497. 摩登伽本生(一)
497. Mātaṅgajātakaṃ (1)
1你从何处来?身着弊衣,枯瘦如土中的饿鬼?
颈上系着垃圾堆中拣来的破布,你究竟是谁?分明不配接受供养。
2有名声者啊,此食本为您而备,众人正咀嚼、享用、饮啖;
您既知我仰他人施舍而活,愿这狗儿也能分得一口残食。
3这食物是我所有,是为婆罗门们所准备;这是我的,出于净信,为自利(而施)。
走开!你站在这里做什么?贱人,如我这般之人不会施舍于你。
4他们于高地、洼地播下种子,心中盼着湿润田地里的果实。
凭此信心,你去行布施吧,或许便能令应供者心生欢喜。
5世间哪些是田地,我了然于心,便将种子安放于那些田中。
那些具足种姓、再生高贵的婆罗门,于此正是殊胜的良田。
6种姓骄慢、过分自负、贪、嗔、骄慢及愚痴——
若有人具足这一切恶质,他们即是此处的下劣田地。
7恃出身而骄慢,又极度自负,贪、嗔、迷醉与愚痴;
这些恶德在他们身上全然不存,那些人正是世间无上的福田。
8优波周帝亚、和尚,与那甘达库奇,如今都往何处去了?
杖之笞之,扼其咽喉,把这贱人拖倒在地。
9你以指甲掘山,以齿啃铁;
你竟用脚踢踏火焰,辱骂仙人。
10如此说后,玛当伽仙人,那位精勤于真理的修行者,
在婆罗门们的仰视中,飞入虚空。
11头向后扭曲,手臂直伸僵固,全然不能动弹;
眼睛发白,犹如死人。是谁把我的儿子变成了这般模样?
12有位沙门来过此处,衣着垢秽破烂,身形枯瘦,如同食土鬼一般;
“他把垃圾衣系在脖颈上,就是他令你的儿子变成这副模样。”
13大智慧者去了哪个方向?年轻人,请你们把这件事告诉我吧。
我们去他那里当面悔过,或许还能救回儿子的性命。
14大智慧者已升入虚空,犹如旅途之人的十五满月。
他也前往了东方,那位真实立誓的仙人,品性高尚。
15头向后折扭,手臂伸展却全无用如废;
两眼翻白,恰似死人一般——是谁把我的孩儿弄成这般模样?
16夜叉确实有大神通,护随着那些善行的仙人;
他们察知那人心中充满恶意与愤怒,夜叉们便如此对待了你的儿子。
17夜叉们如此加害于我的儿子,梵行者,请莫对我生气。
比丘,我前来皈依您的双足,为丧子之痛所摧折。
18那时也好,如今也好,我对你都毫无怨恨;
你的儿子被吠陀的骄傲冲昏了头,即使学了吠陀,也分不清什么才是真正的义理。
19比丘啊,人的想蕴在刹那之间,确实会陷入迷乱。
深广智慧者,请宽恕这唯一的过失吧,真正的智者不会成为愤怒的仆役。
20这便是我起身乞来的食物,就让那缺少智慧的曼达亚(Maṇḍabya)享用吧。
夜叉不会去伤害他,你的儿子也将远离伤害,平安无疾。
21曼达亚,你真是愚人,智慧短浅,竟不通晓福田;
你把布施给了那些烦恼深重者,那些造作染污之业、无有自制之人。
22头发缠结,身披兽皮,满脸须蔓丛生,犹如一口老井边长满了杂草。
请看此人,形貌丑陋,结发与兽皮并不能庇护缺乏智慧的人。
23那些贪、嗔、无明已消褪的人,
他们是漏尽的阿拉汉,供养这些圣者能得大果报。
Kuto nu āgacchasi dummavāsī , otallako paṃsupisācakova; Saṅkāracoḷaṃ paṭimuñca kaṇṭhe, ko re tuvaṃ hosi adakkhiṇeyyo. Annaṃ tavedaṃ pakataṃ yasassi, taṃ khajjare bhuñjare piyyare ca; Jānāsi maṃ tvaṃ paradattūpajīviṃ, uttiṭṭhapiṇḍaṃ labhataṃ sapāko. Annaṃ mamedaṃ pakataṃ brāhmaṇānaṃ, attatthāya saddahato mamedaṃ ; Apehi etto kimidhaṭṭhitosi, na mādisā tuyhaṃ dadanti jamma. Thale ca ninne ca vapanti bījaṃ, anūpakhette phalamāsamānā ; Etāya saddhāya dadāhi dānaṃ, appeva ārādhaye dakkhiṇeyye. Khettāni mayhaṃ viditāni loke, yesāhaṃ bījāni patiṭṭhapemi; Ye brāhmaṇā jātimantūpapannā, tānīdha khettāni supesalāni. Jātimado ca atimānitā ca, lobho ca doso ca mado ca moho; Ete aguṇā yesu ca santi sabbe, tānīdha khettāni apesalāni. Jātimado ca atimānitā ca, lobho ca doso ca mado ca moho; Ete aguṇā yesu na santi sabbe, tānīdha khettāni supesalāni. Kvettha gatā upajotiyo ca, upajjhāyo ca athavā gaṇḍakucchi ; Imassa daṇḍañca vadhañca datvā, gale gahetvā khalayātha jammaṃ. Giriṃ nakhena khaṇasi, ayo dantehi khādasi; Jātavedaṃ padahasi, yo isiṃ paribhāsasi. Idaṃ vatvāna mātaṅgo, isi saccaparakkamo; Antalikkhasmiṃ pakkāmi , brāhmaṇānaṃ udikkhataṃ. Āvellitaṃ piṭṭhito uttamaṅgaṃ, bāhuṃ pasāreti akammaneyyaṃ ; Setāni akkhīni yathā matassa, ko me imaṃ puttamakāsi evaṃ. Idhāgamā samaṇo dummavāsī, otallako paṃsupisācakova; Saṅkāracoḷaṃ paṭimuñca kaṇṭhe, so te imaṃ puttamakāsi evaṃ. Katamaṃ disaṃ agamā bhūripañño, akkhātha me māṇavā etamatthaṃ; Gantvāna taṃ paṭikaremu accayaṃ, appeva naṃ putta labhemu jīvitaṃ. Vehāyasaṃ agamā bhūripañño, pathaddhuno pannaraseva cando; Api cāpi so purimadisaṃ agacchi, saccappaṭiñño isi sādhurūpo. Āvellitaṃ piṭṭhito uttamaṅgaṃ, bāhuṃ pasāreti akammaneyyaṃ; Setāni akkhīni yathā matassa, ko me imaṃ puttamakāsi evaṃ. Yakkhā have santi mahānubhāvā, anvāgatā isayo sādhurūpā; Te duṭṭhacittaṃ kupitaṃ viditvā, yakkhā hi te puttamakaṃsu evaṃ. Yakkhā ca me puttamakaṃsu evaṃ, tvaññeva me mā kuddho brahmacāri; Tumheva pāde saraṇaṃ gatāsmi, anvāgatā puttasokena bhikkhu. Tadeva hi etarahi ca mayhaṃ, manopadoso na mamatthi koci; Putto ca te vedamadena matto, atthaṃ na jānāti adhicca vede. Addhā have bhikkhu muhuttakena, sammuyhateva purisassa saññā; Ekāparādhaṃ khama bhūripañña, na paṇḍitā kodhabalā bhavanti. Idañca mayhaṃ uttiṭṭhapiṇḍaṃ, tava maṇḍabyo bhuñjatu appapañño; Yakkhā ca te naṃ na viheṭhayeyyuṃ, putto ca te hessati so arogo. Maṇḍabya bālosi parittapañño, yo puññakhettānamakovidosi; Mahakkasāvesu dadāsi dānaṃ, kiliṭṭhakammesu asaññatesu. Jaṭā ca kesā ajinā nivatthā, jarūdapānaṃva mukhaṃ parūḷhaṃ; Pajaṃ imaṃ passatha dummarūpaṃ , na jaṭājinaṃ tāyati appapaññaṃ. Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Khīṇāsavā arahanto, tesu dinnaṃ mahapphalanti.
498. 旃多与森部陀本生(二)
498. Cittasambhūtajātakaṃ (2)
24一切人所修的善行皆有果报,任何业行都不会空无结果。
我见森部陀具大威德,他依自所造业而获得福报之果。
25众生善业所修皆有果,无有一业唐捐成虚弃;
其心岂不亦复同如是,愿彼心意成就圆满如我。
26众人所行的善业,必结果实;没有任何业是虚耗无果的。
天王,应知旃多也是如此,他的心意已得成就,正如你一般。
27您莫非就是旃多本人?还是另有人把这事告诉了您?
这偈颂唱诵得极好,我心中已无疑惑,我赠予你最好的村庄(Gāmavāra)与一百之数。
28我并非旃多,而是从别处听闻此事;仙人曾对我阐明此义;
“你前去向国王呈上这偈颂,国王若心生欢喜,或许会赐予你奖赏。”
29速速套上国王的马车——那些造工精良、彩绘华美的车乘;
系牢象的腹带,为它们佩戴颈饰。
30让他们擂响大鼓、小鼓,吹响法螺,并迅速套好轻捷的车乘。
今日我将前往那净修林,就在那里,我将见到那位安坐的仙人。
31我今所得真殊勝,大眾之中善唱偈;
見彼具足戒行仙,歡喜欣悅滿我心。
32座位、饮水与洗脚水,恳请尊者接受我们的供养。
尊者,我们向您请问价格,请您为我们开个价吧。
33让他们为你建造悦意的住处,你就在那里有众女伴围绕,自在享乐。
请给个方便,让我俩一同主事吧。
34大王,见到恶行的果报,也见到善行的大果报;
我唯当约束自己,不贪求儿子、牲畜或钱财。
35人的寿命,于此世间不过十个十年;
未达终点,便如被割断的芦苇般枯萎凋零。
36这其中,有何欢喜?有何嬉戏?有何乐?有何求财?
儿女与妻子于我何用?大王,我已从束缚中解脱。
37我如是了知:死亡从不错过我;
为死神所制伏者,何来欢愉,何来求财?
38人主啊,旃陀罗之生,于人中最下,于两足中最卑;
我等往昔以自身极恶之业,曾受生旃陀罗胎中。
39我们曾在阿槃提(Avanti)为旃陀罗,又作鹿群,来到尼连禅河(Nerañjarā)畔;
曾于纳姆摩达河畔为鹗鸟,今者成为婆罗门与刹帝利。
40生命被驱迫而逝,寿数何其短暂;已为衰老所制的人,实无任何庇护。
般遮罗(Pañcāla),照我所说的话去做,不要造作那招致痛苦的业。
41生命被驱迫而逝,寿数何其短暂;已为衰老所制的人,实无任何庇护。
般遮罗,照我所说的话去做,不要造作那结出苦果的业。
42生命被驱迫而逝,寿数何其短暂;已为衰老所制的人,实无任何庇护。
般遮罗,照我所说的话去做,不要造作那沾染尘垢的业。
43生命短促,步步逼向死亡;老去的人啊,容颜为衰老所摧。
般遮罗,听从我这些话,莫造作令人投生地狱的业。
44诚然,您这番话真实不虚,正如您这位仙人所说,事实正是如此。
比丘,我拥有众多欲乐,那些欲乐,于我这般的人,实在难以舍离。
45犹如大象陷入泥沼之中,眼见陆地,却无法走过去。
同样,我沉溺于欲的泥沼,未能走上比丘之道。
46犹如父母教诲儿子,如何令他得安乐;
同样地,尊者,请您教示我:如何于死后长久得安乐?
47人王啊,你若不能舍离这些人间的欲乐,
你应当设立如法的税赋,大王,莫让你的国中出现非法之事。
48让使者们奔赴四方,前去邀请沙门与婆罗门。
你应当以饮食、衣服、住所与资具来护持他们。
49你以饮食,怀着净信之心,使沙门与婆罗门得到满足;
布施且受用之后,随力而行,便无有过失地往生天界。
50王上,当您耽乐于一众女子之中时,若被这骄慢所乘。
你当将此偈铭记于心,并于大众之中宣说出来。
51那曾露宿旷野的众生,由一位行走的女人以乳汁喂养;
被群犬围绕的他,今日被称为国王。
Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇaṃ, na kammunā kiñcana moghamatthi; Passāmi sambhūtaṃ mahānubhāvaṃ, sakammunā puññaphalūpapannaṃ. Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇaṃ, na kammunā kiñcana moghamatthi; Kaccinnu cittassapi evamevaṃ, iddho mano tassa yathāpi mayhaṃ. Sabbaṃ narānaṃ saphalaṃ suciṇṇaṃ, na kammunā kiñcana moghamatthi; Cittampi jānāhi tatheva deva, iddho mano tassa yathāpi tuyhaṃ. Bhavaṃ nu citto sutamaññato te, udāhu te koci naṃ etadakkhā; Gāthā sugītā na mamatthi kaṅkhā, dadāmi te gāmavaraṃ satañca. Na cāhaṃ citto sutamaññato me, isī ca me etamatthaṃ asaṃsi; ‘‘Gantvāna rañño paṭigāhi gāthaṃ, api te varaṃ attamano dadeyya’’ . Yojentu ve rājarathe, sukate cittasibbane; Kacchaṃ nāgānaṃ bandhatha, gīveyyaṃ paṭimuñcatha. Āhaññantu bherimudiṅgasaṅkhe , sīghāni yānāni ca yojayantu; Ajjevahaṃ assamaṃ taṃ gamissaṃ, yattheva dakkhissamisiṃ nisinnaṃ. Suladdhalābho vata me ahosi, gāthā sugītā parisāya majjhe; Svāhaṃ isiṃ sīlavatūpapannaṃ, disvā patīto sumanohamasmi. Āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ, paṭiggaṇhātu no bhavaṃ; Agghe bhavantaṃ pucchāma, agghaṃ kurutu no bhavaṃ. Rammañca te āvasathaṃ karontu, nārīgaṇehi paricārayassu; Karohi okāsamanuggahāya, ubhopi maṃ issariyaṃ karoma. Disvā phalaṃ duccaritassa rāja, atho suciṇṇassa mahāvipākaṃ; Attānameva paṭisaṃyamissaṃ, na patthaye putta pasuṃ dhanaṃ vā. Dasevimā vassadasā, maccānaṃ idha jīvitaṃ; Apattaññeva taṃ odhiṃ, naḷo chinnova sussati. Tattha kā nandi kā khiḍḍā, kā ratī kā dhanesanā; Kiṃ me puttehi dārehi, rāja muttosmi bandhanā. Sohaṃ evaṃ pajānāmi , maccu me nappamajjati; Antakenādhipannassa, kā ratī kā dhanesanā. Jāti narānaṃ adhamā janinda, caṇḍālayoni dvipadākaniṭṭhā ; Sakehi kammehi supāpakehi, caṇḍālagabbhe avasimha pubbe. Caṇḍālāhumha avantīsu, migā nerañjaraṃ pati; Ukkusā nammadātīre , tyajja brāhmaṇakhattiyā. Upanīyati jīvitamappamāyu, jarūpanītassa na santi tāṇā; Karohi pañcāla mameta vākyaṃ, mākāsi kammāni dukkhudrayāni. Upanīyati jīvitamappamāyu, jarūpanītassa na santi tāṇā; Karohi pañcāla mameta vākyaṃ, mākāsi kammāni dukkhapphalāni. Upanīyati jīvitamappamāyu, jarūpanītassa na santi tāṇā; Karohi pañcāla mameta vākyaṃ, mākāsi kammāni rajassirāni. Upanīyati jīvitamappamāyu, vaṇṇaṃ jarā hanti narassa jiyyato; Karohi pañcāla mameta vākyaṃ, mākāsi kammaṃ nirayūpapattiyā. Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavetaṃ, yathā isī bhāsasi evametaṃ; Kāmā ca me santi anapparūpā, te duccajā mādisakena bhikkhu. Nāgo yathā paṅkamajjhe byasanno, passaṃ thalaṃ nābhisambhoti gantuṃ; Evampahaṃ kāmapaṅke byasanno, na bhikkhuno maggamanubbajāmi. Yathāpi mātā ca pitā ca puttaṃ, anusāsare kinti sukhī bhaveyya; Evampi maṃ tvaṃ anusāsa bhante, yathā ciraṃ pecca sukhī bhaveyyaṃ. No ce tuvaṃ ussahase janinda, kāme ime mānusake pahātuṃ; Dhammiṃ baliṃ paṭṭhapayassu rāja, adhammakāro tava māhu raṭṭhe. Dūtā vidhāvantu disā catasso, nimantakā samaṇabrāhmaṇānaṃ; Te annapānena upaṭṭhahassu, vatthena senāsanapaccayena ca. Annena pānena pasannacitto, santappaya samaṇabrāhmaṇe ca; Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ, anindito saggamupehi ṭhānaṃ. Sace ca taṃ rāja mado saheyya, nārīgaṇehi paricārayantaṃ; Imameva gāthaṃ manasī karohi, bhāsesi cenaṃ parisāya majjhe. Abbhokāsasayo jantu, vajantyā khīrapāyito; Parikiṇṇo suvānehi , svājja rājāti vuccatīti.
