171. 善法本生故事(2-3-1)
171. Kalyāṇadhammajātakaṃ (2-3-1)
41众生之主啊,当人于世间博得善法之称誉,
是故智者不应懈怠;贤善之士尚且因惭耻而荷担重任。
42众生之主啊,我今日在此获得了这个名号,于世间被称为“善法之人”;
我如此审观之后,故于此处出家,因我对诸欲乐确实无任何欲求。
Kalyāṇadhammoti yadā janinda, loke samaññaṃ anupāpuṇāti; Tasmā na hiyyetha naro sapañño, hiriyāpi santo dhuramādiyanti. Sāyaṃ samaññā idha majja pattā, kalyāṇadhammoti janinda loke; Tāhaṃ samekkhaṃ idha pabbajissaṃ, na hi matthi chando idha kāmabhogeti.
172. 达达拉本生
172. Daddarajātakaṃ (2-3-2)
43是谁以如此巨大的声音,令达达拉轰然震响?
“群狮并不回应那吼声,这个自称兽中之王的究竟是谁?”
44“孩子,这不过是豺狼在嗥叫,它是兽类中最下劣的一种。”
“狮子们厌恶它的出身,于是都默然忍受。”
Ko nu saddena mahatā, abhinādeti daddaraṃ; Taṃ sīhā nappaṭinadanti , ko nāmeso migādhibhū. Adhamo migajātānaṃ, siṅgālo tāta vassati; Jātimassa jigucchantā, tuṇhī sīhā samacchareti.
173. “一七三 猕猴本生(2-3-3)”
173. Makkaṭajātakaṃ (2-3-3)
45“孩子,那位青年正靠在棕榈树根上。”
“这里刚好有一间小屋,来吧,我们把这小屋给了他。”
46孩子,切莫召唤它,那会弄脏我们的小屋。
一位持戒清净的婆罗门,不会有这样的面容。
Tāta māṇavako eso, tālamūlaṃ apassito; Agārakañcidaṃ atthi, handa demassagārakaṃ. Mā kho tvaṃ tāta pakkosi, dūseyya no agārakaṃ; Netādisaṃ mukhaṃ hoti, brāhmaṇassa susīlinoti.
174. 背叛猴本生 (2-3-4)
174. Dubbhiyamakkaṭajātakaṃ (2-3-4)
47我们曾给你丰沛的水,那时你为酷热所逼,干渴难耐。
如今你饮足了水,却作出这般行径。不与恶人相交,才是上善。
48你可曾听过、可曾见过,有哪只猴子,真有戒行?
如今我将排泄于你身上,此是我们的天性。
Adamha te vāri pahūtarūpaṃ, ghammābhitattassa pipāsitassa; So dāni pitvāna kiriṅkarosi , asaṅgamo pāpajanena seyyo. Ko te suto vā diṭṭho vā, sīlavā nāma makkaṭo; Idāni kho taṃ ohacchaṃ , esā asmāka dhammatāti.
175. 一七五·侍奉太阳本生(2-3-5)
175. Ādiccupaṭṭhānajātakaṃ (2-3-5)
49据说,一切众生之中,确有具足戒行与定力者;
看这卑劣的猴子,竟在侍奉太阳!
50你们不知其戒,不了解就不应称赞;
那火供台被玷污了,两个水罐也破损了。
Sabbesu kira bhūtesu, santi sīlasamāhitā; Passa sākhāmigaṃ jammaṃ, ādiccamupatiṭṭhati. Nāssa sīlaṃ vijānātha, anaññāya pasaṃsatha; Aggihuttañca uhannaṃ , dve ca bhinnā kamaṇḍalūti.
176. 一把豌豆本生
176. Kaḷāyamuṭṭhijātakaṃ (2-3-6)
51这头在林间枝头活动的猕猴真是愚痴,大王,它毫无智慧;
它将满握的豆子尽数撒落,却只去寻觅那一颗掉落的豆子。
52大王,我们以及那些极度贪求的人,也是如此。
为了一粒豆,失了满把豆,恰如那只猴子。
Bālo vatāyaṃ dumasākhagocaro, paññā janinda nayimassa vijjati; Kaḷāyamuṭṭhiṃ avakiriya kevalaṃ, ekaṃ kaḷāyaṃ patitaṃ gavesati. Evameva mayaṃ rāja, ye caññe atilobhino; Appena bahuṃ jiyyāma, kaḷāyeneva vānaroti.
177. 柿树本生
177. Tindukajātakaṃ (2-3-7)
53手持弓与箭袋者,执剑持箭遍围绕;
我等四面遭困围,如何方能得脱逃?
54或许在事务繁忙的众人之中,能有谁的所求得以成就吧。
此树尚有未遭折损的,你们便去吃别的汀杜迦果吧。
Dhanuhatthakalāpehi, nettiṃ savaradhāribhi; Samantā parikiṇṇamha, kathaṃ mokkho bhavissati. Appeva bahukiccānaṃ, attho jāyetha koci naṃ; Atthi rukkhassa acchinnaṃ, khajjathaññeva tindukanti.
178. 一七八·龟本生 (2-3-8)
178. Kacchapajātakaṃ (2-3-8)
55“这是我的生地,这是我的长养之地”——凭着这个念头,我沉陷在泥沼之中;
那泥沼淹没了我,正如淹没一个无力之人那样。
婆祇婆,我正是为此而说,请谛听我的话语。
56无论在村落还是山林,何处获得安乐,
对于智者而言,那(能得安乐之处)便是他的生身之地与长养之地;
随其生活而往,不应系着于固定住处。
Janittaṃ me bhavittaṃ me, iti paṅke avassayiṃ; Taṃ maṃ paṅko ajjhabhavi, yathā dubbalakaṃ tathā; Taṃ taṃ vadāmi bhaggava, suṇohi vacanaṃ mama. Gāme vā yadi vā raññe, sukhaṃ yatrādhigacchati; Taṃ janittaṃ bhavittañca, purisassa pajānato; Yamhi jīve tamhi gacche, na niketahato siyāti.
179. 萨德丹玛本生 (2-3-9)
179. Satadhammajātakaṃ (2-3-9)
57那既少又是残食,且是对方勉强施与我们。
我本是婆罗门种姓所生,连所食之物也都吐出来了。
58如此弃舍正法、以非法活命者,
纵得利养,亦不欢喜,犹如真法之人。
Tañca appañca ucchiṭṭhaṃ, tañca kicchena no adā; Sohaṃ brāhmaṇajātiko, yaṃ bhuttaṃ tampi uggataṃ. Evaṃ dhammaṃ niraṃkatvā , yo adhammena jīvati; Satadhammova lābhena, laddhenapi na nandatīti.
180. 难施本生 (2-3-10)
180. Duddadajātakaṃ (2-3-10)
59布施难施之物、行持难行之业者,
不善之人不效仿善者,善者的法深奥难解。
60因此,善者与不善者从此处死后的趣向便截然不同:
不善者堕入地狱,善者以天界为归宿。
Duddadaṃ dadamānānaṃ, dukkaraṃ kamma kubbataṃ; Asanto nānukubbanti, sataṃ dhammo durannayo. Tasmā satañca asataṃ, nānā hoti ito gati; Asanto nirayaṃ yanti, santo saggaparāyaṇāti .
善名、兽王、童子,取水现形之侍者;
铁柿、遍沼、百法、极难施——凡此十本生。
Susamaññamigādhibhū māṇavako, vāripahūtarūpādiccupaṭṭhānā; Sakaḷāyasatindukapaṅka puna, satadhamma sududdadakena dasāti.