10. 迦巴学童所问之分别巴利 10. Kappamāṇavapucchāniddeso
小义释 · 38 段
所谓‘河流’,即是轮回:去、来、往还、时间、趣道、有与非有、死、结生、灭、坏、生、老、死。轮回的前际不可知,后际亦不可知;众生恰在这轮回的中间停驻、安住、附着、趋近、耽著、信解。巴利
Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhata nti saro vuccati saṃsāro āgamanaṃ gamanaṃ gamanāgamanaṃ kālaṃ gati bhavābhavo cuti ca upapatti ca nibbatti ca bhedo ca jāti ca jarā ca maraṇañca. Saṃsārassa purimāpi koṭi na paññāyati, pacchimāpi koṭi na paññāyati; majjheva saṃsāre sattā ṭhitā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.
轮回的最前际为何不可知?‘已流转了如此数目的出生,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了数百次出生,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了数千次出生,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了百千次出生,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了俱胝次出生,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了数百俱胝次出生,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了数千俱胝次出生,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了百千俱胝次出生,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。巴利
Kathaṃ saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati? Ettakā jātiyo vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātisatāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātisahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātisatasahassāni vaṭṭaṃ vatti , tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakā jātikoṭiyo vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātikoṭisatāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātikoṭisahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti, hevaṃ natthi. Evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātikoṭisatasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati.
‘已流转了如此数目的年岁,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了数百年,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了数千年,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了百千年,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了俱胝年,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了数百俱胝年,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了数千俱胝年,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了百千俱胝年,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。巴利
Ettakāni vassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni vassasatāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni vassasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni vassasatasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakā vassakoṭiyo vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni vassakoṭisatāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni vassakoṭisahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni vassakoṭisatasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati.
‘已流转了如此数目的劫,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了数百劫,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了数千劫,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了百千劫,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了俱胝劫,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了数百俱胝劫,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了数千俱胝劫,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。‘已流转了百千俱胝劫,此后便不再流转’——这样的事根本不存在,故轮回的最前际不可知。巴利
Ettakāni kappāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni kappasatāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni kappasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni kappasatasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakā kappakoṭiyo vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni kappakoṭisatāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni kappakoṭisahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Ettakāni kappakoṭisatasahassāni vaṭṭaṃ vatti, tato paraṃ na vattatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati.
世尊曾这样说:“诸比丘,此轮回无有可知的前际。被无明覆盖、被渴爱束缚的众生,流转轮回,其起点不可知。诸比丘,如此长久以来,你们经历了苦,经历了剧苦,经历了灾患,坟冢不断增长。诸比丘,仅仅这一点,便足以对一切行法生起厌离,足以离染,足以解脱。”就这样,轮回的前际不可知。巴利
Vuttañhetaṃ bhagavatā – ‘‘anamataggoyaṃ, bhikkhave, saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Evaṃ dīgharattaṃ kho, bhikkhave, dukkhaṃ paccanubhūtaṃ tibbaṃ paccanubhūtaṃ byasanaṃ paccanubhūtaṃ, kaṭasī vaḍḍhitā . Yāvañcidaṃ, bhikkhave, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ alaṃ virajjituṃ alaṃ vimuccitu’’nti. Evampi saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati.