499. 斯维王本生(三)
499. Sivijātakaṃ (3)
52远眺不见,我身为长老,特来乞求眼目;
既受我乞,请将此眼施与我,我等便成独眼之人。
53乞求者,你受谁的指使来到此地,为了乞求眼睛?
你所乞求的,正是众人说为至为难舍的无上之肢——人之双眼,至为难舍。
54他在诸天神中被称为须阇之夫,在人间则被称为摩伽婆。
我正是依他的教诫来到此处,身为乞者,为乞求你的眼目而来。
55我今为乞者,向你乞此无上布施;既来乞你的眼目,便请慨然施舍。
请赐予我那无上的眼目——据说,这是人身中最难舍弃的。
56不论你为何事而来,怀着怎样的心愿——
愿你那些意图都能实现,婆罗门,愿你得到双眼。
57你只求一只眼,我却将两只都给予你。
你是具眼者,去吧,在众人的注视下前行——愿你心中所求,皆得成就。
58陛下莫以双眸相施,莫将我等尽皆捐弃;
大王请赐我诸财宝,珍珠琉璃俱令盈多。
59大王,请赐我良骏严饰之宝车;
大王,请赐我金鞍焕彩之龙象。
60犹如斯维(Sivī)万众,悉御车乘,恒自四方围绕;
车王,愿汝亦如是施。
61口称我当布施,心却决意不施;
地上落索横陈,自取系于己颈。
62有人嘴上说“我要布施”,心里却对不布施起了执著;
由恶趋更恶,终落死神掌中。
63凡有所求,我便施与;无所求,我则不施;
因此,这位婆罗门所求之物,我必施与。
64大王,您是希求长寿、容貌、快乐,还是力量而行布施呢?
您身为斯维人中无上的王,如何能为了来世而施舍自己的眼睛?
65我布施这个,并不是为了名声,也不求儿子、财富或国土。
这是往昔正士们常行之法,正因如此,我的心于布施中得喜悦。
66你是我朋友与同伴,西瓦咖,你善学多闻,请善依我言而行。
为这志于布施的我,取出双眼,放入那乞求者手中。
67斯维王(Sivirāja)劝请,斯瓦咖奉命而行;
剜取王之双目,奉施婆罗门。
婆罗门自有明眼,盲王端坐其处;
68其后数日之间,眼目渐得愈合。
斯维国的增长王,唤来车夫,对他说:
69“车夫,套好车,套好了便来禀告。”
我们去游园,去莲花池和树林那里。
70他便在莲花池畔,结跏趺坐。
帝释天神、苏阇之夫,天王现身其前;
71我即帝释天神,诸天神之王,今已来至汝前。
请许一个愿吧,圣王,无论您心中希求何物。
72帝释天神啊,我拥有大量财富,兵力与国库也多得数不清;
如今我双目失明,死亡才是我所喜爱的。
73人中尊啊,那些真实之语,请您宣说出来吧,刹帝利!
您若说出真实语,眼睛便会重见光明。
74前来向我乞讨的人,出身各不相同,皆为乞食者。
在此处无论谁向我乞求,他亦是我心中所爱;
借着这句真实的话语,我的眼睛便由此生长出来。
75那位婆罗门来向我乞求:“请给我眼睛!”
我把双眼布施给了那位前来乞讨的婆罗门。
76更强烈的喜和无量的悦意涌入了我,
凭此真实语,我的第二只眼睛也得以生长。
77这些偈颂是如法说出的,斯维国的增盛者啊;
你的这双眼睛,显现如天眼一般。
78穿越墙垣,穿越岩石,纵越一切高山,
愿你的目力遍及方圆百由旬的一切方所。
79在这世上,当有人来乞求时,谁会不肯施舍自己的财物,哪怕那是极其殊胜、自己最珍爱的东西?
那么,齐聚于此的斯维人啊,今日便来看看我的天眼。
80穿墙透岩,逾越高山,
方圆百由旬内,我的眼界悉能遍及。
81众生此世之命,无有胜于布施;
既舍人间肉眼,我获天眼清明。
82斯维族人观此已,当行布施自受用;
随力施与并受用,无咎当生天界中。
Dūre apassaṃ therova, cakkhuṃ yācitumāgato; Ekanettā bhavissāma, cakkhuṃ me dehi yācito. Kenānusiṭṭho idha māgatosi, vanibbaka cakkhupathāni yācituṃ; Suduccajaṃ yācasi uttamaṅgaṃ, yamāhu nettaṃ purisena duccajaṃ. Yamāhu devesu sujampatīti, maghavāti naṃ āhu manussaloke; Tenānusiṭṭho idha māgatosmi, vanibbako cakkhupathāni yācituṃ. Vanibbato mayha vaniṃ anuttaraṃ, dadāhi te cakkhupathāni yācito; Dadāhi me cakkhupathaṃ anuttaraṃ, yamāhu nettaṃ purisena duccajaṃ. Yena atthena āgacchi , yamatthamabhipatthayaṃ; Te te ijjhantu saṅkappā, labha cakkhūni brāhmaṇa. Ekaṃ te yācamānassa, ubhayāni dadāmahaṃ; Sa cakkhumā gaccha janassa pekkhato, yadicchase tvaṃ tadate samijjhatu. Mā no deva adā cakkhuṃ, mā no sabbe parākari ; Dhanaṃ dehi mahārāja, muttā veḷuriyā bahū. Yutte deva rathe dehi, ājānīye calaṅkate; Nāge dehi mahārāja, hemakappanavāsase. Yathā taṃ sivayo sabbe, sayoggā sarathā sadā; Samantā parikireyyuṃ , evaṃ dehi rathesabha. Yo ve dassanti vatvāna, adāne kurute mano; Bhūmyaṃ so patitaṃ pāsaṃ, gīvāyaṃ paṭimuñcati. Yo ve dassanti vatvāna, adāne kurute mano; Pāpā pāpataro hoti, sampatto yamasādhanaṃ. Yañhi yāce tañhi dade, yaṃ na yāce na taṃ dade; Svāhaṃ tameva dassāmi, yaṃ maṃ yācati brāhmaṇo. Āyuṃ nu vaṇṇaṃ nu sukhaṃ balaṃ nu, kiṃ patthayāno nu janinda desi; Kathañhi rājā sivinaṃ anuttaro, cakkhūni dajjā paralokahetu. Na vāhametaṃ yasasā dadāmi, na puttamicche na dhanaṃ na raṭṭhaṃ; Satañca dhammo carito purāṇo, icceva dāne ramate mano mama . Sakhā ca mitto ca mamāsi sīvika , susikkhito sādhu karohi me vaco; Uddharitvā cakkhūni mamaṃ jigīsato, hatthesu ṭhapehi vanibbakassa. Codito sivirājena, siviko vacanaṅkaro; Rañño cakkhūnuddharitvā , brāhmaṇassūpanāmayi; Sacakkhu brāhmaṇo āsi, andho rājā upāvisi. Tato so katipāhassa, uparūḷhesu cakkhusu; Sūtaṃ āmantayī rājā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhano. Yojehi sārathi yānaṃ, yuttañca paṭivedaya; Uyyānabhūmiṃ gacchāma, pokkharañño vanāni ca. So ca pokkharaṇītīre , pallaṅkena upāvisi; Tassa sakko pāturahu, devarājā sujampati. Sakkohamasmi devindo, āgatosmi tavantike; Varaṃ varassu rājīsi, yaṃ kiñci manasicchasi. Pahūtaṃ me dhanaṃ sakka, balaṃ koso canappako; Andhassa me sato dāni, maraṇaññeva ruccati. Yāni saccāni dvipadinda, tāni bhāsassu khattiya; Saccaṃ te bhaṇamānassa, puna cakkhu bhavissati. Ye maṃ yācitumāyanti, nānāgottā vanibbakā; Yopi maṃ yācate tattha, sopi me manaso piyo; Etena saccavajjena, cakkhu me upapajjatha. Yaṃ maṃ so yācituṃ āgā, dehi cakkhunti brāhmaṇo; Tassa cakkhūni pādāsiṃ, brāhmaṇassa vanibbato . Bhiyyo maṃ āvisī pīti, somanassañcanappakaṃ; Etena saccavajjena, dutiyaṃ me upapajjatha. Dhammena bhāsitā gāthā, sivīnaṃ raṭṭhavaḍḍhana; Etāni tava nettāni, dibbāni paṭidissare. Tirokuṭṭaṃ tiroselaṃ, samatiggayha pabbataṃ; Samantā yojanasataṃ, dassanaṃ anubhontu te. Ko nīdha vittaṃ na dadeyya yācito, api visiṭṭhaṃ supiyampi attano; Tadiṅgha sabbe sivayo samāgatā, dibbāni nettāni mamajja passatha. Tirokuṭṭaṃ tiroselaṃ, samatiggayha pabbataṃ; Samantā yojanasataṃ, dassanaṃ anubhonti me. Na cāgamattā paramatthi kiñci, maccānaṃ idha jīvite; Datvāna mānusaṃ cakkhuṃ, laddhaṃ me cakkhuṃ amānusaṃ. Etampi disvā sivayo, detha dānāni bhuñjatha; Datvā ca bhutvā ca yathānubhāvaṃ, aninditā saggamupetha ṭhānanti.
500. 光辉本生·四(第500则)
500. Sirīmantajātakaṃ (4)
83具智慧而乏福报者,与有名望而无智慧者;
塞那咖(Senaka),我且问你此事:善巧者们说,这二者中哪一位更殊胜?
