礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
小部· 譬喻经(上)巴利
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · Khuddakanikāye · Therāpadānapāḷi
譬喻经(上)
全书 10180 段
1. 佛譬喻巴利
1. Buddhaapadānaṃ
1 躬身的韦迭哈目尼(Vedehamuni) 向住在祇园(Jetavana) 的如来问道:
“ 据说有一切知佛,英雄啊,他们是由什么因而成就的?”注疏 1
2 那时,一切知者中最胜的大仙,以甜美之音对贤善的阿难(Ānanda) 说:
“ 那些在过去诸佛所已种功德,于胜者教法中未得解脱者,
3 智者即由此正觉之门,以广大愿力、以智慧威光;
具极锐利之慧者,如是证得一切知智。
4 “ 我也曾于过去诸佛前,希求证得佛位,
唯以意,于无量法王(诸佛)前起此愿求。
5 “ 请以清净心,谛听诸佛的譬喻传记;
圆满三十巴拉密的无量法王。注疏 1
6 “ 诸最胜佛之正觉、与僧团同在的世间导师;
合掌礼敬之后,我以头面顶礼。注疏 1
7 “ 于诸佛国土中,所有珍宝皆无量无数;
住于虚空及住于大地者,我以心意悉皆取来。注疏 1
8 “ 在那银地之上,我建造了宫殿;”
它由众宝所成,层层高耸,直入云霄;注疏 1
9 彩绘雕柱精工善作,分布匀称,价值连城;
金造构架之上,矛形宝盖而为庄严。注疏 1
10 “ 第一层是琉璃地,澄净如云,善妙庄严;
殊胜金地之上,遍满莲花与水生花。注疏 1
11 “ 珊瑚枝、珊瑚色,或有赤红,端丽殊妙;
如胭脂虫色的光辉,那地照耀十方。注疏 1
12 “ 门面善分布,楼阁与狮子窗,
四面栏杆与网,香藤蔓悦意宜人。注疏 1
13 “ 青色、黄色、红色,白色与纯黑色;
重阁殊妙,七宝所庄严。注疏 1
14 “ 镂空式(窗饰状)的莲花,以鸟兽庄严;
星宿遍布,以日月为饰。注疏 1
15 “ 覆以金网,悬垂金铃;
随风呜响,金鬘悦意。注疏 1
16 “ 茜红、血红,金黄、黄褐;”
以种种色彩为饰,高挂旗帜与花鬘。注疏 1
17 其数何止百千,水晶所成、白银所成;
宝石所成、赤宝所成,摩沙罗伽罗所成者亦复如是。
以种种卧具为庄严,铺着细滑的迦西布。注疏 1
18 羊毛毯、杜庫拉布、中國綢布、絲毛織物、淡黃披衣;
種種敷具無不齊備,我以心意施設。注疏 1
19 “ 在那些各各的地面上,以宝石的尖顶为庄严;
手执莹煌宝炬,安立其上。注疏 1
20 “ 门柱闪耀生辉,金色拱门美妙;
阎浮那陀金所成、精材所造,亦有银所成者。注疏 1
21 “ 各处接合分明齐整,以门扇与门闩为饰;
两侧满瓶众多,与莲花、青莲花交相连接;注疏 1
22 往昔一切诸佛、僧众及世间导师,
与其弟子,悉以本然色相而化现。注疏 1
23 “ 由彼门入,一切诸佛与弟子众;
纯金所成诸座上,圣众安坐。注疏 1
24 “ 现今住于世间的无上诸佛,
过去与现在,我悉皆迎集于宫殿。注疏 1
25 “ 数百位独觉佛,自生者、无能胜者;
过去与现在,我悉皆迎集于宫殿。注疏 1
26 人间天上,众多如愿之树,尽聚一切衣布;
我以三衣,覆护此身。注疏 1
27 “ 嚼食、啖食、上味,丰足的饮食;
盛满摩尼宝所成的美妙钵器后,我作了供养。注疏 1
28 “ 如同天衣一般,明净而身着袈裟;
甜蜜的糖,以及油、蜂蜜与糖蜜。注疏 1
29 圣众饱餐殊胜食,
入此宝室如狮安处其穴。注疏 1
30 “ 于尊胜的卧榻上,他们作狮子卧;
正知而起,于卧榻上结跏趺坐;注疏 1
31 “ 这是诸佛的行处,安住于禅那之乐;
有些在宣说法义,有些以神通嬉游。注疏 1
32 “ 或有证得殊胜通智,于通智得自在修习;
或有示现种种神变,或化作数千之身。注疏 1
33 “ 诸佛亦问诸佛,请问一切知者之境界;
此甚深微妙之处,以慧方能通达。注疏 1
34 “ 声闻请问诸佛,诸佛请问声闻;
他们彼此相问后,便相互解答。注疏 1
35 “ 诸佛、独觉佛,声闻与侍者,
他们便以各自的喜乐,在宫殿中欢喜愉悦。注疏 1
36 “ 愿众宝所成的伞盖安立,以金栏杆行列为缘饰,
珍珠网络周匝围绕,愿它们悉皆张覆于头顶。注疏 1
37 “ 愿布幔华盖,以金星为饰,
缤纷的花鬘已然陈设,愿它们悉皆张覆于头顶。注疏 1
38 “ 花鬘铺展,香鬘为饰,
布鬘周匝遍布,宝鬘以为严饰。注疏 1
39 “ 遍撒鲜花,善加点饰,以妙香庄严,
以五指蘸香涂抹而成,覆以金色华盖。注疏 1
40 “ 四方莲池,遍铺红莲与青莲;
金色之相映现,莲花花粉飞扬。注疏 1
41 “ 愿宫殿四周的一切树木,全都繁花盛开;
它们自行散落花朵,飘向住处,遍洒而下。注疏 1
42 “ 愿孔雀在那儿起舞,天界的天鹅放声鸣叫;
愿迦陵频伽鸟歌唱,四方的鸟众齐声应和。注疏 1
43 “ 愿所有的鼓擂响,愿所有的维纳琴奏鸣;
愿一切合诵之声,在宫殿四方传扬。注疏 1
44 “ 在佛陀领域之内,乃至铁围山之外;
那些广大的、具足光明者,由宝石所成,相续不断。注疏 1
45 愿金座巍然安立,愿灯树赫奕流光;
愿十千世界连绵相续,共作一灯之明。注疏 1
46 “ 歌女、舞伎及诸天女,愿她们曼妙起舞;
愿种种色彩,辉耀于宫殿四围。注疏 1
47 “ 在树顶、山顶,或在须弥山(Sineru) 顶;
我竖起一切幢幡,种种彩饰,五色庄严。注疏 1
48 “ 人、龙与乾闼婆,一切诸天神,请皆前来,
合掌恭敬,围绕宫殿。注疏 1
49 凡我当行诸善业,身语意中悉奉行;
三十三天众天所,所作皆善悉圆成。注疏 1
50 “ 凡有想有情,及无想有情,
我所修的福德果报,愿他们悉皆共享。注疏 1
51 “ 凡善知我所作福德者,我已施与福德果报;
而那些不知晓者,愿诸天神前往告知。注疏 1
52 “ 世间一切众生,皆依食而活命;
愿一切美味饮食,皆由我心令他们获得。注疏 1
53 “ 我以心行此布施,以心成就净信;
礼敬一切正自觉者、独觉佛,与诸胜者声闻弟子。注疏 1
54 “ 以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃人身之后,我往生三十三天。注疏 1
55 “ 我彻知两种有:天有与人有;
我不知有其他归趣,这是以心祈愿所得的果报。注疏 1
56 “ 我超胜诸天神,于人间则为人王;
具足端严色相,以智慧无与伦比。注疏 1
57 “ 种种殊胜的食物,以及不可胜数的珍宝;
种种的衣物,也从虚空疾速来至我处;注疏 1
58 “ 地上、山上,空中、水中、林中;
无论我伸出哪一只手,天食都来至我前。注疏 1
59 “ 地上、山上,空中、水中、林中;
无论我伸出哪只手,一切珍宝皆向我聚集而来。注疏 1
60 “ 在大地上、群山中,在虚空、水里、林间;
无论我伸出哪只手,一切香气皆向我聚集而来。注疏 1
61 “ 地上、山上,空中、水中、林中;
凡我伸出手,一切车乘便都向我而来。注疏 1
62 “ 地上、山上,空中、水中、林中;
凡我伸出手,一切花鬘便都向我而来。注疏 1
63 “ 地上、山上,空中、水中、林中;
凡我伸出手,一切装饰品便都向我而来。注疏 1
64 “ 大地之上、群山之中、虚空、水中、林间,
无论我伸出哪只手,一切少女都来归向我。注疏 1
65 “ 大地之上、群山之中、虚空、水中、林间,
无论我伸出哪一只手,蜂蜜与糖都会来到我手中。注疏 1
66 “ 于大地、于山峦、于虚空、于水域、于林野,
无论我伸出哪一只手,种种嚼食都来到我手中。注疏 1
67 “ 对于贫穷者、旅人、乞者与路人,
我行此最上布施,为证得最上正觉。注疏 1
68 “ 令山岩鸣响,令厚重山岳轰然作响;
令诸天世间欢喜,我当成为世间佛陀。注疏 1
69 “ 世间有十方,所至之处无有边际;
而于那些方向之中,佛土无数无量。注疏 1
70 “ 我的光明广为称扬,成双的光明之乘;
其间遍布光明之网,生出广大无量的光辉。注疏 1
71 “ 在此世界范围内,愿一切众生皆得见我;
愿一切皆随从我,直至梵天住处。注疏 1
72 “ 以殊胜蜜音,我擂响甘露鼓;
于此期间,一切人等,愿听闻甜美之语。注疏 1
73 “ 当法云降下大雨时,愿一切众生皆成无漏;
愿此最后的有情,皆得入流。注疏 1
74 “ 施与了应施的布施,圆满了无缺的戒行之后,
圆满出离巴拉密,证得最上正觉。注疏 1
75 “ 询问诸贤智者已,修习最上精进;
圆满忍耐巴拉密,证得最上正觉。注疏 1
76 “ 立下坚固的决意,圆满了真实巴拉密;
慈爱巴拉密已至圆满,证得无上正觉。注疏 1
77 “ 于利衰、苦乐、恭敬与轻蔑;
于一切处成就平等,证得无上正觉。注疏 1
78 “ 见懈怠为怖畏,见精进为安稳;
你们应当勤勉精进,这便是佛陀的教诫。注疏 1
79 “ 见诤论为怖畏,见无诤为安稳;
你们当和合、亲善柔和,这是诸佛的教诫。注疏 1
80 “ 见放逸为怖畏,不放逸为安稳;
你们要修习八支圣道,这就是佛陀的教导。注疏 1
81 “ 众多佛陀与一切阿拉汉,皆已聚集;
礼敬、顶礼正自觉者与阿拉汉!注疏 1
82 “ 诸佛不可思议,佛法不可思议;
于不可思议生净信者,其果报亦不可思议。巴利 注疏 1
Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo; ‘‘Sabbaññubuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’’. Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena; ‘‘Ye pubbabuddhesu katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu. ‘‘Teneva sambodhimukhena dhīrā, ajjhāsayenāpi mahābalena; Paññāya tejena sutikkhapaññā, sabbaññubhāvaṃ anupāpuṇanti. ‘‘Ahampi pubbabuddhesu, buddhattamabhipatthayiṃ, Manasāyeva hutvāna, dhammarājā asaṅkhiyā. ‘‘Atha buddhāpadānāni, suṇātha suddhamānasā; Tiṃsapāramisampuṇṇā, dhammarājā asaṅkhiyā. ‘‘Sambodhiṃ buddhaseṭṭhānaṃ, sasaṅghe lokanāyake; Dasaṅgulī namassitvā, sirasā abhivādayiṃ . ‘‘Yāvatā buddhakhettesu, ratanā vijjantisaṅkhiyā; Ākāsaṭṭhā ca bhūmaṭṭhā , manasā sabbamāhariṃ. ‘‘Tattha rūpiyabhūmiyaṃ, pāsādaṃ māpayiṃ ahaṃ; Nekabhummaṃ ratanamayaṃ, ubbiddhaṃ nabhamuggataṃ. ‘‘Vicittathambhaṃ sukataṃ, suvibhattaṃ mahārahaṃ; Kanakamayasaṅghāṭaṃ, kontacchattehi maṇḍitaṃ. ‘‘Paṭhamā veḷuriyā bhūmi, vimalabbhasamā subhā; Naḷinajalajākiṇṇā, varakañcanabhūmiyā. ‘‘Pavāḷaṃsā pavāḷavaṇṇā, kāci lohitakā subhā; Indagopakavaṇṇābhā, bhūmi obhāsatī disā. ‘‘Suvibhattā gharamukhā, niyyūhā sīhapañjarā; Caturo vedikā jālā, gandhāveḷā manoramā. ‘‘Nīlā pītā lohitakā, odātā suddhakāḷakā; Kūṭāgāravarūpetā, sattaratanabhūsitā. ‘‘Olokamayā padumā, vāḷavihaṅgasobhitā; Nakkhattatārakākiṇṇā, candasūrehi maṇḍitā. ‘‘Hemajālena sañchannā, soṇṇakiṅkiṇikāyutā; Vātavegena kūjanti, soṇṇamālā manoramā. ‘‘Mañjeṭṭhakaṃ lohitakaṃ, pītakaṃ haripiñjaraṃ; Nānāraṅgehi sampītaṃ , ussitaddhajamālinī . ‘‘Na naṃ bahūnekasatā, phalikā rajatāmayā; Maṇimayā lohitaṅgā, masāragallamayā tathā; Nānāsayanavicittā, saṇhakāsikasanthatā. ‘‘Kampalā dukūlā cīnā, paṭṭuṇṇā paṇḍupāvurā; Vividhattharaṇaṃ sabbaṃ, manasā paññapesahaṃ. ‘‘Tāsu tāsveva bhūmīsu, ratanakūṭalaṅkataṃ; Maṇiverocanā ukkā, dhārayantā sutiṭṭhare. ‘‘Sobhanti esikā thambhā, subhā kañcanatoraṇā; Jambonadā sāramayā, atho rajatamayāpi ca. ‘‘Nekā sandhī suvibhattā, kavāṭaggaḷacittitā; Ubhato puṇṇaghaṭānekā, padumuppalasaṃyutā. ‘‘Atīte sabbabuddhe ca, sasaṅghe lokanāyake; Pakativaṇṇarūpena, nimminitvā sasāvake. ‘‘Tena dvārena pavisitvā, sabbe buddhā sasāvakā; Sabbasoṇṇamaye pīṭhe, nisinnā ariyamaṇḍalā. ‘‘Ye ca etarahi atthi, buddhā loke anuttarā; Atīte vattamānā ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ. ‘‘Paccekabuddhenekasate, sayambhū aparājite; Atīte vattamāne ca, bhavanaṃ sabbe samāhariṃ. ‘‘Kapparukkhā bahū atthi, ye dibbā ye ca mānusā; Sabbaṃ dussaṃ samāhantā, acchādemi ticīvaraṃ. ‘‘Khajjaṃ bhojjaṃ sāyanīyaṃ, sampannaṃ pānabhojanaṃ; Maṇimaye subhe patte, saṃpūretvā adāsahaṃ. ‘‘Dibbavatthasamā hutvā, maṭṭhā cīvarasaṃyutā; Madhurā sakkharā ceva, telā ca madhuphāṇitā. ‘‘Tappitā paramannena, sabbe te ariyamaṇḍalā; Ratanagabbhaṃ pavisitvā, kesarīva guhāsayā. ‘‘Mahārahamhi sayane, sīhaseyyamakappayuṃ; Sampajānā samuṭṭhāya, sayane pallaṅkamābhujuṃ. ‘‘Gocaraṃ sabbabuddhānaṃ, jhānaratisamappitā; Aññe dhammāni desenti, aññe kīḷanti iddhiyā. ‘‘Aññe abhiññā appenti, abhiññā vasibhāvitā; Vikubbanā vikubbanti, aññenekasahassiyo. ‘‘Buddhāpi buddhe pucchanti, visayaṃ sabbaññumālayaṃ; Gambhīraṃ nipuṇaṃ ṭhānaṃ, paññāya vinibujjhare. ‘‘Sāvakā buddhe pucchanti, buddhā pucchanti sāvake; Aññamaññañca pucchitvā , aññoññaṃ byākaronti te. ‘‘Buddhā paccekabuddhā ca, sāvakā paricārakā; Evaṃ sakāya ratiyā, pāsādebhiramanti te. ‘‘Chattā tiṭṭhantu ratanā, kañcanāveḷapantikā; Muttājālaparikkhittā, sabbe dhārentu matthake. ‘‘Bhavantu ceḷavitānā, soṇṇatārakacittitā; Vicittamalyavitatā, sabbe dhārentu matthake. ‘‘Vitatā malyadāmehi, gandhadāmehi sobhitā; Dussadāmaparikiṇṇā, ratanadāmabhūsitā. ‘‘Pupphābhikiṇṇā sucittā, surabhigandhabhūsitā; Gandhapañcaṅgulikatā , hemacchadanachāditā. ‘‘Catuddisā pokkharañño, padumuppalasanthatā; Sovaṇṇarūpā khāyantu, padmaṃreṇurajuggatā. ‘‘Pupphantu pādapā sabbe, pāsādassa samantato; Sayañca pupphā muñcitvā, gantvā bhavanamokiruṃ. ‘‘Sikhino tattha naccantu, dibbahaṃsā pakūjare; Karavīkā ca gāyantu, dijasaṅghā samantato. ‘‘Bheriyo sabbā vajjantu, vīṇā sabbā rasantu tā; Sabbā saṅgīti vattantu, pāsādassa samantato. ‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, cakkavāḷe tato pare; Mahantā jotisampannā, acchinnā ratanāmayā. ‘‘Tiṭṭhantu soṇṇapallaṅkā, dīparukkhā jalantu te; Bhavantu ekapajjotā, dasasahassiparamparā. ‘‘Gaṇikā lāsikā ceva, naccantu accharāgaṇā; Nānāraṅgā padissantu, pāsādassa samantato. ‘‘Dumagge pabbatagge vā, sinerugirimuddhani; Ussāpemi dhajaṃ sabbaṃ, vicittaṃ pañcavaṇṇikaṃ. ‘‘Narā nāgā ca gandhabbā, sabbe devā upentu te; Namassantā pañjalikā, pāsādaṃ parivārayuṃ. ‘‘Yaṃ kiñci kusalaṃ kammaṃ, kattabbaṃ kiriyaṃ mama; Kāyena vācā manasā, tidase sukataṃ kataṃ. ‘‘Ye sattā saññino atthi, ye ca sattā asaññino; Kataṃ puññaphalaṃ mayhaṃ, sabbe bhāgī bhavantu te. ‘‘Yesaṃ kataṃ suviditaṃ, dinnaṃ puññaphalaṃ mayā; Ye ca tattha na jānanti, devā gantvā nivedayuṃ. ‘‘Sabbalokamhi ye sattā, jīvantāhārahetukā; Manuññaṃ bhojanaṃ sabbaṃ , labhantu mama cetasā. ‘‘Manasā dānaṃ mayā dinnaṃ, manasā pasādamāvahiṃ; Pūjitā sabbasambuddhā, paccekā jinasāvakā. