427. 兀鹫本生(一)
427. Gijjhajātakaṃ (1)
1这条名为险阻之途的道路,便是兀鹫自古以来行走的通道;
那里曾有一对父母,一只兀鹫赡养着衰老的双亲;
他屡次将蟒蛇的脂肪带给双亲。
2父亲对儿子说道,深知他能高飞远举:
你羽翼宽阔、力量充沛,身具威光,能远飞高空。
3当你了知这浮动的大地时,亲爱的孩子,
被大海环绕着,就像车轮一样圆。
孩子啊,你该就此返回,切莫再往前行了。
4强健的鸟王,疾速振翅飞升;
弯身之鸟,眺望着群山与森林。
5正如从父亲那里听闻的一样,秃鹫望见了大地。
被大海环绕着,就像车轮一样圆。
6彼既越彼境,至极乃回旋;
风尖锐如刃,卷掠壮鸟去。
7那个走过了头的人,再也不能回返。
那鸟遭遇了灾祸,为狂风(气流)所制。
8他的儿子们与妻眷,以及其余依他而活的人,
全都遭遇了灾难,只因那只鸟不听劝告。
9即便如此,在此世间,若有人不能领悟长者的言语,
他便如同那越界而行、傲慢炽燃、轻慢教诫的鹫鸟,
他必遭衰败,因为未曾遵行长者的教诫。
Parisaṅkupatho nāma, gijjhapantho sanantano; Tatrāsi mātāpitaro, gijjho posesi jiṇṇake; Tesaṃ ajagaramedaṃ, accahāsi bahuttaso . Pitā ca puttaṃ avaca, jānaṃ uccaṃ papātinaṃ; Supattaṃ thāmasampannaṃ , tejassiṃ dūragāminaṃ. Pariplavantaṃ pathaviṃ, yadā tāta vijānahi; Sāgarena parikkhittaṃ, cakkaṃva parimaṇḍalaṃ; Tato tāta nivattassu, māssu etto paraṃ gami. Udapattosi vegena, balī pakkhī dijuttamo; Olokayanto vakkaṅgo, pabbatāni vanāni ca. Addassa pathaviṃ gijjho, yathāsāsi pitussutaṃ; Sāgarena parikkhittaṃ, cakkaṃva parimaṇḍalaṃ. Tañca so samatikkamma, paramevaccavattatha ; Tañca vātasikhā tikkhā, accahāsi baliṃ dijaṃ. Nāsakkhātigato poso, punadeva nivattituṃ; Dijo byasanamāpādi, verambhānaṃ vasaṃ gato. Tassa puttā ca dārā ca, ye caññe anujīvino; Sabbe byasanamāpāduṃ, anovādakare dije. Evampi idha vuḍḍhānaṃ, yo vākyaṃ nāvabujjhati; Atisīmacaro ditto, gijjhovātītasāsano; Sa ve byasanaṃ pappoti, akatvā vuḍḍhasāsananti.
428. 憍赏弥本生(二)
428. Kosambiyajātakaṃ (2)
10众声喧嚷集会中,无人自念是愚者;
僧团分裂之际,无人别有所重。
11失念者徒具智者之表,只知在言语的领域里放言高论;
他们随心所欲地张口放言,却不知自己被什么引导。
12他骂我、打我、胜我、夺我所有——
那些执取怨恨的人,他们的怨结不会止息。
13他骂我、打我、胜我、夺我所有——
而那些对此不怀怨恨的人,怨恨便在他们之中止息。
14的确,在这世间,怨恨从来不能以怨恨止息;
唯有以无怨方能止息,这是永恒的法。
15而那些人不明白:我们终将在此消亡。
那些于此了知的人,他们的纷争便由此平息。
16断骨害命、盗人牛马财货者,
乃至劫掠国邦之徒,彼此之间亦相结党。
为何你们之间却不会有呢?