84大王,的确,无论是智者与愚者,还是具技艺者与无技艺者;
即便是出身高贵之人,也可能成为出身微贱却享有盛名者的仆从;
见此我亦言:智者反为劣,具福者乃胜;
85无上智者、遍见诸法之大药(Mahosadha),我今亦问汝。
愚者纵有名闻,智者纵乏资财,此二者中孰胜?善巧之人乃如是说;
86愚人作诸恶业,心中却自谓:唯此更胜。
愚者唯见今世,不见他世,两处俱招祸咎;
见此我言:智慧方为殊胜,胜彼具名闻之愚人。
87非因技艺而得财,非因亲族,亦非容色;
且看那愚钝之人安乐昌盛,吉祥所亲近者,正是此牛群之主。
见到此点,我这样说:智慧低劣者,不如具足福德者来得殊胜。
88无智者得乐便沉溺其中,遇苦则陷入迷乱。
被骤然来袭的苦乐所触,他战栗不安,犹如炎夏中的水族。
见此,我说:智慧方为殊胜,而非徒有虚名的愚人。
89犹如林间一棵果实甘美的树,众鸟从四方纷然聚集。
同样地,富裕、拥有财富与受用的人,众人也正是为了利益而亲近他。
见此事我已言:有智者反居下劣,具福德者方为殊胜;
90强梁愚人非善,逞凶暴以夺财。
啼泣愚人被强曳,沉沉堕入大地狱;
见此我言:智慧为胜,显耀愚人非可比。
91众流汇入恒河(Gaṅgā),尽舍其名与种姓;
恒河奔归大海,具足神通智慧者亦不显于世。
见此我亦如是说:智者虽居卑下,犹胜具福之人;
92众所称彼浩瀚大海,无量江河恒时奔流注入。
大海纵然恒常汹涌,终不逾越其岸;
93愚者纵然百般筹谋,福运亦终不越智慧。
见此,我说:智慧方为殊胜,而非徒有虚名的愚人。
94纵使不自制之人享有名声,于集会中宣说他人之利,
亲族之中唯彼此事得成,使之然者福德,非是智慧;
我见如是而说:智者居卑,具福德者方为殊胜。
95或为他人,或为自己,愚昧少慧之人便会口出妄语;
他在集会中受人谴责,此后还会堕入恶趣;
见此我言智慧胜,非彼显赫之愚人;
96广慧纵能宣义利,无财无势是贫寒。
亲族众中其言不入,有智之人亦无福分;
我见此事而作是说:智者反居下位,惟具福德者乃为殊胜。
97智慧深广者,不论为他人还是为自己,都不说虚诳之语。
他于大众集会中备受尊敬,此后亦将投生善趣;
见此我亦说:智慧斯为最胜,非彼享盛名之愚人。
98象牛马、宝珠耳珰,及生于富贵门第之女子;
一切受用尽归富者,贫人反为其役使;
见此我故如是言:智者虽贤而贫,终不及有福者胜。
99那些行事毫无规划、愚昧而又冥顽不灵的人,
财富会弃愚人而去,犹如衰老的蛇蜕去旧皮;
见此,我说:智慧方为殊胜,而非徒有虚名的愚人。
100尊者,我们五人是智者,全都双手合十恭敬而立;
你降伏我等而为主宰,如帝释天神——众生之主、诸天神之王;
见此我言:智慧实为下劣,唯有福相光荣者方称殊胜。
101在诸如此类的事情上,声名显赫的愚人,恰如智者的仆从。
智者能善巧处理之事,愚者却于中陷入迷惑;
见此,我说:智慧方为殊胜,而非徒有虚名的愚人。
102的确,智慧恒为善士所称叹;荣华对于耽着享乐的世人才显得可爱。
诸佛的智慧无与伦比,财富永远不能超越智慧。
103我们所问之事,你已为我们解说。大药,你是彻见一切法的人。
103一千头牛、一头公牛、一头龙象,及十辆良驹所驾的战车。
因你解答令我满意,我赐你十六座上好的村庄。
Paññāyupetaṃ siriyā vihīnaṃ, yasassinaṃ vāpi apetapaññaṃ; Pucchāmi taṃ senaka etamatthaṃ, kamettha seyyo kusalā vadanti. Dhīrā ca bālā ca have janinda, sippūpapannā ca asippino ca; Sujātimantopi ajātimassa, yasassino pesakarā bhavanti; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Tuvampi pucchāmi anomapañña, mahosadha kevaladhammadassi; Bālaṃ yasassiṃ paṇḍitaṃ appabhogaṃ, kamettha seyyo kusalā vadanti. Pāpāni kammāni karoti bālo , idhameva seyyo iti maññamāno ; Idhalokadassī paralokamadassī, ubhayattha bālo kalimaggahesi; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Na sippametaṃ vidadhāti bhogaṃ, na bandhuvā na sarīravaṇṇo yo ; Passeḷamūgaṃ sukhamedhamānaṃ, sirī hi naṃ bhajate goravindaṃ ; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Laddhā sukhaṃ majjati appapañño, dukkhena phuṭṭhopi pamohameti; Āgantunā dukkhasukhena phuṭṭho, pavedhati vāricarova ghamme; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Dumaṃ yathā sāduphalaṃ araññe, samantato samabhisaranti pakkhī; Evampi aḍḍhaṃ sadhanaṃ sabhogaṃ, bahujjano bhajati atthahetu; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Na sādhu balavā bālo, sāhasā vindate dhanaṃ; Kandantametaṃ dummedhaṃ, kaḍḍhanti nirayaṃ bhusaṃ; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Yā kāci najjo gaṅgamabhissavanti, sabbāva tā nāmagottaṃ jahanti; Gaṅgā samuddaṃ paṭipajjamānā, na khāyate iddhiṃ paññopi loke ; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Yametamakkhā udadhiṃ mahantaṃ, savanti najjo sabbakālamasaṅkhyaṃ; So sāgaro niccamuḷāravego, velaṃ na acceti mahāsamuddo. Evampi bālassa pajappitāni, paññaṃ na acceti sirī kadāci; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Asaññato cepi paresamatthaṃ, bhaṇāti sandhānagato yasassī; Tasseva taṃ rūhati ñātimajjhe, sirī hi naṃ kārayate na paññā ; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Parassa vā attano vāpi hetu, bālo musā bhāsati appapañño; So nindito hoti sabhāya majjhe, pacchāpi so duggatigāmī hoti; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Atthampi ce bhāsati bhūripañño, anāḷhiyo appadhano daliddo; Na tassa taṃ rūhati ñātimajjhe, sirī ca paññāṇavato na hoti; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Parassa vā attano vāpi hetu, na bhāsati alikaṃ bhūripañño; So pūjito hoti sabhāya majjhe, pacchāpi so suggatigāmī hoti; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Hatthī gavassā maṇikuṇḍalā ca, thiyo ca iddhesu kulesu jātā; Sabbāva tā upabhogā bhavanti, iddhassa posassa aniddhimanto; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Asaṃvihitakammantaṃ, bālaṃ dummedhamantinaṃ; Sirī jahati dummedhaṃ, jiṇṇaṃva urago tacaṃ; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Pañca paṇḍitā mayaṃ bhaddante, sabbe pañjalikā upaṭṭhitā; Tvaṃ no abhibhuyya issarosi, sakkova bhūtapati devarājā; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, pañño nihīno sirīmāva seyyo. Dāsova paññassa yasassi bālo, atthesu jātesu tathāvidhesu; Yaṃ paṇḍito nipuṇaṃ saṃvidheti, sammohamāpajjati tattha bālo; Etampi disvāna ahaṃ vadāmi, paññova seyyo na yasassi bālo. Addhā hi paññāva sataṃ pasatthā, kantā sirī bhogaratā manussā; Ñāṇañca buddhānamatulyarūpaṃ, paññaṃ na acceti sirī kadāci. Yaṃ taṃ apucchimha akittayī no, mahosadha kevaladhammadassī; Gavaṃ sahassaṃ usabhañca nāgaṃ, ājaññayutte ca rathe dasa ime; Pañhassa veyyākaraṇena tuṭṭho, dadāmi te gāmavarāni soḷasāti.
501. 罗诃那鹿本生第五
501. Rohaṇamigajātakaṃ (5)
104这些鹿群正在退却,因畏惧死亡而惊恐,奇达卡啊;
你也去吧,莫要迟疑,它们将与你一同活下去。
105我不走,罗诃那(Rohaṇa),我的心好像被拖拽一般。
我不会抛下你,我宁愿在这里舍弃性命。
106那些盲人无有引导,确然必将死去;
你也当去,莫再迟疑,他们终将与你一同活下去。
107罗诃那啊,我不忍离去,此心被你牵曳难舍;
我终不抛下受缚的你,宁可就在此处捐弃性命。
108走吧,胆怯者,快逃命吧,我已被铁夹子套住了。
你也去吧,莫要迟疑,它们将与你一同活下去。
109罗诃那,我不离去,我的心正被拖拽。
我决不舍弃你,宁可在此地捐舍生命。
110那些盲人无有引导,确然必将死去;
你也当去,莫再迟疑,他们终将与你一同活下去。
111罗诃那,我不离去,我的心正被拖拽。
我绝不抛弃那被缚的同伴,就在此地,我舍下此命。
112看,那猎人来了,相貌凶恶,手持武器。
今日,他就要用箭与矛来杀害我们。
113她奔逃了片刻,惊恐不安,被恐惧所逼迫;
这位胆怯者,做了极为艰难之事——为赴死而折返回来。
114这些鹿,对你来说算什么?本已自由无拘,却还去亲近那被缚之鹿。
它们决不肯舍弃你,哪怕为此付出生命。
115猎人啊,它们是我的兄弟,是从同一母腹所生的同胞。
它们不愿舍弃我,哪怕不惜生命。
116他们确实会死掉,那些盲人没有引导者。
猎人啊,请释放我的兄弟,赐予我们五个生命。
117我将为你们释放那只奉养父母的鹿。
愿父母看见这大鹿已得自由,心生欢喜。
118猎人啊,你就这样和所有亲属一起欢喜吧;
正如今日,我见大鹿得以解脱,欢喜满心。
119命悬一线之际,你究竟如何得以脱身?
儿啊,那设下罗网的猎人,又如何将你放走?
120他所宣说的话语,悦耳动听,打动人心,深入人心;
正是凭借那些善妙的话语,齐达古才将我释放。
121他所宣说的话语,悦耳动听,打动人心,深入人心;
正是依凭那些善妙的言辞,苏塔娜才将我释放。
122听闻那悦耳之语,直入心底,深住于心;
听闻这些善说后,猎人便释放了我。
123愿这位猎人与他的妻子们,都能这般满心欢喜;
正如我们今天见到罗诃那归来时,这般喜悦。
124猎人啊,你不是说过:“我取来了鹿皮”吗?
那么,为何鹿皮终究没有取回?
125那鹿既来到手边,又落入圈套;
鹿王既已被缚,未被缚的鹿却仍来依附它。
126我因此生起大悚惧,惊异得毛发竖立。
我若杀害此鹿,今日便当舍弃此命。
127猎人啊,你的鹿是什么模样?具德的鹿又是什么模样?
它们是何等的毛色、何等的习性,竟让你如此盛赞?
128白角,身毛洁净,肤如黄金。
它们四足赤红,双眸如描,悦目可爱。
129大王,这些鹿便是如此,便是这般有德的鹿;
大王,它们奉养父母,你不应加害于它。
130猎人啊,我赠你百金与硕大的宝石耳环,
更赠你四足之榻,其色宛如亚麻之花。
131以及两位容貌相似的妻子,一头种牛,一百头牛。
我将以法治理王国,猎人,你于我有大帮助。
132耕种、经商、借贷,以及拾穗与乞食,猎人啊……
以此奉养家人,切莫再行恶事。
Ete yūthā patiyanti, bhītā maraṇassa cittaka; Gaccha tuvampi mākaṅkhi, jīvissanti tayā saha. Nāhaṃ rohaṇa gacchāmi, hadayaṃ me avakassati; Na taṃ ahaṃ jahissāmi, idha hissāmi jīvitaṃ. Te hi nūna marissanti, andhā apariṇāyakā; Gaccha tuvampi mākaṅkhi, jīvissanti tayā saha. Nāhaṃ rohaṇa gacchāmi, hadayaṃ me avakassati; Na taṃ baddhaṃ jahissāmi, idha hissāmi jīvitaṃ. Gaccha bhīru palāyassu, kūṭe baddhosmi āyase; Gaccha tuvampi mākaṅkhi, jīvissanti tayā saha. Nāhaṃ rohaṇa gacchāmi, hadayaṃ me avakassati; Na taṃ ahaṃ jahissāmi, idha hissāmi jīvitaṃ. Te hi nūna marissanti, andhā apariṇāyakā; Gaccha tuvampi mākaṅkhi, jīvissanti tayā saha. Nāhaṃ rohaṇa gacchāmi, hadayaṃ me avakassati; Na taṃ baddhaṃ jahissāmi, idha hissāmi jīvitaṃ. Ayaṃ so luddako eti, luddarūpo sahāvudho; Yo no vadhissati ajja, usunā sattiyā api . Sā muhuttaṃ palāyitvā, bhayaṭṭā bhayatajjitā; Sudukkaraṃ akarā bhīru, maraṇāyūpanivattatha. Kinnu teme migā honti, muttā baddhaṃ upāsare; Na taṃ cajitumicchanti, jīvitassapi kāraṇā. Bhātaro honti me ludda, sodariyā ekamātukā; Na maṃ cajitumicchanti, jīvitassapi kāraṇā. Te hi nūna marissanti, andhā apariṇāyakā; Pañcannaṃ jīvitaṃ dehi, bhātaraṃ muñca luddaka. So vo ahaṃ pamokkhāmi, mātāpettibharaṃ migaṃ; Nandantu mātāpitaro, muttaṃ disvā mahāmigaṃ. Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja nandāmi, muttaṃ disvā mahāmigaṃ. Kathaṃ tvaṃ pamokkho āsi, upanītasmi jīvite; Kathaṃ putta amocesi, kūṭapāsamha luddako. Bhaṇaṃ kaṇṇasukhaṃ vācaṃ, hadayaṅgaṃ hadayassitaṃ; Subhāsitāhi vācāhi, cittako maṃ amocayi. Bhaṇaṃ kaṇṇasukhaṃ vācaṃ, hadayaṅgaṃ hadayassitaṃ; Subhāsitāhi vācāhi, sutanā maṃ amocayi. Sutvā kaṇṇasukhaṃ vācaṃ, hadayaṅgaṃ hadayassitaṃ; Subhāsitāni sutvāna, luddako maṃ amocayi. Evaṃ ānandito hotu, saha dārehi luddako; Yathā mayajja nandāma, disvā rohaṇamāgataṃ. Nanu tvaṃ avaca ludda, ‘‘migacammāni āhariṃ’’; Atha kena nu vaṇṇena, migacammāni nāhari. Āgamā ceva hatthatthaṃ, kūṭapāsañca so migo; Abajjhi taṃ migarājaṃ, tañca muttā upāsare. Tassa me ahu saṃvego, abbhuto lomahaṃsano; Imañcāhaṃ migaṃ haññe, ajja hissāmi jīvitaṃ. Kīdisā te migā ludda, kīdisā dhammikā migā; Kathaṃvaṇṇā kathaṃsīlā, bāḷhaṃ kho ne pasaṃsasi. Odātasiṅgā sucivāḷā, jātarūpatacūpamā; Pādā lohitakā tesaṃ, añjitakkhā manoramā. Edisā te migā deva, edisā dhammikā migā; Mātāpettibharā deva, na te so abhihārituṃ . Dammi nikkhasataṃ ludda, thūlañca maṇikuṇḍalaṃ; Catussadañca pallaṅkaṃ, umāpupphasarinnibhaṃ . Dve ca sādisiyo bhariyā, usabhañca gavaṃ sataṃ; Dhammena rajjaṃ kāressaṃ, bahukāro mesi luddaka. Kasivāṇijjā iṇadānaṃ, uñchācariyā ca luddaka; Etena dāraṃ posehi, mā pāpaṃ akarī punāti .
502. 小天鹅本生(6)
502. Cūḷahaṃsajātakaṃ (6)
133这些天鹅,弯颈的,正被恐惧驱策着飞离而去;
金肤金容的苏目卡(Sumukha)啊,你就随心所欲地飞走吧。
134亲族众人都舍我而去,独留我一人陷落罗网之中;
他们无所眷恋地走了,你为何独自留下?
135飞走吧,飞禽中最殊胜的,被束缚的人没有同伴。
莫因无忧而迟迟不去,苏目卡,你尽管远行。
136持国天王,我不会因“我为苦难所迫”而将你舍离。
我的生或死,都会和你在一起。
137苏目卡,你所说的,正是圣者的善。
我为试探它,便放手抛下,令其坠落。
138循无迹之途而行,这飞鸟游于虚空之中;
你未能远远察觉那罗网,天鹅中之最胜者。
139当一个人在生命耗尽之时走向衰亡,
到那时,网罗与套索都已逼近,他仍不觉知。
140曲颈群鹅被恐惧驱策,纷纷飞去;
金肤金辉的你啊,独被遗落此地。
141众鸟饱食畅饮讫,振翼纷飞无顾念;
曲身群禽径自去,唯汝独自空留守。
142那只鸟是你什么?你已得解脱,却侍奉这被缚者;
群鸟抛下同伴飞去,你为何独自被留下?
143那位鸟王是我的朋友,是我如同生命一般的同伴。
我不会离开他,直到寿终为止。
144你既为了朋友,甘愿舍弃性命,
我便放还你的同伴,愿国王追随于你。
145猎人啊,你就这样和所有亲属一起欢喜吧;
今日,我亲见这鸟中之王获得释放,内心何其欢喜!
146尊者是否安乐?尊者是否康健无病?
此国可称繁荣吗?您可是依正法治理?
147天鹅啊,我既安稳,天鹅啊,我也无病。
而且此国繁荣,我正是依正法治理。
148您的群臣之中,可都没有过失吗?
那些敌人可都已远离你了吗,如同南方的影子一般?
149再者,在我的大臣当中,也未见任何过失。
而我的敌人,亦如南方的影子,皆已远离。
150你可有位贤淑的妻子,柔顺而善语?
她具足儿子、美貌与荣光,且随顺你的心意。
151我也有位相配的妻子,贤淑温言;
她具足子嗣、容貌与福泽,随顺我的心意和喜好。
152国运昌隆的大王啊,你善生(Sujāta)的众子皆具智慧与聪敏,
他们是否处处时时彼此和乐,相亲相敬?