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagacchahaṃ. ‘‘Duve bhave pajānāmi, devatte atha mānuse; Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, manasā patthanāphalaṃ. ‘‘Devānaṃ adhiko homi, bhavāmi manujādhipo; Rūpalakkhaṇasampanno, paññāya asamo bhave. ‘‘Bhojanaṃ vividhaṃ seṭṭhaṃ, ratanañca anappakaṃ; Vividhāni ca vatthāni, nabhā khippaṃ upenti maṃ. ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, dibbā bhakkhā upenti maṃ. ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, ratanā sabbe upenti maṃ. ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe gandhā upenti maṃ. ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe yānā upenti maṃ. ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe mālā upenti maṃ. ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, alaṅkārā upenti maṃ. ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbā kaññā upenti maṃ. ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, madhusakkharā upenti maṃ. ‘‘Pathabyā pabbate ceva, ākāse udake vane; Yaṃ yaṃ hatthaṃ pasāremi, sabbe khajjā upenti maṃ. ‘‘Adhane addhika jane, yācake ca pathāvino; Dadāmihaṃ dānavaraṃ, sambodhivarapattiyā. ‘‘Nādento pabbataṃ selaṃ, gajjento bahalaṃ giriṃ; Sadevakaṃ hāsayanto, buddho loke bhavāmahaṃ. ‘‘Disā dasavidhā loke, yāyato natthi antakaṃ; Tasmiñca disābhāgamhi, buddhakhettā asaṅkhiyā. ‘‘Pabhā pakittitā mayhaṃ, yamakā raṃsivāhanā; Etthantare raṃsijālaṃ, āloko vipulo bhave. ‘‘Ettake lokadhātumhi, sabbe passantu maṃ janā; Sabbe maṃ anuvattantu, yāva brahmanivesanaṃ . ‘‘Visiṭṭhamadhunādena, amatabherimāhaniṃ; Etthantare janā sabbe, suṇantu madhuraṃ giraṃ. ‘‘Dhammameghena vassante, sabbe hontu anāsavā; Yettha pacchimakā sattā, sotāpannā bhavantu te. ‘‘Datvā dātabbakaṃ dānaṃ, sīlaṃ pūretvā asesato; Nekkhammapāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ. ‘‘Paṇḍite paripucchitvā, katvā vīriyamuttamaṃ; Khantiyā pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ. ‘‘Katvā daḷhamadhiṭṭhānaṃ, saccapārami pūriya; Mettāya pāramiṃ gantvā, patto sambodhimuttamaṃ. ‘‘Lābhālābhe sukhe dukkhe, sammāne cāvamānane ; Sabbattha samako hutvā, patto sambodhimuttamaṃ. ‘‘Kosajjaṃ bhayato disvā, vīriyaṃ cāpi khemato; Āraddhavīriyā hotha, esā buddhānusāsanī. ‘‘Vivādaṃ bhayato disvā, avivādañca khemato; Samaggā sakhilā hotha, esā buddhānusāsanī. ‘‘Pamādaṃ bhayato disvā, appamādañca khemato; Bhāvethaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, esā buddhānusāsanī. ‘‘Samāgatā bahū buddhā, arahantā ca sabbaso; Sambuddhe arahante ca, vandamānā namassatha. ‘‘Evaṃ acintiyā buddhā, buddhadhammā acintiyā; Acintiye pasannānaṃ, vipāko hoti acintiyo’’’.
如是,世尊称叹自身的佛行,宣说了名为《佛譬喻》的法门。巴利
Itthaṃ sudaṃ bhagavā attano buddhacariyaṃ sambhāvayamāno buddhāpadāniyaṃ nāma dhammapariyāyaṃ abhāsitthāti.
2. 独觉佛譬喻巴利
2. Paccekabuddhaapadānaṃ
今请听《独觉佛譬喻》——巴利
Atha paccekabuddhāpadānaṃ suṇātha –
83 “ 恭敬的韦迭哈目尼请问住于祇园的如来:
‘ 独觉佛,据说确实存在;英雄啊,他们由什么因成就?’注疏 1
84 “ 那时,一切知者中最胜的大仙,以甜美之音对贤善的阿难说:
那些在过去诸佛所已种功德,于胜者教法中未得解脱者,注疏 1
85 “ 因此,以悚惧为缘,诸贤者纵使无佛出世,以极锐利之慧,
乃至依一个微小的所缘,证得独觉菩提。注疏 1
86 “ 在一切世间中,除我之外,无人可与独觉佛相比。
我将善说这些大牟尼们的少许赞叹之词。注疏 1
87 诸佛与大仙之善妙语,甘美如小蜂所酿的野蜜;
欲求无上良药者,请以净信之心,于一切处谛听。注疏 1
88 “ 诸独觉佛聚集之时,次第宣说的教诫;
过患为何,离欲为何,以及他们如何证得菩提。注疏 1
89 “ 于可贪的一切所缘,善持离欲之想;于染着之世间,心已离染;
舍离戏论,降伏心的种种虚妄动荡,如是而证得菩提。注疏 1
90 “ 于一切众生,放下棍杖,不伤害其中任何一个;
怀慈心,为利乐与哀愍众生,独自游行,犹如犀牛角。注疏 1
91 “ 于一切众生,放下棍杖,不伤害其中任何一个;
不应期求儿子,何况同伴?当如犀牛角一般独自游行。注疏 1
92 “ 交往则生爱着,随爱着而生起此苦;
观察到爱着所生的过患,应如犀牛角独自游行。注疏 1
93 “ 怜悯朋友与亲属,心为系缚,便损失利益;
见到这种亲密交往中的怖畏,便如犀牛角般独自游行。注疏 1
94 如繁茂竹丛纠结相缠,正是对妻儿的系念;
如丛中竹笋无所沾著,当如犀角独自游行。注疏 1
95 “ 如林中鹿,无有系缚,随心所欲而行至觅食处;
智者见此自在,应如犀牛角独自游行。注疏 1
96 “ 在同伴之中有招呼,于住处、站立处、行走及游方时,也是如此;
见这无所贪求的自在,应如犀牛角独自游行。注疏 1
97 “ 与友人相处有嬉笑欢乐,对子女有深广的爱恋;
厌离与所爱者别离,应如犀牛角独自游行。注疏 1
98 “ 四方无碍而无嗔,随所得而恒知足;
忍受诸危难而无畏惧,应如犀角独自游行。注疏 1
99 “ 有些出家人难共住,又有在家人安住家中;
不牵挂他人子女,应如犀牛角一般独自游行。注疏 1
100 “ 脱卸在家人的种种标记,如同拘毗陀罗树断叶般;
勇者斩断在家的束缚后,应如犀牛角一般独自游行。注疏 1
101 “ 若能获得一位贤明的同伴,与他一同游行,善自安住,心意坚定;
战胜一切危难之后,当心意满足、具足正念而行。注疏 1
102 “ 若不能获得一位贤明的同伴,与他一同游行,善自安住,心意坚定;
犹如国王舍弃所征服的国土,应如林中象王独行。注疏 1
103 “ 我们确实赞叹善友相伴之成就,应当亲近殊胜或同等的善友。
若不能得遇如是之友,应作无过之受用者,犹如犀角而独行。注疏 1
104 “ 见到由铁匠之子精心锤制、辉光闪耀的黄金,
两件在臂上彼此碰击,便当如犀牛角,独自游行。注疏 1
105 “ 如此,我若与第二人共处,便会有言语交谈与情执牵绊;
预见未来这种怖畏,应如犀角独行。注疏 1
106 “ 诸欲确实种种、甜蜜、令人悦意,以种种形相扰乱心意;
见欲乐中的过患,应如犀角独行。”注疏 1
107 “ 这于我是灾难,是疮疖,是祸殃,是疾病,是利箭,是恐惧。
于诸欲乐中见到此恐怖,便应如犀角独行。注疏 1
108 “ 寒与热、饥与渴,风与日晒、虻与爬虫。
战胜这一切之后,应如犀牛角一般独自游行。注疏 1
109 “ 犹如大象离开象群,肩峰已生,具莲花相,殊胜庄严;
于林野中随意而住,应如犀牛角一般独自游行。注疏 1
110 “ 乐于群聚之人,不可能触证暂时的解脱;
听闻太阳族人之教言已,应如犀牛之角,独自而行。注疏 1
111 我已越过诸见之荆棘,入于决定,证得道途;
我智已生,不依他教,当独行如犀牛之角。注疏 1
112 “ 无贪、无谄、无渴爱,无欺诳,已涤除烦恼垢与痴;
于一切世间无所希求,应如犀牛角独自游行。注疏 1
113 “ 应避开恶友,避开那只见无益、耽著邪途之人;
不应亲近沉溺、放逸之人,当如犀牛角独自游行。注疏 1
114 “ 应亲近多闻持法者,亲近那殊胜而具足辩才之友;
彻知诸义利,断除疑惑,应如犀牛角独自游行。注疏 1
115 不看重世间嬉戏、欢悦与欲乐,心无所求;
远离严身饰处,说真实语者,当独行如犀牛角。注疏 1
116 “ 儿子、妻子、父亲、母亲,钱财、谷物与亲属,
舍断诸欲,各如其分,应如犀牛角独行。注疏 1
117 “ 这是系缚,其中乐少、滋味微薄,苦则更多;
智者了知此为钓钩,便应如犀牛角,独自游历。注疏 1
118 “ 当撕裂种种结缚,如同水中的游者破网而出;
犹如火焰不再返回已烧之处,如犀牛角般独自前行。注疏 1
119 “ 眼目低垂,脚步不轻浮游走,根门善自守护,心意善自护持,
不染着、不被烧灼,应独自而行,如犀牛角一般。注疏 1
120 弃舍在家相,如波利恰答树繁叶覆身;
披袈裟而出家,当如犀角独自游行。注疏 1
121 于诸味不贪不恋,不畜养他人,次第乞食;
于家家心无所系,当如犀牛之角,独行而游。注疏 1
122 “ 舍断心中五盖,驱除一切随烦恼,
无所依,断除爱染与嗔恚,应如犀牛角独自游行。注疏 1
123 “ 舍断乐与苦,先已弃舍喜与忧;
获得清净寂静的舍,应如犀牛角独自游行。注疏 1
124 “ 精进勇猛,为证得最上义;心无退缩,行无懈怠;
坚定精勤,具足体力与精力,应如犀牛角般独自游行。注疏 1
125 “ 不舍离独坐与禅那,于诸法中常法随法行;
已洞察诸有的过患,应如犀牛角般独自游行。注疏 1
126 “ 志求渴爱的灭尽,不放逸,不愚钝、不哑默,多闻正念;
已了知诸法、决定不移、具足精进,应独自而行,如犀牛角。注疏 1
127 “ 如狮子于众声中无有畏怖,如风在罗网中不著不缚;
如莲花不为水所染污,应如犀牛角独自游行。注疏 1
128 “ 犹如狮子以獠牙之力摧伏,作为兽王而游行;
应亲近僻静的坐卧处,如犀牛角般独自游行。注疏 1
129 “ 修习慈、舍、悲、解脱,并于适时修习喜;
不与一切世间相违,应如犀牛角独自游行。注疏 1
130 “ 舍断贪、嗔与痴,摧破诸结缚,
于命尽时无所怖畏,应如犀角独行。注疏 1
131 有利则相亲相侍,今时无所求之友实为稀有;
世人唯知自利、垢秽不净,故当如犀牛角,独行而游。注疏 1
132 “ 戒行清净、慧极清净者,入定而常修觉醒;
修观者、善见法之殊胜,于道支与觉支中悉皆了知。注疏 1
133 “ 在胜者教法中,修习空、无愿及无相;
不趣声闻的贤者们,成为独觉胜者、自觉者。注疏 1
134 “ 具足大法、多法身,心得自在,已渡一切苦流;
心志高昂,彻见胜义,犹如狮子,犹如犀角独行。注疏 1
135 “ 诸根寂静,心意安止,正定现前,游行于边地众生中;
为他人作灯炬,于此世间明照,诸独觉佛恒常利益于我。注疏 1
136 “ 已断尽一切障盖的人中至尊,世间明灯,犹如纯金之光;
无疑,诸独觉佛是世间应供,恒常令我欢喜。注疏 1
137 “ 诸独觉佛的善说,流布于世间及天界;
听闻后却不依教而行的愚者,便一再沉沦于诸苦之中。注疏 1
138 ‘ 独觉诸佛善说,如小蜂之蜜涓涓滴流;
闻已如是行道者,即成见真谛、具智慧之人。’注疏 1
139 “ 诸独觉佛与诸胜者,出离之后所说的殊胜话语,
这些话语,由释迦狮子、人中至上者,为令了悟法义而阐明。注疏 1
140 “ 为悲悯世间,自证雄狮宣说彼诸独觉佛所现神变;
为令悚惧之聚倍复增上。”巴利 注疏 1
‘‘Tathāgataṃ jetavane vasantaṃ, apucchi vedehamunī nataṅgo; ‘Paccekabuddhā kira nāma honti, bhavanti te hetubhi kehi vīra’ . ‘‘Tadāha sabbaññuvaro mahesī, ānandabhaddaṃ madhurassarena; ‘Ye pubbabuddhesu katādhikārā, aladdhamokkhā jinasāsanesu. ‘‘‘Teneva saṃvegamukhena dhīrā, vināpi buddhehi sutikkhapaññā; Ārammaṇenāpi parittakena, paccekabodhiṃ anupāpuṇanti. ‘‘‘Sabbamhi lokamhi mamaṃ ṭhapetvā, paccekabuddhehi samova natthi; Tesaṃ imaṃ vaṇṇapadesamattaṃ, vakkhāmahaṃ sādhu mahāmunīnaṃ. ‘‘‘Sayameva buddhānaṃ mahāisīnaṃ, sādhūni vākyāni madhūva khuddaṃ; Anuttaraṃ bhesajaṃ patthayantā, suṇātha sabbesu pasannacittā. ‘‘‘Paccekabuddhānaṃ samāgatānaṃ, paramparaṃ byākaraṇāni yāni; Ādīnavo yañca virāgavatthuṃ, yathā ca bodhiṃ anupāpuṇiṃsu. ‘‘‘Sarāgavatthūsu virāgasaññī, rattamhi lokamhi virattacittā; Hitvā papañce jitaphanditāni , tatheva bodhiṃ anupāpuṇiṃsu. ‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ; Mettena cittena hitānukampī, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, aviheṭhayaṃ aññatarampi tesaṃ; Na puttamiccheyya kuto sahāyaṃ, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Saṃsaggajātassa bhavanti snehā, snehanvayaṃ dukkhamidaṃ pahoti; Ādīnavaṃ snehajaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Mitte suhajje anukampamāno, hāpeti atthaṃ paṭibaddhacitto; Etaṃ bhayaṃ santhave pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Vaṃso visālova yathā visatto, puttesu dāresu ca yā apekkhā; Vaṃse kaḷīrova asajjamāno, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Migo araññamhi yathā abaddho, yenicchakaṃ gacchati gocarāya; Viññū naro seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Āmantanā hoti sahāyamajjhe, vāse ca ṭhāne gamane cārikāya; Anabhijjhitaṃ seritaṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Khiḍḍā ratī hoti sahāyamajjhe, puttesu pemaṃ vipulañca hoti; Piyavippayogaṃ vijigucchamāno, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Cātuddiso appaṭigho ca hoti, santussamāno itarītarena; Parissayānaṃ sahitā achambhī, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Dussaṅgahā pabbajitāpi eke, atho gahaṭṭhā gharamāvasantā; Appossukko paraputtesu hutvā, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Oropayitvā gihibyañjanāni, sañchinnapatto yathā koviḷāro; Chetvāna vīro gihibandhanāni, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ; Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā. ‘‘‘No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ; Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo. ‘‘‘Addhā pasaṃsāma sahāyasampadaṃ, seṭṭhā samā sevitabbā sahāyā; Ete aladdhā anavajjabhojī, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Disvā suvaṇṇassa pabhassarāni, kammāraputtena suniṭṭhitāni; Saṅghaṭṭamānāni duve bhujasmiṃ, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Evaṃ dutīyena sahā mamassa, vācābhilāpo abhisajjanā vā; Etaṃ bhayaṃ āyatiṃ pekkhamāno, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṃ; Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Ītī ca gaṇḍo ca upaddavo ca, rogo ca sallañca bhayañca metaṃ; Etaṃ bhayaṃ kāmaguṇesu disvā, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Sītañca