17若能得遇一位睿智、同行共住、贤善而坚定的同伴,
战胜一切危难之后,当心意满足、具足正念而行。
18若未得一位睿智、贤善而坚定的同行共住者,
便应如国王舍弃已征服的国土,独自游行,犹如林中的象王。
19独自修行更为殊胜,与愚者为伴毫无利益;
应当独行,不造诸恶,少欲知足,犹如林中的象王。
Puthusaddo samajano, na bālo koci maññatha; Saṅghasmiṃ bhijjamānasmiṃ, nāññaṃ bhiyyo amaññaruṃ. Parimuṭṭhā paṇḍitābhāsā, vācāgocarabhāṇino; Yāvicchanti mukhāyāmaṃ, yena nītā na taṃ vidū. Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me; Ye ca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ na sammati. Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me; Ye ca taṃ nupanayhanti, veraṃ tesūpasammati. Na hi verena verāni, sammantīdha kudācanaṃ; Averena ca sammanti, esa dhammo sanantano. Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase; Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā. Aṭṭhicchinnā pāṇaharā, gavassa dhanahārino; Raṭṭhaṃ vilumpamānānaṃ, tesampi hoti saṅgati; Kasmā tumhāka no siyā. Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃcaraṃ sādhuvihāridhīraṃ; Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā. No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃcaraṃ sādhuvihāridhīraṃ; Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo. Ekassa caritaṃ seyyo, natthi bāle sahāyatā; Eko care na pāpāni kayirā, appossukko mātaṅgaraññeva nāgoti.
429. 大鹦鹉本生(三)
429. Mahāsuvajātakaṃ (3)
20当树木果实累累,飞鸟纷纷来啄食;
知道果实已尽,那些鸟便各自飞向四方。
21红喙的鹦鹉啊,去四处云游吧,莫要死在这里;你为何守着这棵枯树,静坐沉思?
那么请告诉我,如春光般美丽的你,为何不肯离开这棵枯树?
22天鹅啊!临命危之际、历苦乐之间,而能作友中之友者;
无论其力竭与否,善人终不弃之,唯随念善人之法。
23我即是那善人中的一位,天鹅啊,那位族亲亦是我的,那棵树亦是我的朋友;
即便为活命故,我亦不能舍弃他,明知他已“耗尽”而弃舍,这并非正法。
24善哉,见证已成,慈爱、交谈与亲近存在。
若你认同这法,你便会受到明智者的称赞。
25鹦鹉啊,我给你一个殊胜的恩赐,你这以翅膀为车的飞鸟。
愿你择取恩赐,弯肢者,无论你心里希求何物。
26天鹅尊者啊,请赐我一个愿望:让这棵树重获新生吧。
愿它枝叶繁茂,果实累累,甜香弥漫,端严挺立。
27朋友且观那硕果累累的殊胜之树,愿它与你的优昙婆罗并茂同荣;
愿此枝繁果盛、生长壮伟之树,如觅蜜者,亭亭卓立,光华灿然。
28帝释天神啊,愿你如此安乐,与一切亲眷共之。
就像今天我很安乐,见到了一棵有果实的树。
29又以恩惠赐予鹦鹉,化此树为果实丰饶;
他便与妻子一同离去,前往天界的欢喜林园。
Dumo yadā hoti phalūpapanno, bhuñjanti naṃ vihaṅgamā sampatantā; Khīṇanti ñatvāna dumaṃ phalaccaye , disodisaṃ yanti tato vihaṅgamā. Cara cārikaṃ lohitatuṇḍa māmari, kiṃ tvaṃ suva sukkhadumamhi jhāyasi; Tadiṅgha maṃ brūhi vasantasannibha, kasmā suva sukkhadumaṃ na riñcasi. Ye ve sakhīnaṃ sakhāro bhavanti, pāṇaccaye dukkhasukhesu haṃsa; Khīṇaṃ akhīṇanti na taṃ jahanti, santo sataṃ dhammamanussarantā. Sohaṃ sataṃ aññatarosmi haṃsa, ñātī ca me hoti sakhā ca rukkho; Taṃ nussahe jīvikattho pahātuṃ, khīṇanti ñatvāna na hesa dhammo . Sādhu sakkhi kataṃ hoti, metti saṃsati santhavo ; Sacetaṃ dhammaṃ rocesi, pāsaṃsosi vijānataṃ. So te suva varaṃ dammi, pattayāna vihaṅgama; Varaṃ varassu vakkaṅga, yaṃ kiñci manasicchasi. Varañca me haṃsa bhavaṃ dadeyya, ayañca rukkho punarāyuṃ labhetha; So sākhavā phalimā saṃvirūḷho, madhutthiko tiṭṭhatu sobhamāno. Taṃ passa samma phalimaṃ uḷāraṃ, sahāva te hotu udumbarena; So sākhavā phalimā saṃvirūḷho, madhutthiko tiṭṭhatu sobhamāno. Evaṃ sakka sukhī hohi, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja sukhito, disvāna saphalaṃ dumaṃ. Suvassa ca varaṃ datvā, katvāna saphalaṃ dumaṃ; Pakkāmi saha bhariyāya, devānaṃ nandanaṃ vananti.
