291. 酒罐本生(2-5-1)
291. Surāghaṭajātakaṃ (2-5-1)
121欺诈之人得到了那能满一切欲愿的宝罐,
若能善加护持,他便安享其乐。
122当他沉醉自满,因放逸打碎瓦罐;
此时他赤身露体,仅以破布遮身,愚人过后徒然懊恼。
123同样地,有人得了钱财,却放逸迷醉,耽着享乐;
那愚人事后便饱受热恼,犹如赌徒砸碎罐子一般。
Sabbakāmadadaṃ kumbhaṃ, kuṭaṃ laddhāna dhuttako; Yāva naṃ anupāleti, tāva so sukhamedhati. Yadā matto ca ditto ca, pamādā kumbhamabbhidā; Tadā naggo ca pottho ca, pacchā bālo vihaññati. Evameva yo dhanaṃ laddhā, pamatto paribhuñjati; Pacchā tappati dummedho, kuṭaṃ bhitvāva dhuttakoti.
292. 善翼本生谭 (3-5-2)
292. Supattajātakaṃ (3-5-2)
124在波罗奈(Bārāṇasī),大王,住着一位乌鸦王。
善翼为八万随从所围绕。
125他的妻子美触已有身孕,渴望吃到
国王御厨中烹好的那份珍贵御膳。
126我是他们派来的使者,大王,已来到此处。
我要向丈夫表达恭敬,才在鼻子上弄出了伤口。
Bārāṇasyaṃ mahārāja, kākarājā nivāsako ; Asītiyā sahassehi, supatto parivārito. Tassa dohaḷinī bhariyā, suphassā bhakkhitumicchati ; Rañño mahānase pakkaṃ, paccagghaṃ rājabhojanaṃ. Tesāhaṃ pahito dūto, rañño camhi idhāgato; Bhattu apacitiṃ kummi, nāsāyamakaraṃ vaṇanti.
293. 厌身本生
293. Kāyanibbindajātakaṃ (3-5-3)
127我被一种病痛所触,被剧烈的疾病折磨、逼害,痛苦不堪。
此身很快就会干涸,犹如烈日下尘土中的花朵。
128劣者妄计为尊,不净妄执为净;
此身满诸腐尸,徒具尊相,唯未见真相者然。
129厌哉此身,多病腐臭,秽恶不净,本性是病;
放逸众生,耽著其中,遂失生善趣之道。
Phuṭṭhassa me aññatarena byādhinā, rogena bāḷhaṃ dukhitassa ruppato; Parisussati khippamidaṃ kaḷevaraṃ, pupphaṃ yathā paṃsuni ātape kataṃ. Ajaññaṃ jaññasaṅkhātaṃ, asuciṃ sucisammataṃ; Nānākuṇapaparipūraṃ, jaññarūpaṃ apassato. Dhiratthumaṃ āturaṃ pūtikāyaṃ, jegucchiyaṃ assuciṃ byādhidhammaṃ; Yatthappamattā adhimucchitā pajā, hāpenti maggaṃ sugatūpapattiyāti.
294. 阎浮果食者本生(3-5-4)
294. Jambukhādakajātakaṃ (3-5-4)
130这位音声圆润悦耳、在诸善歌者中最为殊胜者,是谁?
那安稳者安住阎浮树枝上,其声如孔雀幼雏般啼鸣。
131唯有善族子弟,方能了知如何称叹善族子弟。
身色如虎崽的朋友,请享用吧,这我赠予你。
132许久以来,我终得一见,这些妄语者聚在一处。
那些食呕吐物、食腐尸者,彼此竟相互赞美。
Koyaṃ bindussaro vaggu, saravantāna muttamo; Accuto jambusākhāya, moracchāpova kūjati. Kulaputtova jānāti , kulaputtaṃ pasaṃsituṃ; Byagghacchāpasarīvaṇṇa, bhuñja samma dadāmi te. Cirassaṃ vata passāmi, musāvādī samāgate; Vantādaṃ kuṇapādañca, aññamaññaṃ pasaṃsaketi.
295. 最下本生 (3-5-5)
295. Antajātakaṃ (3-5-5)
133你的肩臂如牛王般宽厚,你的伸展如狮子般威猛;
“兽王啊,向您致敬!我等可否稍有所得?”
134唯有善家子,方能称叹善家子。
“你这颈似孔雀的乌鸦,速速离去。”
135走兽之中,豺狼最为低劣;飞禽之中,乌鸦最为下劣。
蓖麻树是树木中最下劣者,三个最下劣之辈已聚在一起。
Usabhasseva te khandho, sīhasseva vijambhitaṃ; Migarāja namo tyatthu, api kiñci labhāmase. Kulaputtova jānāti, kulaputtaṃ pasaṃsituṃ; Mayūragīvasaṅkāsa, ito pariyāhi vāyasa. Migānaṃ siṅgālo anto, pakkhīnaṃ pana vāyaso; Eraṇḍo anto rukkhānaṃ, tayo antā samāgatāti.
296. 海本生(3-5-6)
296. Samuddajātakaṃ (3-5-6)
136是谁在咸水中游荡打转?