uṇhañca khudaṃ pipāsaṃ, vātātape ḍaṃsasarīsape ca; Sabbānipetāni abhibbhavitvā , eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Nāgova yūthāni vivajjayitvā, sañjātakhandho padumī uḷāro; Yathābhirantaṃ viharaṃ araññe, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Aṭṭhānataṃ saṅgaṇikāratassa, yaṃ phassaye sāmayikaṃ vimuttiṃ; Ādiccabandhussa vaco nisamma, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Diṭṭhīvisūkāni upātivatto, patto niyāmaṃ paṭiladdhamaggo; Uppannañāṇomhi anaññaneyyo, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Nillolupo nikkuho nippipāso, nimmakkha niddhantakasāvamoho; Nirāsayo sabbaloke bhavitvā, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Pāpaṃ sahāyaṃ parivajjayetha, anatthadassiṃ visame niviṭṭhaṃ; Sayaṃ na seve pasutaṃ pamattaṃ, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Bahussutaṃ dhammadharaṃ bhajetha, mittaṃ uḷāraṃ paṭibhānavantaṃ; Aññāya atthāni vineyya kaṅkhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Khiḍḍaṃ ratiṃ kāmasukhañca loke, analaṅkaritvā anapekkhamāno; Vibhūsaṭṭhānā virato saccavādī, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Puttañca dāraṃ pitarañca mātaraṃ, dhanāni dhaññāni ca bandhavāni; Hitvāna kāmāni yathodhikāni, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Saṅgo eso parittamettha sokhyaṃ, appassādo dukkhamevettha bhiyyo; Gaḷo eso iti ñatvā matimā, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Sandālayitvāna saṃyojanāni, jālaṃva bhetvā salilambucārī; Aggīva daḍḍhaṃ anivattamāno, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Okkhittacakkhū na ca pādalolo, guttindriyo rakkhitamānasāno; Anavassuto apariḍayhamāno, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Ohārayitvā gihibyañjanāni, sañchannapatto yathā pārichatto; Kāsāyavattho abhinikkhamitvā, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Rasesu gedhaṃ akaraṃ alolo, anaññaposī sapadānacārī; Kule kule appaṭibaddhacitto, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Pahāya pañcāvaraṇāni cetaso, upakkilese byapanujja sabbe; Anissito chejja sinehadosaṃ, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Vipiṭṭhikatvāna sukhañca dukkhaṃ, pubbeva somanassadomanassaṃ; Laddhānupekkhaṃ samathaṃ visuddhaṃ, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Āraddhavīriyo paramatthapattiyā, alīnacitto akusītavutti; Daḷhanikkamo thāmabalūpapanno, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Paṭisallānaṃ jhānamariñcamāno, dhammesu niccaṃ anudhammacārī; Ādīnavaṃ sammasitā bhavesu, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Taṇhakkhayaṃ patthayamappamatto, aneḷamūgo sutavā satīmā; Saṅkhātadhammo niyato padhānavā, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Sīhova saddesu asantasanto, vātova jālamhi asajjamāno; Padumaṃva toyena alimpamāno, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Sīho yathā dāṭhabalī pasayha, rājā migānaṃ abhibhuyya cārī; Sevetha pantāni senāsanāni, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Mettaṃ upekkhaṃ karuṇaṃ vimuttiṃ, āsevamāno muditañca kāle; Sabbena lokena avirujjhamāno, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, sandālayitvāna saṃyojanāni; Asantasaṃ jīvitasaṅkhayamhi, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Bhajanti sevanti ca kāraṇatthā, nikkāraṇā dullabhā ajja mittā; Attatthapaññā asucīmanussā, eko care khaggavisāṇakappo. ‘‘‘Visuddhasīlā suvisuddhapaññā, samāhitā jāgariyānuyuttā; Vipassakā dhammavisesadassī, maggaṅgabojjhaṅgagate vijaññā. ‘‘‘Suññappaṇidhiñca tathānimittaṃ , āsevayitvā jinasāsanamhi; Ye sāvakattaṃ na vajanti dhīrā, bhavanti paccekajinā sayambhū. ‘‘‘Mahantadhammā bahudhammakāyā, cittissarā sabbadukkhoghatiṇṇā; Udaggacittā paramatthadassī, sīhopamā khaggavisāṇakappā. ‘‘‘Santindriyā santamanā samādhī, paccantasattesu patippacārā ; Dīpā parattha idha vijjalantā, paccekabuddhā satataṃ hitāme. ‘‘‘Pahīnasabbāvaraṇā janindā, lokappadīpā ghanakañcanābhā; Nissaṃsayaṃ lokasudakkhiṇeyyā, paccekabuddhā satatappitāme. ‘‘‘Paccekabuddhānaṃ subhāsitāni, caranti lokamhi sadevakamhi; Sutvā tathā ye na karonti bālā, caranti dukkhesu punappunaṃ te. ‘‘‘Paccekabuddhānaṃ subhāsitāni, madhuṃ yathā khuddamavassavantaṃ; Sutvā tathā ye paṭipattiyuttā, bhavanti te saccadasā sapaññā’. ‘‘Paccekabuddhehi jinehi bhāsitā, kathā uḷārā abhinikkhamitvā; Tā sakyasīhena naruttamena, pakāsitā dhammavijānanatthaṃ. ‘‘Lokānukampāya imāni tesaṃ, paccekabuddhāna vikubbitāni; Saṃvegasaṅgamativaḍḍhanatthaṃ, sayambhusīhena pakāsitānī’’ti.
3-1. 舍利弗长老譬喻巴利
3-1. Sāriputtattheraapadānaṃ
那时,请听长老的譬喻:巴利
Atha therāpadānaṃ suṇātha –
141 “ 离雪山(Himavant) 不远,有座山名为兰巴咖;
我的住所建造精善,叶屋搭筑良美。注疏 1
142 “ 这是一条岸平水缓的小河,渡口便利,怡悦人心;
洁净的细沙遍布其间,离我庵舍不远。注疏 1
143 “ 河中无沙砾、无斜坡,水味甘美,无有秽臭;
那里有小河流淌,装点着我的精舍。注疏 1
144 “ 鳄鱼、摩竭鱼、河鳄与龟,
在河中游弋,庄严着我的庵舍。注疏 1
145 “ 巴提那鱼、巴乌沙鱼,以及跋喇佳鱼、蒙佳罗希答鱼等诸鱼,
蝙蝠飞舞,点缀我的庵舍。注疏 1
146 “ 河的两岸,都是开着花、结着果的树。
枝条从两岸垂下交覆,庄严着我的隐修处。注疏 1
147 “ 芒果树、沙罗树、提拉咖树、波吒厘树、信度瓦拉咖树;
天香弥漫,我的庵堂繁花盛开。注疏 1
148 “ 占巴咖树、娑罗罗树、尼巴树、那伽树、奔那伽树与露兜树,
天界的芬芳弥漫,我的庵堂中花朵盛开。注疏 1
149 “ 阿提木答花、无忧花,以及婆吉尼玛喇花蔓也正盛开;
阿勾拉树和频比佳拉树,在我的修行处开满了花。注疏 1
150 “ 盖塔迦树、甘达利树,以及戈杜迦树、提那苏利迦树;
共发天界之香,庄严我这庵舍。注疏 1
151 “ 有迦尼迦罗、有迦尼迦,有阿萨那、有阿琼,其数众多;
散发天界芬芳,装点着我的隐居处。注疏 1
152 “ 富那伽、山富那伽,以及花朵盛放的拘毗罗树;
散发着天界的芬芳,庄严着我的静修林。注疏 1
153 “ 伍塔喇咖与古打佳,咖丹巴与瓦古喇,繁茂众多;
散发着天界的芬芳,庄严着我的静修林。注疏 1
154 阿罗迦草与仙豆,芭蕉香橼皆繁茂;
香水浇灌得长养,各各结实满枝头。注疏 1
155 池中莲有正敷荣,有生新蕊渐滋萌;
有已凋残花落尽,当时池上正盈盈。注疏 1
156 莲胎初结,莲茎抽长;
菱叶交覆纷披,尔时池中明丽。注疏 1
157 “ 奈依答、芒果香,以及乌答喇离、班度耆婆;
天香四处飘散,那时池塘里的花正盛开着。注疏 1
158 “ 巴提那鱼、巴乌沙鱼,跋喇佳鱼、穆加罗希答鱼;
桑古拉鱼与马古拉鱼,那时栖居此池;注疏 1
159 鳄鱼、恒河鳄,缠绳水怪与罗刹;
欧古哈、大蟒,彼时群栖于此池。注疏 1
160 “ 鸽子与日鹅,鸳鸯与河禽;
杜鹃、鹦鹉和鹩哥,都依此湖而活。注疏 1
161 “ 野鸡与翠鸟,林中的食莲者;
“ 水鸟与幼鹦鹉,依止那个湖泊而存活。注疏 1
162 “ 天鹅、苍鹭、孔雀,杜鹃与红褐冠鸟;
鹭鸶与命命鸟,依止那个湖泊而存活。注疏 1
163 “ 猫头鹰、泡头鸟,鱼鹰与众多苍鹰;
大黑鸟和其他鸟类,都靠这个湖活命。注疏 1
164 “ 花鹿与野猪,以及许多牦牛、犀牛;
罗希卡鸟与幼鹦鹉,也都依傍此湖而生活。注疏 1
165 “ 狮子、老虎与豹,熊、鬣狗与豺狼;
三处泌液(发情)的象,也依傍此湖而生活。注疏 1
166 “ 紧那罗、猕猴,还有林农;
这些支提人和猎人,都靠那个湖活命。注疏 1
167 “ 丁杜咖树、毕亚喇树、马杜咖树、咖苏马喇树;
常结果实,离我隐居处不远。注疏 1
168 “ 够桑巴树、松树类、宁巴树,结着甘美的果实;
常结果实,离我隐居处不远。注疏 1
169 “ 哈利答咖树、阿马喇迦树,芒果树、占布树、维比答迦树;
柯拉树、巴勒塔卡树和木橘树,它们都结着果实。注疏 1
170 “ 阿卢瓦薯、咖喇巴薯,以及比喇利薯、答咖喇薯;
我的精舍中有众多命命草与苏答咖草。注疏 1
171 “ 在精舍不远处,有善加营造的诸多池塘;
水清澈,水清凉,渡处便利,令心可意。注疏 1
172 红莲青莲遍覆,白莲相伴其间;
睡莲层层掩映,天香袅袅飘散。注疏 1
173 “ 如是具足一切美好,在花繁果熟的林间;
那时,我安住在善造而可意的精舍里。注疏 1
174 戒行清净誓愿成,恒乐禅那修禅定;
五通之力皆圆满,是名苏卢奇(Suruci) 苦行。注疏 1
175 “ 二万四千弟子随侍于我;
他们皆是婆罗门,出身高贵,享有盛誉。注疏 1
176 “ 于诸相术、传说、辞书、祭祀、吉兆,
精通词源与文法,于正法达至彼岸。注疏 1
177 灾异、征兆与相,悉能善巧;
大地、地面、虚空,我弟子善学。注疏 1
178 “ 这些人少欲、明智,吃得少,不贪求。
他们无论得到还是得不到,都知足,总是围绕在我身边。注疏 1
179 “ 修禅那、乐定,贤智坚毅,心寂静,得等持者;
那些渴望无所有处的人,总是围绕着我。注疏 1
180 “ 已达神通彼岸者,欣乐于祖先行境;
虚空行者、贤智者,常围绕于我。注疏 1
181 “ 于六门中善防护,无动摇,守护根门;
那些贤智者不杂处于众,是我那难以侵犯的弟子。注疏 1
182 “ 或以结跏趺坐,或以站立与经行,
他们度过夜晚,我的弟子们,不可征服。注疏 1
183 “ 于可染境不染着,于可嗔境不嗔恨;
于可痴境不陷愚痴,我的弟子们,不可征服。注疏 1
184 “ 他们审察神通,恒时行持;
他们以大勇猛震动大地,无可抵挡。注疏 1
185 “ 那些弟子们嬉戏时,嬉戏于禅那之戏。
我的弟子们从阎浮树取来果实,他们难以接近。注疏 1
186 或往西牛货洲去,或往东胜身洲行,
或赴北拘楼胜地——凭欲寻求,终难可至。注疏 1
187 “ 他们将担子送向前方,自己则随后而行;
以二万四千之数,虚空被覆蔽;注疏 1
188 “ 以火煮食者、不以火煮食者,以及用牙臼者;
有些以石臼捣食,唯取自落的果实为食。注疏 1
189 有人朝夕入水沐浴,勤修净行;
以水灌顶之士,是我弟子,威德难犯。注疏 1
190 “ 腋毛、指甲与体毛长而杂乱,齿沾泥垢,头覆尘土;
我的弟子们被戒香熏染,难以接近。注疏 1
191 “ 清早,结发者们聚在一起,修习极严酷的苦行;
宣说利得与不利之后,他们便凌空而去。注疏 1
192 “ 当他们启程离去时,巨大的音声随之扬起。
闻此鹿皮之声,诸天人心生欢喜。注疏 1
193 “ 诸仙人游行虚空,遍往各方;
依自身之力支撑,随心所欲而往。注疏 1
194 “ 他们能令大地震动,悉皆行于虚空;
威光炽盛,不可逼视,犹如大海不可动摇。注疏 1
195 有些仙人站立经行,有些常坐不卧;
有些唯食自落之食——我的弟子们威德难犯,不可侵侮轻慢。注疏 1
196 “ 这些安住于慈者,为一切众生谋求利益;
他们全都不自赞,亦不轻蔑任何人。注疏 1
197 “ 如狮子王般无畏,如象王般有力;
他们犹如猛虎般难以接近,来到我的面前。注疏 1
198 “ 持明者、天人,龙、乾闼婆、罗刹;
鸠槃荼、檀那婆、金翅鸟,依此湖而住。注疏 1
199 结发与担囊共荷于肩,上披羚羊皮以为衣;
凡游行虚空之众,皆依彼湖而得活命。注疏 1
200 “ 这些常相随顺者,彼此互相恭敬;
二万四千众中,不闻喷嚏之声。
201 “ 步履徐缓,足踵相接,声息轻敛,善自摄护;
俱至近前,一一以头,顶礼稽首于我足下。
202 “ 被那些寂静、苦行的弟子们所围绕;
我居于彼处林间茅舍,身为禅修者,以禅那为乐。
203 “ 兼具仙人们的戒香与花香,两者皆备,
庵舍被结果之树的果香所熏。
204 “ 我不知昼夜,心中也无有不乐。
教诫自己弟子时,我获得更大的喜悦。
205 “ 众花正绽放,诸果正成熟,
天香飘散,庄严我这茅舍。
206 “ 从定而起后,我精勤、具慧,
我挑起重担,独自深入森林。
207 “ 我精通征兆、梦境与诸相,于这些学问深有修习;
凡有所传的密咒章句,我正持诵其间,尽持于心。注疏 1
208 “ 具足无比见,世尊,世间最胜,人中牛王;
喜乐远离的正自觉者,前往雪山。注疏 1
209 “ 进入雪山之后,无上的悲愍者、牟尼;
结跏趺坐之后,人中至上者安然坐下。注疏 1
210 我昔亲见正觉尊,妙光晃耀悦人心;
犹如青莲璀璨映,亦如祭火炽然明。注疏 1
211 “ 犹如燃烧的灯树,亦如虚空中的闪电;
犹如盛开的娑罗树王,我见到了世间导师。注疏 1
212 此龙象大雄,灭尽诸苦之牟尼;
得见此人者,解脱一切苦。
213 “ 我见过天中之天,便细察其相:
“ 他是佛陀,抑或不是?来,我且去见那位具眼者。”注疏 1
214 “ 于殊胜双足之上,显现千辐轮相;
见到他的相后,我确信断定他即是如来。注疏 1
215 “ 我拿起扫帚,在扫除之后,
我便采集鲜花,供养最胜佛陀。
216 “ 供养那位已渡暴流、无漏的佛陀后;
将鹿皮衣偏袒一肩,我稽首礼敬世间导师。
217 “ 以何等智慧,正自觉者无漏而住;
我将赞颂那智慧,请谛听我所说。
218 “ 你救拔了此世间,自生者、无量光者;”
他们得见您,便渡越了疑惑之流。注疏 1
219 “ 您是众生的导师、旗帜、幢与柱;
您是皈依处、依止处,是两足中的最胜者,是明灯。注疏 1
220 “ 大海之水,尚可以斗量尽;
却无法量尽您的一切知智。注疏 1
221 “ 能举起大地,置于秤盘上称量;
却依然无法把握你这位一切知者的智慧。注疏 1
222 “ 纵能以绳或指量尽虚空,
你的智,一切知者啊,亦无可测度。注疏 1
223 “ 大海之水,大地以及一切的结缚;
若与佛智相较,譬喻即不相应。注疏 1
224 凡天人共居之世间,心念流转者,
尽入你智慧罗网,具眼者啊。注疏 1
225 “ 你依所得之智,圆证无上菩提;
一切知者,你以彼智摧伏诸外道。注疏 1
226 诵此偈颂称扬已,苦行者名苏卢奇;
铺展羚羊皮于地,就地端然安坐之。注疏 1
227 八万四千由旬,深没大海之中;
高出其数亦然,是故名为山王。注疏 1
228 “ 须弥山如此高耸,其长与广,
纵使碎为微尘,数有万亿。注疏 1
229 “ 当(微尘)被计数至十万时,它们便渐次耗尽;
“ 然而你的遍知智,终究无法被度量。”注疏 1
230 “ 若有人以细密的网去围住水面,
“ 凡在水中的一切生灵,皆将被网所困。”注疏 1
231 “ 大雄!确实如此,种种外道,
堕入见的稠林,为执取所迷。注疏 1
232 “ 以你清净的智慧,无碍的眼,
这些陷于网中的人,无法超越你的智慧。注疏 1
233 “ 那时,世尊——无比见佛(Anomadassī) ,声名广大,
从定中出起,胜者环顾四方。注疏 1
234 “ 无比见牟尼的弟子,名唤尼沙婆。
为十万心寂静的如是者所围绕。注疏 1
235 “ 诸漏已尽、清净无染、具足六神通、安住禅那者相随,
他了知佛陀心意,前往世间导师处。注疏 1
236 “ 他们伫立虚空,对他右绕。
合掌礼敬后,降临于佛陀近处。注疏 1
237 “ 世尊无比见,世间最胜,人中牛王;
胜利者坐于比丘僧团中,展露微笑。注疏 1
238 “ 具足无比见佛的导师,他的侍者名婆楼那(Varuṇa) ;
他偏袒一肩,向世间导师请问:
239 “ 世尊,导师现此微笑,有何因缘?