153持国天王啊,我有一百零一位亲生的儿子;
你告诉他们应做之事,他们不会违背你的话语。
154纵使具足出身与调伏,
若事到临头方才用功,便在困厄中沉没不起。
155那智慧散乱者,便生起巨大的裂隙;
就像夜盲的人在夜里看东西,只能看见粗大的色相。
156于不坚实处执以为坚实而勤加用功,终不能获得智慧;
恰如羚羊困于山险之中,半途便陷溺沉没。
157即使出身低微,只要他是自强不息、意志坚定的人,
具足正行与戒德的人,在暗夜中如火炬般闪耀。
158以此作为譬喻,你当教导子女求学明慧。
愿智者如同田中的种子,得雨水滋润而增长。
Ete haṃsā pakkamanti, vakkaṅgā bhayameritā; Harittaca hemavaṇṇa, kāmaṃ sumukha pakkama. Ohāya maṃ ñātigaṇā, ekaṃ pāsavasaṃ gataṃ; Anapekkhamānā gacchanti, kiṃ eso avahiyyasi. Pateva patataṃ seṭṭha, natthi baddhe sahāyatā ; Mā anīghāya hāpesi, kāmaṃ sumukha pakkama. Nāhaṃ ‘‘dukkhapareto’’ti , dhataraṭṭha tuvaṃ jahe; Jīvitaṃ maraṇaṃ vā me, tayā saddhiṃ bhavissati. Etadariyassa kalyāṇaṃ, yaṃ tvaṃ sumukha bhāsasi; Tañca vīmaṃsamānohaṃ, ‘‘patatetaṃ’’ avassajiṃ. Apadena padaṃ yāti, antalikkhacaro dijo; Ārā pāsaṃ na bujjhi tvaṃ, haṃsānaṃ pavaruttama . Yadā parābhavo hoti, poso jīvitasaṅkhaye; Atha jālañca pāsañca, āsajjāpi na bujjhati. Ete haṃsā pakkamanti, vakkaṅgā bhayameritā; Harittaca hemavaṇṇa, tvaññeva avahiyyasi. Ete bhutvā ca pitvā ca, pakkamanti vihaṅgamā; Anapekkhamānā vakkaṅgā, tvaññeveko upāsasi. Kinnu tyāyaṃ dijo hoti, mutto baddhaṃ upāsasi; Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ eko avahiyyasi. Rājā me so dijo mitto, sakhā pāṇasamo ca me; Neva naṃ vijahissāmi, yāva kālassa pariyāyaṃ. Yo ca tvaṃ sakhino hetu, pāṇaṃ cajitumicchasi; So te sahāyaṃ muñcāmi, hotu rājā tavānugo. Evaṃ luddaka nandassu, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja nandāmi, disvā muttaṃ dijādhipaṃ. Kaccinnu bhoto kusalaṃ, kacci bhoto anāmayaṃ; Kacci raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsasi. Kusalañceva me haṃsa, atho haṃsa anāmayaṃ; Atho raṭṭhamidaṃ phītaṃ, dhammena manusāsahaṃ. Kacci bhoto amaccesu, doso koci na vijjati; Kacci ārā amittā te, chāyā dakkhiṇatoriva. Athopi me amaccesu, doso koci na vijjati; Atho ārā amittā me, chāyā dakkhiṇatoriva. Kacci te sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; Puttarūpayasūpetā, tava chandavasānugā. Atho me sādisī bhariyā, assavā piyabhāṇinī; Puttarūpayasūpetā, mama chandavasānugā. Kacci te bahavo puttā, sujātā raṭṭhavaḍḍhana; Paññājavena sampannā, sammodanti tato tato. Satameko ca me puttā, dhataraṭṭha mayā sutā; Tesaṃ tvaṃ kiccamakkhāhi, nāvarujjhanti te vaco. Upapannopi ce hoti, jātiyā vinayena vā; Atha pacchā kurute yogaṃ, kicche āpāsu sīdati. Tassa saṃhīrapaññassa, vivaro jāyate mahā; Rattimandhova rūpāni, thūlāni manupassati. Asāre sārayogaññū, matiṃ na tveva vindati; Sarabhova giriduggasmiṃ, antarāyeva sīdati. Hīnajaccopi ce hoti, uṭṭhātā dhitimā naro; Ācārasīlasampanno, nise aggīva bhāsati. Etaṃ me upamaṃ katvā, putte vijjāsu vācaya ; Saṃvirūḷhetha medhāvī, khette bījaṃva vuṭṭhiyāti.
503. 五〇三 矛丛本生(第七)
503. Sattigumbajātakaṃ (7)
159般遮罗国的猎鹿大王,战车之尊;
他与军队一同出发,却独自一人进入了森林。
160林中他见盗贼所筑之小屋,
鹦鹉自其屋出,遂作凶恶之语。
161车乘齐备的年轻男子,戴着洁净的耳环。
他戴着红色头巾,光彩照人,像白天的太阳一样闪耀。
162正午时分已至,国王与车夫皆已入睡。
来吧,我们把他所有的饰物强行夺走。
163深夜寂静无人,国王与车夫皆已睡下;
我们取了衣物与宝饰,将他们杀死后,便用树枝遮盖起来。
164矛丛,你为何犹如狂人一般说话?
国王们实难亲近,犹如炽燃的烈火一般。
165而你,帕提科蓝巴,一饮醉便粗声大气地嘶吼;
对我母亲这般赤裸,你为何心生厌嫌?
166朋友,速速起身!驾车的,赶紧套好车、备好马车!
这只鸟不合我意,我们到别的净修林去吧。
167大王,车驾已套好,强大的军队也已备齐。
大王,请登车,我们前往其他净修林吧。
168何以所有在此服侍的人都不见踪影?
那位般遮罗人飞离,从他们的视野中逃脱了。
169拿起弓,拿起矛与标枪!
那个般遮罗人正在逃走,莫让他活着脱身!
170随后,另一只红嘴鹦鹉迎上前说:
欢迎您,大王!您来得正好,来得恰是时候。
您是此地的主上,既已到来,就请吩咐这里您所需的一切。
171柿子、毕耶罗果、蜜果、卡苏玛丽果,
请享用这些小果实吧,大王,请享用这些无上妙品。
172这也是从山洞取来的清凉之水;
大王,如果您愿意,就从那里喝吧。
173我的那些随从,都已前往林间采集食物了;
请您亲自起身取用吧,我没有手可以递给您。
174这只鸟真是贤善,是具足最上法之鸟;
那时,另一只鸟,也就是那只鹦鹉,说着粗暴语。
175“将他杀掉,绑缚起来,别让他活着逃脱。”
正当他如此哀泣之时,我平安抵达了林间住处。
176大王,我们乃是兄弟,同为一位母亲所生的同胞。
二者原在同一棵树上长大,后来却各自落向了不同的田地。
177萨提(Sāti)衮巴归于盗贼,我则归于这里的仙人们;
他归于非善者,我归于善者;以这法为缘,我们便彼此分离。
178那边,杀害与捆绑,欺诈与诓骗;
掠夺与暴行——这些他就在那里学得。
179这边,真实与法,不害、自律与调伏;
施我座席与饮水的人们,将我抱在膝上,悉心抚养长大。
180大王啊,人所亲近之人,无论善或不善;
亲近持戒或破戒,随彼之人受驱驰;
181所交之友何等类,所近之人亦如是。
相随者亦成其类,共住之谊本如是;
182习近者亦染其习,受触之人复触他。
犹如涂毒的箭,会使箭囊中无毒的箭也沾染毒液;
智者畏惧染污,绝不与恶人结交。
183若人以吉祥草尖包裹腐鱼,
其草亦臭,亲近愚人其理亦然。
184若有人用叶子裹住香根,
连叶子也会散出芬芳;亲近智者,亦复如是。
185因此,了知自身的成熟,如同叶包之喻;
智者不应亲近不善者,而应亲近善者。
不善者引人入地狱,善者则导人至善趣。
Migaluddo mahārājā, pañcālānaṃ rathesabho; Nikkhanto saha senāya, ogaṇo vanamāgamā. Tatthaddasā araññasmiṃ, takkarānaṃ kuṭiṃ kataṃ; Tassā kuṭiyā nikkhamma, suvo luddāni bhāsati. Sampannavāhano poso, yuvā sammaṭṭhakuṇḍalo ; Sobhati lohituṇhīso, divā sūriyova bhāsati. Majjhanhike sampatike, sutto rājā sasārathi; Handassābharaṇaṃ sabbaṃ, gaṇhāma sāhasā mayaṃ. Nisīthepi raho dāni, sutto rājā sasārathi; Ādāya vatthaṃ maṇikuṇḍalañca, hantvāna sākhāhi avattharāma. Kinnu ummattarūpova, sattigumba pabhāsasi; Durāsadā hi rājāno, aggi pajjalito yathā. Atha tvaṃ patikolamba, matto thullāni gajjasi; Mātari mayhaṃ naggāya, kinnu tvaṃ vijigucchase. Uṭṭhehi samma taramāno, rathaṃ yojehi sārathi; Sakuṇo me na ruccati, aññaṃ gacchāma assamaṃ. Yutto ratho mahārāja, yutto ca balavāhano; Adhitiṭṭha mahārāja, aññaṃ gacchāma assamaṃ. Ko numeva gatā sabbe, ye asmiṃ paricārakā; Esa gacchati pañcālo, mutto tesaṃ adassanā. Kodaṇḍakāni gaṇhatha, sattiyo tomarāni ca; Esa gacchati pañcālo, mā vo muñcittha jīvataṃ . Athāparo paṭinandittha, suvo lohitatuṇḍako; Svāgataṃ te mahārāja, atho te adurāgataṃ; Issarosi anuppatto, yaṃ idhatthi pavedaya. Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo; Phalāni khuddakappāni, bhuñja rāja varaṃ varaṃ. Idampi pānīyaṃ sītaṃ, ābhataṃ girigabbharā; Tato piva mahārāja, sace tvaṃ abhikaṅkhasi. Araññaṃ uñchāya gatā, ye asmiṃ paricārakā; Sayaṃ uṭṭhāya gaṇhavho, hatthā me natthi dātave. Bhaddako vatayaṃ pakkhī, dijo paramadhammiko; Atheso itaro pakkhī, suvo luddāni bhāsati. ‘‘Etaṃ hanatha bandhatha, mā vo muñcittha jīvataṃ’’; Iccevaṃ vilapantassa, sotthiṃ pattosmi assamaṃ. Bhātarosma mahārāja, sodariyā ekamātukā; Ekarukkhasmiṃ saṃvaḍḍhā, nānākhettagatā ubho. Sattigumbo ca corānaṃ, ahañca isīnaṃ idha; Asataṃ so, sataṃ ahaṃ, tena dhammena no vinā. Tattha vadho ca bandho ca, nikatī vañcanāni ca; Ālopā sāhasākārā, tāni so tattha sikkhati. Idha saccañca dhammo ca, ahiṃsā saṃyamo damo; Āsanūdakadāyīnaṃ, aṅke vaddhosmi bhāradha . Yaṃ yañhi rāja bhajati, santaṃ vā yadi vā asaṃ; Sīlavantaṃ visīlaṃ vā, vasaṃ tasseva gacchati. Yādisaṃ kurute mittaṃ, yādisaṃ cūpasevati; Sopi tādisako hoti, sahavāso hi tādiso. Sevamāno sevamānaṃ, samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ; Saro diddho kalāpaṃva, alittamupalimpati; Upalepabhayā dhīro, neva pāpasakhā siyā. Pūtimacchaṃ kusaggena, yo naro upanayhati; Kusāpi pūti vāyanti, evaṃ bālūpasevanā. Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati; Pattāpi surabhi vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā. Tasmā pattapuṭasseva , ñatvā sampākamattano; Asante nopaseveyya, sante seveyya paṇḍito; Asanto nirayaṃ nenti, santo pāpenti suggatinti.
504. 跋喇帝亚本生(第八)
504. Bhallātiyajātakaṃ (8)
186曾有一位名为跋喇帝亚(Bhallātiya)的国王,弃舍王土,出猎鹿群。
他来到香醉山(Gandhamādana)胜地,那里繁花盛开,紧那罗们常来游止。
187他驱散了那群狗,放下弓与箭袋。
他走近紧那罗们所立之处,想要开口说话。
188寒冬过去之后,在雪山河岸边,你们聚在这里频频交谈,是为了什么?
我问你们这些现人形者:人间之人如何能了知?
189我们游历了力士山、般陀罗山、三峰山,以及清凉之水汇成的河流。
鹿儿容貌如人般亮丽,猎人啊,它们知道我们是紧那罗。
190凄然悲啼的你们,曾被所爱之人拥于怀中;
我且问你们这具人形之身,何故在这林间哀伤而泣。
191哀哀泣号,汝曾为所爱之人所拥抱;
我问汝此人形之身:何故于此林中悲啼,郁郁不乐?
192你们悲戚地哀号吧,亲爱的你曾被亲爱的人所拥抱。
我问你们这些人形者,为何在这林中不乐而忧愁?
193猎人啊,我们曾彼此分离,整整一夜,虽不情愿,却仍互相思念;
我们为那一夜追悔,心中忧伤:“那一夜将不复再来。”
194你们追悔那一夜,犹如丢失了财富,又像失去了父亲;
我问你们这些具人形者,彼此分离,你们是如何安住度日的呢?