为何轮回的后际也不可知呢?“将会流转这么多生,此后便不再流转”——这样的事并不存在,因此轮回的后际也不可知。“将会流转这么多百生、千生、百千生、俱胝生、百俱胝生、千俱胝生、百千俱胝生,将会流转这么多年、百年、千年、百千年、俱胝年、百俱胝年、千俱胝年、百千俱胝年,将会流转这么多劫、百劫、千劫、百千劫、俱胝劫、百俱胝劫、千俱胝劫、百千俱胝劫,此后便不再流转”——这样的事同样并不存在,因此轮回的后际也不可知。就这样,轮回的前际不可知,后际也不可知,众生便停滞、安住、粘着、趋近、执取、倾心于轮回的正中间——所谓“立于轮回正中间”。“这”是词句的连接……(中略)……“尊者”是表示爱念之语……(中略)……“咖波”是那位婆罗门的名字……(中略)……这是称呼——具寿咖波这样说。巴利
Kathaṃ saṃsārassa pacchimā koṭi na paññāyati? Ettakā jātiyo vaṭṭaṃ vattissati, tato paraṃ na vattissatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa pacchimā koṭi na paññāyati. Ettakāni jātisatāni, ettakāni jātisahassāni, ettakāni jātisatasahassāni, ettakā jātikoṭiyo, ettakāni jātikoṭisatāni, ettakāni jātikoṭisahassāni, ettakāni jātikoṭisatasahassāni, ettakāni vassāni, ettakāni vassasatāni, ettakāni vassasahassāni, ettakāni vassasatasahassāni, ettakā vassakoṭiyo, ettakāni vassakoṭisatāni, ettakāni vassakoṭisahassāni, ettakāni vassakoṭisatasahassāni, ettakāni kappāni, ettakāni kappasatāni, ettakāni kappasahassāni, ettakāni kappasatasahassāni, ettakā kappakoṭiyo, ettakāni kappakoṭisatāni , ettakāni kappakoṭisahassāni, ettakāni kappakoṭisatasahassāni vaṭṭaṃ vattissati, tato paraṃ na vattissatīti hevaṃ natthi, evampi saṃsārassa pacchimā koṭi na paññāyati. Evampi saṃsārassa purimāpi koṭi na paññāyati, pacchimāpi koṭi na paññāyati, majjheva saṃsāre sattā ṭhitā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti – majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ. Iccāyasmā kappoti. Iccāti padasandhi…pe…. Āyasmāti piyavacanaṃ…pe…. Kappoti tassa brāhmaṇassa nāmaṃ…pe… abhilāpoti – iccāyasmā kappo.
当欲瀑流、有瀑流、见瀑流及无明瀑流这四种瀑流——已经生起、已经产生、已经出现、已经显现、已经显露之时,即是巨大的怖畏。所谓大怖畏,即生之怖畏、老之怖畏、病之怖畏、死之怖畏。巴利
Oghe jāte mahabbhaye ti kāmoghe bhavoghe diṭṭhoghe avijjoghe jāte sañjāte nibbatte abhinibbatte pātubhūte. Mahabbhaye ti jātibhaye jarābhaye byādhibhaye maraṇabhayeti – oghe jāte mahabbhaye.
所谓“被老与死所逼迫的人”——是指那些被老所触、被老所征服、被老所淹没、具足老的人们;那些被死所触、被死所征服、被死所淹没、具足死的人们;他们为生所追随、为老所驱迫、为病所制伏、为死所击垮,无依无护、无有皈依、成为无所依怙者。这便是被老与死所逼迫的人。巴利
Jarāmaccuparetāna nti jarāya phuṭṭhānaṃ paretānaṃ samohitānaṃ samannāgatānaṃ. Maccunā phuṭṭhānaṃ paretānaṃ samohitānaṃ samannāgatānaṃ, jātiyā anugatānaṃ jarāya anusaṭānaṃ byādhinā abhibhūtānaṃ maraṇena abbhāhatānaṃ atāṇānaṃ aleṇānaṃ asaraṇānaṃ asaraṇībhūtānanti – jarāmaccuparetānaṃ.
请您开示、教导、施设、建立、开显、分别、演明、照亮——何为洲岛、救护、庇护、皈依、归宿与依止处。“尊者”乃是爱语、敬语,是表达恭敬与尊重的称呼,“尊者,请开示洲岛。”巴利
Dīpaṃ pabrūhi mārisā ti dīpaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ gatiṃ parāyanaṃ brūhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehi. Mārisā ti piyavacanaṃ garuvacanaṃ sagāravasappatissādhivacanametaṃ mārisāti – dīpaṃ pabrūhi mārisa.
“ 请告诉我”——他这样对世尊说。意思是:“请您为我开示、指明、教导、施设、安立、揭示、分别、解说、显了——洲岛、救护、荫蔽、皈依、归宿、最终依处。”
“ 请您为我开示洲岛。”巴利
Tvañca me dīpamakkhāhī ti. Tva nti bhagavantaṃ bhaṇati. Dīpamakkhāhī ti dīpaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ gatiṃ parāyanaṃ akkhāhi ācikkhāhi desehi paññapehi paṭṭhapehi vivarāhi vibhajāhi uttānīkarohi pakāsehīti – tvañca me dīpamakkhāhi.