430. 四三〇 小鹦鹉本生(四)
430. Cūḷasuvajātakaṃ (4)
30仍有绿叶扶疏的树,还有众多树木结满各色果实;
为何在这枯槁中空的树上,鹦鹉的心却这般喜悦?
31我们曾享用过它的果实,年复一年,不计其数;
纵然知道它已不再结果,我对它的情意,依然一如往昔。
32干枯、空洞、叶落、无果的树,
鸟儿们便会舍它而去。再生者,你在这树上还能看出什么过失呢?
33那些为果实而亲近的人,一旦无果便舍之而去;
只顾己利、智慧浅薄之人,便如此成为偏袒一方者。
34善哉,见证已成,慈爱、交谈与亲近存在。
若是你喜爱此法,你便会受到智者的称赞。
35鹦鹉啊,以翼为乘、翱翔长空的飞鸟,我赐你殊胜恩典;
曲肢者,且随你心意择取所愿,凡你心中所求,皆当如愿。
36愿我得见那有叶有果的树;
如同贫穷者寻得宝藏,我将一遍又一遍地欢喜。
37于是,他取来不死之水,浇灌那棵大树。
那棵树的枝条繁茂生长,树荫清凉,令人悦意。
38帝释天神啊,愿你如此安乐,与一切亲眷共之。
就像今天我很安乐,见到了一棵有果实的树。
39他赐予鹦鹉恩惠,令那棵树结满果实
他便带着妻子,一同前往诸天神的欢喜园
Santi rukkhā haripattā , dumā nekaphalā bahū; Kasmā nu sukkhe koḷāpe, suvassa nirato mano. Phalassa upabhuñjimhā, nekavassagaṇe bahū; Aphalampi viditvāna, sāva metti yathā pure. Sukhañca rukkhaṃ koḷāpaṃ, opattamaphalaṃ dumaṃ; Ohāya sakuṇā yanti, kiṃ dosaṃ passase dija. Ye phalatthā sambhajanti, aphaloti jahanti naṃ; Attatthapaññā dummedhā, te honti pakkhapātino. Sādhu sakkhi kataṃ hoti, metti saṃsati santhavo; Sacetaṃ dhammaṃ rocesi, pāsaṃsosi vijānataṃ. So te suva varaṃ dammi, pattayāna vihaṅgama; Varaṃ varassu vakkaṅga, yaṃ kiñci manasicchasi. Api nāma naṃ passeyyaṃ , sapattaṃ saphalaṃ dumaṃ; Daliddova nidhi laddhā, nandeyyāhaṃ punappunaṃ. Tato amatamādāya, abhisiñci mahīruhaṃ; Tassa sākhā virūhiṃsu , sītacchāyā manoramā. Evaṃ sakka sukhī hohi, saha sabbehi ñātibhi; Yathāhamajja sukhito, disvāna saphalaṃ dumaṃ. Suvassa ca varaṃ datvā, katvāna saphalaṃ dumaṃ; Pakkāmi saha bhariyāya, devānaṃ nandanaṃ vananti.
431. 哈里塔遮本生(5)
431. Haritacajātakaṃ (5)
40大梵天神啊,我闻如是:哈里达耽着欲乐。
此言莫非虚妄?你可真是清净修行?
41大王,确实如此,正如您所听闻的那样。
我已误入邪道,沉溺于令人迷惑的事物之中。
42智慧精微善思择,若不能凭此驱除已生之贪,则此智何用?
心何不以此而荡涤之?