195你看这条湍急的河流,两岸岩石嶙峋,覆满了种种树木。
雨季时,我的爱人渡过了那条河,心想:“她也会追随于我而来。”
196我还采摘了阿诺罗迦花、阿帝目达迦花、萨塔利花与优提迦花。
“我心爱的人将成为佩戴花环者,而我,这编织花环的女子,将去亲近他。”
197我也采摘这俱罗婆迦花,以及乌陀罗迦花、波吒厘花、信度婆罗迦花;
“我心爱的人将成为佩戴花环者,而我,这编织花环的女子,将去亲近他。”
198我从盛开的娑罗树上采下花朵,编织成花环;
“我心爱的人将成为佩戴花环者,而我,这编织花环的女子,将去亲近他。”
199我从盛开的娑罗树采下花朵,堆聚成垛;
这些正好为我们铺作卧具,今晚我们便在此安住。
200我漫不经心地于石上研磨沉香与檀香;
“我心爱的人将会涂满香膏,而涂了香膏的我也会去亲近他。”
201正在那时,急流汹涌而来,冲卷着娑罗树、萨拉拉树与迦尼迦罗树;
片刻之间,河水便已涨满;这条河,对我而言已极难渡过。
202那时,你我各立一岸,彼此相望;
我们时而哭泣,时而欢笑——那一夜,对我们而言,来得何等艰难。
203清晨,太阳初升之时,猎人啊,我们渡过了水浅仅四指的河;
我们俩紧紧相拥,时哭时笑。
204猎者啊,昔日在此暌违,七百日而少其三;
大地之主啊,今生不过一载,离彼所爱,孰能独处于斯。
205朋友,你们的寿命究竟有多长?若你们知晓,便请说说寿命几何。
是从传闻中听来,还是来自长辈的口授?请毫不迟疑地告诉我。
206猎人,我们的寿命为一千年,于此中途亦无恶疾;
苦本微小,乐实更多;然而我们未离贪欲,竟弃舍了生命。
207跋喇帝亚王听了这些非人所说,了知生命短促;
便转身返回,不再行猎,从此广行布施、受用财富。
208听了非人的这番话后,你们应当和睦相处,不要起争执。
别让自己所作的恶行带来悔恨,正如那紧那罗一夜的故事。
209听了这些非人的话后,你们应当和睦相处,不要争吵。
别让你们自己造下的罪过反过来折磨你们,就像那一夜紧那罗的遭遇一样。
210我满心欢喜,聆听你种种有益的法语;
请开口言说,驱散我的忧愁,沙门,愿你安乐,愿你长寿。
Bhallātiyo nāma ahosi rājā, raṭṭhaṃ pahāya migavaṃ acāri so; Agamā girivaraṃ gandhamādanaṃ, supupphitaṃ kimpurisānuciṇṇaṃ. Sāḷūrasaṅghañca nisedhayitvā, dhanuṃ kalāpañca so nikkhipitvā; Upāgami vacanaṃ vattukāmo, yatthaṭṭhitā kimpurisā ahesuṃ. Himaccaye hemavatāya tīre, kimidhaṭṭhitā mantayavho abhiṇhaṃ; Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kathaṃ nu jānanti manussaloke. Mallaṃ giriṃ paṇḍarakaṃ tikūṭaṃ, sītodakā anuvicarāma najjo; Migā manussāva nibhāsavaṇṇā, jānanti no kimpurisāti ludda. Sukiccharūpaṃ paridevayavho , āliṅgito cāsi piyo piyāya; Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kimidha vane rodatha appatītā. Sukiccharūpaṃ paridevayavho, āliṅgito cāsi piyo piyāya; Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kimidha vane vilapatha appatītā. Sukiccharūpaṃ paridevayavho, āliṅgito cāsi piyo piyāya; Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kimidha vane socatha appatītā. Mayekarattaṃ vippavasimha ludda, akāmakā aññamaññaṃ sarantā; Tamekarattaṃ anutappamānā, socāma ‘‘sā ratti punaṃ na hessati’’. Yamekarattaṃ anutappathetaṃ, dhanaṃ va naṭṭhaṃ pitaraṃ va petaṃ; Pucchāmi vo mānusadehavaṇṇe, kathaṃ vinā vāsamakappayittha. Yamimaṃ nadiṃ passasi sīghasotaṃ, nānādumacchādanaṃ selakūlaṃ ; Taṃ me piyo uttari vassakāle, mamañca maññaṃ anubandhatīti. Ahañca aṅkolakamocināmi, atimuttakaṃ sattaliyothikañca; ‘‘Piyo ca me hehiti mālabhārī, ahañca naṃ mālinī ajjhupessaṃ’’. Ahañcidaṃ kuravakamocināmi, uddālakā pāṭalisindhuvārakā ; ‘‘Piyo ca me hehiti mālabhārī, ahañca naṃ mālinī ajjhupessaṃ’’. Ahañca sālassa supupphitassa, oceyya pupphāni karomi mālaṃ; ‘‘Piyo ca me hehiti mālabhārī, ahañca naṃ mālinī ajjhupessaṃ’’. Ahañca sālassa supupphitassa, oceyya pupphāni karomi bhāraṃ; Idañca no hehiti santharatthaṃ, yatthajjimaṃ viharissāma rattiṃ. Ahañca kho agaḷuṃ candanañca, silāya piṃsāmi pamattarūpā; ‘‘Piyo ca me hehiti rositaṅgo, ahañca naṃ rositā ajjhupessaṃ’’. Athāgamā salilaṃ sīghasotaṃ, nudaṃ sāle salaḷe kaṇṇikāre; Āpūratha tena muhuttakena, sāyaṃ nadī āsi mayā suduttarā. Ubhosu tīresu mayaṃ tadā ṭhitā, sampassantā ubhayo aññamaññaṃ; Sakimpi rodāma sakiṃ hasāma, kicchena no āgamā saṃvarī sā. Pātova kho uggate sūriyamhi, catukkaṃ nadiṃ uttariyāna ludda; Āliṅgiyā aññamaññaṃ mayaṃ ubho, sakimpi rodāma sakiṃ hasāma. Tīhūnakaṃ sattasatāni ludda, yamidha mayaṃ vippavasimha pubbe; Vassekimaṃ jīvitaṃ bhūmipāla, ko nīdha kantāya vinā vaseyya. Āyuñca vo kīvatako nu samma, sacepi jānātha vadetha āyuṃ; Anussavā vuḍḍhato āgamā vā, akkhātha me taṃ avikampamānā. Āyuñca no vassasahassaṃ ludda, na cantarā pāpako atthi rogo; Appañca dukkhaṃ sukhameva bhiyyo, avītarāgā vijahāma jīvitaṃ. Idañca sutvāna amānusānaṃ, bhallātiyo ittara jīvitanti; Nivattatha na migavaṃ acari, adāsi dānāni abhuñji bhoge. Idañca sutvāna amānusānaṃ, sammodatha mā kalahaṃ akattha; Mā vo tapī attakammāparādho, yathāpi te kimpurisekarattaṃ. Idañca sutvāna amānusānaṃ, sammodatha mā vivādaṃ akattha; Mā vo tapī attakammāparādho, yathāpi te kimpurisekarattaṃ. Vividhaṃ adhimanā suṇomahaṃ, vacanapathaṃ tava atthasaṃhitaṃ; Muñcaṃ giraṃ nudaseva me daraṃ, samaṇa sukhāvaha jīva me ciranti.
505. 五〇五 欢喜本生(第九)
505. Somanassajātakaṃ (9)
211谁加害你、谁恼害你,何故你郁郁难安、忧伤不悦?
今日且令谁家父母悲泣——茫茫大地之上,是何处的纲常倾颓于地!
212大王,见到您我满心欣喜,我已许久未能瞻望您这位大地之主了。
大王,我本无害地进入雷奴(Reṇu)城,您的儿子却伤害了我。
213佩刀守门人,速来!着袈裟诸众,入内宫去;
杀死苏摩那萨王子,斩落其头,取此尊首而回。
214国王差遣的使者们对王子这样说道;
你已被当权者裁决,已被判处死刑,刹帝利。
215那位王子悲痛哀叹,高举十指,合掌而立。
我也希望能见到他,人中之主,请带我活着去见他。
216听闻他这番话,他们便将王子指给国王看。
儿子望见父亲,从远处对他说道:
217佩剑的守门人到来,身着黄衣,欲取我性命,大王啊!
请告诉我所问的这件事:此时此地,我有什么过失?
218他朝夕取水,恒常勤慎侍奉火,无有放逸;
像那样自制、修梵行的人,你为何称他为居士呢?
219大王啊,棕榈、块根与果实,此人种种所有物皆在;
他精勤不懈守护看管,是故我称之为居士。
220年轻人,你所言确是实情:此人拥有种种所有物;
他守护这些财物,勤谨护卫而不放逸,那婆罗门由是成为居士。
221愿我的会众,所有聚集于此的市民与乡民,皆悉谛听;
这位愚昧的国王,听信愚人之言,竟无端地要加害于我。
222根坚蔓广竹长成,枝节旁生拔难除;
我礼足下万民主,愿王听许我出家。
223享用丰饶的财富吧,王子,我将一切主权都交付于你;
今日你便成为拘楼国的王吧,切莫出家,出家实为苦。
224大王,此处欲乐于汝何有?
我昔天界受乐,可意色声香味触。
225天神啊,我在天上受用财富,为天女众所围绕,
知你亦是愚者,易受他人影响,我便不会住于这样的王族之中。
226若我痴愚随他转,吾儿且恕此一愆;
他日若复有此境,索玛纳萨,随汝心意而行。
227未审察而作之业,未安定而思之事;
犹如药剂调配失当,其果报即属凶恶。
228审思而后所作业,善巧安立其所思;
如良药调配得宜,所感果报必为善妙。
229在家人懒惰、沉溺于欲乐,是不善的;出家人不具自制,也是不善的。
不思择而行事的国王,是不善的;心怀忿怒的智者,那同样是不善的。
230刹帝利应审慎而行,统御世间者不可贸然行事;
凡审度而行的君王,其声望与称誉日益增长。
231君王当审慎思量而后施罚,仓促行事必令国王追悔。
人若能善加决意,所行端正,事后便无懊悔。
232在世间,那些分别诸业处后,造作不令懊悔之事的人;
那些事为智者所称叹,能带来安乐,亦为佛陀所认可。
233守门人佩带刀剑、身着赭衣,向我逼近,人主啊!他们要来杀我。
天神啊,那时我正坐在母亲膝上,却被他们猛地拽走。
234大王啊,我陷入了苦涩、狭窄又极其艰难的境地,就算得到了甜美的生命,
今日我历经艰难免于死刑,唯有出家才令我一心欢喜。
235苏丹玛(Sudhamma)啊,您这年轻的儿子,悲悯深切的苏摩那萨王子啊!
我向他(王子)祈求,今日却未能如愿;你也应当向他祈求。
236孩子,且安乐于托钵行乞的生活,审察诸法而游方于法中;
于一切众生放下棍杖,无有过失者,你便这样抵达梵的境地。
237苏丹玛啊,你现这般奇特之相,以痛苦加诸已然痛苦的我。
当有人劝你“去求取儿子吧”,你却愈发鼓励这位少年。
238那些彻底解脱、过着清净无咎生活的人,已般涅槃,游化于此世间。
他正行于圣道,我无法阻止这位童子。
239智者多闻当亲近,深观众义思虑远;
闻其善说少纷扰,无忧(Vītasoka)安住于善法。
Ko taṃ hiṃsati heṭheti, kiṃ dummano socasi appatīto; Kassajja mātāpitaro rudantu, kvajja setu nihato pathabyā. Tuṭṭhosmi deva tava dassanena, cirassaṃ passāmi taṃ bhūmipāla; Ahiṃsako reṇumanuppavissa, puttena te heṭhayitosmi deva. Āyantu dovārikā khaggabandhā , kāsāviyā yantu antepurantaṃ; Hantvāna taṃ somanassaṃ kumāraṃ, chetvāna sīsaṃ varamāharantu. Pesitā rājino dūtā, kumāraṃ etadabravuṃ; Issarena vitiṇṇosi, vadhaṃ pattosi khattiya. Sa rājaputto paridevayanto, dasaṅguliṃ añjaliṃ paggahetvā; Ahampi icchāmi janinda daṭṭhuṃ, jīvaṃ maṃ netvā paṭidassayetha. Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, rañño puttaṃ adassayuṃ; Putto ca pitaraṃ disvā, dūratovajjhabhāsatha. Āgacchuṃ dovārikā khaggabandhā, kāsāviyā hantu mamaṃ janinda; Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, aparādho ko nidha mamajja atthi. Sāyañca pāto udakaṃ sajāti, aggiṃ sadā pāricaratappamatto; Taṃ tādisaṃ saṃyataṃ brahmacāriṃ, kasmā tuvaṃ brūsi gahappatīti. Tālā ca mūlā ca phalā ca deva, pariggahā vividhā santimassa; Te rakkhati gopayatappamatto, tasmā ahaṃ brūmi gahappatīti . Saccaṃ kho etaṃ vadasi kumāra, pariggahā vividhā santimassa; Te rakkhati gopayatappamatto, sa brāhmaṇo gahapati tena hoti. Suṇantu mayhaṃ parisā samāgatā, sanegamā jānapadā ca sabbe; Bālāyaṃ bālassa vaco nisamma, ahetunā ghātayate maṃ janindo. Daḷhasmi mūle visaṭe virūḷhe, dunnikkayo veḷu pasākhajāto; Vandāmi pādāni tava janinda, anujāna maṃ pabbajissāmi deva. Bhuñjassu bhoge vipule kumāra, sabbañca te issariyaṃ dadāmi; Ajjeva tvaṃ kurūnaṃ hohi rājā, mā pabbajī pabbajjā hi dukkhā. Kinnūdha deva tavamatthi bhogā, pubbevahaṃ devaloke ramissaṃ; Rūpehi saddehi atho rasehi, gandhehi phassehi manoramehi. Bhuttā ca me bhogā tidivasmiṃ deva, parivāritā accharānaṃ gaṇena ; Tuvañca bālaṃ paraneyyaṃ viditvā, na tādise rājakule vaseyyaṃ. Sacāhaṃ bālo paraneyyo asmi, ekāparādhaṃ khama putta mayhaṃ; Punapi ce edisakaṃ bhaveyya, yathāmatiṃ somanassa karohi. Anisamma kataṃ kammaṃ, anavatthāya cintitaṃ; Bhesajjasseva vebhaṅgo, vipāko hoti pāpako. Nisamma ca kataṃ kammaṃ, sammāvatthāya cintitaṃ; Bhesajjasseva sampatti, vipāko hoti bhadrako. Alaso gihī kāmabhogī na sādhu, asaññato pabbajito na sādhu; Rājā na sādhu anisammakārī, yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu. Nisamma khattiyo kayirā, nānisamma disampati; Nisammakārino rāja, yaso kitti ca vaḍḍhati. Nisamma daṇḍaṃ paṇayeyya issaro, vegā kataṃ tappati bhūmipāla; Sammāpaṇīdhī ca narassa atthā, anānutappā te bhavanti pacchā. Anānutappāni hi ye karonti, vibhajja kammāyatanāni loke; Viññuppasatthāni sukhudrayāni, bhavanti buddhānumatāni tāni. Āgacchuṃ dovārikā khaggabandhā, kāsāviyā hantu mamaṃ janinda; Mātuñca aṅkasmimahaṃ nisinno, ākaḍḍhito sahasā tehi deva. Kaṭukañhi sambādhaṃ sukicchaṃ patto, madhurampi yaṃ jīvitaṃ laddha rāja; Kicchenahaṃ ajja vadhā pamutto, pabbajjamevābhimanohamasmi. Putto tavāyaṃ taruṇo sudhamme, anukampako somanasso kumāro; Taṃ yācamāno na labhāmi svajja , arahasi naṃ yācitave tuvampi. Ramassu bhikkhācariyāya putta, nisamma dhammesu paribbajassu; Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, anindito brahmamupehi ṭhānaṃ. Acchera rūpaṃ vata yādisañca, dukkhitaṃ maṃ dukkhāpayase sudhamme; Yācassu puttaṃ iti vuccamānā, bhiyyova ussāhayase kumāraṃ. Ye vippamuttā anavajjabhogino , parinibbutā lokamimaṃ caranti; Tamariyamaggaṃ paṭipajjamānaṃ, na ussahe vārayituṃ kumāraṃ. Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; Yesāyaṃ sutvāna subhāsitāni, appossukkā vītasokā sudhammāti.
506. 瞻波本生(十)
506. Campeyyajātakaṃ (10)
240是谁如闪电般闪耀,如药草星(启明星)一般?