愿此苦即于此灭尽、平息、消逝、寂止,令那再结生之苦不再生起——无论在欲界、色界、无色界,在欲有、色有、无色有,在有想有、无想有、非想非非想有,在一蕴有、四蕴有、五蕴有,还是在未来的趣、生、结生、有、轮回、流转中,皆不产生、不令生起、不出现、不令出现。于此便止息、平息、消逝、寂止,如是再无后续。因此,那位婆罗门说:巴利
Yathāyidaṃ nāparaṃ siyā ti yathayidaṃ dukkhaṃ idheva nirujjheyya vūpasameyya atthaṃ gaccheyya paṭippassambheyya punapaṭisandhikaṃ dukkhaṃ na nibbatteyya, kāmadhātuyā vā rūpadhātuyā vā arūpadhātuyā vā kāmabhave vā rūpabhave vā arūpabhave vā saññābhave vā asaññābhave vā nevasaññānāsaññābhave vā ekavokārabhave vā catuvokārabhave vā pañcavokārabhave vā punagatiyā vā upapattiyā vā paṭisandhiyā vā bhave vā saṃsāre vā vaṭṭe vā na janeyya na sañjaneyya na nibbatteyya nābhinibbatteyya. Idheva nirujjheyya vūpasameyya atthaṃ gaccheyya paṭippassambheyyāti – yathāyidaṃ nāparaṃ siyā. Tenāha so brāhmaṇo –
61 “ 立于湖中者”——具寿迦波这样引述
于已生起的巨大怖畏之瀑流;
为那些被老死所征服者,请为我指明那岛屿吧,尊者。
请您为我指明那岛屿,令此不再生起。巴利 注疏 1
‘‘Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ, [iccāyasmā kappo] Oghe jāte mahabbhaye; Jarāmaccuparetānaṃ, dīpaṃ pabrūhi mārisa; Tvañca me dīpamakkhāhi, yathāyidaṃ nāparaṃ siyā’’ti.
此处所说的“湖”,指的是轮回:来、去、往来,指时、趣、有与非有,指死与再生、产生与坏灭、生、老、死。轮回的前际不可知,后际亦不可知。众生便住于轮回的正中,依止、附着、黏着、近取、执取、系缚。巴利
Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhata nti saro vuccati saṃsāro āgamanaṃ gamanaṃ gamanāgamanaṃ kālaṃ gati bhavābhavo, cuti ca upapatti ca nibbatti ca bhedo ca jāti ca jarā ca maraṇañca. Saṃsārassa purimāpi koṭi na paññāyati, pacchimāpi koṭi na paññāyati. Majjheva saṃsāre sattā ṭhitā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.
为何轮回的前际不可知?……正是如此,轮回的前际不可知。为何轮回的后际不可知?……正是如此,轮回的后际不可知。这样,轮回的前际不可知,后际亦不可知。众生恰恰在轮回的中间停住了、站住了、粘着了、陷入了、执取不舍了——这就是说,他们驻留在河流的正中央。世尊以名字“迦波”称呼那位婆罗门。“世尊”是表示尊重的称呼……这是亲自证知而安立的名号,即世尊之名——“迦波啊”,世尊如此说。巴利
Kathaṃ saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati…pe… evaṃ saṃsārassa purimā koṭi na paññāyati. Kathaṃ saṃsārassa pacchimā koṭi na paññāyati…pe… evaṃ saṃsārassa pacchimā koṭi na paññāyati. Evaṃ saṃsārassa purimāpi koṭi na paññāyati, pacchimāpi koṭi na paññāyati. Majjheva saṃsāre sattā ṭhitā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti – majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ. Kappāti bhagavāti. Kappāti bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ nāmena ālapati. Bhagavāti gāravādhivacanametaṃ…pe… sacchikā paññatti, yadidaṃ bhagavāti – kappāti bhagavā.
意思是:在欲的瀑流、有的瀑流、邪见的瀑流、无明的瀑流——这些已生起、已产生、已被造作、已被彻底造作、已显现的瀑流中。在生的怖畏、老的怖畏、病的怖畏、死的怖畏中——即在已生起的瀑流中,在那极大的怖畏中。巴利
Oghe jāte mahabbhaye ti kāmoghe bhavoghe diṭṭhoghe avijjoghe jāte sañjāte nibbatte abhinibbatte pātubhūte. Mahabbhaye ti jātibhaye jarābhaye byādhibhaye maraṇabhayeti – oghe jāte mahabbhaye.