43大王,世间有四种极为强横的力量:
贪欲、嗔恨、骄慢、愚痴——于此,智慧无从立足。
44哈利达是阿拉汉,戒行圆满,清净无染地行于世间;
既有贤智,又为博学,因此深得我们的认可。
45国王当知,恶念竟能伤贤者,害彼乐法功德仙;
其念虽现净妙相,实与贪欲相应缠。
46这由身而生的贪染,正是毁坏你容貌之物。
你应当断除它,愿你吉祥;你本是众人公认的智者。
47彼诸欲乐,令人盲暗,大苦剧毒;
我当穷其根源,断尽贪欲及诸缠缚。
48说完这番话,真实精勤的仙人哈利塔……
他舍离欲贪,往生梵天界。
Sutaṃ metaṃ mahābrahme, kāme bhuñjati hārito; Kaccetaṃ vacanaṃ tucchaṃ, kacci suddho iriyyasi. Evametaṃ mahārāja, yathā te vacanaṃ sutaṃ; Kummaggaṃ paṭipannosmi, mohaneyyesu mucchito. Adu paññā kimatthiyā, nipuṇā sādhucintinī ; Yāya uppatitaṃ rāgaṃ, kiṃ mano na vinodaye. Cattārome mahārāja, loke atibalā bhusā; Rāgo doso mado moho, yattha paññā na gādhati. Arahā sīlasampanno, suddho carati hārito; Medhāvī paṇḍito ceva, iti no sammato bhavaṃ. Medhāvīnampi hiṃsanti, isiṃ dhammaguṇe rataṃ; Vitakkā pāpakā rāja, subhā rāgūpasaṃhitā. Uppannāyaṃ sarīrajo, rāgo vaṇṇavidūsano tava; Taṃ pajaha bhaddamatthu te, bahunnāsi medhāvisammato. Te andhakārake kāme, bahudukkhe mahāvise; Tesaṃ mūlaṃ gavesissaṃ, checchaṃ rāgaṃ sabandhanaṃ. Idaṃ vatvāna hārito, isi saccaparakkamo; Kāmarāgaṃ virājetvā, brahmalokūpago ahūti.
432. 善足青年本生(六)
432. Padakusalamāṇavajātakaṃ (6)
49恒河冲走了多闻且善于言辞的帕塔利。
随流漂荡的尊者,请赠我一首偈颂吧。
50人们以此浇洒受苦者,以此浇洒患病者;
我将于其中死去,皈依处反生恐怖。
51凡种子生长之处,众生安住之土,
大地压我头颅,皈依竟生怖畏。
52人们以它烹煮食物,以它驱除寒冷;
它烧灼我的肢体,从皈依处生出怖畏。
53众多婆罗门与刹帝利,依此而得存活。
它被我食下后,却反伤于我;从皈依处,生起了怖畏。
54热季的最后一个月,智者渴求凉风;
它却摧折我的肢体,从皈依处,生起怖畏。
55众鸟栖止此树上,树却自喷烈焰狂;
速往四方逃命去,怖畏已从归依生。
56我所带来的那位令人喜悦、佩戴花环、身涂檀香的女人;
她将我逐出家门,依怙反成怖畏。
57曾为他的降生而欣悦,为他的存续而祈求;
孰料他今将我逐出家门,本为依怙,反成怖畏。
58乡野城镇之众咸集,且听我言;
有水之处则有火燃,安隐之处则有怖畏。
59国王掠夺国土,婆罗门祭司亦如是;
你们应善自守护而住,因为所依怙者,已成了恐惧的来源。
Bahussutaṃ cittakathiṃ , gaṅgā vahati pāṭaliṃ ; Vuyhamānaka bhaddante, ekaṃ me dehi gāthakaṃ . Yena siñcanti dukkhitaṃ, yena siñcanti āturaṃ; Tassa majjhe marissāmi, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Yattha bījāni rūhanti, sattā yattha patiṭṭhitā; Sā me sīsaṃ nipīḷeti, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Yena bhattāni paccanti, sītaṃ yena vihaññati; So maṃ ḍahati gattāni, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Yena bhuttena yāpenti, puthū brāhmaṇakhattiyā; So maṃ bhutto byāpādeti, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Gimhānaṃ pacchime māse, vātamicchanti paṇḍitā; So maṃ bhañjati gattāni, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Yaṃ nissitā jagatiruhaṃ, svāyaṃ aggiṃ pamuñcati; Disā bhajatha vakkaṅgā, jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Yamānayiṃ somanassaṃ, māliniṃ candanussadaṃ; Sā maṃ gharā nicchubhati , jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Yena jātena nandissaṃ, yassa ca bhavamicchisaṃ; So maṃ gharā nicchubhati , jātaṃ saraṇato bhayaṃ. Suṇantu me jānapadā, negamā ca samāgatā; Yatodakaṃ tadādittaṃ, yato khemaṃ tato bhayaṃ. Rājā vilumpate raṭṭhaṃ, brāhmaṇo ca purohito; Attaguttā viharatha, jātaṃ saraṇato bhayanti.