“ 诸佛从不无因缘而现微笑。”
240 “ 无比见之世尊,世间最胜者、人中之牛王;
在比丘众中安坐后,宣说了这首偈颂:
241 “ 谁以鲜花供养我,并赞叹智慧,
我要称颂他,请你们听我说。注疏 1
242 “ 了知佛陀的言教后,一切天众皆来集;
“ 他们欲闻正法,来到正自觉者前。”
243 “ 在十方世界里,诸具大神力之天众,”
“ 他们欲闻正法,来到正自觉者前。”
244 “ 象兵、马兵、车兵、步兵,这四支军队;”
他们会永远围绕着我,这就是供养佛陀的果报。
245 六万伎乐齐鸣,华鼓庄严饰就;
恒常围绕承事于我,此即供佛之果报。
246 “ 一万六千位女子,种种妙好庄严,”
身着彩衣与璎珞,佩带宝珠与耳环。
247 “ 她们眉目修长,笑靥动人,仪态优美,腰身纤细;
他们会永远围绕着我,这就是供养佛陀的果报。
248 “ 百千劫中,于天界享受快乐;
将千度成为转轮王,于国土中为王。
249 “ 将千度成为天帝,统理天界;
地方王权广大,其数不可计量;
250 末后一生现前时,彼当受生人间;
有婆罗门女名曰沙利,将以其母腹怀持。注疏 1
251 “ 这位男子,将以母亲的名姓为世所知;
他将名为舍利弗(Sāriputta) ,成为智慧锐利者。
252 “ 舍弃八十俱胝,无所有而出家;
寻求寂静之境,将游行于此大地。
253 “ 于不可计量的未来劫,将生于甘蔗王(Okkāka) 族;
他以乔达摩(Gotama) 为姓,将成为世间的导师。注疏 1
254 “ 于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
名唤舍利弗,将成上首弟子。注疏 1
255 “ 这条巴吉拉提恒河(Gaṅgā) ,源自雪山而流出;
流向大海,令大海充盈。
256 “ 如是,舍利弗于自身三学而得自在;
以慧到达彼岸,能令有情皆得满足。
257 自雪山起,迄大海巨洋;
其中沙粒,算数不可穷尽。注疏 1
258 “ 然而,这些沙粒仍可无余地、如其数量而得计数;
然而,舍利弗的智慧,却不可测知。注疏 1
259 恒河之沙,纵以十万计亦有穷尽之时;
舍利弗之智慧,终无有尽头。注疏 1
260 大海波涛无数,称计终不可穷;
舍利弗之智慧,其边际亦复无尽。注疏 1
261 “ 已令正自觉者、释迦牛王乔达摩欢喜,
证得智慧巴拉密,他将成为上首弟子。注疏 1
262 “ 法轮已为释迦子、如是者所转;
他将如法随转,普降法雨。注疏 1
263 “ 遍知这一切,乔达摩,释迦族的牛王,
坐于比丘僧团之中,将(他)安立在最尊胜的位子上。注疏 1
264 “ 啊!对于无比见佛的导师,我所行的善业——
我因向他供养,故于一切方面到达彼岸。注疏 1
265 “ 于无量劫前所作之业,今于此处,为我显其果报;
我如飞箭般善得解脱,烧尽了一切烦恼。注疏 1
266 “ 寻求那无为、安隐不动的涅槃境界;”
我遍寻一切外道,流转于诸有之中。注疏 1
267 “ 犹如患病之人,寻求良药;
为从病中解脱,应遍寻整座森林。注疏 1
268 “ 寻求无为,寻求涅槃、不死之境;
我不间断地出家五百次,修习仙人之出家。注疏 1
269 “ 蓄着沉重的发髻,身披羚羊皮上衣;
到达神通巴拉密后,我前往梵天界。
270 “ 除胜者的教法外,外道别无清净。
一切有智的众生,皆在胜者的教法中得以清净。
271 此由自力所成,非从传闻而得;
为求无为之法,我曾遍游邪道。注疏 1
272 “ 犹如求取心材之人,砍断芭蕉而剖开;
在那当中,他找不到心材,因为它本来空无心材。注疏 1
273 “ 同样地,世间诸外道,执持种种见者众多;
他们于无为法空无所有,犹如芭蕉树没有心材。注疏 1
274 “ 于最后有到来时,我成为梵族眷属;
舍弃广大财富后,我出家而为无家者。巴利 注疏 1
‘‘Himavantassa avidūre, lambako nāma pabbato; Assamo sukato mayhaṃ, paṇṇasālā sumāpitā. ‘‘Uttānakūlā nadikā, supatitthā manoramā; Susuddhapuḷinākiṇṇā, avidūre mamassamaṃ. ‘‘Asakkharā apabbhārā, sādu appaṭigandhikā; Sandatī nadikā tattha, sobhayantā mamassamaṃ. ‘‘Kumbhīlā makarā cettha, susumārā ca kacchapā; Caranti nadiyā tattha, sobhayantā mamassamaṃ. ‘‘Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā muñjarohitā; Vaggaḷā papatāyantā, sobhayanti mamassamaṃ. ‘‘Ubho kūlesu nadiyā, pupphino phalino dumā; Ubhato abhilambantā, sobhayanti mamassamaṃ. ‘‘Ambā sālā ca tilakā, pāṭalī sinduvārakā ; Dibbagandhā sampavanti, pupphitā mama assame. ‘‘Campakā saḷalā nīpā , nāgapunnāgaketakā; Dibbagandhā sampavanti, pupphitā mama assame. ‘‘Atimuttā asokā ca, bhaginīmālā ca pupphitā; Aṅkolā bimbijālā ca, pupphitā mama assame. ‘‘Ketakā kandali ceva, godhukā tiṇasūlikā; Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ. ‘‘Kaṇikārā kaṇṇikā ca, asanā ajjunā bahū; Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ. ‘‘Punnāgā giripunnāgā, koviḷārā ca pupphitā; Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ. ‘‘Uddhālakā ca kuṭajā, kadambā vakulā bahū; Dibbagandhaṃ sampavantā, sobhayanti mamassamaṃ. ‘‘Āḷakā isimuggā ca, kadalimātuluṅgiyo; Gandhodakena saṃvaḍḍhā, phalāni dhārayanti te. ‘‘Aññe pupphanti padumā, aññe jāyanti kesarī; Aññe opupphā padumā, pupphitā taḷāke tadā. ‘‘Gabbhaṃ gaṇhanti padumā, niddhāvanti mulāḷiyo; Siṃghāṭipattamākiṇṇā, sobhanti taḷāke tadā. ‘‘Nayitā ambagandhī ca, uttalī bandhujīvakā; Dibbagandhā sampavanti, pupphitā taḷāke tadā. ‘‘Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā muñjarohitā; Saṃgulā maggurā ceva, vasanti taḷāke tadā. ‘‘Kumbhīlā susumārā ca, tantigāhā ca rakkhasā; Oguhā ajagarā ca, vasanti taḷāke tadā. ‘‘Pārevatā ravihaṃsā, cakkavākā nadīcarā; Kokilā sukasāḷikā, upajīvanti taṃ saraṃ. ‘‘Kukkutthakā kuḷīrakā, vane pokkharasātakā; Dindibhā suvapotā ca, upajīvanti taṃ saraṃ. ‘‘Haṃsā koñcā mayūrā ca, kokilā tambacūḷakā ; Pampakā jīvaṃjīvā ca, upajīvanti taṃ saraṃ. ‘‘Kosikā poṭṭhasīsā ca, kurarā senakā bahū; Mahākāḷā ca sakuṇā, upajīvanti taṃ saraṃ. ‘‘Pasadā ca varāhā ca, camarā gaṇḍakā bahū ; Rohiccā sukapotā ca, upajīvanti taṃ saraṃ. ‘‘Sīhabyagghā ca dīpī ca, acchakokataracchakā; Tidhā pabhinnamātaṅgā, upajīvanti taṃ saraṃ. ‘‘Kinnarā vānarā ceva, athopi vanakammikā; Cetā ca luddakā ceva, upajīvanti taṃ saraṃ. ‘‘Tindukāni piyālāni, madhukā kāsumārayo ; Dhuvaṃ phalāni dhārenti, avidūre mamassamaṃ. ‘‘Kosambā saḷalā nimbā , sāduphalasamāyutā; Dhuvaṃ phalāni dhārenti, avidūre mamassamaṃ. ‘‘Harītakā āmalakā, ambajambuvibhītakā; Kolā bhallātakā billā, phalāni dhārayanti te. ‘‘Āluvā ca kaḷambā ca, biḷālītakkaḷāni ca; Jīvakā sutakā ceva, bahukā mama assame. ‘‘Assamassāvidūramhi, taḷākāsuṃ sunimmitā; Acchodakā sītajalā, supatitthā manoramā. ‘‘Padumuppalasañchannā , puṇḍarīkasamāyutā; Mandālakehi sañchannā, dibbagandho pavāyati. ‘‘Evaṃ sabbaṅgasampanne, pupphite phalite vane; Sukate assame ramme, viharāmi ahaṃ tadā. ‘‘Sīlavā vatasampanno , jhāyī jhānarato sadā; Pañcābhiññābalappatto, suruci nāma tāpaso. ‘‘Catuvīsasahassāni, sissā mayhaṃ upaṭṭhahu; Sabbeva brāhmaṇā ete, jātimanto yasassino. ‘‘Lakkhaṇe itihāse ca, sanighaṇṭusakeṭubhe; Padakā veyyākaraṇā, sadhamme pāramiṃ gatā. ‘‘Uppātesu nimittesu, lakkhaṇesu ca kovidā; Pathabyā bhūmantalikkhe, mama sissā susikkhitā. ‘‘Appicchā nipakā ete, appāhārā alolupā; Lābhālābhena santuṭṭhā, parivārenti maṃ sadā. ‘‘Jhāyī jhānaratā dhīrā, santacittā samāhitā; Ākiñcaññaṃ patthayantā, parivārenti maṃ sadā. ‘‘Abhiññāpāramippattā, pettike gocare ratā; Antalikkhacarā dhīrā, parivārenti maṃ sadā. ‘‘Saṃvutā chasu dvāresu, anejā rakkhitindriyā; Asaṃsaṭṭhā ca te dhīrā, mama sissā durāsadā. ‘‘Pallaṅkena nisajjāya, ṭhānacaṅkamanena ca; Vītināmenti te rattiṃ, mama sissā durāsadā. ‘‘Rajanīye na rajjanti, dussanīye na dussare; Mohanīye na muyhanti, mama sissā durāsadā. ‘‘Iddhiṃ vīmaṃsamānā te, vattanti niccakālikaṃ; Pathaviṃ te pakampenti, sārambhena durāsadā. ‘‘Kīḷamānā ca te sissā, kīḷanti jhānakīḷitaṃ; Jambuto phalamānenti, mama sissā durāsadā. ‘‘Aññe gacchanti goyānaṃ, aññe pubbavidehakaṃ ; Aññe ca uttarakuruṃ, esanāya durāsadā. ‘‘Purato pesenti khāriṃ, pacchato ca vajanti te; Catuvīsasahassehi, chāditaṃ hoti ambaraṃ. ‘‘Aggipākī anaggī ca, dantodukkhalikāpi ca; Asmena koṭṭitā keci, pavattaphalabhojanā. ‘‘Udakorohaṇā keci, sāyaṃ pāto sucīratā; Toyābhisecanakarā, mama sissā durāsadā. ‘‘Parūḷhakacchanakhalomā, paṅkadantā rajassirā; Gandhitā sīlagandhena, mama sissā durāsadā. ‘‘Pātova sannipatitvā, jaṭilā uggatāpanā; Lābhālābhaṃ pakittetvā, gacchanti ambare tadā. ‘‘Etesaṃ pakkamantānaṃ, mahāsaddo pavattati; Ajinacammasaddena, muditā honti devatā. ‘‘Disodisaṃ pakkamanti, antalikkhacarā isī; Sake balenupatthaddhā, te gacchanti yadicchakaṃ. ‘‘Pathavīkampakā ete, sabbeva nabhacārino; Uggatejā duppasahā, sāgarova akhobhiyā. ‘‘Ṭhānacaṅkamino keci, keci nesajjikā isī; Pavattabhojanā keci, mama sissā durāsadā. ‘‘Mettāvihārino ete, hitesī sabbapāṇinaṃ; Anattukkaṃsakā sabbe, na te vambhenti kassaci. ‘‘Sīharājāvasambhītā, gajarājāva thāmavā; Durāsadā byagghāriva, āgacchanti mamantike. ‘‘Vijjādharā devatā ca, nāgagandhabbarakkhasā; Kumbhaṇḍā dānavā garuḷā, upajīvanti taṃ saraṃ. ‘‘Te jaṭākhāribharitā, ajinuttaravāsanā; Antalikkhacarā sabbe, upajīvanti taṃ saraṃ. ‘‘Sadānucchavikā ete, aññamaññaṃ sagāravā; Catubbīsasahassānaṃ, khipitasaddo na vijjati. ‘‘Pāde pādaṃ nikkhipantā, appasaddā susaṃvutā; Upasaṅkamma sabbeva , sirasā vandare mamaṃ. ‘‘Tehi sissehi parivuto, santehi ca tapassibhi; Vasāmi assame tattha, jhāyī jhānarato ahaṃ. ‘‘Isīnaṃ sīlagandhena, pupphagandhena cūbhayaṃ; Phalīnaṃ phalagandhena, gandhito hoti assamo. ‘‘Rattindivaṃ na jānāmi, arati me na vijjati; Sake sisse ovadanto, bhiyyo hāsaṃ labhāmahaṃ. ‘‘Pupphānaṃ pupphamānānaṃ, phalānañca vipaccataṃ; Dibbagandhā pavāyanti, sobhayantā mamassamaṃ. ‘‘Samādhimhā vuṭṭhahitvā, ātāpī nipako ahaṃ; Khāribhāraṃ gahetvāna, vanaṃ ajjhogahiṃ ahaṃ. ‘‘Uppāte supine cāpi, lakkhaṇesu susikkhito; Pavattamānaṃ mantapadaṃ, dhārayāmi ahaṃ tadā. ‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho; Vivekakāmo sambuddho, himavantamupāgami. ‘‘Ajjhogāhetvā himavantaṃ, aggo kāruṇiko muni; Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo. ‘‘Tamaddasāhaṃ sambuddhaṃ, sappabhāsaṃ manoramaṃ; Indīvaraṃva jalitaṃ, ādittaṃva hutāsanaṃ. ‘‘Jalantaṃ dīparukkhaṃva, vijjutaṃ gagaṇe yathā; Suphullaṃ sālarājaṃva, addasaṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Ayaṃ nāgo mahāvīro, dukkhassantakaro muni; Imaṃ dassanamāgamma, sabbadukkhā pamuccare. ‘‘Disvānāhaṃ devadevaṃ, lakkhaṇaṃ upadhārayiṃ; Buddho nu kho na vā buddho, handa passāmi cakkhumaṃ. ‘‘Sahassārāni cakkāni, dissanti caraṇuttame; Lakkhaṇānissa disvāna, niṭṭhaṃ gacchiṃ tathāgate. ‘‘Sammajjaniṃ gahetvāna, sammajjitvānahaṃ tadā; Atha pupphe samānetvā, buddhaseṭṭhaṃ apūjayiṃ. ‘‘Pūjayitvāna taṃ buddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ; Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, namassiṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Yena ñāṇena sambuddho, viharati anāsavo; Taṃ ñāṇaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato. ‘‘‘Samuddharasimaṃ lokaṃ, sayambhū amitodaya; Tava dassanamāgamma, kaṅkhāsotaṃ taranti te. ‘‘‘Tuvaṃ satthā ca ketu ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ; Parāyaṇo patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo. ‘‘‘Sakkā samudde udakaṃ, pametuṃ āḷhakena vā; Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave. ‘‘‘Dhāretuṃ pathaviṃ sakkā, ṭhapetvā tulamaṇḍale; Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā dharetave. ‘‘‘Ākāso minituṃ sakkā, rajjuyā aṅgulena vā; Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave. ‘‘‘Mahāsamudde udakaṃ, pathavī cākhilā jaṭaṃ ; Buddhañāṇaṃ upādāya, upamāto na yujjare. ‘‘‘Sadevakassa lokassa, cittaṃ yesaṃ pavattati; Antojālīkatā ete, tava ñāṇamhi cakkhuma. ‘‘‘Yena ñāṇena pattosi, kevalaṃ bodhimuttamaṃ; Tena ñāṇena sabbaññu, maddasī paratitthiye’. ‘‘Imā gāthā thavitvāna, suruci nāma tāpaso; Ajinaṃ pattharitvāna, pathaviyaṃ nisīdi so. ‘‘Cullāsītisahassāni, ajjhogāḷho mahaṇṇave; Accugato tāvadeva, girirājā pavuccati. ‘‘Tāva accuggato neru, āyato vitthato ca so; Cuṇṇito aṇubhedena, koṭisatasahassaso . ‘‘Lakkhe ṭhapiyamānamhi, parikkhayamagacchatha; Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave. ‘‘Sukhumacchikena jālena, udakaṃ yo parikkhipe; Ye keci udake pāṇā, antojālīkatā siyuṃ. ‘‘Tatheva hi mahāvīra, ye keci puthutitthiyā; Diṭṭhigahanapakkhandā , parāmāsena mohitā. ‘‘Tava suddhena ñāṇena, anāvaraṇadassinā; Antojālīkatā ete, ñāṇaṃ te nātivattare. ‘‘Bhagavā tamhi samaye, anomadassī mahāyaso; Vuṭṭhahitvā samādhimhā, disaṃ olokayī jino. ‘‘Anomadassimunino, nisabho nāma sāvako; Parivuto satasahassehi, santacittehi tādibhi. ‘‘Khīṇāsavehi suddhehi, chaḷabhiññehi jhāyibhi; Cittamaññāya buddhassa, upesi lokanāyakaṃ. ‘‘Antalikkhe ṭhitā tattha, padakkhiṇamakaṃsu te; Namassantā pañjalikā, otaruṃ buddhasantike. ‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho; Bhikkhusaṅghe nisiditvā, sitaṃ pātukarī jino. ‘‘Varuṇo nāmupaṭṭhāko, anomadassissa satthuno; Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, apucchi lokanāyakaṃ. ‘‘‘Ko nu kho bhagavā hetu, sitakammassa satthuno; Na hi buddhā ahetūhi, sitaṃ pātukaronti te’. ‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho; Bhikkhumajjhe nisīditvā, imaṃ gāthaṃ abhāsatha. ‘‘‘Yo maṃ pupphena pūjesi, ñāṇañcāpi anutthavi; Tamahaṃ kittayissāmi, suṇotha mama bhāsato. ‘‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgatā; Saddhammaṃ sotukāmā te, sambuddhamupasaṅkamuṃ. ‘‘‘Dasasu lokadhātūsu, devakāyā mahiddhikā; Saddhammaṃ sotukāmā te, sambuddhamupasaṅkamuṃ. ‘‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī; Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘‘Saṭṭhitūriyasahassāni, bheriyo samalaṅkatā; Upaṭṭhissantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘‘Soḷasitthisahassāni, nāriyo samalaṅkatā; Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā. ‘‘‘Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā; Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘‘Kappasatasahassāni, devaloke ramissati; Sahassakkhattuṃ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissati. ‘‘‘Sahassakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati; Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ . ‘‘‘Pacchime bhavasampatte , manussattaṃ gamissati; Brāhmaṇī sāriyā nāma, dhārayissati kucchinā. ‘‘‘Mātuyā nāmagottena, paññāyissatiyaṃ naro; Sāriputtoti nāmena, tikkhapañño bhavissati. ‘‘‘Asītikoṭī chaḍḍetvā, pabbajissatikiñcano; Gavesanto santipadaṃ, carissati mahiṃ imaṃ. ‘‘‘Apparimeyye ito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Sāriputtoti nāmena, hessati aggasāvako. ‘‘‘Ayaṃ bhāgīrathī gaṅgā, himavantā pabhāvitā; Mahāsamuddamappeti, tappayantī mahodadhiṃ . ‘‘‘Tathevāyaṃ sāriputto, sake tīsu visārado; Paññāya pāramiṃ gantvā, tappayissati pāṇine . ‘‘‘Himavantamupādāya, sāgarañca mahodadhiṃ; Etthantare yaṃ pulinaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ. ‘‘‘Tampi sakkā asesena, saṅkhātuṃ gaṇanā yathā; Na tveva sāriputtassa, paññāyanto bhavissati. ‘‘‘Lakkhe ṭhapiyamānamhi, khīye gaṅgāya vālukā; Na tveva sāriputtassa, paññāyanto bhavissati. ‘‘‘Mahāsamudde ūmiyo, gaṇanāto asaṅkhiyā; Tatheva sāriputtassa, paññāyanto na hessati. ‘‘‘Ārādhayitvā sambuddhaṃ, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ; Paññāya pāramiṃ gantvā, hessati aggasāvako. ‘‘‘Pavattitaṃ dhammacakkaṃ, sakyaputtena tādinā; Anuvattessati sammā, vassento dhammavuṭṭhiyo. ‘‘‘Sabbametaṃ abhiññāya, gotamo sakyapuṅgavo; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, aggaṭṭhāne ṭhapessati’. ‘‘Aho me sukataṃ kammaṃ, anomadassissa satthuno; Yassāhaṃ kāraṃ katvāna, sabbattha pāramiṃ gato. ‘‘Aparimeyye kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha; Sumutto saravegova, kilese jhāpayiṃ ahaṃ. ‘‘Asaṅkhataṃ gavesanto, nibbānaṃ acalaṃ padaṃ; Vicinaṃ titthiye sabbe, esāhaṃ saṃsariṃ bhave. ‘‘Yathāpi byādhito poso, pariyeseyya osadhaṃ; Vicineyya vanaṃ sabbaṃ, byādhito parimuttiyā. ‘‘Asaṅkhataṃ gavesanto, nibbānaṃ amataṃ padaṃ; Abbokiṇṇaṃ pañcasataṃ, pabbajiṃ isipabbajaṃ. ‘‘Jaṭābhārena bharito, ajinuttaranivāsano; Abhiññāpāramiṃ gantvā, brahmalokaṃ agacchihaṃ. ‘‘Natthi bāhirake suddhi, ṭhapetvā jinasāsanaṃ; Ye keci buddhimā sattā, sujjhanti jinasāsane. ‘‘Attakāramayaṃ etaṃ, nayidaṃ itihītihaṃ; Asaṅkhataṃ gavesanto, kutitthe sañcariṃ ahaṃ. ‘‘Yathā sāratthiko poso, kadaliṃ chetvāna phālaye; Na tattha sāraṃ vindeyya, sārena rittako hi so. ‘‘Tatheva titthiyā loke, nānādiṭṭhī bahujjanā; Asaṅkhatena rittāse, sārena kadalī yathā. ‘‘Pacchime bhavasampatte, brahmabandhu ahosahaṃ; Mahābhogaṃ chaḍḍetvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
275 “ 他是一位诵习者、持咒者,通达三吠陀;”
有位名为桑恰亚(Sañcaya) 的婆罗门,我依止他而住。注疏 1
276 “ 大雄,您有位弟子,名为婆罗门阿萨吉(Assaji) ;
他威光炽盛,难以靠近,那时正为托钵而行。注疏 1
277 “ 我见到了那位具足智慧的牟尼,于寂静中入定;
心寂静的大龙,犹如盛开的莲华(Paduma) 。注疏 1
278 “ 我见到他时,心生此念:这是一位善自调御、心意清净者;”
“ 这位如牛王般殊胜的勇士,必将成为阿拉汉。”注疏 1
279 “ 他威仪安详令人悦意,容貌端正,善自收摄;
“ 依最上调御而得调伏者,将成为见不死者。”注疏 1
280 “ 我何不向这位心意满足者,请问最上义?
“ 他受问之后便会为我解说,那时我再反问。”注疏 1
281 “ 当他为乞食而行时,我便跟随于后;
“ 等候着机会,请问那不死之境。”注疏 1
282 “ 当他行至街巷中时,我上前询问;
“ 勇士,你是何族姓?尊者,你是谁的弟子?”注疏 1
283 “ 他被我问而作答,犹如无所畏惧的狮子;
“ 贤友,佛陀出现于世间,我是他的弟子。”
284 “ 大雄之裔、大名闻者啊,佛陀之教法究竟如何?
尊者,请善为我宣说。”注疏 1
285 我问彼已,彼为我说一切甚深微妙之语;
斯语能断渴爱之箭,尽除一切众苦。注疏 1
286 “ 诸法从因生,如来说其因;
诸法灭亦然,大沙门如是说。”注疏 1
287 “ 问题得到解答之时,我即证得初果;
听闻胜者的教法后,我成为离尘离垢者。注疏 1
288 “ 听闻牟尼的言语,得见最上法;
我通达正法,而说此偈。
289 ‘ 若此即是法,纵仅如此,便成无苦无忧之处;
此境于过去百千劫中,未曾得见。’注疏 1
290 “ 我寻求法时,曾游走于种种邪途;
我的目标已经达成,现在正是我不放逸之时。注疏 1
291 “ 阿萨吉令我满足,我证得了不动之地;
为寻同伴,我来到苦行林。注疏 1
292 “ 远远望见我后,我那善学的同伴,
威仪具足,说出此言:注疏 1
293 “ 你面容明净,正显出牟尼之相;
你可已证得甘露,那涅槃不动之境?注疏 1
294 “ 你来时容光焕发,仿佛已证不动者。
婆罗门,你已调伏,能调伏应调伏者,得寂静。注疏 1
295 “ 我已证得不死,能拔除忧愁之箭;
你也将证得它,我们同往佛陀之处。注疏 1
296 他应诺说:“萨度(sādhu,古译:善哉) !”他是我善学的同伴;
手牵着手,来到你的面前。
297 “ 我们二人都将在释迦子你面前出家;
依止你的教法,我们安住于无漏。
298 “ 目犍连以神通为最胜,我以智慧达于彼岸;
我们二人和合,令教法光显。
299 “ 我的心愿未竟,徘徊于邪道;
得见您的容颜,我的心愿当下圆满。注疏 1
300 “ 依止大地,树木随季开花;
天香流散,令一切有情欢喜。注疏 1
301 “ 我亦如是,大雄,释迦子,大名声者,
安住于你的教法,我将应时绽放。注疏 1
302 “ 寻求那能解脱有与轮回的解脱之花;
得此解脱之花,我令一切众生满足。注疏 1
303 “ 在佛陀的国土中,除了大牟尼,
具眼者啊!在智慧上,无人能与你的儿子相比。注疏 1
304 “ 你的弟子们善受调伏,僧众善学善修,
他们已调伏于无上调御,恒常围绕于你。
305 “ 那些乐于禅那的禅修者、贤智者,心寂静、得定之人,
诸牟尼、具足牟尼法者,恒常围绕着你。
306 “ 少欲、审慎、智慧坚定,少食、远离贪著,
于得失皆能知足者,恒常围绕于你。
307 “ 林居者、头陀行者、禅修者、纳粗衣者;
乐远离的贤者,恒常围绕于你。
308 “ 入道者、住果者、有学与具足果者;
希求最上义者,常恒围绕着你。注疏 1
309 入流者清净无垢,以及一来圣者;
不来者与阿拉汉,恒常围绕于你。
310 “ 善巧于念处,乐修觉支;
你的弟子这般众多,常随围绕于你。注疏 1
311 “ 善巧于诸神足,乐于修定,
精勤于正勤,他们恒常围绕于你;
312 “ 具足三明与六神通,已达神通的圆满;
已达慧之圆满,他们恒常环绕于您。
313 “ 大雄,您的这些弟子善受教导;
不可攻克、威德炽盛,他们恒常环绕于您。
314 “ 为这些自制、苦行的弟子所围绕;”
如狮王般无畏,又如月王般辉耀。注疏 1
315 “ 依止于大地,地生者得以生长;
它们生长得茂盛繁密,并展示其果实。注疏 1
316 “ 释迦子,大名闻者,你犹如大地;
彼等依教法安立而住,即获不死之果。
317 信度河(Sindhu) 、萨罗萨伐底河(Sarassatī) ,并旃陀跋伽诸河;
恒河、耶牟那河(Yamunā) ,萨罗浮河(Sarabhū) ,还有摩醯大河。注疏 1
318 “ 当这些河流奔腾汇合时,大海容纳它们;
舍弃原来名字,便称为海洋。注疏 1
319 “ 同样地,这四种姓,在您座下出家之后;
舍弃原来名字,便称为佛子。注疏 1
320 “ 犹如无垢的月轮,游于虚空界;
于世间一切星宿中,以其光明映彻超胜。注疏 1
321 “ 正是如此,大雄啊,你为诸天神与人众所围绕;
你超越这一切,恒常照耀。注疏 1
322 “ 从深处涌起的波浪,不会越过海岸;”
诸浪触岸悉破碎,纷然四散;注疏 1
323 世间外道亦复然,执种种见之群生。
欲宣法者终莫能逾彼牟尼,注疏 1
324 若彼来至汝前,具眼者,当以论辩相酬答。
一旦来到你面前,他们便如同粉碎了一样。注疏 1
325 “ 犹如生于水中的众多白莲与红莲,
既为水所染污,又为泥淖所染污。注疏 1
326 “ 同样地,众多有情,生于世间,而得增长;
为贪欲与嗔恨所恼,犹如泥中的睡莲。注疏 1
327 “ 犹如莲花,生于水中,于水中生长;
它不为水所染着,(此花)确实清净。注疏 1
328 “ 同样地,您这大雄,生于世间的大牟尼;
您不为世间所染着,犹如莲花不染于水。
329 “ 犹如在宜人的月份,众多水生花盛开;
彼等不逾此月,斯月正是花开之时。注疏 1
330 大雄啊,你亦如是,以解脱而盛开。
他们不违越教诫,犹如水生的莲花。注疏 1
331 “ 娑罗王树繁花盛开,散发天香;
为众娑罗树所围绕,犹如娑罗王树般辉耀;
332 大雄啊,您亦复如是,以佛智绽放光华。
为比丘僧团所围绕,您如娑罗树王般威光赫奕。
333 犹如雪山,乃一切众生药草之源。
即是诸龙、阿修罗与天人的居处。注疏 1
334 “ 同样地,大雄,您犹如众生之药草;
三明及六通,已达神通之彼岸。注疏 1
335 “ 大雄!那些受你这位悲悯者教导的人们,
以法喜为乐,安住于你的教法。
336 “ 犹如兽王狮子,从住处出来,
遍观四方,
发出三声吼叫。
337 兽王一声吼,众兽皆惊惶;
此狮本贵种,恒令群畜怖。
338 “ 大雄!当您发出吼声,大地为之震动;
堪受教化者觉悟,魔众惊怖。
339 “ 一切外道皆惊惶怖畏,大牟尼,当您作狮子吼之时;
如乌鸦之军被驱散四散,又如群鹿被狮子所惊骇。
340 “ 世间凡有徒众者,即被世人称为导师——
他们向大众宣说辗转相承之法。
341 大雄啊,你未曾这样为众生说法;
亲自觉证诸谛,圆满具足菩提分法。
342 了知众生乐欲与随眠,明辨诸根之强弱利钝;
知堪能不堪能者已,如大云雷鸣,震响法音。注疏 1
343 “ 安坐的会众遍满至铁围山之边际,
他们审察种种见解,以断除疑惑。注疏 1
344 “ 牟尼善巧于譬喻,了知一切众生心,
只说一个问题,便能断除有情的疑惑。注疏 1
345 “ 纵使大地遍满伍巴帝萨(Upatissa) 般的圣者,
他们皆合掌,礼赞世间导师。注疏 1
346 “ 纵使以种种方式赞颂一劫,
人们无法测量,如来是不可称量的。注疏 1
347 “ 正如凭我自己的力量,我已称扬了胜者;
纵使赞颂无数劫,也当如此赞颂。注疏 1
348 “ 若有天人或人,善学之士,
试图测度,他唯有徒生疲惫。注疏 1
349 “ 释迦子,大名闻者,安住于您的教法,
抵达慧之彼岸,我安住于无漏。
350 “ 我摧伏诸外道,推转胜者之教;
今日于释迦子的教法中,为法军之将。注疏 1
351 “ 于无量劫前所作之业,今于此处,为我显其果报;