为衰老所触、所逼迫、所聚集、所具足者,为死神所触、所逼迫、所聚集、所具足者;为出生所随逐,为衰老所追逐,为疾病所制伏,为死亡所摧击;无救护、无荫蔽、无皈依、无皈依处者——此即“为老死所逼迫”之义。巴利
Jarāmaccuparetāna nti jarāya phuṭṭhānaṃ paretānaṃ samohitānaṃ samannāgatānaṃ, maccunā phuṭṭhānaṃ paretānaṃ samohitānaṃ samannāgatānaṃ jātiyā anugatānaṃ jarāya anusaṭānaṃ byādhinā abhibhūtānaṃ maraṇena abbhāhatānaṃ atāṇānaṃ aleṇānaṃ asaraṇānaṃ asaraṇībhūtānanti – jarāmaccuparetānaṃ.
意即:洲岛、救护、荫蔽、皈依、归宿、最终依处——我宣说、我阐明、我开示、我施设、我建立、我揭示、我分别、我解说、我显了,这即是“我为你宣说洲岛”的意思。因此世尊这样说:巴利
Dīpaṃ pabrūmi kappa te ti dīpaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ gatiṃ parāyanaṃ brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti – dīpaṃ pabrūmi kappa te. Tenāha bhagavā –
62 “ 迦波啊,他们正站在湖中央。”世尊这样说。
在已生起的瀑流中,在那极大恐怖中。
迦波,我为那些被老死所侵逼的人们,宣说这岛屿。巴利 注疏 1
‘‘Majjhe sarasmiṃ tiṭṭhataṃ, [kappāti bhagavā] Oghe jāte mahabbhaye; Jarāmaccuparetānaṃ, dīpaṃ pabrūmi kappa te’’ti.
此中“无所有”“无执取”者:所谓“无所有”,即贪的垢秽、嗔的垢秽、痴的垢秽、慢的垢秽、见的垢秽、烦恼的垢秽、恶行的垢秽;对这些垢秽的断除、止息、弃舍、寂灭,便是不死的涅槃——因此名为“无所有”。所谓“无执取”,执取即是渴爱,即那贪染、执着……乃至贪欲不善根;对执取的断除、止息、弃舍、寂灭,便是不死的涅槃——因此名为“无所有、无执取”。巴利
Akiñcanaṃ anādāna nti. Kiñcana nti – rāgakiñcanaṃ dosakiñcanaṃ mohakiñcanaṃ mānakiñcanaṃ diṭṭhikiñcanaṃ kilesakiñcanaṃ duccaritakiñcanaṃ; kiñcanappahānaṃ kiñcanavūpasamaṃ kiñcanapaṭinissaggaṃ kiñcanapaṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānanti – akiñcanaṃ. Anādāna nti ādānaṃ vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Ādānappahānaṃ ādānavūpasamaṃ ādānapaṭinissaggaṃ ādānapaṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānanti – akiñcanaṃ anādānaṃ.
“此岛屿无有其他”——这岛屿是庇护所、隐蔽处、皈依处、归宿、目的地。除此以外,再无别的岛屿。这岛屿正是最胜、最上、最殊胜、最尊、最无上、最妙的,这便是无可比拟的岛屿。巴利
Etaṃ dīpaṃ anāpara nti etaṃ dīpaṃ tāṇaṃ leṇaṃ saraṇaṃ gati parāyanaṃ. Anāpara nti tamhā paro añño dīpo natthi. Atha kho so evaṃ dīpo aggo ca seṭṭho ca viseṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro cāti – etaṃ dīpaṃ anāparaṃ.
“我称它为涅槃”——所谓“织”(vāna),即渴爱,即那贪染、执着……乃至贪欲不善根。对渴爱的断除、止息、弃舍、寂静,便是涅槃。“iti”是词语的连接、词语的结合、词语的圆满,字母的组合,表达的流畅,词序的恰当——“如此”。“我称”(brūmi)是我说、我开示、我宣说、我施设、我揭示、我分别、我阐明、我公布——我说这就是涅槃。巴利
Nibbānaṃ iti naṃ brūmī ti vānaṃ vuccati taṇhā. Yo rāgo sārāgo…pe… abhijjhā lobho akusalamūlaṃ. Vānappahānaṃ vānavūpasamaṃ vānapaṭinissaggaṃ vānapaṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānaṃ. Itī ti padasandhi padasaṃsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṃ – itīti. Brūmī ti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti – nibbānaṃ iti naṃ brūmi.