你是天女,还是乾闼婆女?我不认为你是凡间女子。
241大王,我既非天女,也非乾闼婆女,亦非人间女子;
尊者,我是龙女,为了一件事而来。
242你心绪迷乱,诸根躁扰,泪水正从你眼中流下;
你丢失了什么,还是有所祈求?来此的女子啊,请直说吧。
243那威力巨大者,或被称为蛇,或被世人称为龙,人主啊。
有人为了谋生捉住了他,请从束缚中释放他吧,他是我的丈夫。
244这头具足大力与精进的龙,如何会落入乞求者手中?
龙女啊,请为我说明这个缘由,我们应如何理解龙被捉之事?
245这头龙即便将整座城市化为灰烬,也非难事,因为它确实具足这样的力量与精进。
然而龙敬重法,因此它发奋精进,修习苦行。
246大王,每逢十四、十五伍波萨他日,龙王便来到十字路口安住;
有人为了谋生捉住了他,请从束缚中释放他吧,他是我的丈夫。
247一万六千名女子,佩戴着摩尼宝珠与耳环;
居于水边屋舍的女子,她们也前来皈依你;
248请依法、非暴力地释放他,以村庄、金币和百头牛(为赎);
愿这身躯获释的蛇游走吧,愿求功德者将它从束缚中释放。
249我依法释放,不以暴力,而以村庄、金币与百头牛作为交换。
愿这身躯获释的蛇游走吧,愿求功德者将它从束缚中释放。
250猎人,我给你一百金币,以及一枚硕大的宝石耳环;
和一张四脚床榻,色泽如亚麻花。
251以及两位容貌相似的妻子,一头种牛,一百头牛。
让这获释之身的蛇自在游走吧;愿求福者解开它的束缚。
252王啊,纵然没有这些布施,仅凭您的话,我们也会将这蛇从束缚中释放。
让这获释之身的蛇自在游走吧;愿求福者解开它的束缚。
253获释的瞻波(Campā)龙王,对国王这样说道:
礼敬您,迦西(Kāsi)王!礼敬您,令迦西昌盛者!
我向您合掌行礼,希望您能来看看我的住处。
254确实,人们常说:人信任非人,甚难。
若您以此事求我,龙王,我们将去看您的住处。
255“即使狂风将山移来,日月坠落到地面……”
纵使一切江河逆流,大王,我也绝不说虚妄语。
256纵使天空碎裂,大海干涸,承载众生的大地崩毁;
纵使须弥山(Meru)石峰被连根拔起,大王,我也绝不说一句妄语。
257确实,人们说得不错:让人去信任非人,实在艰难。
你若为此事来求我,我们便去看看你的龙宫。
258你们确实都是毒液猛烈、身形广大、威力具足,又极易生嗔的众生;
正因我的缘故,你才从束缚中解脱出来,你应当了知我们为你所做的一切。
259就让他在那恐怖的地狱里受煎迫,永不得丝毫身乐。
就让那不知他人为己所做恩德的忘恩者,被缚于竹筐之中,迈向死亡。
260愿这成为你的真实誓言:愿你成为一个不起愤怒、不怀怨恨的人。
愿金翅鸟全都远远避开你的龙族眷属,如同人们在暑热中避开烈火。
261人主啊,你深深悲悯整个龙族,犹如慈母疼爱她的独子。
我也将与(我的)龙族一起,为您作盛大的承事。
262庄严王车,套以甘谟阇调顺良骡;
黄金饰象,亦皆驾就,同往观大象之居。
263鼓、铙钹与螺号,齐为伍嘎塞那王(Uggasena)轰然奏响;
那国王盛装辉耀,在众女子的簇拥中启程。
264令迦西国昌盛的君王,望见那一片金色斑驳的地面;
黄金所成的宫殿,琉璃地砖铺展辉耀。
265那位国王步入高楼,那是瞻波的住处;
如同太阳的色泽,如铜色闪电般明亮耀眼。
266种种树木所覆盖,飘散着种种芳香;
那位迦西国王进入了瞻波的住处。
267当迦西王进入瞻波的住处时;
天乐奏响,龙女们翩翩起舞。
268龙女众所游栖之处,迦西国王心喜,登升其上;
乃坐金制之座,檀香心材涂饰,凭靠俱全。
269在那里享乐、游乐之后,迦西国王对瞻波龙王这样说:
这些最殊胜的宫殿,如同太阳般光明璀璨,都是属于你的。
人间并无这等事,龙王,你期望得到什么,而在此修习苦行呢?
270她们佩戴着贝壳臂钏,身着华服,手指圆润,手掌红润。
她们高举(天饮)劝饮,容貌无与伦比,如此形貌,人间所无。
那伽,你修此苦行,所求为何?
271你的这些河流之中游鱼丰多,浅滩美妙,众鸟和鸣。
人世间绝无这等事,你为了什么而修苦行,龙象啊?
272白鹭、孔雀和天界的鹅,还有叫声悦耳的杜鹃,正成群飞过;
人间并无这等事,龙象啊,你修苦行所求为何?
273芒果、沙罗、底罗迦与阎浮,乌达罗迦、波吒厘尽皆繁花盛放;
人间无此景象,龙象啊,你苦行如是,究竟何求?
274而你周遭的这些莲池,恒时飘送着天界的芬芳;
人间并无这等事,龙象啊,你修苦行所求为何?
275不为子故,不为财故,亦不为寿命,大王啊;
我渴望投生人间,为此精进,修习苦行。
276你双目赤红,胸膛宽阔,装束华丽,须发修整有致;
你涂以红栴檀香,如乾闼婆王般照耀四方。
277你已证得天神通力,具大威德,具足一切欲乐。
我问你,龙王,此事的义趣:人界比于此处,以何为胜?
278人中王,离于人界,清净与调御便不可得。
我既得人身,便将终结生与死。
279的确,应当亲近那些具智慧、多闻而思虑深远的人;
而见到诸女人与你之后,龙王啊,我将广作无量福德。
280的确,应当亲近那些具智慧、多闻而思虑深远的人;
见到这些妇人及我之后,国王啊,请广修无量功德吧。
281我这里有大量的黄金,成堆的金子高耸如棕榈树;
从此处取去,建造黄金宫殿,命他们筑起银墙。
282再将镶嵌琉璃的珍珠,以五千车从此处运走;
铺在后宫的地面上,从此不染泥泞,亦不扬尘埃。
283请安住于这样殊胜、辉煌无比的宫殿吧,王中最胜者!
波罗奈(Bārāṇasī)繁荣富饶,智慧无量者啊,请治理这王国吧。
Kā nu vijjurivābhāsi, osadhī viya tārakā; Devatā nusi gandhabbī, na taṃ maññāmi mānusiṃ . Namhi devī na gandhabbī, na mahārāja mānusī; Nāgakaññāsmi bhaddante, atthenamhi idhāgatā. Vibbhantacittā kupitindriyāsi, nettehi te vārigaṇā savanti; Kiṃ te naṭṭhaṃ kiṃ pana patthayānā, idhāgatā nāri tadiṅgha brūhi. Yamuggatejo uragoti cāhu, nāgoti naṃ āhu janā janinda; Tamaggahī puriso jīvikattho, taṃ bandhanā muñca patī mameso. Kathaṃ nvayaṃ balaviriyūpapanno, hatthatta māgacchi vanibbakassa; Akkhāhi me nāgakaññe tamatthaṃ, kathaṃ vijānemu gahītanāgaṃ. Nagarampi nāgo bhasmaṃ kareyya, tathā hi so balaviriyūpapanno; Dhammañca nāgo apacāyamāno, tasmā parakkamma tapo karoti. Cātuddasiṃ pañcadasiṃ ca rāja, catuppathe sammati nāgarājā; Tamaggahī puriso jīvikattho, taṃ bandhanā muñca patī mameso. Soḷasitthisahassāni, āmuttamaṇikuṇḍalā; Vārigehasayā nārī , tāpi taṃ saraṇaṃ gatā. Dhammena mocehi asāhasena, gāmena nikkhena gavaṃ satena; Ossaṭṭhakāyo urago carātu, puññatthiko muñcatu bandhanasmā. Dhammena mocemi asāhasena, gāmena nikkhena gavaṃ satena; Ossaṭṭhakāyo urago carātu, puññatthiko muñcatu bandhanasmā. Dammi nikkhasataṃ ludda, thūlañca maṇikuṇḍalaṃ; Catussadañca pallaṅkaṃ, umāpupphasarinnibhaṃ. Dve ca sādisiyo bhariyā, usabhañca gavaṃ sataṃ; Ossaṭṭhakāyo urago carātu, puññatthiko muñcatu bandhanasmā. Vināpi dānā tava vacanaṃ janinda, muñcemu naṃ uragaṃ bandhanasmā; Ossaṭṭhakāyo urago carātu, puññatthiko muñcatu bandhanasmā. Mutto campeyyako nāgo, rājānaṃ etadabravi; Namo te kāsirājatthu, namo te kāsivaḍḍhana; Añjaliṃ te paggaṇhāmi, passeyyaṃ me nivesanaṃ. Addhā hi dubbissasametamāhu, yaṃ mānuso vissase amānusamhi; Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, dakkhemu te nāga nivesanāni. Sacepi vāto girimāvaheyya, cando ca suriyo ca chamā pateyyuṃ; Sabbā ca najjo paṭisotaṃ vajeyyuṃ, na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ. Nabhaṃ phaleyya udadhīpi susse, saṃvaṭṭaye bhūtadharā vasundharā; Siluccayo meru samūlamuppate , na tvevahaṃ rāja musā bhaṇeyyaṃ. Addhā hi dubbissasametamāhu, yaṃ mānuso vissase amānusamhi; Sace ca maṃ yācasi etamatthaṃ, dakkhemu te nāga nivesanāni. Tumhe khottha ghoravisā uḷārā, mahātejā khippakopī ca hotha; Maṃkāraṇā bandhanasmā pamutto, arahasi no jānituye katāni. So paccataṃ niraye ghorarūpe, mā kāyikaṃ sātamalattha kiñci; Peḷāya baddho maraṇaṃ upetu, yo tādisaṃ kammakataṃ na jāne. Saccappaṭiññā tavamesa hotu, akkodhano hohi anupanāhī; Sabbañca te nāgakulaṃ supaṇṇā, aggiṃva gimhesu vivajjayantu. Anukampasī nāgakulaṃ janinda, mātā yathā suppiyaṃ ekaputtaṃ; Ahañca te nāgakulena saddhiṃ, kāhāmi veyyāvaṭikaṃ uḷāraṃ. Yojentu ve rājarathe sucitte, kambojake assatare sudante; Nāge ca yojentu suvaṇṇakappane, dakkhemu nāgassa nivesanāni. Bherī mudiṅgā paṇavā ca saṅkhā, avajjayiṃsu uggasenassa rañño; Pāyāsi rājā bahusobhamāno, purakkhato nārigaṇassa majjhe. Suvaṇṇacitakaṃ bhūmiṃ, addakkhi kāsivaḍḍhano; Sovaṇṇamayapāsāde, veḷuriyaphalakatthate. Sa rājā pāvisi byamhaṃ, campeyyassa nivesanaṃ; Ādiccavaṇṇasannibhaṃ, kaṃsavijju pabhassaraṃ. Nānārukkhehi sañchannaṃ, nānāgandhasamīritaṃ; So pāvekkhi kāsirājā, campeyyassa nivesanaṃ. Paviṭṭhasmiṃ kāsiraññe, campeyyassa nivesanaṃ; Dibbā tūriyā pavajjiṃsu, nāgakaññā ca naccisuṃ . Taṃ nāgakaññā caritaṃ gaṇena, anvāruhī kāsirājā pasanno; Nisīdi sovaṇṇamayamhi pīṭhe, sāpassaye candanasāralitte. So tattha bhutvā ca atho ramitvā, campeyyakaṃ kāsirājā avoca; Vimānaseṭṭhāni imāni tuyhaṃ, ādiccavaṇṇāni pabhassarāni; Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. Tā kambukāyūradharā suvatthā, vaṭṭaṅgulī tambatalūpapannā; Paggayha pāyenti anomavaṇṇā, netādisaṃ atthi manussaloke; Kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. Najjo ca temā puthulomamacchā, āṭā sakuntābhirudā sutitthā; Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. Koñcā mayūrā diviyā ca haṃsā, vaggussarā kokilā sampatanti; Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā; Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. Imā ca te pokkharañño samantato, dibbā ca gandhā satataṃ pavāyanti; Netādisaṃ atthi manussaloke, kiṃ patthayaṃ nāga tapo karosi. Na puttahetu na dhanassa hetu, na āyuno cāpi janinda hetu; Manussayoniṃ abhipatthayāno, tasmā parakkamma tapo karomi. Tvaṃ lohitakkho vihatantaraṃso, alaṅkato kappitakesamassu; Surosito lohitacandanena, gandhabbarājāva disā pabhāsasi. Deviddhipattosi mahānubhāvo, sabbehi kāmehi samaṅgibhūto; Pucchāmi taṃ nāgarājetamatthaṃ, seyyo ito kena manussaloko. Janinda nāññatra manussalokā, suddhī va saṃvijjati saṃyamo vā; Ahañca laddhāna manussayoniṃ, kāhāmi jātimaraṇassa antaṃ. Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; Nāriyo ca disvāna tuvañca nāga, kāhāmi puññāni anappakāni. Addhā have sevitabbā sapaññā, bahussutā ye bahuṭhānacintino; Nāriyo ca disvāna mamañca rāja, karohi puññāni anappakāni. Idañca me jātarūpaṃ pahūtaṃ, rāsī suvaṇṇassa ca tālamattā; Ito haritvāna suvaṇṇagharāni, karassu rūpiyapākāraṃ karontu . Muttā ca vāhasahassāni pañca, veḷuriyamissāni ito haritvā; Antepure bhūmiyaṃ santharantu, nikkaddamā hehiti nīrajā ca. Etādisaṃ āvasa rājaseṭṭha, vimānaseṭṭhaṃ bahu sobhamānaṃ; Bārāṇasiṃ nagaraṃ iddhaṃ phītaṃ, rajjañca kārehi anomapaññāti.
507. 大诱惑本生(11)
507. Mahāpalobhanajātakaṃ (11)
284从梵天界命终之后,一位有大神通的天子,
于一切欲乐圆满具足之中,降生为国王之子。
285梵天界中,无有欲乐,亦无欲想;
汝等依此想,当于诸欲生厌离。
286他的内宫,曾建有一座精美的禅那堂。
他就在彼处独自隐居,于隐静处修习禅那。
287那位国王被为子之忧所折磨,哀号哭泣;
我这独子,竟不乐着任何欲乐。
288在此有何办法?又有谁知某种计策?
谁能诱惑我的儿子,令他生起对欲乐的渴望?
289就在那里,有一位少女,容貌端丽庄严,
她精通舞蹈与歌唱,也善于演奏乐器。
290她走上前去,对国王这样说:
“若他成为我的丈夫,我便能引诱他。”
291国王对这位这样说话的少女如此说道:
“你亲自去引诱他,他会成为你的丈夫。”
292她步入后宫深处,
唱诵出许多与欲乐相缠、动人心弦、惹人爱恋、辞采缤纷的偈颂。
293当那位女子歌唱时,他听到了她的声音。
欲贪在心中生起,他便向众人询问。
294这是谁的声音?是谁在高高低低地说着许多话?