犹如善射者之疾箭,烧尽我诸烦恼。
352 “ 若有人常以头顶负重担,
他因重担而痛苦,如此被诸重担所压。注疏 1
353 “ 为三火所燃烧,我轮回于诸有;
为有之重担所迫,犹如背负高山。注疏 1
354 “ 重担已卸,诸有已被我根除;
于释迦子的教法中,一切应作皆已作。注疏 1
355 “ 在佛陀的领域之中,除却释迦族的至胜者,
我于智慧最为殊胜,无有与我相等者。注疏 1
356 “ 我于定极为善巧,已至神通彼岸;
若我今日欲,便能化现千身。注疏 1
357 “ 大牟尼于次第住已得自在,
他为我讲述了教法,灭尽(定)是我的卧处。
358 “ 我的天眼清净,我善巧于定;
精勤于正勤,以修习觉支为乐。
359 “ 凡声闻所应证得的,我皆已成就;
除世间导师外,无有与我同等者。
360 “ 我善巧于诸等至,于禅那与解脱速疾证得;
我以修习觉支为乐,已抵达声闻德之彼岸。注疏 1
361 普萨尊者(Phussā) 虽仅具声闻之德,犹以智慧荷负极净重担;
其心为信所摄持,恒常安住于诸同梵行者之中。
362 “ 如蛇已除毒,如牛已断角;
如已弃舍慢与骄,我以尊重与恭敬进入僧团。注疏 1
363 若我智慧具形色,大地亦难与齐等;
此乃赞颂无比见佛之智的果报。注疏 1
364 “ 法轮已为释迦子、如是者所转;
我如理随转法轮,此是赞颂智慧的果报。注疏 1
365 “ 愿怀恶欲、懈怠、精进下劣之人,任何时候都不与我为伍;
愿寡闻、无恭敬之人,无论何处都不与我相聚。注疏 1
366 “ 多闻且具慧,于诸戒善住;
专修心寂止,愿(他)被奉戴于我头顶之上。注疏 1
367 “ 诸位贤者,我今对在场诸众说:
应少欲知足,恒为禅修者,常乐禅那。注疏 1
368 “ 我最初见到他时,便离尘无垢;
他是我的导师——那位贤智者,名为阿萨吉的声闻。注疏 1
369 “ 今日,我凭他的威力,成为法之大将;
于一切处达至圆满,我安住于无漏。注疏 1
370 “ 我的老师,是名为阿萨吉的声闻;
无论他住在何方,我便以头朝向那一方而卧。注疏 1
371 “ 忆念了我的业之后,乔达摩,那位释迦族的雄杰,
在比丘僧团中坐下后,将我安置于最上之位。注疏 1
373 得至最胜佛前,于我真为善来;
三明已然证得,佛陀之教已奉行。
374 “ 四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”巴利 注疏 1
‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū; Brāhmaṇo sañcayo nāma, tassa mūle vasāmahaṃ. ‘‘Sāvako te mahāvīra, assaji nāma brāhmaṇo; Durāsado uggatejo, piṇḍāya caratī tadā. ‘‘Tamaddasāsiṃ sappaññaṃ, muniṃ mone samāhitaṃ; Santacittaṃ mahānāgaṃ, suphullaṃ padumaṃ yathā. ‘‘Disvā me cittamuppajji, sudantaṃ suddhamānasaṃ; Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ, arahāyaṃ bhavissati. ‘‘Pāsādiko iriyati, abhirūpo susaṃvuto; Uttame damathe danto, amatadassī bhavissati. ‘‘Yaṃnūnāhaṃ uttamatthaṃ, puccheyyaṃ tuṭṭhamānasaṃ; So me puṭṭho kathessati, paṭipucchāmahaṃ tadā. ‘‘Piṇḍapātaṃ carantassa, pacchato agamāsahaṃ; Okāsaṃ paṭimānento, pucchituṃ amataṃ padaṃ. ‘‘Vīthintare anuppattaṃ, upagantvāna pucchahaṃ; ‘Kathaṃ gottosi tvaṃ vīra, kassa sissosi mārisa’. ‘‘So me puṭṭho viyākāsi, asambhītova kesarī; ‘Buddho loke samuppanno, tassa sissomhi āvuso’. ‘‘‘Kīdisaṃ te mahāvīra, anujāta mahāyasa; Buddhassa sāsanaṃ dhammaṃ, sādhu me kathayassu bho’. ‘‘So me puṭṭho kathī sabbaṃ, gambhīraṃ nipuṇaṃ padaṃ; Taṇhāsallassa hantāraṃ, sabbadukkhāpanūdanaṃ. ‘‘‘Ye dhammā hetuppabhavā, tesaṃ hetuṃ tathāgato āha; Tesañca yo nirodho, evaṃ vādī mahāsamaṇo’. ‘‘Sohaṃ vissajjite pañhe, paṭhamaṃ phalamajjhagaṃ; Virajo vimalo āsiṃ, sutvāna jinasāsanaṃ. ‘‘Sutvāna munino vākyaṃ, passitvā dhammamuttamaṃ; Pariyogāḷhasaddhammo, imaṃ gāthamabhāsahaṃ. ‘‘‘Eseva dhammo yadi tāvadeva, paccabyathapadamasokaṃ; Adiṭṭhaṃ abbhatītaṃ, bahukehi kappanahutehi’. ‘‘Svāhaṃ dhammaṃ gavesanto, kutitthe sañcariṃ ahaṃ; So me attho anuppatto, kālo me nappamajjituṃ. ‘‘Tositohaṃ assajinā, patvāna acalaṃ padaṃ; Sahāyakaṃ gavesanto, assamaṃ agamāsahaṃ. ‘‘Dūratova mamaṃ disvā, sahāyo me susikkhito; Iriyāpathasampanno , idaṃ vacanamabravi. ‘‘‘Pasannamukhanettosi, munibhāvova dissati; Amatādhigato kacci, nibbānamaccutaṃ padaṃ. ‘‘‘Subhānurūpo āyāsi, āneñjakārito viya; Dantova dantadamatho , upasantosi brāhmaṇa. ‘‘‘Amataṃ mayādhigataṃ, sokasallāpanūdanaṃ; Tvampi taṃ adhigacchesi , gacchāma buddhasantikaṃ’. ‘‘Sādhūti so paṭissutvā, sahāyo me susikkhito; Hatthena hatthaṃ gaṇhitvā, upagamma tavantikaṃ. ‘‘Ubhopi pabbajissāma, sakyaputta tavantike; Tava sāsanamāgamma, viharāma anāsavā. ‘‘Kolito iddhiyā seṭṭho, ahaṃ paññāya pārago; Ubhova ekato hutvā, sāsanaṃ sobhayāmase. ‘‘Apariyositasaṅkappo , kutitthe sañcariṃ ahaṃ; Tava dassanamāgamma, saṅkappo pūrito mama. ‘‘Pathaviyaṃ patiṭṭhāya, pupphanti samaye dumā; Dibbagandhā sampavanti, tosenti sabbapāṇinaṃ. ‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, sakyaputta mahāyasa; Sāsane te patiṭṭhāya, samayesāmi pupphituṃ. ‘‘Vimuttipupphaṃ esanto, bhavasaṃsāramocanaṃ; Vimuttipupphalābhena, tosemi sabbapāṇinaṃ. ‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvāna mahāmuniṃ; Paññāya sadiso natthi, tava puttassa cakkhuma. ‘‘Suvinītā ca te sissā, parisā ca susikkhitā; Uttame damathe dantā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Jhāyī jhānaratā dhīrā, santacittā samāhitā; Munī moneyyasampannā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Appicchā nipakā dhīrā, appāhārā alolupā; Lābhālābhena santuṭṭhā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Āraññikā dhutaratā, jhāyino lūkhacīvarā; Vivekābhiratā dhīrā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Paṭipannā phalaṭṭhā ca, sekhā phalasamaṅgino; Āsīsakā uttamatthaṃ, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Sotāpannā ca vimalā, sakadāgāmino ca ye; Anāgāmī ca arahā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Satipaṭṭhānakusalā, bojjhaṅgabhāvanāratā; Sāvakā te bahū sabbe, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Iddhipādesu kusalā, samādhibhāvanāratā; Sammappadhānānuyuttā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Tevijjā chaḷabhiññā ca, iddhiyā pāramiṃ gatā; Paññāya pāramiṃ pattā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Edisā te mahāvīra, tava sissā susikkhitā; Durāsadā uggatejā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Tehi sissehi parivuto, saññatehi tapassibhi; Migarājāvasambhīto, uḷurājāva sobhasi. ‘‘Pathaviyaṃ patiṭṭhāya, ruhanti dharaṇīruhā; Vepullataṃ pāpuṇanti, phalañca dassayanti te. ‘‘Pathavīsadiso tvaṃsi, sakyaputta mahāyasa; Sāsane te patiṭṭhāya, labhanti amataṃ phalaṃ. ‘‘Sindhu sarassatī ceva, nadiyo candabhāgikā; Gaṅgā ca yamunā ceva, sarabhū ca atho mahī. ‘‘Etāsaṃ sandamānānaṃ, sāgaro sampaṭicchati; Jahanti purimaṃ nāmaṃ, sāgaroteva ñāyati. ‘‘Tathevime catubbaṇṇā, pabbajitvā tavantike; Jahanti purimaṃ nāmaṃ, buddhaputtāti ñāyare. ‘‘Yathāpi cando vimalo, gacchaṃ ākāsadhātuyā; Sabbe tāragaṇe loke, ābhāya atirocati. ‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, parivuto devamānuse; Ete sabbe atikkamma, jalasi sabbadā tuvaṃ. ‘‘Gambhīre uṭṭhitā ūmī, na velamativattare; Sabbā velaṃva phusanti , sañcuṇṇā vikiranti tā. ‘‘Tatheva titthiyā loke, nānādiṭṭhī bahujjanā; Dhammaṃ vāditukāmā te, nātivattanti taṃ muniṃ. ‘‘Sace ca taṃ pāpuṇanti, paṭivādehi cakkhuma; Tavantikaṃ upāgantvā, sañcuṇṇāva bhavanti te. ‘‘Yathāpi udake jātā, kumudā mandālakā bahū; Upalimpanti toyena, kaddamakalalena ca. ‘‘Tatheva bahukā sattā, loke jātā virūhare; Aṭṭitā rāgadosena, kaddame kumudaṃ yathā. ‘‘Yathāpi padumaṃ jalajaṃ, jalamajjhe virūhati; Na so limpati toyena, parisuddho hi kesarī. ‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, loke jāto mahāmuni; Nopalimpasi lokena, toyena padumaṃ yathā. ‘‘Yathāpi rammake māse, bahū pupphanti vārijā; Nātikkamanti taṃ māsaṃ, samayo pupphanāya so. ‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, pupphito te vimuttiyā; Sāsanaṃ nātivattanti, padumaṃ vārijaṃ yathā. ‘‘Supupphito sālarājā, dibbagandhaṃ pavāyati; Aññasālehi parivuto, sālarājāva sobhati. ‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, buddhañāṇena pupphito; Bhikkhusaṅghaparivuto, sālarājāva sobhasi. ‘‘Yathāpi selo himavā, osadho sabbapāṇinaṃ; Nāgānaṃ asurānañca, devatānañca ālayo. ‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, osadho viya pāṇinaṃ; Tevijjā chaḷabhiññā ca, iddhiyā pāramiṃ gatā. ‘‘Anusiṭṭhā mahāvīra, tayā kāruṇikena te; Ramanti dhammaratiyā, vasanti tava sāsane. ‘‘Migarājā yathā sīho, abhinikkhamma āsayā; Catuddisānuviloketvā , Tikkhattuṃ abhinādati. ‘‘Sabbe migā uttasanti, migarājassa gajjato; Tathā hi jātimā eso, pasū tāseti sabbadā. ‘‘Gajjato te mahāvīra, vasudhā sampakampati; Bodhaneyyāvabujjhanti, tasanti mārakāyikā. ‘‘Tasanti titthiyā sabbe, nadato te mahāmuni; Kākā senāva vibbhantā, migaraññā yathā migā. ‘‘Ye keci gaṇino loke, satthāroti pavuccare; Paramparāgataṃ dhammaṃ, desenti parisāya te. ‘‘Na hevaṃ tvaṃ mahāvīra, dhammaṃ desesi pāṇinaṃ; Sāmaṃ saccāni bujjhitvā, kevalaṃ bodhipakkhiyaṃ. ‘‘Āsayānusayaṃ ñatvā, indriyānaṃ balābalaṃ; Bhabbābhabbe viditvāna, mahāmeghova gajjasi. ‘‘Cakkavāḷapariyantā , nisinnā parisā bhave; Nānādiṭṭhī vicinantā , vimaticchedanāya taṃ. ‘‘Sabbesaṃ cittamaññāya, opammakusalo muni; Ekaṃ pañhaṃ kathentova, vimatiṃ chindasi pāṇinaṃ. ‘‘Upatissasadiseheva, vasudhā pūritā bhave; Sabbeva te pañjalikā, kittayuṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Kappaṃ vā te kittayantā, nānāvaṇṇehi kittayuṃ; Parimetuṃ na sakkeyyuṃ , appameyyo tathāgato. ‘‘Yathāsakena thāmena, kittito hi mayā jino; Kappakoṭīpi kittentā, evameva pakittayuṃ. ‘‘Sace hi koci devo vā, manusso vā susikkhito; Pametuṃ parikappeyya, vighātaṃva labheyya so. ‘‘Sāsane te patiṭṭhāya, sakyaputta mahāyasa; Paññāya pāramiṃ gantvā, viharāmi anāsavo. ‘‘Titthiye sampamaddāmi, vattemi jinasāsanaṃ; Dhammasenāpati ajja, sakyaputtassa sāsane. ‘‘Aparimeyye kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha; Sukhitto saravegova, kilese jhāpayī mama . ‘‘Yo koci manujo bhāraṃ, dhāreyya matthake sadā; Bhārena dukkhito assa, bhārehi bharito tathā. ‘‘Ḍayhamāno tīhaggīhi, bhavesu saṃsariṃ ahaṃ; Bharito bhavabhārena, giriṃ uccārito yathā. ‘‘Oropito ca me bhāro, bhavā ugghāṭitā mayā; Karaṇīyaṃ kataṃ sabbaṃ, sakyaputtassa