4. 内品
4. Abbhantaravaggo
本生经(一) · 86 段
281. 内本生 (三·四·一)
281. Abbhantarajātakaṃ (3-4-1)
91树曰内者,其果天香;
妊妇嗜食,诞转轮王。
92贤善者,你亦是王后,且为丈夫所钟爱;
国王自会为你带来这内园之果。
93勇者为主故精勤,证得彼果位;
舍己无畏既得之,我即成就。
Abbhantaro nāma dumo, yassa dibyamidaṃ phalaṃ; Bhutvā dohaḷinī nārī, cakkavattiṃ vijāyati. Tvampi bhadde mahesīsi, sā cāpi patino piyā; Āharissati te rājā, idaṃ abbhantaraṃ phalaṃ. Bhatturatthe parakkanto, yaṃ ṭhānamadhigacchati; Sūro attapariccāgī, labhamāno bhavāmahanti.
282. 歇雅本生 (3-4-2)
282. Seyyajātakaṃ (3-4-2)
94亲近胜妙者,自身亦成胜妙;
仅与一人结盟,便解救了百名囚犯。
95是故,当与一切世间结盟,合为一方;
死后将生天界,迦西人(Kāsi)啊,请听此理。
96波罗奈(Bārāṇasī)之主堪萨大王说罢此言,
放下弓与箭,便修习调御。
Seyyaṃso seyyaso hoti, yo seyyamupasevati; Ekena sandhiṃ katvāna, sataṃ vajjhe amocayiṃ. Tasmā sabbena lokena, sandhiṃ katvāna ekato ; Pecca saggaṃ nigaccheyya , idaṃ suṇātha kāsiyā . Idaṃ vatvā mahārājā, kaṃso bārāṇasiggaho; Dhanuṃ kaṇḍañca nikkhippa, saṃyamaṃ ajjhupāgamīti.
283. 木匠猪本生 (3-4-3)
283. Vaḍḍhakīsūkarajātakaṃ (3-4-3)
97往昔你在此地逞凶,将上等野猪逐一屠戮;
如今你独自退到一旁沉思,虎王啊,你的力量,难道如今已不复存在了吗?
98从前,他们惊慌失措,四处奔走,各奔东西,到处寻找藏身之处;
如今他们聚集一处,同住共处;当他们安住下来,我便难以制伏了。
Varaṃ varaṃ tvaṃ nihanaṃ pure cari, asmiṃ padese abhibhuyya sūkare; So dāni eko byapagamma jhāyasi, balaṃ nu te byaggha na cajja vijjati. Ime sudaṃ yanti disodisaṃ pure, bhayaṭṭitā leṇagavesino puthu; Te dāni saṅgamma vasanti ekato, yatthaṭṭhitā duppasahajjame mayā. Namatthu saṅghāna samāgatānaṃ, disvā sayaṃ sakhya vadāmi abbhutaṃ;
有牙群兽胜猛虎,以和合故脱强力。
Byagghaṃ migā yattha jiniṃsu dāṭhino, sāmaggiyā dāṭhabalesu muccareti.
284. 吉祥本生 (3-4-4)
284. Sirijātakaṃ (3-4-4)
100无福之人纵然辛劳积聚众多财富,
有技艺者与无技艺者中,有福者方能享用那些财物。
101于一切处行善的人,远胜其他众生;
即使是在狭小之处,也会生起众多财富。
102公鸡、宝石、棍棒,以及具福德相的女子——这些都是吉祥的象征;
它们生起于无恶行、行善业的众生之中。
Yaṃ ussukā saṅgharanti, alakkhikā bahuṃ dhanaṃ; Sippavanto asippā ca, lakkhivā tāni bhuñjati. Sabbattha katapuññassa, aticcaññeva pāṇino; Uppajjanti bahū bhogā, appanāyatanesupi. Kukkuṭo maṇayo daṇḍo, thiyo ca puññalakkhaṇā; Uppajjanti apāpassa, katapuññassa jantunoti.
285. 第二八五 宝珠猪本生
285. Maṇisūkarajātakaṃ (3-4-5)
103我们约三十人,在洞穴中住了七年;
“我们要消灭这宝珠的光辉”——这曾是我们的商议。
104我们越是擦拭这宝珠,它却越发光亮。
如今我们且问你:你在此处,意欲何为?
105这颗琉璃宝珠,无瑕、清净、光洁。
它的光彩无可毁坏,你们这些野猪,走开吧!
Dariyā satta vassāni, tiṃsamattā vasāmase; Haññāma maṇino ābhaṃ, iti no mantanaṃ ahu. Yāvatā maṇiṃ ghaṃsāma , bhiyyo vodāyate maṇi; Idañca dāni pucchāma, kiṃ kiccaṃ idha maññasi. Ayaṃ maṇi veḷūriyo, akāco vimalo subho; Nāssa sakkā siriṃ hantuṃ, apakkamatha sūkarāti.
