6. 不坚固品
6. Nataṃdaḷhavaggo
本生经(一) · 75 段
201. 牢狱本生故事
201. Bandhanāgārajātakaṃ (2-6-1)
101智者不称铁、木、草绳之缚为坚牢;
惟耽染珠玉耳饰、系念儿女妻室之心,方为坚缚。
102“智者们称此为坚固的束缚,它令人沉沦,看似松弛,却难以挣脱。
智者们斩断此缚之后,无所期盼,舍弃了感官欲乐,飘然而去。”
Na taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, yadāyasaṃ dārujapabbajañca ; Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca yā apekkhā. Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, ohārinaṃ sithilaṃ duppamuñcaṃ; Etampi chetvāna vajanti dhīrā, anapekkhino kāmasukhaṃ pahāyāti.
202. 第二〇二 嬉戏习性本生 (2-6-2)
202. Keḷisīlajātakaṃ (2-6-2)
103“天鹅、苍鹭与孔雀,象、斑鹿、鹿;
一切众生皆畏惧狮子,其身无有等同者。”
104“同样地,在人群之中,即便年少而具智慧;
他正是在那里成为伟大,而非仅有强壮身体的愚人。”
Haṃsā koñcā mayūrā ca, hatthayo pasadā migā; Sabbe sīhassa bhāyanti, natthi kāyasmi tulyatā. Evameva manussesu, daharo cepi paññavā; So hi tattha mahā hoti, neva bālo sarīravāti.
203. 蕴本生故事 (2-6-3)
203. Khaṇḍajātakaṃ (2-6-3)
105我于广目龙族修慈心,于伊拉巴他龙族修慈心;
于六子龙族修慈心,亦于黑瞿昙龙族修慈心。
于无足众生,我怀慈心;于两足众生,我怀慈心;
于四足众生,我怀慈心;于多足众生,我怀慈心。
“愿无足者莫伤害我,愿二足者莫伤害我;
愿四足者莫伤害我,愿多足者莫伤害我。”
一切众生、一切有息者,及一切已生类,全无例外
愿他们都得见吉祥,愿无任何人遭遇不幸。
106“佛是无量的,法是无量的;
僧是无量,诸爬虫类则为有量。
如:蛇、蝎、蜈蚣、蜘蛛、蜥蜴、老鼠。
我的护卫已成就,我的守护已安立;愿那些非人都各自散去吧。
我今礼敬世尊,礼敬七位正自觉者。
Virūpakkhehi me mettaṃ, mettaṃ erāpathehi me; Chabyāputtehi me mettaṃ, mettaṃ kaṇhāgotamakehi ca. Apādakehi me mettaṃ, mettaṃ dvipādakehi me; Catuppadehi me mettaṃ, mettaṃ bahuppadehi me. Mā maṃ apādako hiṃsi, mā maṃ hiṃsi dvipādako; Mā maṃ catuppado hiṃsi, mā maṃ hiṃsi bahuppado. Sabbe sattā sabbe pāṇā, sabbe bhūtā ca kevalā; Sabbe bhadrāni passantu, mā kañci pāpamāgamā. Appamāṇo buddho, appamāṇo dhammo; Appamāṇo saṅgho, pamāṇavantāni sarīsapāni ; Ahivicchikasatapadī, uṇṇanābhi sarabūmūsikā. Katā me rakkhā katā me parittā, paṭikkamantu bhūtāni; Sohaṃ namo bhagavato, namo sattannaṃ sammāsambuddhānanti.
204. 英勇者本生(2-6-4)
204. Vīrakajātakaṃ (2-6-4)
107英勇者,你可曾见过那只叫声悦耳的鸟?
我那脖颈像孔雀一样的丈夫,名叫萨毗吒迦。
108那是一只水陆觅食的飞禽,常以生鱼为食,
那只仿效它的萨维塔(Saviṭṭha),被苔藓缠缚而死。
Api vīraka passesi, sakuṇaṃ mañjubhāṇakaṃ; Mayūragīvasaṅkāsaṃ, patiṃ mayhaṃ saviṭṭhakaṃ. Udakathalacarassa pakkhino, niccaṃ āmakamacchabhojino; Tassānukaraṃ saviṭṭhako, sevāle paliguṇṭhito matoti.