这声音沁入心脾,令人眷爱,啊,真是让我悦耳怡心。
295大王,这正是一位女子,这般嬉游之事着实不少;
若你受用这些欲乐,它们只会令你越来越贪着、沉迷。
296请过来吧,就在不远处唱一曲。
让她在我的茅舍旁,于我近前唱一曲吧。
297墙外歌罢,步入禅房;
徐徐缚彼,如系林象。
298了知他感官欲乐的滋味后,嫉妒的习性便生起了。
“这些欲乐,理应由我一人独享,不容再有其他男子。”
299于是,他拿起剑,开始对人们大加屠戮。
我将独自享用,愿没有其他男子。
300那时,各地民众聚在一处,放声痛哭。
大王啊,您这儿子是残害无辜百姓之人。
301刹帝利王将他逐出自己的国土,
凡我疆域所及之处,汝皆不得栖止其间。
302于是,他携妻子来到大海边。
搭好一间树叶屋后,他为了在林中采集寻食而走进树林。
303时有一仙人,飞越沧溟而来;
饭食之辰既至,遂入其室。
304而那位妻子竟引诱了他——看哪,这是何等残酷!
他退失梵行,神通也随之退失。
305王子采得许多林中的根与果实,
傍晚用扁担挑着,回到了静修处。
306仙人见到王子后,便向大海走去;
“他心想:“我将腾空而去。” 却沉没在浩瀚大海之中。
307王子看见仙人正于大海中沉没,
出于对他的悲悯,他宣说了这些偈颂。
308在不破裂的水面上,依神通力亲自来临;
你若走近女色相染,便沉没于汪洋大海。
309这大幻术如同漩涡,是清净梵行的破坏者;
深知它将令人沉没,便应远远避离。
310彼等不知餍足,软语温言,欲壑难填,犹如江河;
深知其能陷人沉溺,当远远避之。
311她们或为爱欲,或为钱财而亲近他人,
便如烈火遇干薪,迅速将其焚毁。
312听闻刹帝利这番话,仙人心中生起了厌离;
他已寻获那条古道,便行于虚空;
313刹帝利见那位仙人,正自行于虚空而去;
这位智者心生悚惧,决志出家修行。
314于是,他出家之后,便舍离了欲贪。
他舍离欲贪,往生梵天界。
Brahmalokā cavitvāna, devaputto mahiddhiko; Rañño putto udapādi, sabbakāmasamiddhisu. Kāmā vā kāmasaññā vā, brahmaloke na vijjati; Svāssu tāyeva saññāya, kāmehi vijigucchatha. Tassa cantepure āsi, jhānāgāraṃ sumāpitaṃ; So tattha paṭisallīno , eko rahasi jhāyatha. Sa rājā paridevesi, puttasokena aṭṭito; Ekaputto cayaṃ mayhaṃ, na ca kāmāni bhuñjati. Ko nu khvettha upāyo so, ko vā jānāti kiñcanaṃ; Yo me puttaṃ palobheyya, yathā kāmāni patthaye. Ahu kumārī tattheva, vaṇṇarūpasamāhitā; Kusalā naccagītassa, vādite ca padakkhiṇā. Sā tattha upasaṅkamma, rājānaṃ etadabravi; Ahaṃ kho naṃ palobheyyaṃ, sace bhattā bhavissati. Taṃ tathāvādiniṃ rājā, kumāriṃ etadabravi; Tvaññeva naṃ palobhehi, tava bhattā bhavissati. Sā ca antepuraṃ gantvā, bahuṃ kāmupasaṃhitaṃ; Hadayaṅgamā pemanīyā, citrā gāthā abhāsatha. Tassā ca gāyamānāya, saddaṃ sutvāna nāriyā; Kāmacchandassa uppajji, janaṃ so paripucchatha. Kasseso saddo ko vā so, bhaṇati uccāvacaṃ bahuṃ; Hadayaṅgamaṃ pemanīyaṃ, aho kaṇṇasukhaṃ mama. Esā kho pamadā deva, khiḍḍā esā anappikā ; Sace tvaṃ kāme bhuñjeyya, bhiyyo bhiyyo chādeyyu taṃ. Iṅgha āgacchatorena , avidūramhi gāyatu; Assamassa samīpamhi, santike mayhaṃ gāyatu. Tirokuṭṭamhi gāyitvā, jhānāgāramhi pāvisi; Bandhi naṃ anupubbena, āraññamiva kuñjaraṃ. Tassa kāmarasaṃ ñatvā, issādhammo ajāyatha; ‘‘Ahameva kāme bhuñjeyyaṃ, mā añño puriso ahu’’. Tato asiṃ gahetvāna, purise hantuṃ upakkami; Ahameveko bhuñjissaṃ, mā añño puriso siyā. Tato jānapadā sabbe, vikkandiṃsu samāgatā; Putto tyāyaṃ mahārāja, janaṃ heṭhetyadūsakaṃ. Tañca rājā vivāhesi , samhā raṭṭhā ca khattiyo; Yāvatā vijitaṃ mayhaṃ, na te vatthabba tāvade. Tato so bhariyamādāya, samuddaṃ upasaṅkami; Paṇṇasālaṃ karitvāna, vanamuñchāya pāvisi. Athettha isi māgacchi, samuddaṃ uparūpari; So tassa gehaṃ pāvekkhi, bhattakāle upaṭṭhite. Tañca bhariyā palobhesi, passa yāva sudāruṇaṃ; Cuto so brahmacariyamhā, iddhiyā parihāyatha. Rājaputto ca uñchāto, vanamūlaphalaṃ bahuṃ; Sāyaṃ kājena ādāya, assamaṃ upasaṅkami. Isī ca khattiyaṃ disvā, samuddaṃ upasaṅkami; ‘‘Vehāyasaṃ gamissa’’nti, sīdate so mahaṇṇave. Khattiyo ca isiṃ disvā, sīdamānaṃ mahaṇṇave; Tasseva anukampāya, imā gāthā abhāsatha. Abhijjamāne vārismiṃ, sayaṃ āgamma iddhiyā; Missībhāvitthiyā gantvā, saṃsīdasi mahaṇṇave. Āvaṭṭanī mahāmāyā, brahmacariyavikopanā; Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. Analā mudusambhāsā, duppūrā tā nadīsamā; Sīdanti naṃ viditvāna, ārakā parivajjaye. Yaṃ etā upasevanti, chandasā vā dhanena vā; Jātavedova saṃ ṭhānaṃ, khippaṃ anudahanti naṃ. Khattiyassa vaco sutvā, isissa nibbidā ahu; Laddhā porāṇakaṃ maggaṃ, gacchate so vihāyasaṃ. Khattiyo ca isiṃ disvā, gacchamānaṃ vihāyasaṃ; Saṃvegaṃ alabhī dhīro, pabbajjaṃ samarocayi. Tato so pabbajitvāna, kāmarāgaṃ virājayi; Kāmarāgaṃ virājetvā, brahmalokūpago ahūti.
508. 五智者本生(十二)
508. Pañcapaṇḍitajātakaṃ (12)
315五位智者今已共集,我心中现起一问,请谛听之:
或可赞、或可责之隐秘事,究竟当向谁人吐露?
316大地之主,请您明示。您是我们的依怙,堪负重担,请您宣说吧。
人中之王,五位智者在考量了您的意愿与喜好之后,才会为您宣说。
317具足戒德、忠贞不二、随顺丈夫心意与喜好的女子,是可爱又可意的。
无论是应受责备的事,还是应受赞扬的事,应向妻子吐露秘密。
318谁为困厄病苦者的庇护、皈依与究竟依处,
便当向这位挚友吐露心中秘事,无论其可责或可赞。
319无论是年长、居中还是年幼者,若有人戒行具足、安住于坚固之心,
无论是应被责备之事,还是应被称赞之事,都应向(戒行具足的)兄弟吐露秘密。
320随顺父心、类父而生、智慧无上之子,
父于可责可赞之隐事,当尽以相告。
321两足人中至尊的大王啊,母亲以慈爱与悦意将他养育,
不论是可责难之事,还是可赞叹之事,都应向母亲透露秘密。
322因为秘密唯以隐秘为善,公开秘密绝非可赞叹。
对未成就之事,智者当安忍;既已成就,方可随意而言。
323大王,您为何忧恼?两足尊,我们愿听闻您所说。
您思虑何事,如此忧愁?陛下,莫非是我有过失?
324“若答不出谜题,大药便当处死。”我竟下令处死那智慧深广之人。
我思虑此事,心中忧愁;然而王后啊,您并无过错。
325你昨夜便已离去,如今方才归来,听到了什么,你的心为何生疑?
智慧深广者啊,谁对你说了什么?请说,我们愿听,告诉我们这件事。
326“大药因诘问而获罪”——人主啊,若这是你的决断,便有过失;
他与妻子独处时,将秘密和盘托出——那隐密之事已然泄露,为我所听闻。
327塞那咖在娑罗林(Sālavana)中所行的那桩恶事,卑劣而不像样;
他如同对密友般,在独处时道出了隐秘,那密事由此显露,此事为我所闻。
328人主啊,患此非王者所宜之疾者,乃君之臣布库萨;
彼独处时向其兄吐露,隐情遂泄,此事我已得闻。
329这病痛如此可憎,卡明达,是被人中之天所触及;
他与儿子独处时吐露,那隐秘之事已然公开——此为我所听闻。
330八棱摩尼殊胜宝,天帝昔赠汝祖父;
今朝宝入天帝手,彼亦私语告其母。
那隐秘之事已然显露,被我听闻。
331秘密正是秘密方为善好,秘密的公开揭示绝非美善。
未成之事,智者能安忍;已成者,则可随宜而说。
332不应泄露秘密之事,应如守护宝藏般护持它;
对于了知者,隐秘之义若被显露,实非善好。
333智者不向女人泄漏秘密,亦不向敌人泄漏。
为财利所收买者,窃取他人心腹之密者;
334将他人未知之隐事,泄露于外者。
因惧密谋泄露,他身为奴仆,隐忍吞声;
335谋士之秘,关乎人主利害,凡有几人知晓,
他便为如此多的恐惧所迫;因此,不应泄露秘密。
336应与众人隔离后,于白日言说密事,入夜则不宜过多言语;
因为偷听者会探听到商议之语,因此,商议很快就会趋于破裂。
Pañca paṇḍitā samāgatāttha, pañhā me paṭibhāti taṃ suṇātha; Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, kassevāvikareyya guyhamatthaṃ. Tvaṃ āvikarohi bhūmipāla, bhattā bhārasaho tuvaṃ vade taṃ; Tava chandarucīni sammasitvā, atha vakkhanti janinda pañca dhīrā. Yā sīlavatī anaññatheyyā , bhattucchandavasānugā (piyā) manāpā; Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, bhariyāyāvikareyya guyhamatthaṃ. Yo kicchagatassa āturassa, saraṇaṃ hoti gatī parāyanañca; Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, sakhino vāvikareyya guyhamatthaṃ. Jeṭṭho atha majjhimo kaniṭṭho, yo ce sīlasamāhito ṭhitatto; Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, bhātu vāvīkareyya guyhamatthaṃ. Yo ve pituhadayassa paddhagū , anujāto pitaraṃ anomapañño; Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, puttassāvikareyya guyhamatthaṃ. Mātā dvipadājanindaseṭṭha, yā naṃ poseti chandasā piyena; Nindiyamatthaṃ pasaṃsiyaṃ vā, mātuyāvīkareyya guyhamatthaṃ. Guyhassa hi guyhameva sādhu, na hi guyhassa pasatthamāvikammaṃ; Anipphannatā saheyya dhīro, nipphannova yathāsukhaṃ bhaṇeyya. Kiṃ tvaṃ vimanosi rājaseṭṭha, dvipadajaninda vacanaṃ suṇoma metaṃ ; Kiṃ cintayamāno dummanosi, nūna deva aparādho atthi mayhaṃ. ‘‘Paṇhe vajjho mahosadho’’ti, āṇatto me vadhāya bhūripañño; Taṃ cintayamāno dummanosmi, na hi devī aparādho atthi tuyhaṃ. Abhidosagato dāni ehisi, kiṃ sutvā kiṃ saṅkate mano te; Ko te kimavoca bhūripañña, iṅgha vacanaṃ suṇoma brūhi metaṃ. ‘‘Paṇhe vajjho mahosadho’’ti, yadi te mantayitaṃ janinda dosaṃ; Bhariyāya rahogato asaṃsi, guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ. Yaṃ sālavanasmiṃ senako, pāpakammaṃ akāsi asabbhirūpaṃ; Sakhinova rahogato asaṃsi, guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ. Pukkusa purisassa te janinda, uppanno rogo arājayutto; Bhātuñca rahogato asaṃsi, guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ. Ābādhoyaṃ asabbhirūpo, kāmindo naradevena phuṭṭho; Puttassa rahogato asaṃsi, guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ. Aṭṭhavaṅkaṃ maṇiratanaṃ uḷāraṃ, sakko te adadā pitāmahassa; Devindassa gataṃ tadajja hatthaṃ , mātuñca rahogato asaṃsi; Guyhaṃ pātukataṃ sutaṃ mametaṃ. Guyhassa hi guyhameva sādhu, na hi guyhassa pasatthamāvikammaṃ; Anipphannatā saheyya dhīro, nipphannova yathāsukhaṃ bhaṇeyya. Na guyhamatthaṃ vivareyya, rakkheyya naṃ yathā nidhiṃ; Na hi pātukato sādhu, guyho attho pajānatā. Thiyā guyhaṃ na saṃseyya, amittassa ca paṇḍito; Yo cāmisena saṃhīro, hadayattheno ca yo naro. Guyhamatthaṃ asambuddhaṃ, sambodhayati yo naro; Mantabhedabhayā tassa, dāsabhūto titikkhati. Yāvanto purisassatthaṃ, guyhaṃ jānanti mantinaṃ; Tāvanto tassa ubbegā, tasmā guyhaṃ na vissaje. Vivicca bhāseyya divā rahassaṃ, rattiṃ giraṃ nātivelaṃ pamuñce; Upassutikā hi suṇanti mantaṃ, tasmā manto khippamupeti bhedanti.
509. 护象本生(第十三则)
509. Hatthipālajātakaṃ (13)
337久违今见,这位貌如天神的婆罗门;
他束着大髻,肩挑行囊,齿蒙垢染,头满风尘。
338久别重逢,我们终于得见这位乐住法德的隐士;
他身着袈裟,外覆树皮衣。
339座位、清水、濯足水,伏愿尊者纳我供;
我等礼敬请问尊,惟愿尊者受敬献。
340学通吠陀,去求取财富吧;孩子啊,待你安顿子女成家之后,
在遍尝一切香与味之后,这样的牟尼隐退山林,实堪称赞。
341吠陀非真,得财无益;纵获子嗣,不摧衰老。
香与味之离系,贤者谓之解脱;业由自作,果报随生。
342诚然,您此语真实不虚——依自己的业,而受诸果报。
愿你那年迈的双亲,能亲眼见你无病地活到百岁。
343大王啊,人中英豪!若有人以死亡为见证,与衰老结为伴侣;
若有人真能自知永不命终,人们才会见他百年无病。
344犹如有人将船置于水上,若他划动,便能将船带向岸边;
同样,疾病与恒久的衰老,也将人带往死神的掌控之下。
345欲是泥沼,欲是泥淖,悦意难渡,死魔之域;
沉陷此泥沼泥淖者,卑劣之人不渡彼岸。
346此人往昔造作残酷之业,如今被我捉住,绝不能放他脱身。
我要把他囚禁起来,严加看守,不让他再行残酷之业。
347大王,正如有人进入森林寻找走失的牛,虽遍寻不见,仍四处搜寻;
同样,埃苏卡里王,我所求的目标已经丢失,我又怎能不去追寻呢?