433. 罗玛萨迦叶本生(第七)
433. Lomasakassapajātakaṃ (7)
60王便如因达天神,永脱老死之缚;
若令罗玛萨迦叶仙人行此祭祀。
61这片大地,周环大海,以海为边饰的广袤国土;
我不愿伴随讥嫌而求索[此],应如是了知,方为更善。
62婆罗门,那种名声的获得当受唾弃,财富的获得也是如此;
那是靠堕落,或靠行非法而得的生计。
63即使持钵而行,以无家之身游方,
这样的生活也更为殊胜——远胜过以非法的方式去营求。
64即使持钵而行,以无家之身游方,
在世间,不伤害任何众生,胜过得取王位。
65月亮有其力量,太阳有其力量,沙门与婆罗门亦有其力量;
大海的力量是海岸,而女人的力量,则是超越力量的力量。
66如彼苦行炽盛、寂静安详的多毛迦叶仙人,
月容女为父之故,令其举行胜力祭。
67那由贪欲所造之业,辛辣逼人,根源于爱欲。
我要探寻它的根源,并斩断那连带着一切束缚的贪染。
68世间林林总总的欲乐,皆应唾弃!大王,较之诸欲乐,苦行更为殊胜。
我将舍弃诸欲而修苦行,这王国与月容(公主),悉归于你。
Assa indasamo rāja, accantaṃ ajarāmaro; Sace tvaṃ yaññaṃ yājeyya, isiṃ lomasakassapaṃ. Sasamuddapariyāyaṃ, mahiṃ sāgarakuṇḍalaṃ; Na icche saha nindāya, evaṃ seyya vijānahi. Dhiratthu taṃ yasalābhaṃ, dhanalābhañca brāhmaṇa; Yā vutti vinipātena, adhammacaraṇena vā. Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; Sāyeva jīvikā seyyo, yā cādhammena esanā. Api ce pattamādāya, anagāro paribbaje; Aññaṃ ahiṃsayaṃ loke, api rajjena taṃ varaṃ. Balaṃ cando balaṃ suriyo, balaṃ samaṇabrāhmaṇā; Balaṃ velā samuddassa, balātibalamitthiyo. Yathā uggatapaṃ santaṃ, isiṃ lomasakassapaṃ; Pitu atthā candavatī, vājapeyyaṃ ayājayi. Taṃ lobhapakataṃ kammaṃ, kaṭukaṃ kāmahetukaṃ; Tassa mūlaṃ gavesissaṃ, checchaṃ rāgaṃ sabandhanaṃ. Dhiratthu kāme subahūpi loke, tapova seyyo kāmaguṇehi rāja; Tapo karissāmi pahāya kāme, taveva raṭṭhaṃ candavatī ca hotūti.
434. 鸳鸯本生(第八)
434. Cakkavākajātakaṃ (8)
69黄衣之鸟我今说,两两相随欢然游;
卵生诸众且谛听,人间所赞何卵生?
70人们在人世间,把我们说成是不守戒律、伤害人类的鸳鸯。
在再生族中,我们被公认是良善美好的存在,形貌端严,悠游于大海。
71你们在水中吃的是什么果实,鸳鸯啊,又是从何处得肉而食?
你们以何为食,竟有如此不凡的丰沛之力与端严之貌?
72乌鸦啊,大海之中并无果实,查科瓦卡鸟又从何处觅肉?
我们以水藻为食,不食有气息的生命,纵使为了食物,亦不造作恶业。
73鸳鸯啊,此事于我不喜:此生之中,你所食之物竟是这般形貌;
往昔于我本非如此,其后于我渐成异样——我的疑惑,由此而生。
74我也食用肉、果,以及和以盐与油的谷物;
我能在人间尝得妙味而享用,犹如勇士征服了战场前线;
然而我的容貌,却不像你,鸳鸯,这般美丽。
75你以不净之物为食,伺机而动,饮食对你而言得来不易。
乌鸦啊,你并不满足于树上的果实,也不满足于坟地中的那些肉。
76若有人以暴力获取财富而享用,乌鸦啊,他是伺机而动者。
尔时自性即诃责彼,受诃者失其色与力;
77不施暴、不害他者,纵唯领受少分清凉。
那时,他便具足力量与容色,因为并非一切容色皆由食物而生。
Kāsāyavatthe sakuṇe vadāmi, duve duve nandamane carante; Kaṃ aṇḍajaṃ aṇḍajā mānusesu, jātiṃ pasaṃsanti tadiṅgha brūtha. Amhe manussesu manussahiṃsa, anubbate cakkavāke vadanti; Kalyāṇabhāvamhe dijesu sammatā, abhirūpā vicarāma aṇṇave. ( ) Kiṃ aṇṇave kāni phalāni bhuñje, maṃsaṃ kuto khādatha cakkavākā; Kiṃ bhojanaṃ bhuñjatha vo anomā , balañca vaṇṇo ca anapparūpā . Na aṇṇave santi phalāni dhaṅka, maṃsaṃ kuto khādituṃ cakkavāke; Sevālabhakkhamha apāṇabhojanā , na ghāsahetūpi karoma pāpaṃ. Na me idaṃ ruccati cakkavāka, asmiṃ bhave bhojanasannikāso; Ahosi pubbe tato me aññathā, icceva me vimati ettha jātā. Ahampi maṃsāni phalāni bhuñje, annāni ca loṇiyateliyāni; Rasaṃ manussesu labhāmi bhottuṃ, sūrova saṅgāmamukhaṃ vijetvā; Na ca me tādiso vaṇṇo, cakkavāka yathā tava. Asuddhabhakkhosi khaṇānupātī, kicchena te labbhati annapānaṃ; Na tussasī rukkhaphalehi dhaṅka, maṃsāni vā yāni susānamajjhe. Yo sāhasena adhigamma bhoge, paribhuñjati dhaṅka khaṇānupātī; Tato upakkosati naṃ sabhāvo, upakkuṭṭho vaṇṇabalaṃ jahāti. Appampi ce nibbutiṃ bhuñjatī yadi, asāhasena aparūpaghātī ; Balañca vaṇṇo ca tadassa hoti, na hi sabbo āhāramayena vaṇṇoti.