sāsane. ‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvā sakyapuṅgavaṃ; Ahaṃ aggomhi paññāya, sadiso me na vijjati. ‘‘Samādhimhi sukusalo, iddhiyā pāramiṃ gato; Icchamāno cahaṃ ajja, sahassaṃ abhinimmine. ‘‘Anupubbavihārassa , vasībhūto mahāmuni; Kathesi sāsanaṃ mayhaṃ, nirodho sayanaṃ mama. ‘‘Dibbacakkhu visuddhaṃ me, samādhikusalo ahaṃ; Sammappadhānānuyutto, bojjhaṅgabhāvanārato. ‘‘Sāvakena hi pattabbaṃ, sabbameva kataṃ mayā; Lokanāthaṃ ṭhapetvāna, sadiso me na vijjati. ‘‘Samāpattīnaṃ kusalo , jhānavimokkhāna khippapaṭilābhī; Bojjhaṅgabhāvanārato, sāvakaguṇapāramigatosmi. ‘‘Sāvakaguṇenapi phussena , buddhiyā parisuttamabhāravā ; Yaṃ saddhāsaṅgahitaṃ cittaṃ, sadā sabrahmacārīsu. ‘‘Uddhatavisova sappo, chinnavisāṇova usabho; Nikkhittamānadappova , upemi garugāravena gaṇaṃ. ‘‘Yadi rūpinī bhaveyya, paññā me vasumatīpi na sameyya; Anomadassissa bhagavato, phalametaṃ ñāṇathavanāya. ‘‘Pavattitaṃ dhammacakkaṃ, sakyaputtena tādinā; Anuvattemahaṃ sammā, ñāṇathavanāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Mā me kadāci pāpiccho, kusīto hīnavīriyo; Appassuto anādaro , sameto ahu katthaci. ‘‘Bahussuto ca medhāvī, sīlesu susamāhito; Cetosamathānuyutto, api muddhani tiṭṭhatu. ‘‘Taṃ vo vadāmi bhaddante, yāvantettha samāgatā; Appicchā hotha santuṭṭhā, jhāyī jhānaratā sadā. ‘‘Yamahaṃ paṭhamaṃ disvā, virajo vimalo ahuṃ; So me ācariyo dhīro, assaji nāma sāvako. ‘‘Tassāhaṃ vāhasā ajja, dhammasenāpatī ahuṃ; Sabbattha pāramiṃ patvā, viharāmi anāsavo. ‘‘Yo me ācariyo āsi, assaji nāma sāvako; Yassaṃ disāyaṃ vasati, ussīsamhi karomahaṃ. ‘‘Mama kammaṃ saritvāna, gotamo sakyapuṅgavo; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, aggaṭṭhāne ṭhapesi maṃ. Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā. Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ . ‘‘Paṭisambhidā catasso , vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
具寿舍利弗长老如是宣说这些偈颂:巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sāriputto thero imā gāthāyo
3-2. 大目犍连长老譬喻巴利
3-2. Mahāmoggallānattheraapadānaṃ
375 “ 无比见世尊,世间最胜者、人中之牛王;
住于雪山中,为天众所围绕。”注疏 1
376 “ 我名为婆楼那,那时是龙王;
随心变现种种形,住于大海洋中。注疏 1
377 “ 舍离喧闹之众,我备办诸乐器;
那时,天女们围绕着正自觉者,演奏乐器。注疏 1
378 “ 诸乐器奏响之时,天人们也奏响了妙乐;
听到这两种声音,佛陀便醒觉过来。注疏 1
379 既邀正觉者,我即返自处;
敷座毕,我乃禀白时至。注疏 1
380 “ 世间导师为数千漏尽者所围绕;
他遍照一切方向,来到我的住处。注疏 1
381 “ 大雄既坐,天中之天、人中之牛王;”
“ 那时,我以饮食供养他及比丘僧团。”注疏 1
382 大雄、自生、无上士,随喜已;
于比丘僧中安坐,乃说此诸偈颂。
383 “‘ 凡是供养僧团,及佛陀、世间导师;’
以此心的净信,他将往生天界。
384 “ 将作七十七次天王,
将享八百世地上王权,统御大地。
385 “ 他将五十五次成为转轮王。
他那不可计数的财富,将即刻生起。
386 “ 从今往后,历经无量劫,将生于翁咖咖族。”
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。注疏 1
387 “ 他从地狱命终之后,将转生人间;
他将以拘律陀为名,成为婆罗门的眷属。
388 “ 他日后出家,为善根所策励,
他将成为乔达摩世尊的第二位弟子。注疏 1
389 “ 他已发起精进,心志投向涅槃,以神通到达了彼岸。
遍知一切漏已,无漏者将般涅槃。注疏 1
390 “ 依止恶友,为欲贪所制伏;
我以恶意之心,杀害了母亲与父亲。注疏 1
391 “ 无论我投生到哪里,是地狱还是人间;
因为恶业具足,我头破而死。
392 “ 这是我的最后生,最后的有正在转起;
此处,于我命终时,亦当如此。
393 “ 专心投入远离,乐于修习禅定。
遍知一切漏,安住于无漏;注疏 1
394 大地甚深邃,厚重难摧折。
左趾轻动大地震,神通彼岸已亲证。注疏 1
395 不见“我即是”之慢,我心中实无我慢。
于沙弥,我生尊重心。注疏 1
396 “ 自无量劫以前,我所作之业,
我已至彼地,证得漏尽。”注疏 1
397 “ 四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”巴利 注疏 1
‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho; Vihāsi himavantamhi, devasaṅghapurakkhato. ‘‘Varuṇo nāma nāmena, nāgarājā ahaṃ tadā; Kāmarūpī vikubbāmi, mahodadhinivāsahaṃ. ‘‘Saṅgaṇiyaṃ gaṇaṃ hitvā, tūriyaṃ paṭṭhapesahaṃ; Sambuddhaṃ parivāretvā, vādesuṃ accharā tadā. ‘‘Vajjamānesu tūresu, devā tūrāni vajjayuṃ; Ubhinnaṃ saddaṃ sutvāna, buddhopi sampabujjhatha. ‘‘Nimantetvāna sambuddhaṃ, sakaṃ bhavanupāgamiṃ; Āsanaṃ paññapetvāna, kālamārocayiṃ ahaṃ. ‘‘Khīṇāsavasahassehi, parivuto lokanāyako; Obhāsento disā sabbā, bhavanaṃ me upāgami. ‘‘Upaviṭṭhaṃ mahāvīraṃ, devadevaṃ narāsabhaṃ; Sabhikkhusaṅghaṃ tappesiṃ , annapānenahaṃ tadā. ‘‘Anumodi mahāvīro, sayambhū aggapuggalo; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha. ‘‘‘Yo so saṅghaṃ apūjesi, buddhañca lokanāyakaṃ; Tena cittappasādena, devalokaṃ gamissati. ‘‘‘Sattasattatikkhattuñca, devarajjaṃ karissati; Pathabyā rajjaṃ aṭṭhasataṃ, vasudhaṃ āvasissati. ‘‘‘Pañcapaññāsakkhattuñca, cakkavattī bhavissati; Bhogā asaṅkhiyā tassa, uppajjissanti tāvade. ‘‘‘Aparimeyye ito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena , satthā loke bhavissati. ‘‘‘Nirayā so cavitvāna, manussataṃ gamissati; Kolito nāma nāmena, brahmabandhu bhavissati. ‘‘‘So pacchā pabbajitvāna, kusalamūlena codito; Gotamassa bhagavato, dutiyo hessati sāvako. ‘‘‘Āraddhavīriyo pahitatto, iddhiyā pāramiṃ gato; Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo’. ‘‘Pāpamittopanissāya, kāmarāgavasaṃ gato; Mātaraṃ pitarañcāpi, ghātayiṃ duṭṭhamānaso. ‘‘Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, nirayaṃ atha mānusaṃ; Pāpakammasamaṅgitā, bhinnasīso marāmahaṃ. ‘‘Idaṃ pacchimakaṃ mayhaṃ, carimo vattate bhavo; Idhāpi ediso mayhaṃ, maraṇakāle bhavissati. ‘‘Pavivekamanuyutto, samādhibhāvanārato; Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo. ‘‘Dharaṇimpi sugambhīraṃ, bahalaṃ duppadhaṃsiyaṃ; Vāmaṅguṭṭhena khobheyyaṃ, iddhiyā pāramiṃ gato. ‘‘Asmimānaṃ na passāmi, māno mayhaṃ na vijjati; Sāmaṇere upādāya, garucittaṃ karomahaṃ. ‘‘Aparimeyye ito kappe, yaṃ kammamabhinīhariṃ; Tāhaṃ bhūmimanuppatto, pattomhi āsavakkhayaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿大目犍连长老(Mahāmoggallāna) 说此诸偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
3-3. 大迦叶长老譬喻巴利
3-3. Mahākassapattheraapadānaṃ
398 莲华上世尊,世间最尊、如是安住者;
世间怙主涅槃后,众人向导师作供养。注疏 1
399 “ 众人心意高扬,欢喜踊跃;
当他们生起悚惧时,我心中生起了喜悦。注疏 1
400 “ 我召集亲族与朋友后,说言:
大雄已入般涅槃,来吧,让我们行供养。注疏 1
401 “ 他们应声“萨度”后,更令我倍生欢喜;
于佛陀、世间之怙主,我们当积集福德。注疏 1
402 “ 建造了价值珍贵、工艺善巧,高百肘,
宽一又半肘,耸立空中的宫殿。注疏 1
403 “ 在那里建造楼阁,以成行的多罗树庄严,
令自心净信之后,供养最上塔庙。注疏 1
404 如火聚炽燃,如甄叔迦花开;
如空中彩虹,遍照于四方。注疏 1
405 “ 于彼处,我以净信之心,广修众多善业,
忆念往昔所造善业,我便往生三十三天。注疏 1
406 “ 我登上了千匹骏马牵引的天车;
我的宫殿高耸,巍然七层而立;注疏 1
407 “ 有数千座重阁,纯为黄金所成。
以自身光辉炽然,普照一切方向。注疏 1
408 “ 当时还有其他的宫阁,皆由红宝石所成;
它们也以芒光闪耀,周遍四方。注疏 1
409 “ 由福业所生,楼阁善构筑;
摩尼宝所成,遍照十方界。
410 “ 他们辉耀之时,广大光辉生起;
我超越一切天众,这即是福业所感得的果报。注疏 1
411 “ 在六万劫时,有一位名为增长的刹帝利;
我是四方征服者,统御这片大地。注疏 1
412 贤劫之中亦如是,我三十次作转轮王;
欣乐己业大威力。注疏 1
413 “ 具足七宝,为四洲之统御者;
我的宫殿矗立其中,如因陀罗柱般高耸。注疏 1
414 “ 纵长二十四由旬,横宽十二由旬;
城名拉马纳,城墙与城门坚固难摧。注疏 1
415 “ 长五百由旬,宽为其半;
人众密集,犹如三十三天之城。注疏 1
416 “ 犹如针盒中,装满二十五根针。
彼此推挤碰撞,那庄严华美之城拥挤不堪。注疏 1
417 “ 我这城池,处处是象、马、车乘,
常为人众所充满,这可爱的无上城。注疏 1
418 “ 在那里受用饮食之后,又重返天界。
于我最后有中,具足了优越的家世。注疏 1
419 “ 生于婆罗门家族,积聚了大珍宝。
我舍离了八十俱胝黄金,出家修行。注疏 1
420 “ 四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”巴利 注疏 1
‘‘Padumuttarassa bhagavato, lokajeṭṭhassa tādino; Nibbute lokanāthamhi, pūjaṃ kubbanti satthuno. ‘‘Udaggacittā janatā, āmoditapamoditā; Tesu saṃvegajātesu, pīti me udapajjatha. ‘‘Ñātimitte samānetvā, idaṃ vacanamabraviṃ; Parinibbuto mahāvīro, handa pūjaṃ karomase. ‘‘Sādhūti te paṭissutvā, bhiyyo hāsaṃ janiṃsu me; Buddhasmiṃ lokanāthamhi, kāhāma puññasañcayaṃ. ‘‘Agghiyaṃ sukataṃ katvā, satahatthasamuggataṃ; Diyaḍḍhahatthapatthaṭaṃ, vimānaṃ nabhamuggataṃ. ‘‘Katvāna hammiyaṃ tattha, tālapantīhi cittitaṃ; Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, cetiyaṃ pūjayuttamaṃ. ‘‘Aggikkhandhova jalito, kiṃsuko iva phullito; Indalaṭṭhīva ākāse, obhāseti catuddisā. ‘‘Tattha cittaṃ pasādetvā, katvāna kusalaṃ bahuṃ; Pubbakammaṃ saritvāna, tidasaṃ upapajjahaṃ. ‘‘Sahassayuttaṃ hayavāhiṃ, dibbayānamadhiṭṭhito; Ubbiddhaṃ bhavanaṃ mayhaṃ, sattabhūmaṃ samuggataṃ. ‘‘Kūṭāgārasahassāni, sabbasoṇṇamayā ahuṃ; Jalanti sakatejena, disā sabbā pabhāsayaṃ. ‘‘Santi aññepi niyyūhā, lohitaṅgamayā tadā; Tepi jotanti ābhāya, samantā caturo disā. ‘‘Puññakammābhinibbattā, kūṭāgārā sunimmitā; Maṇimayāpi jotanti, disā dasa samantato. ‘‘Tesaṃ ujjotamānānaṃ, obhāso vipulo ahu; Sabbe deve abhibhomi, puññakammassidaṃ phalaṃ. ‘‘Saṭṭhikappasahassamhi , ubbiddho nāma khattiyo; Cāturanto vijitāvī, pathaviṃ āvasiṃ ahaṃ. ‘‘Tatheva bhaddake kappe, tiṃsakkhattuṃ ahosahaṃ; Sakakammābhiraddhomhi, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Sattaratanasampanno, catudīpamhi issaro; Tatthāpi bhavanaṃ mayhaṃ, indalaṭṭhīva uggataṃ. ‘‘Āyāmato catubbīsaṃ, vitthārena ca dvādasa; Rammaṇaṃ nāma nagaraṃ, daḷhapākāratoraṇaṃ. ‘‘Āyāmato pañcasataṃ, vitthārena tadaḍḍhakaṃ; Ākiṇṇaṃ janakāyehi, tidasānaṃ puraṃ viya. ‘‘Yathā sūcighare sūcī, pakkhittā paṇṇavīsati; Aññamaññaṃ paghaṭṭenti, ākiṇṇaṃ hoti laṅkataṃ . ‘‘Evampi nagaraṃ mayhaṃ, hatthissarathasaṃkulaṃ; Manussehi sadākiṇṇaṃ, rammaṇaṃ nagaruttamaṃ. ‘‘Tattha bhutvā pivitvā ca, puna devattanaṃ gato . Bhave pacchimake mayhaṃ, ahosi kulasampadā. ‘‘Brāhmaññakulasambhūto , mahāratanasañcayo; Asītikoṭiyo hitvā, hiraññassāpi pabbajiṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿大迦叶长老(Mahākassapa) 宣说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākassapo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
阿那律长老譬喻(第3–4经)巴利
3-4. Anuruddhattheraapadānaṃ
421 “ 我曾见世尊善慧,世间最上,人中牛王;
我曾见世间导师,安住于远离处。注疏 1
422 “ 我走近正自觉者,善慧世间导师。
恭敬合掌后,我向最胜佛请求。注疏 1
423 “ 大雄,请垂示慈愍,世间最胜者,人中之牛王;
当您于树下禅修时,我将为您燃起明灯。
424 “ 那位智者、自觉者、最胜说者,便默然应允。
那时,我于树间钻孔安装(灯)器具。
425 “ 我向世间亲族之佛陀,供养了千盏灯。
燃了七日,我的灯便熄灭了。
426 “ 以此净信心,及意愿与誓愿;
舍弃人身之后,我便投生天宫。
427 “ 投生天人时,天宫妙善成就;
周遍照耀,此为施灯之果报。