“ 老死的灭尽”——即老死的断除、止息、弃舍、寂静,也就是不死的涅槃。因此世尊这样说:
63 “ 无所有、无执取,这便是无上的岛屿;
‘ 涅槃’——我如此说,那即是老死的彻底灭尽。”巴利 注疏 1
Jarāmaccuparikkhaya nti jarāmaraṇassa pahānaṃ vūpasamaṃ paṭinissaggaṃ paṭippassaddhiṃ amataṃ nibbānanti – jarāmaccuparikkhayaṃ. Tenāha bhagavā – ‘‘Akiñcanaṃ anādānaṃ, etaṃ dīpaṃ anāparaṃ; Nibbānaṃ iti naṃ brūmi, jarāmaccuparikkhaya’’nti.
“所谓此”:即不死、涅槃。那正是:一切行的止息,一切依的弃舍,渴爱的灭尽,离染,灭,涅槃。而“了知”是指:透彻地知、明白、衡量、审视、洞察、明辨之后,了知“一切行无常”……乃至了知“凡是生起之法,皆是灭尽之法”,透彻地知、明白、衡量、审视、洞察、明辨之后。“具念者”:即阿拉汉,漏尽者。“具念”:从四个方面具足念——修习身至念的念处……乃至他们被称为“具念者”,即对此了知而具念的人。巴利
Etadaññāya ye satā ti. Eta nti amataṃ nibbānaṃ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Aññāyā ti aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā, ‘‘sabbe saṅkhārā aniccā’’ti…pe… ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti aññāya jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā. Ye ti arahanto khīṇāsavā. Satā ti catūhi kāraṇehi satā – kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānaṃ bhāventā satā…pe… te vuccanti satāti – etadaññāya ye satā.
“现法寂灭”:他们已见法、已知法、已度法、已审法、已明法、已辨法。“寂灭”:因贪已寂灭,故为寂灭者;因嗔已寂灭……乃至因一切不善行已止息、平息、安息、熄灭、寂灭、清凉,故为寂静者、平寂者、安寂者、寂灭者、清凉者——是谓现法寂灭者。巴利
Diṭṭhadhammābhinibbutā ti. Diṭṭhadhammā ti diṭṭhadhammā ñātadhammā tulitadhammā tīritadhammā vibhūtadhammā vibhāvitadhammā. Abhinibbutā ti rāgassa nibbāpitattā nibbutā, dosassa…pe… sabbākusalābhisaṅkhārānaṃ santattā samitattā vūpasamitattā nijjhātattā nibbutattā paṭippassaddhattā santā upasantā vūpasantā nibbutā paṭippassaddhāti – diṭṭhadhammābhinibbutā.
“不随魔行”:魔罗是黑暗者、统治者、终结者、那目奇(杀魔)、放逸者的亲属。“那些人不随魔行”意为,他们不随魔罗的威力而行,魔罗也无法在他们身上施展威力。他们战胜、征服、压倒、耗尽、粉碎了魔罗、魔罗的眷属、魔罗的套索、魔罗的钩饵、魔罗的诱食、魔罗的境域、魔罗的居所、魔罗的活动范围、魔罗的束缚之后,行走、安住、活动、运转、维持、延续、度日。因此,他们不随魔行。巴利
Na te māravasānugā ti. Māro ti yo so māro kaṇho adhipati antagū namuci pamattabandhu. Na te māravasānugā ti na te mārassa vase vattanti, nāpi māro tesu vasaṃ vatteti . Te mārañca mārapakkhañca mārapāsañca mārabaḷisañca mārāmisañca māravisayañca māranivāsañca māragocarañca mārabandhanañca abhibhuyya abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā madditvā caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpentīti – na te māravasānugā.
“他们不是魔罗的随从”:即他们不属于魔罗的随从、跟班、侍者,而是属于佛陀、世尊的随从、跟班、侍者,因此他们不是魔罗的随从。世尊如此说道:巴利
Na te mārassa paddhagū ti na te mārassa paddhā paddhacarā paricārikā siyā; buddhassa te bhagavato paddhā paddhacarā paricārikā siyāti – na te mārassa paddhagū. Tenāha bhagavā –
64 “ 了知此义之后,那些具念者,于现法便已寂灭;
他们不随魔罗的权势,并非魔罗的随从。”巴利 注疏 1
‘‘Etadaññāya ye satā, diṭṭhadhammābhinibbutā; Na te māravasānugā, na te mārassa paddhagū’’ti.
偈颂结束时……(中略)……世尊是我的老师,我是弟子。巴利
Saha gāthāpariyosānā…pe… satthā me bhante bhagavā, sāvakohamasmīti.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41