435. 姜黄染本生(九)
435. Haliddirāgajātakaṃ (9)
78林中僻远卧坐处,堪忍原非难;
能于村落中安忍者,是人殊胜汝。
79从阿兰若来到村镇后,我该寻找具怎样的戒德、怎样的行持的男子呢?
父亲,我当亲近何种人?我这样问您,请您为我解说。
80孩子,那个你能信赖、也经得起你信赖的人,
愿意倾听、也能忍耐的人,你离开这里后,应当去亲近他。
81那身、语、意皆无恶行的人,
就像靠在胸膛上一样,你从这里离开后,应当亲近他。
82若人依正法而行,虽常行持,心中亦不作“我有所行”之想。
离此处后,应亲近那行为清净、智慧具足者。
83有人心如姜黄所染,易褪易变;又如猕猴之心,摇摆不定;于诸贪欲,时染时离。
我儿,纵使世间再无人可交往,也切莫亲近这样的人。
84犹如暴怒的毒蛇,亦如为粪便所涂污的大路。
应当远远避开它们,犹如车辆绕开崎岖不平的道路。
85孩子,亲近愚人者,不幸便会增长;
切莫与愚人交往,当如远离仇敌,恒常如此。
86因此,孩子,我恳求你,请听从我的话。
Sutitikkhaṃ araññamhi, pantamhi sayanāsane; Ye ca gāme titikkhanti, te uḷāratarā tayā. Araññā gāmamāgamma, kiṃsīlaṃ kiṃvataṃ ahaṃ; Purisaṃ tāta seveyyaṃ, taṃ me akkhāhi pucchito. Yo te vissāsaye tāta, vissāsañca khameyya te; Sussūsī ca titikkhī ca, taṃ bhajehi ito gato. Yassa kāyena vācāya, manasā natthi dukkaṭaṃ; Urasīva patiṭṭhāya, taṃ bhajehi ito gato. Yo ca dhammena carati, carantopi na maññati; Visuddhakāriṃ sappaññaṃ, taṃ bhajehi ito gato. Haliddirāgaṃ kapicittaṃ, purisaṃ rāgavirāginaṃ; Tādisaṃ tāta mā sevi, nimmanussampi ce siyā. Āsīvisaṃva kupitaṃ, mīḷhalittaṃ mahāpathaṃ; Ārakā parivajjehi, yānīva visamaṃ pathaṃ. Anatthā tāta vaḍḍhanti, bālaṃ accupasevato; Māssu bālena saṃgacchi, amitteneva sabbadā. Taṃ tāhaṃ tāta yācāmi, karassu vacanaṃ mama;
你切莫与愚者交往,与愚者相伴实为痛苦。
Māssu bālena saṃgacchi , dukkho bālehi saṅgamoti.
436. 箱本生
436. Samuggajātakaṃ (10)
87三位从何处来?善来,请入座。
诸位贤士,近来安乐无病吗?你们来此,真是久别了。
88今天,唯有我一人来到此处,我并无任何同伴。
仙人啊,您因何缘故这样说:“三位从何处来?”
