkhuno; Vittā sumanā sayaṃ ahaṃ, tassa kammassa phalaṃ mamedisanti.
416. 折伏敌人本生 (7-2-11)巴利
416. Parantapajātakaṃ (7-2-11)
154 灾祸将降临于我,怖畏将降临于我。
因为那时树枝确被摇动了——无论是人,还是鹿。注疏 1
155 我对那住在不远的胆怯女子,确是情欲所牵;
降敌者啊,她必令我消瘦苍白,犹如枝梢。注疏 1
156 那位无可指责、居于村中的可爱女子,将令我忧伤。
她会令我消瘦苍白,如同那枝条带来折磨。注疏 1
157 眸染黛墨的少女啊,你的微笑与言语,
将使我消瘦苍白,如那枝条一般,啊,降伏怨敌者。注疏 1
158 那声音想必已传去,他想必已将你的事告知(了那人);
必定是那位摇动树枝者,把这件事说了出来。注疏 1
159 只因与他相遇,我这愚人乃生此念;
尔时彼枝确曾有动,或由人摇,或由鹿触。注疏 1
160 你正是如此宣称,且欺骗了我的父亲;
杀害之后,以树枝遮盖,心中思惟:“恐惧将降临于我。”巴利 注疏 1
Āgamissati me pāpaṃ, āgamissati me bhayaṃ; Tadā hi calitā sākhā, manussena migena vā. Bhīruyā nūna me kāmo, avidūre vasantiyā; Karissati kisaṃ paṇḍuṃ, sāva sākhā parantapaṃ. Socayissati maṃ kantā, gāme vasamaninditā; Karissati kisaṃ paṇḍuṃ, sāva sākhā parantapaṃ. Tayā maṃ asitāpaṅgi , sitāni bhaṇitāni ca; Kisaṃ paṇḍuṃ karissanti, sāva sākhā parantapaṃ. Agamā nūna so saddo, asaṃsi nūna so tava; Akkhātaṃ nūna taṃ tena, yo taṃ sākhamakampayi. Idaṃ kho taṃ samāgamma, mama bālassa cintitaṃ; Tadā hi calitā sākhā, manussena migena vā. Tatheva tvaṃ avedesi, avañci pitaraṃ mama; Hantvā sākhāhi chādento, āgamissati me bhayanti.
殊胜村、大猿、跋迦婆,坚固法、善象、凯萨瓦;
蛇、维杜罗,以及醒觉者们,再有憍萨罗王与波岚陀波。巴利
Varagāma mahākapi bhaggava ca, daḷhadhamma sakuñjara kesavaro; Urago vidhuro puna jāgarataṃ, atha kosalādhipa parantapa cāti.
其次,品的摄颂:巴利
Atha vagguddānaṃ –
七集中品次,听我今宣说:
鸡与甘陀罗本生,护与大仙二本生。巴利
Atha sattanipātamhi, vaggaṃ me bhaṇato suṇa; Kukku ca puna gandhāro, dveva guttā mahesināti.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18