348随着昨日逝去,人的寿命便减损;随着明日推移,他便走向衰亡。
了知未来并不实有,已生之欲,智者岂会将它驱除?
349我看见这年轻少女,迷醉般动人,双眸如露兜花;
年纪轻轻,尚未受用欢乐,死神便将她夺走。
350我尚年少,出身尊贵,容貌端正,见之心悦,肤作深褐,髭须如散落的红蓝花纷披;
大王,我愿及早舍离爱欲,辞别家室,恳请您准许我出家。
351树因有枝叶而得其名,若剪除所有枝叶,人们便称它为树桩。
瓦塞提夫人(Vāseṭṭhī),我已失去了儿子,今日正是我该去乞食的时候了。
352冬寒既过,鹭鸟天鹅撕裂罗网,翱翔于虚空;
我子我夫皆已离去,我既明知,又岂能不随之而去?
353这些鸟儿啄食后又吐出,便飞走了;
那些食后吐出的,都到了我手中。
354婆罗门已经吐弃了感官欲乐,你却要把那吐出来的再吞回去!
大王,食所吐之人,不应受到称赞。
355如力士救拔陷泥没沼之弱者,
般阇梨夫人,您亦以善妙偈颂将我救起。
356说完这话,伊苏迦大王,一方的君主,
舍弃王国而出家,犹如大象挣脱了束缚。
357国王也欣然接受了出家,舍弃了国土,这位人中雄杰中的最胜者;
你对我们而言也将如同国王,由我们守护,治理此国。
358国王也欣然接受了出家,舍弃了国土,这位人中雄杰中的最胜者;
我也将独自游行于世间,舍离那些令人心醉的欲乐。
359国王也欣然接受了出家,舍弃了国土,这位人中雄杰中的最胜者;
我也将独自游行于世间,舍离一切所当舍离的欲乐。
360时光流逝,夜晚奔驰,青春的美质渐次消逝。
我也将独自游历世间,舍离那悦意的种种欲乐。
361时光流逝,夜晚飞驰,青春之相渐次消逝;
我也将独自游历世间,舍离种种各别的欲乐。
362时光流逝,夜晚飞驰,青春之相渐次消逝;
我亦将独行世间,心得清凉,超越一切爱着。
Cirassaṃ vata passāma, brāhmaṇaṃ devavaṇṇinaṃ; Mahājaṭaṃ khāridharaṃ , paṅkadantaṃ rajassiraṃ. Cirassaṃ vata passāma, isiṃ dhammaguṇe rataṃ; Kāsāyavatthavasanaṃ, vākacīraṃ paṭicchadaṃ. Āsanaṃ udakaṃ pajjaṃ, paṭigaṇhātu no bhavaṃ; Agghe bhavantaṃ pucchāma, agghaṃ kurutu no bhavaṃ. Adhicca vede pariyesa vittaṃ, putte gahe tāta patiṭṭhapetvā; Gandhe rase paccanubhuyya sabbaṃ, araññaṃ sādhu muni so pasattho. Vedā na saccā na ca vittalābho, na puttalābhena jaraṃ vihanti; Gandhe rase muccana māhu santo, sakammunā hoti phalūpapatti. Addhā hi saccaṃ vacanaṃ tavetaṃ, sakammunā hoti phalūpapatti; Jiṇṇā ca mātāpitaro tavīme , passeyyuṃ taṃ vassasataṃ arogaṃ . Yassassa sakkhī maraṇena rāja, jarāya mettī naravīraseṭṭha; Yo cāpi jaññā na marissaṃ kadāci, passeyyuṃ taṃ vassasataṃ arogaṃ. Yathāpi nāvaṃ puriso dakamhi, ereti ce naṃ upaneti tīraṃ; Evampi byādhī satataṃ jarā ca, upaneti maccaṃ vasamantakassa. Paṅko ca kāmā palipo ca kāmā, manoharā duttarā maccudheyyā; Etasmiṃ paṅke palipe byasannā , hīnattarūpā na taranti pāraṃ. Ayaṃ pure luddamakāsi kammaṃ, svāyaṃ gahīto na hi mokkhito me; Orundhiyā naṃ parirakkhissāmi, māyaṃ puna luddamakāsi kammaṃ. Gavaṃva naṭṭhaṃ puriso yathā vane, anvesatī rāja apassamāno; Evaṃ naṭṭho esukārī mamattho, sohaṃ kathaṃ na gaveseyyaṃ rāja. Hiyyoti hiyyati poso, pareti parihāyati; Anāgataṃ netamatthīti ñatvā, uppannachandaṃ ko panudeyya dhīro. Passāmi vohaṃ daharaṃ kumāriṃ, mattūpamaṃ ketakapupphanettaṃ; Abhuttabhoge paṭhame vayasmiṃ, ādāya maccu vajate kumāriṃ. Yuvā sujāto sumukho sudassano, sāmo kusumbhaparikiṇṇamassu; Hitvāna kāme paṭikacca gehaṃ, anujāna maṃ pabbajissāmi deva. Sākhāhi rukkho labhate samaññaṃ, pahīnasākhaṃ pana khāṇumāhu; Pahīnaputtassa mamajja bhoti, vāseṭṭhi bhikkhācariyāya kālo. Aghasmi koñcāva yathā himaccaye, katāni jālāni padāliya haṃsā; Gacchanti puttā ca patī ca mayhaṃ, sāhaṃ kathaṃ nānuvaje pajānaṃ. Ete bhutvā vamitvā ca, pakkamanti vihaṅgamā; Ye ca bhutvāna vamiṃsu, te me hatthatta māgatā. Avamī brāhmaṇo kāme, so tvaṃ paccāvamissasi; Vantādo puriso rāja, na so hoti pasaṃsiyo. Paṅke ca posaṃ palipe byasannaṃ, balī yathā dubbalamuddhareyya; Evampi maṃ tvaṃ udatāri bhoti, pañcāli gāthāhi subhāsitāhi. Idaṃ vatvā mahārājā, esukārī disampati; Raṭṭhaṃ hitvāna pabbaji, nāgo chetvāva bandhanaṃ. Rājā ca pabbajjamarocayittha, raṭṭhaṃ pahāya naravīraseṭṭho; Tuvampi no hoti yatheva rājā, amhehi guttā anusāsa rajjaṃ. Rājā ca pabbajjamarocayittha, raṭṭhaṃ pahāya naravīraseṭṭho; Ahampi ekā carissāmi loke, hitvāna kāmāni manoramāni. Rājā ca pabbajjamarocayittha, raṭṭhaṃ pahāya naravīraseṭṭho; Ahampi ekā carissāmi loke, hitvāna kāmāni yathodhikāni. Accenti kālā tarayanti rattiyo, vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; Ahampi ekā carissāmi loke, hitvāna kāmāni manoramāni. Accenti kālā tarayanti rattiyo, vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; Ahampi ekā carissāmi loke, hitvāna kāmāni yathodhikāni. Accenti kālā tarayanti rattiyo, vayoguṇā anupubbaṃ jahanti; Ahampi ekā carissāmi loke, sītibhūtā sabbamaticca saṅganti.
510. 铁屋本生 第十四
510. Ayogharajātakaṃ (14)
363初夜宿胎方止住,此身起身已前行;
趣向己道不复返。
364不论是战斗者,还是仰仗力量的人,人们同样会衰老,同样会死去。
这一切都为生老死所逼迫,我因此作念:我当修习正法。
365君王们凭强力征服令人畏惧的四军,
他们却不努力战胜死神,这是我的想法:我当行法。
366象马战车步卒重重围绕,有人犹能脱身;
然于死主,却不奋力求解脱。我如是思惟,遂游行修法。
367凭借象军、马军、车军、步军,勇士们奋力冲杀,摧破击溃。
他们却无法摧破死亡。这是我的想法:我便去行法。
368狂醉的大象,颞颥流液,躁动暴戾,踏平城池,杀伤人群;
却无法踏平死亡。如此思惟后,我便去行法。
369纵令弓手技艺精熟、勇健无畏,能远射而箭无虚发,终不能射穿死亡;
我如是思惟,故修行于法。
370湖泊终将枯竭,山岩与森林亦然,这一切在漫长的岁月中,终将消陨殆尽。
这一切,都将为时间的变化所摧坏。因此,我作如是思惟:我当修行正法。
371一切男女的生命,于此世间,同样动摇不定;生此世间的众生,其命皆飘摇不安。
如同赌徒的骰子,又像河岸边的树木。因此,我作如是思惟:我当修行正法。
372譬如树上果实坠,年少、少壮与年长,女人、男子、中年人,身坏命终皆坠落;
我心中作如是念:我当修习于正法。
373这青春年华并非如星王那般恒久,已经逝去的,如今便只是过去了。
衰老之人已无欢爱,何来快乐?这就是我的想法:我要去修习法。
374夜叉、毗舍遮或饿鬼,若生嗔怒,便向人喷吐毒气。
然而,他们丝毫奈何不得死亡。这就是我的想法:我要去修习法。
375即使夜叉、毗舍遮,乃至饿鬼心生嗔怒,人们也能加以安抚。
人们不会去安抚死神,我心里生起这样的想法:我要修行正法。
376对于犯罪者、作恶者、害人者,国王查明其过失之后,便施以惩治。
然而人们不敢惩罚死神——我作此思惟,故而修习正法。
377犯法者、作恶者与卑下之人,尚能求得国王的宽赦;
唯独死神无从求免——我作是念:当修行正法。
378不是刹帝利,也不是婆罗门,不是富足者、力壮者、威光赫赫之人,
死神之王对这些毫无顾念,我作此思惟,便行于正法。
379狮虎与豹,恃力吞噬挣扎之猎物;
终不能吞死神,是故我今决意修行正法。
380魔术师们于舞台中央表演,能在短短刹那之间,迷惑住观众的眼睛,
然而他们并不能迷惑死神,因此我心中思惟:“我当修习正法。”
381忿怒的毒蛇威势炽盛,它们噬咬人,乃至能夺人性命;
但它们却不能噬咬死神。这是我的想法:“我当修习正法。”
382当人被忿怒的毒蛇咬伤时,医师能拔除其毒。
然而,他们无法拔除死神所咬之毒。因此我这样思惟:“我当修习法。”
383昙梵陀利、维塔拉尼和博迦,能拔除诸蛇之毒。
据说他们同样也死去了,我因此这样想:“我当修习法。”
384持咒者念诵着可怕的咒语,想藉药力隐去身形;
在死王面前,没有可逃避的余地。我因此这样想:“我当修习法。”
385法确实护持依法而行者,善修之法带来安乐;
这就是善修法的功德:依法而行的人不会堕入恶趣。
386法与非正法,这两者的异熟并不相同。
非法将人拖向地狱,法却能令人抵达善趣。
Yamekarattiṃ paṭhamaṃ, gabbhe vasati māṇavo; Abbhuṭṭhitova so yāti , sagacchaṃ na nivattati. Na yujjhamānā na balenavassitā, narā na jīranti na cāpi miyyare; Sabbaṃ hidaṃ jātijarāyupaddutaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Caturaṅginiṃ senaṃ subhiṃsarūpaṃ, jayanti raṭṭhādhipatī pasayha; Na maccuno jayitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Hatthīhi assehi rathehi pattibhi, parivāritā muccare ekacceyyā ; Na maccuno muccitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Hatthīhi assehi rathehi pattibhi, sūrā pabhañjanti padhaṃsayanti; Na maccuno bhañjitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Mattā gajā bhinnagaḷā pabhinnā, nagarāni maddanti janaṃ hananti; Na maccuno madditumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Issāsino katahatthāpi vīrā , dūrepātī akkhaṇavedhinopi; Na maccuno vijjhitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Sarāni khīyanti saselakānanā, sabbaṃ hidaṃ khīyati dīghamantaraṃ; Sabbaṃ hidaṃ bhañjare kālapariyāyaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Sabbe samevaṃ hi narānanārinaṃ , calācalaṃ pāṇabhunodha jīvitaṃ; Paṭova dhuttassa dumova kūlajo, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Dumapphalāneva patanti māṇavā, daharā ca vuddhā ca sarīrabhedā; Nāriyo narā majjhimaporisā ca, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Nāyaṃ vayo tārakarājasannibho, yadabbhatītaṃ gatameva dāni taṃ; Jiṇṇassa hī natthi ratī kuto sukhaṃ, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Yakkhā pisācā athavāpi petā, kupitāte assasanti manusse; Na maccuno assasitussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Yakkhe pisāce athavāpi pete, kupitepi te nijjhapanaṃ karonti; Na maccuno nijjhapanaṃ karonti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Aparādhake dūsake heṭhake ca, rājāno daṇḍenti viditvāna dosaṃ; Na maccuno daṇḍayitussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Aparādhakā dūsakā heṭṭhakā ca, labhanti te rājino nijjhapetuṃ; Na maccuno nijjhapanaṃ karonti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Na khattiyoti na ca brāhmaṇoti, na aḍḍhakā balavā tejavāpi; Na maccurājassa apekkhamatthi, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Sīhā ca byagghā ca athopi dīpiyo, pasayha khādanti vipphandamānaṃ; Na maccuno khāditumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Māyākārā raṅgamajjhe karontā, mohenti cakkhūni janassa tāvade; Na maccuno mohayitussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Āsīvisā kupitā uggatejā, ḍaṃsanti mārentipi te manusse; Na maccuno ḍaṃsitumussahanti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Āsīvisā kupitā yaṃ ḍaṃsanti, tikicchakā tesa visaṃ hananti; Na maccuno daṭṭhavisaṃ hananti, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Dhammantarī vettaraṇī ca bhojo, visāni hantvāna bhujaṅgamānaṃ; Suyyanti te kālakatā tatheva, taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Vijjādharā ghoramadhīyamānā, adassanaṃ osadhehi vajanti; Na maccurājassa vajantadassanaṃ , taṃ me matī hoti carāmi dhammaṃ. Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahāti; Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī. Na hi dhammo adhammo ca, ubho samavipākino; Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatinti.
摩登伽、桑菩多、斯维、西瑞曼陀、罗诃那、天鹅、萨提衮波、跋喇帝亚。
苏摩那萨、瞻波、梵天、五位智者、久修梵行、阿悠卡拉(Ayoghara)。
Mātaṅga sambhūta sivi sirimanto, rohaṇa haṃsa sattigumbo bhallātiya; Somanassa campeyya brahma pañca-paṇḍita cirassaṃvata ayogharāti.