89你独自一人,与你那亲爱的妻子——她被藏入箱中,沉于其内;
她一向受你守护,如同长居你腹中,而今却就在那里,与风神之子共赴欢合。
90仙人所示,魔怪惶怖,当场吐出其箧;
却见其妻佩鲜洁花环,与风神之子同处寻欢。
91那些为美色与酒浆所左右的人,是下劣之人,落入了女人的掌控。
我曾如守护生命一般守护她,她竟背弃我,转去取悦别的男人。
92日夜无间,我如林中苦行者看护火光般侍奉于她;
她逾越正法而行非法,与放逸女子交游,斯乃不为之事。
93我曾以为,居于我身内的这个无正念、无自制者,是属于我的。
她背离正法,行于非法,与女人亲近是不可行的。
94就算有人说“我已守护得很好”,又怎么能真的放心呢?女人的心思变化多端,根本守不住。
她们如同深渊与峭壁,若在此处放逸,便会遭遇毁灭。
95因此,那些远离女子的,才是安稳无忧的真正快乐者;
希求那最上寂静的人,不应与女人习近。
Kuto nu āgacchatha bho tayo janā, svāgatā etha nisīdathāsane; Kaccittha bhonto kusalaṃ anāmayaṃ, cirassamabbhāgamanaṃ hi vo idha. Ahameva eko idha majja patto, na cāpi me dutiyo koci vijjati; Kimeva sandhāya te bhāsitaṃ ise, ‘‘kuto nu āgacchatha bho tayo janā’’. Tuvañca eko bhariyā ca te piyā, samuggapakkhittanikiṇṇamantare ; Sā rakkhitā kucchigatāva te sadā, vāyussa puttena sahā tahiṃ ratā. Saṃviggarūpo isinā viyākato , so dānavo tattha samuggamuggili; Addakkhi bhariyaṃ suci māladhāriniṃ, vāyussa puttena sahā tahiṃ rataṃ. Sudiṭṭharūpamuggatapānuvattinā , hīnā narā ye pamadāvasaṃ gatā; Yathā have pāṇarivettha rakkhitā, duṭṭhā mayī aññamabhippamodayi. Divā ca ratto ca mayā upaṭṭhitā, tapassinā jotirivā vane vasaṃ; Sā dhammamukkamma adhammamācari, akiriyarūpo pamadāhi santhavo. Sarīramajjhamhi ṭhitātimaññahaṃ, mayhaṃ ayanti asatiṃ asaññataṃ; Sā dhammamukkamma adhammamācari, akiriyarūpo pamadāhi santhavo. Surakkhitaṃ meti kathaṃ nu vissase, anekacittāsu na hatthi rakkhaṇā; Etā hi pātālapapātasannibhā, etthappamatto byasanaṃ nigacchati. Tasmā hi te sukhino vītasokā, ye mātugāmehi caranti nissaṭā; Etaṃ sivaṃ uttamamābhipatthayaṃ, na mātugāmehi kareyya santhavanti.
437. 腐肉本生 第十一
437. Pūtimaṃsajātakaṃ (11)
96朋友,我实在不喜见那腐烂的肉。
对于这样的同伴,应当远远避开。
97疯妇维尼向夫盛赞自己的女友,
夫君却念念不忘那来而复返的门达玛达。
98朋友,你实在陷入了疯狂,愚钝不明,没有智慧。
你这个装死佯亡的人,却在不当的时机偷看张望。
99智者不在不适当的时机观察,而在适当的时机观察。
正如那名叫腐肉的(豺狼)哀叹一般,若在不适时机窥看(者,亦将如此)。
100亲爱的朋友,愿你令我欢喜,给我满满一钵。
我的丈夫已经复活,亲爱的探问者啊,请你前来吧。
101亲爱的,愿你喜悦,我给你满满一钵。
我将带着大群随从前去,请备办饮食。
102你身边的随众是何等样貌?我该为哪些人备办饮食?