205. 恒河鱼本生 (2-6-5)
205. Gaṅgeyyajātakaṃ (2-6-5)
109恒河(Gaṅgā)之鱼洵美,夜摩那之鱼亦美;
此男子却是四足之属,圆浑如尼拘律树。
他颈项微长,于一切中最为超胜。
110所问之事,他不作答,却另说一番话;
这个称赞自己的人,我们并不中意。
Sobhati maccho gaṅgeyyo, atho sobhati yāmuno ; Catuppadoyaṃ puriso, nigrodhaparimaṇḍalo; Īsakāyata gīvo ca, sabbeva atirocati. Yaṃ pucchito na taṃ akkhāsi , aññaṃ akkhāsi pucchito; Attappasaṃsako poso, nāyaṃ asmāka ruccatīti.
206. 鹿本生
206. Kuruṅgamigajātakaṃ (2-6-6)
111来啊,乌龟,用你的牙齿咬断这皮革做的套索。
我会如此行事,使那位猎人不会前来。
112乌龟潜入水中,鹿儿奔入森林;
鸟儿从树梢上,将幼雏带到了远方。
Iṅgha vaddhamayaṃ pāsaṃ, chinda dantehi kacchapa; Ahaṃ tathā karissāmi, yathā nehiti luddako. Kacchapo pāvisī vāriṃ, kuruṅgo pāvisī vanaṃ; Satapatto dumaggamhā, dūre putte apānayīti.
207. 二〇七 阿萨卡本生
207. Assakajātakaṃ (2-6-7)
113随心所愿,
我曾与亲爱的丈夫阿萨卡王同游此地。
114新起的苦乐,会将旧事覆蔽。
因此,于我而言,这虫子比阿娑迦王更可亲爱。
Ayamassakarājena, deso vicarito mayā; Anukāmaya kāmena , piyena patinā saha. Navena sukhadukkhena, porāṇaṃ apidhīyati ; Tasmā assakaraññāva, kīṭo piyataro mamāti.
208. 鳄鱼本生(2-6-8)
208. Susumārajātakaṃ (2-6-8)
115这些芒果、阎浮果与菠萝蜜,纵在大海彼岸,于我已足;
唯有我的乌昙跋罗果,于我更为殊胜。
116你的肚腹诚然很大,智慧却未与之相称。
鳄鱼,你被我骗了,现在你爱去哪儿就去哪儿吧。
Alaṃ metehi ambehi, jambūhi panasehi ca; Yāni pāraṃ samuddassa, varaṃ mayhaṃ udumbaro. Mahatī vata te bondi, na ca paññā tadūpikā; Susumāra vañcito mesi, gaccha dāni yathāsukhanti.
209. 鸡本生(2-6-9)
209. Kukkuṭajātakaṃ (2-6-9)
117我曾于林中见种种树,马耳树、毗毗吒迦树;
树啊,它们皆不能如你一般;而你竟能如此!
118此老雄鸡,破笼而出;
善避猛兽罗网,长鸣而去。
Diṭṭhā mayā vane rukkhā, assakaṇṇā vibhīṭakā ; Na tāni evaṃ sakkanti, yathā tvaṃ rukkha sakkasi. Purāṇakukkuṭo ayaṃ, bhetvā pañjaramāgato; Kusalo vāḷapāsānaṃ, apakkamati bhāsatīti.
210. 喉泣鸟本生(2-6-10)
210. Kandagalakajātakaṃ (2-6-10)
119此树名为何?叶滑多刺。
就在那里,只一记重击,头便破裂了。
120它确实曾穿行林中,啄食于那些无心材的枯木;
而后,它撞上了心材坚实的佉陀罗树,正是在那里,金翅鸟撞破了自己的头。
Ambho ko nāma yaṃ rukkho, sinnapatto sakaṇṭako; Yattha ekappahārena, uttamaṅgaṃ vibhijjitaṃ . Acāri vatāyaṃ vitudaṃ vanāni, kaṭṭhaṅgarukkhesu asārakesu; Athāsadā khadiraṃ jātasāraṃ , yatthabbhidā garuḷo uttamaṅganti.
坚固缚、鹅王、广目天王、有粪者、鱼王;
沙库龙伽、具阿娑迦、芒果王,然后是鸡、金翅鸟等十则。
Daḷhabandhana haṃsavaro ca puna, virūpakkha saviṭṭhaka macchavaro; Sakuruṅga saassaka ambavaro, puna kukkuṭako garuḷena dasāti.