286. 萨鲁卡本生 (3-4-6)
286. Sālūkajātakaṃ (3-4-6)
106莫羡萨鲁卡,它正吞食催命之食;
安闲无务且嚼糠秕,此乃长寿之相。
107如今他来到此处,是一位理应受到侍奉的客人;
那时你将看见,那萨鲁卡猪躺在杵臼之上。
108看见那只被剖开的猪,杵正落在它身上。
年迈的公牛们暗自思量:“对我等而言,谷糠反而更胜。”
Mā sālūkassa pihayi, āturannāni bhuñjati; Appossukko bhusaṃ khāda, etaṃ dīghāyulakkhaṇaṃ. Idāni so idhāgantvā, atithī yuttasevako; Atha dakkhasi sālūkaṃ, sayantaṃ musaluttaraṃ. Vikantaṃ sūkaraṃ disvā, sayantaṃ musaluttaraṃ; Jaraggavā vicintesuṃ, varamhākaṃ bhusāmivāti.
287. 谴责利得本生
287. Lābhagarahajātakaṃ (3-4-7)
109须同疯癫,须共两舌,须习歌舞,须赶喧闹;
愚人众中乃得利养——此即吾之教诫。
110婆罗门,名闻财利纵有得,亦当唾弃不足惜;
若其生计由堕落,或由非法之行成。
111即使托钵行乞,以无家之身游方乞食,
依正命而活,方为善好,胜过以非法谋生。
Nānummatto nāpisuṇo, nānaṭo nākutūhalo; Mūḷhesu labhate lābhaṃ, esā te anusāsanī. Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ, dhanalābhañca brāhmaṇa; Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā. Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; Esāva jīvikā seyyo , yā cādhammena esanāti.
288. 一串鱼本生 (3-4-8)
288. Macchuddānajātakaṃ (3-4-8)
112这些鱼价值逾千,却无人能信此事。
若我能在此拥有七马萨钱,我亦会买下那一串鱼。
113施食于鱼,复将此供养回向于我;
我念彼施,念你所行之敬奉。
114心怀恶意者不得昌盛,诸天神亦不敬奉他;
骗取兄弟之父产的人,是造恶者。
Agghanti macchā adhikaṃ sahassaṃ, na so atthi yo imaṃ saddaheyya; Mayhañca assu idha satta māsā, ahampi taṃ macchuddānaṃ kiṇeyyaṃ. Macchānaṃ bhojanaṃ datvā, mama dakkhiṇamādisi; Taṃ dakkhiṇaṃ sarantiyā, kataṃ apacitiṃ tayā. Paduṭṭhacittassa na phāti hoti, na cāpi taṃ devatā pūjayanti; Yo bhātaraṃ pettikaṃ sāpateyyaṃ, avañcayī dukkaṭakammakārīti.
289. 种种欲本生 (3-4-9)
289. Nānāchandajātakaṃ (3-4-9)
115大王,我等的欲求各不相同,却同住一屋;
我欲得最殊胜的村庄(Gāmavāra),婆罗门女则欲得一百头牛。
116儿子欲得良驹与宝车,女儿欲得宝石耳环;
而这位名叫普尼卡的卑微女仆,却欲得捣米臼。
117给婆罗门上好的村落,给婆罗门女百头牛;
给儿子骏马宝车,给女儿宝石耳环;
至于这卑贱的女仆普尼卡,你们便把捣米臼扔给她吧。
Nānāchandā mahārāja, ekāgāre vasāmase; Ahaṃ gāmavaraṃ icche, brāhmaṇī ca gavaṃ sataṃ. Putto ca ājaññarathaṃ, kaññā ca maṇikuṇḍalaṃ; Yā cesā puṇṇikā jammī, udukkhalaṃbhikaṅkhati. Brāhmaṇassa gāmavaraṃ, brāhmaṇiyā gavaṃ sataṃ; Puttassa ājaññarathaṃ, kaññāya maṇikuṇḍalaṃ; Yañcetaṃ puṇṇikaṃ jammiṃ, paṭipādethudukkhalanti.
290. 《试戒本生》(3-4-10)
290. Sīlavīmaṃsakajātakaṃ (3-4-10)
118戒确实是善的,于世间无上。
请看那剧毒之龙,因持戒而不被杀害。
119我要受持那戒——那在世间受到认可、带来安乐的戒。
具足圣者行持的人,便名为有戒者。
120他为亲戚所爱,于朋友间光耀出众。
身坏命终后,持戒者投生善趣。
Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ, sīlaṃ loke anuttaraṃ; Passa ghoraviso nāgo, sīlavāti na haññati. Sohaṃ sīlaṃ samādissaṃ, loke anumataṃ sivaṃ; Ariyavuttisamācāro , yena vuccati sīlavā. Ñātīnañca piyo hoti, mittesu ca virocati; Kāyassa bhedā sugatiṃ, upapajjati sīlavāti.
树、铜釜、最上者、虎、鹿,诸宝、摩尼、名唤萨卢迦者;
教诫者及最上鱼、宝石耳环者,相传合为十则。
Duma kaṃsavaruttamabyagghamigā, maṇayo maṇi sālukamavhayano; Anusāsaniyopi ca macchavaro, maṇikuṇḍalakena kirena dasāti.