他们各自又以何为名?我既问了,请你一一告知。
103摩利耶、四眼、宾吉耶,以及詹布葛——
我的随众便是如此,请为他们备办饮食。
104离家之后,连那点家当也会散失;
愿你安康,朋友啊——就留在这里吧,别再离去了。
Na kho me ruccati āḷi, pūtimaṃsassa pekkhanā; Etādisā sakhārasmā, ārakā parivajjaye. Ummattikā ayaṃ veṇī, vaṇṇeti patino sakhiṃ; Pajjhāyi paṭigacchantiṃ, āgataṃ meṇḍa mātaraṃ. Tvaṃ khosi samma ummatto, dummedho avicakkhaṇo; Yo tvaṃ matālayaṃ katvā, akālena vipekkhasi. Na akāle vipekkheyya, kāle pekkheyya paṇḍito; Pūtimaṃsova pajjhāyi , yo akāle vipekkhati. Piyaṃ kho āḷi me hotu, puṇṇapattaṃ dadāhi me; Pati sañjīvito mayhaṃ, eyyāsi piyapucchikā . Piyaṃ kho āḷi te hotu, puṇṇapattaṃ dadāmi te; Mahatā parivārena , essaṃ kayirāhi bhojanaṃ. Kīdiso tuyhaṃ parivāro, yesaṃ kāhāmi bhojanaṃ; Kiṃnāmakā ca te sabbe, taṃ me akkhāhi pucchitā. Māliyo caturakkho ca, piṅgiyo atha jambuko; Ediso mayhaṃ parivāro, tesaṃ kayirāhi bhojanaṃ. Nikkhantāya agārasmā, bhaṇḍakampi vinassati; Ārogyaṃ āḷino vajjaṃ , idheva vasa māgamāti.
438. 达达拉本生(该集第十二篇)
438. Daddarajātakaṃ (12)
105那个吃了你幼崽的家伙,明明吃过你施舍的食物,幼崽们却是无辜无害的;
将獠牙刺入他的身体,莫让他活着逃脱。
106一个行为残暴的人,犹如沾满污垢的育母之衣;
我看不到他身上何处,还能再刺入獠牙。
107那忘恩负义、常伺人过失的人。
纵使以大地相赠,也不能令他满足。
108须婆呼,你为何行色匆匆,与这青年一同归来?
你在此处有何事要做?我问你,请将此事告知于我。
109你的那位朋友——相貌端正的达达罗,今日我恐怕他将遭遇杀害。
听闻了那人的所作所为,今日我不认为达达拉能安然无恙。
110依此人的谋生方式而论,他又会从事怎样的营生呢?
你听闻那人有过何种允诺,竟因那青年而疑心达达拉?
111羯陵伽国曾遍历,商贾之业亦亲营;
藤索危途、尖桩险道皆踏过,更与伶人同舞、猿猴共戏,复于大集众中持杖相搏。
112如蟹陷于升斗之罟,骰子取胜,自制已远;
昔之夜半旧行既断,双手接食,灼然成伤。
113这些便是他的业行之处,皆因那人赖以谋生的种种方式汇集而成。
正如这团毛茸茸的东西现前可见,牛已被杀,那对“达达拉”又该作何说?
Yo te puttake akhādi, dinnabhatto adūsake; Tasmiṃ dāṭhaṃ nipātehi, mā te muccittha jīvato. Ākiṇṇaluddo puriso, dhāticelaṃva makkhito; Padesaṃ taṃ na passāmi, yattha dāṭhaṃ nipātaye. Akataññussa posassa, niccaṃ vivaradassino; Sabbaṃ ce pathaviṃ dajjā, neva naṃ abhirādhaye. Kinnu subāhu taramānarūpo, paccāgatosi saha māṇavena; Kiṃ kiccamatthaṃ idhamatthi tuyhaṃ, akkhāhi me pucchito etamatthaṃ. Yo te sakhā daddaro sādhurūpo, tassa vadhaṃ parisaṅkāmi ajja; Purisassa kammāyatanāni sutvā, nāhaṃ sukhiṃ daddaraṃ ajja maññe. Kānissa kammāyatanāni assu, purisassa vuttisamodhānatāya; Kaṃ vā paṭiññaṃ purisassa sutvā, parisaṅkasi daddaraṃ māṇavena. Ciṇṇā kaliṅgā caritā vaṇijjā, vettācaro saṅkupathopi ciṇṇo; Naṭehi ciṇṇaṃ saha vākurehi , daṇḍena yuddhampi samajjamajjhe. Baddhā kulīkā mitamāḷhakena, akkhā jitā saṃyamo abbhatīto; Abbāhitaṃ pubbakaṃ aḍḍharattaṃ, hatthā daḍḍhā piṇḍapaṭiggahena. Tānissa kammāyatanāni assu, purisassa vuttisamodhānatāya; Yathā ayaṃ dissati lomapiṇḍo, gāvo hatā kiṃ pana daddarassāti.
殊胜秃鹫、集会、最胜鹅,名为宝藏、哈里塔、帕塔利卡;
不老不死、乌鸦、忍耐——从何而来?然后是十二观察、达达拉怖畏。
Varagijjha samajjana haṃsavaro, nidhisavhaya hārita pāṭaliko; Ajarāmara dhaṅka titikkha kuto, atha dvādasa pekkhana daddaribhīti.