它驱赶鱼群与鳄鱼,自己却在波浪中受尽苦楚。
137那饮而无厌、不知足的鸟,是闻名于四方的;
我想饮尽那大海,那众河之王的大海。
138而这大海,既有退落,也有涨满,
饮之终无尽头,据说大海不可饮尽。
Ko nāyaṃ loṇatoyasmiṃ, samantā paridhāvati; Macche makare ca vāreti, ūmīsu ca vihaññati. Anantapāyī sakuṇo, atittoti disāsuto; Samuddaṃ pātumicchāmi, sāgaraṃ saritaṃ patiṃ. So ayaṃ hāyati ceva, pūrate ca mahodadhi; Nāssa nāyati pītanto, apeyyo kira sāgaroti.
297. 欲悲叹本生(3-5-7)
297. Kāmavilāpajātakaṃ (3-5-7)
139在高空飞翔的鸟儿啊,你这以翼为车、遨游天际的空中行者!
你应当告诉那位美腿的女子,那女人会拖延许久。
140她不知此事,剑与矛已森然架起;
那悍妇终将怒发,灼我者是彼事,而非此。
141这是青莲花装饰,金币枕于头边;
更有迦西国(Kāsi)的柔软衣布,令那位所爱的债主心生悦足。
Ucce sakuṇa ḍemāna, pattayāna vihaṅgama; Vajjāsi kho tvaṃ vāmūruṃ, ciraṃ kho sā karissati . Idaṃ kho sā na jānāti, asiṃ sattiñca oḍḍitaṃ; Sā caṇḍī kāhati kodhaṃ, taṃ me tapati no idaṃ . Esa uppalasannāho, nikkhañcussīsakohitaṃ ; Kāsikañca muduṃ vatthaṃ, tappetu dhanikā piyāti .
298. 优昙钵本生 (3-5-8)
298. Udumbarajātakaṃ (3-5-8)
142这些优昙婆罗果已熟,还有榕树与迦毗它那的果实;
来吧,出来享用吧,何必因饥饿而死。
143如此,恭敬长者之人,便能得此安乐;
正如我今天这般,食了树上之果,心得满足。
144林中野猴若欲欺诳林中另一野猴,
幼猴或许容易轻信,老猴却不会,因为它是老猴。
Udumbarā cime pakkā, nigrodhā ca kapitthanā; Ehi nikkhama bhuñjassu, kiṃ jighacchāya miyyasi. Evaṃ so suhito hoti, yo vuḍḍhamapacāyati; Yathāhamajja suhito, dumapakkāni māsito. Yaṃ vanejo vanejassa, vañceyya kapino kapi; Daharo kapi saddheyya, na hi jiṇṇo jarākapīti.
299. 童子子本生
299. Komāraputtajātakaṃ (3-5-9)
145从前,你曾在持戒者面前,于草庵中跳来跃去地嬉戏;
来吧,猴子,耍你的猴把戏吧,我们可不喜爱你这持戒者。
146我闻果玛拉之子(Komāraputta),彼多闻者,具最上清净;
贤友,今莫复如昔般视我,我住禅那修习。
147纵使种子播于岩上,天虽降雨终不发芽;
无上清净汝虽得闻,猕猴汝自远离禅那之境。
Pure tuvaṃ sīlavataṃ sakāse, okkantikaṃ kīḷasi assamamhi; Karohare makkaṭiyāni makkaṭa, na taṃ mayaṃ sīlavataṃ ramāma. Sutā hi mayhaṃ paramā visuddhi, komāraputtassa bahussutassa; Mā dāni maṃ maññi tuvaṃ yathā pure, jhānānuyutto viharāmi āvuso. Sacepi selasmi vapeyya bījaṃ, devo ca vasse na hi taṃ virūḷhe ; Sutā hi te sā paramā visuddhi, ārā tuvaṃ makkaṭa jhānabhūmiyāti.
300. 狼本生(3-5-10)
300. Vakajātakaṃ (3-5-10)
148以残害他命维生,以血肉为食;
狐狼立下誓愿后,便受持了伍波萨他戒。
149帝释天神知其誓愿深,化作山羊而降临;
维塔塔帕遭逢已,饮血者遂破苦行。
150如是世间有一类人,所修持处力羸弱;
自轻自贱招羞辱,犹如野狼因羊亡。
Parapāṇarodhā jīvanto, maṃsalohitabhojano; Vako vataṃ samādāya, upapajji uposathaṃ. Tassa sakko vataññāya, ajarūpenupāgami; Vītatapo ajjhappatto, bhañji lohitapo tapaṃ. Evameva idhekacce, samādānamhi dubbalā; Lahuṃ karonti attānaṃ, vakova ajakāraṇāti.
瓦拉贡巴、善翼、西里瓦亚那,苏契善玛、宾度萨罗及乌萨巴;
河流主、凶暴女、老猴,以及母猴与狼,如是十则。
Varakumbha supattasirivhayano, sucisammata bindusaro cusabho; Saritaṃpati caṇḍi jarākapinā, atha makkaṭiyā vakakena dasāti.
此为品之摄颂:
Atha vagguddānaṃ –
思惟、莲华(Paduma),以及井为第三;
《内部本生》与《破罐本生》收录于三集之中。
Saṅkappo padumo ceva, udapānena tatiyaṃ; Abbhantaraṃ ghaṭabhedaṃ, tikanipātamhilaṅkatanti.