428 “ 彼时,我遍照百由旬方圆;
我超胜一切天人,这是施灯的果报。
429 “ 三十劫中,我为天帝,行使天王之权;
无人轻慢我,这是施灯的果报。
430 “ 我曾二十八次成为转轮王;
那时,我日夜都能看见方圆一由旬。注疏 1
431 “ 于导师的教法中,我以智见千世界。
我已证得天眼,这是施灯的果报。注疏 1
432 “ 有位名为善慧的正自觉者,于三万劫前;
我以净信心,向他供养了灯。
433 “ 四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Sumedhaṃ bhagavantāhaṃ, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ; Vūpakaṭṭhaṃ viharantaṃ, addasaṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Upagantvāna sambuddhaṃ, sumedhaṃ lokanāyakaṃ; Añjaliṃ paggahetvāna, buddhaseṭṭhamayācahaṃ. ‘‘Anukampa mahāvīra, lokajeṭṭha narāsabha; Padīpaṃ te padassāmi, rukkhamūlamhi jhāyato. ‘‘Adhivāsesi so dhīro, sayambhū vadataṃ varo; Dumesu vinivijjhitvā, yantaṃ yojiyahaṃ tadā. ‘‘Sahassavaṭṭiṃ pādāsiṃ, buddhassa lokabandhuno; Sattāhaṃ pajjalitvāna, dīpā vūpasamiṃsu me. ‘‘Tena cittappasādena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, vimānamupapajjahaṃ. ‘‘Upapannassa devattaṃ, byamhaṃ āsi sunimmitaṃ; Samantato pajjalati, dīpadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Samantā yojanasataṃ, virocesimahaṃ tadā; Sabbe deve abhibhomi, dīpadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Tiṃsakappāni devindo, devarajjamakārayiṃ; Na maṃ kecītimaññanti, dīpadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Aṭṭhavīsatikkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ; Divā rattiñca passāmi, samantā yojanaṃ tadā. ‘‘Sahassalokaṃ ñāṇena, passāmi satthu sāsane; Dibbacakkhumanuppatto, dīpadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Sumedho nāma sambuddho, tiṃsakappasahassito; Tassa dīpo mayā dinno, vippasannena cetasā. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿阿那律长老(Anuruddha) 说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā anuruddho thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
布纳·满慈子长老譬喻(第3–5经)巴利
3-5. Puṇṇamantāṇiputtattheraapadānaṃ
434 “ 我是诵习者、持咒者,通达三吠陀;”
我由弟子们前后簇拥,往诣人中无上者。注疏 1
435 “ 莲华上佛(Padumuttara) ,世间解,诸供养之受纳者;
大牟尼以简要之语,宣说了我的宿业。
436 “ 我听闻那法之后,礼敬导师;
合掌之后,我便向南而去。
437 “ 我于简略听闻之后,便作详细宣说。
所有弟子闻我说法,心满意足。
舍弃己见之后,于佛陀生起净信。
438 “ 我能以简略的方式说法,同样也能详细地宣说。
善知阿毗达磨论理,依论事之清净;
已为众人阐明开示,我今安住无漏。注疏 1
439 “ 自此五百劫前,曾有四位善开示者。
具足七宝,为四洲之自在主;注疏 1
440 “ 四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū; Purakkhatomhi sissehi, upagacchiṃ naruttamaṃ. ‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho; Mama kammaṃ pakittesi, saṅkhittena mahāmuni. ‘‘Tāhaṃ dhammaṃ suṇitvāna, abhivādetvāna satthuno; Añjaliṃ paggahetvāna, pakkamiṃ dakkhiṇāmukho. ‘‘Saṅkhittena suṇitvāna, vitthārena abhāsayiṃ ; Sabbe sissā attamanā, sutvāna mama bhāsato; Sakaṃ diṭṭhiṃ vinodetvā, buddhe cittaṃ pasādayuṃ. ‘‘Saṅkhittenapi desemi, vitthārena tathevahaṃ ; Abhidhammanayaññūhaṃ , kathāvatthuvisuddhiyā; Sabbesaṃ viññāpetvāna, viharāmi anāsavo. ‘‘Ito pañcasate kappe, caturo suppakāsakā; Sattaratanasampannā, catudīpamhi issarā. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
据说,尊者布纳·满慈子长老(Punno Mantaniputto) 诵出了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇo mantāṇiputto thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
优波离长老譬喻(第3–6经)巴利
3-6. Upālittheraapadānaṃ
441 “ 在天鹅城(Haṃsāvatī) ,有一位婆罗门,名为善生(Sujāta) ;
他积聚了八十俱胝,财谷丰足;注疏 1
442 “ 他是诵习者、持咒者,于三吠陀到达彼岸;
于相与传说,于自宗之法达于究竟。注疏 1
443 “ 游方者、结发者、乔达摩族人,
佛陀的声闻弟子。
那时,行者与苦行者游化于大地之上。注疏 1
444 “ 他们也环绕着我,称说:‘这婆罗门声名远播。’
众人供养于我,而我于任何人皆不供养。
445 “ 我不见应礼敬者,那时我慢心刚强;”
“ 佛”之一词尚不存在,胜者尚未出现。注疏 1
446 “ 经过一夜一日之后,一位名为莲华上者;
驱尽一切黑暗,具眼者出现于世间。注疏 1
447 “ 在这广大、众所周知、遍满流布的教法中;
那时,佛陀到达了天鹅城。
448 “ 那位具眼之佛,为利益其父而说法;
那时,大众遍布四方,方圆一由旬。
449 “ 那位受人尊敬的苦行者,名叫苏难陀(Sunanda) ;
那时,他以花覆盖了整个佛陀会众。
450 “ 在阐明四圣谛时,于最胜的花堂中;
有百千俱胝众生获得了法的现观。
451 “ 佛陀降下法雨,历经七日七夜;
至第八日,胜者赞叹苏难陀。
452 “ 或在天界,或在人间,于诸有中流转。
成一切中最胜已,流转于诸有;
453 十万劫时,当生甘蔗王族。
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
454 “ 于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
曼答尼(Mantāṇī) 子名布纳(Puṇṇa) ,当为导师之弟子。注疏 1
455 “ 正觉尔时如是赞,赞彼苦行苏难陀:
令一切大众欢喜,展现自身的力量。注疏 1
456 “ 人们合掌,向苏难陀苦行者礼敬;
供养佛陀之后,他清净了自己的趣向。注疏 1
457 “ 在那里,听闻牟尼之语,我心中生起如是意念;
“ 我也将行供养,以求见到乔达摩。”注疏 1
458 “ 如此思惟后,我便思量起自己的作为;”
“ 我应在无上的福田中,行何等业?”注疏 1
459 “ 这位善诵比丘,在通晓一切诵本者的教法中;
“ 于律中被置于首位,我愿求取那样的地位。”注疏 1
460 “ 我此无量财富,如海一般不动安稳;”
“ 以此财富,我愿为佛陀建造一座园林。”注疏 1
461 “ 一座名为索巴那的美妙园林,于城东而建;”
以十万购下之后,我建造了僧园。
462 “ 重阁、殿堂、圆厅、高楼、石窟,
善造经行处后,我建造了僧园。
463 “ 浴室、火屋和水堂;
建造沐浴堂后,我以此供养比丘僧团。
464 “ 长椅、凳子,以及受用之物和器皿;
园民与药物,我悉数供养。
465 “ 安排了守护之后,我筑起坚固的围墙;
愿无人伤害他——那位心寂静的如如不动者。
466 “ 我以十万资财,在僧园中营建了住处;
将那住处扩建广大后,我便将它敬献给正自觉者。
467 “ 我的园苑今已建成,牟尼,恳请您纳受。
我将此奉献于您,勇者;具眼者,请纳受。
468 “ 莲华上佛,世间解,诸供养之受纳者;
导师了知我的心意,便纳受了。
469 “ 知悉一切知者、大仙已默然应允,
我便备办饮食,而后禀告时辰已至。
470 “ 既闻时辰已至,莲华上首者,
他偕千位漏尽比丘,来至我的园林;
471 我知其已坐定、复知时节已至,便以饮食供养,令其饱足。
了知(世尊)食毕、时至,我便说出此语:
472 “ 以十万金购得,以同量之资建造;
名为庄严的园林,牟尼,请您纳受。
473 “ 以此园林布施,及以意愿与誓愿,
我于有中受生时,即得所愿。
474 “ 正自觉者接受了这座善建的僧园后,
在比丘僧团中坐下后,便说此语:注疏 1
475 “ 那位曾供养佛陀、修建庄严僧园的人,
我将称扬他,请听我所说。注疏 1
476 “ 象军、马军、车军、步军,这四支军队;
彼众恒常围绕其身,此即僧园之果报;注疏 1
477 六万乐器齐鸣喧阗,更有庄严饰彩之鼓。
他们会永远围绕着他,这就是僧园的果报。注疏 1
478 “ 八万六千名女子,盛装严饰,
衣饰华美多彩,佩戴宝珠耳环。注疏 1
479 眼睫修长,巧笑倩兮,容色端好,腰肢纤细;
她们将恒常围绕着他,这就是僧园的果报。注疏 1
480 “ 三万劫中,他将于天界享乐;
千度成为天帝,执掌天王之权。
481 “ 天王所应得的一切,他将悉皆获得;
成为财富无减者,他将作天王。
482 “ 他将千次为转轮王,于国土中为王;
大地上的王权广大,不可计数。
483 “ 于十万劫时,出生于甘蔗王族;
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
484 “ 于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
名为优波离(Upāli) ,他将成为导师的弟子。注疏 1
485 “ 于律中达至彼岸,善巧了知处与非处;”
持佛陀教法,无漏者将安住。注疏 1
486 “ 遍知这一切,乔达摩,释迦族的牛王,
于比丘僧团中坐已,将安立此为第一。
487 无量劫来,我渴仰您的教法;
所求义利今已圆成,一切结缚悉皆灭尽。注疏 1
488 犹如身被尖桩贯穿、为王刑罚所逼之人;
于桩上不得安乐,唯求解脱。注疏 1
489 大雄我亦复如是,为有之杖所威逼;
业桩贯身而存活,渴爱诸受相煎迫。注疏 1
490 “ 在“有”之中,我寻不见安乐,正为三种火所焚烧;
我寻求解脱,犹如遭王杖责罚的人。注疏 1
491 “ 犹如中毒之人,正被毒所逼迫;
他会去寻求解毒之药,为除灭诸毒、守护生命。注疏 1
492 “ 当他正寻求时,便会见到那除灭诸毒的解毒之药。
服用之后,他便得安乐,从毒中全然解脱。注疏 1
493 “ 大雄!我正如那被毒所伤之人,
为无明所逼迫,我寻求正法之药。注疏 1
494 “ 寻求法药时,我见到了释迦族的教法;
那是诸药中的最上,能拔除一切箭。注疏 1
495 “ 饮下法药之后,我根除了一切毒;
我触证了无老无死、清凉的涅槃。注疏 1
496 “ 犹如有人为鬼所附,为鬼所逼;
为从鬼中得脱,便寻访驱鬼师;注疏 1
497 “ 寻求之际,得见一位精通驱鬼之术者。
他便会为他除去那鬼魅,将其连根拔除。注疏 1
498 大雄世尊!我亦如是,为黑暗所吞噬逼迫;
我寻求智慧光明,以求从那黑暗中解脱。注疏 1
499 “ 我见到了释迦牟尼(Sakyamuni) ,那涤除烦恼黑暗的圣者;
他为我驱散黑暗,犹如驱鬼师驱除鬼魅。注疏 1
500 “ 我已截断轮回之流,止息了渴爱之流;
我已从根断除一切“有”,犹如驱鬼师从根本拔除。注疏 1
501 “ 如金翅鸟俯冲而下,攫取龙蛇,以为己食;
方圆百由旬内,大湖为之翻腾。注疏 1
502 “ 捉住那条龙后,便让它头朝下,加以折磨;
他取走它后,如飞鸟般随心所欲地飞走了。注疏 1
503 “ 大雄啊,犹如那只力大的金翅鸟,我亦是如此;
寻求无为法,我净除了诸过失。注疏 1
504 “ 我已亲见那最胜之法,无上的寂静之道;
我便安住于此,犹如金翅鸟衔得龙。注疏 1
505 “ 有一种名为阿萨瓦蒂的藤蔓,生长在杂林之中;
历经整整一千年,才结出一颗果实。注疏 1
506 “ 诸天人亲近敬奉它,哪怕果实如此久远才成熟;
诸天人如此喜爱那最上的阿萨瓦蒂藤蔓。注疏 1
507 “ 自十万劫以前,我即侍奉牟尼,
我早晚礼敬,如诸天人礼敬阿萨瓦蒂藤一般。注疏 1
508 侍奉不唐捐,礼敬亦非虚;
我纵远道而来,此良时未曾空过。注疏 1
509 “ 我于诸有中探寻,不见结生;
无依、解脱、寂静,我如是行。注疏 1
510 “ 犹如莲花,藉日光而绽放;
我亦如是,大雄,依佛光而绽放。注疏 1
511 “ 犹如鹤群之中,恒无雄性;
每当乌云雷鸣之时,它们便会受胎。注疏 1
512 久怀胎孕苦相持,直至雷声始震时;
云起沛然甘雨降,彼等乃脱此重担。注疏 1
513 “ 莲华上佛以法云作雷鸣,
由法云之声,我领受了法胎。注疏 1
514 自十万劫以来,我即持此功德之胎;
我尚未从重担中解脱,法云亦未雷鸣。注疏 1
515 “ 当您,释迦牟尼,在怡人的迦毗罗卫城(Kapilavatthu) ,
法云轰鸣之时,我从重担中解脱。注疏 1
516 空无相与无愿门,
并诸四果,我今如是悉了知。巴利 注疏 1
‘‘Nagare haṃsavatiyā, sujāto nāma brāhmaṇo; Asītikoṭinicayo, pahūtadhanadhaññavā. ‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū; Lakkhaṇe itihāse ca, sadhamme pāramiṃ gato. ‘‘Paribbājā ekasikhā , gotamā Buddhasāvakā . Carakā tāpasā ceva, caranti mahiyā tadā. ‘‘Tepi maṃ parivārenti, brāhmaṇo vissuto iti; Bahujjano maṃ pūjeti, nāhaṃ pūjemi kiñcanaṃ. ‘‘Pūjārahaṃ na passāmi, mānatthaddho ahaṃ tadā; Buddhoti vacanaṃ natthi, tāva nuppajjate jino. ‘‘Accayena ahorattaṃ, padumuttaranāmako ; Sabbaṃ tamaṃ vinodetvā, loke uppajji cakkhumā. ‘‘Vitthārike bāhujaññe, puthubhūte ca sāsane; Upāgami tadā buddho, nagaraṃ haṃsasavhayaṃ. ‘‘Pitu atthāya so buddho, dhammaṃ desesi cakkhumā; Tena kālena parisā, samantā yojanaṃ tadā. ‘‘Sammato manujānaṃ so, sunando nāma tāpaso; Yāvatā buddhaparisā, pupphehacchādayī tadā. ‘‘Catusaccaṃ pakāsente, seṭṭhe ca pupphamaṇḍape; Koṭisatasahassānaṃ, dhammābhisamayo ahu. ‘‘Sattarattindivaṃ buddho, vassetvā dhammavuṭṭhiyo; Aṭṭhame divase patte, sunandaṃ kittayī jino. ‘‘Devaloke manusse vā, saṃsaranto ayaṃ bhave; Sabbesaṃ pavaro hutvā, bhavesu saṃsarissati. ‘‘Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Mantāṇiputto puṇṇoti, hessati satthu sāvako. ‘‘Evaṃ kittayi sambuddho, sunandaṃ tāpasaṃ tadā; Hāsayanto janaṃ sabbaṃ, dassayanto sakaṃ balaṃ. ‘‘Katañjalī namassanti, sunandaṃ tāpasaṃ janā; Buddhe kāraṃ karitvāna, sodhesi gatimattano. ‘‘Tattha me ahu saṅkappo, sutvāna munino vacaṃ; Ahampi kāraṃ kassāmi, yathā passāmi gotamaṃ. ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, kiriyaṃ cintayiṃ mama; Kyāhaṃ kammaṃ ācarāmi, puññakkhette anuttare. ‘‘Ayañca pāṭhiko bhikkhu, sabbapāṭhissa sāsane; Vinaye agganikkhitto, taṃ ṭhānaṃ patthaye ahaṃ. ‘‘Idaṃ me amitaṃ bhogaṃ, akkhobhaṃ sāgarūpamaṃ; Tena bhogena buddhassa, ārāmaṃ māpaye ahaṃ. ‘‘Sobhanaṃ nāma ārāmaṃ, nagarassa puratthato; Kiṇitvā satasahassena, saṅghārāmaṃ amāpayiṃ. ‘‘Kūṭāgāre ca pāsāde, maṇḍape hammiye guhā; Caṅkame sukate katvā, saṅghārāmaṃ amāpayiṃ. ‘‘Jantāgharaṃ aggisālaṃ, atho udakamāḷakaṃ; Nhānagharaṃ māpayitvā, bhikkhusaṅghassadāsahaṃ. ‘‘Āsandiyo pīṭhake ca, paribhoge ca bhājane; Ārāmikañca bhesajjaṃ, sabbametaṃ adāsahaṃ. ‘‘Ārakkhaṃ paṭṭhapetvāna, pākāraṃ kārayiṃ daḷhaṃ; Mā naṃ koci viheṭhesi, santacittāna tādinaṃ. ‘‘Satasahassenāvāsaṃ , saṅghārāme amāpayiṃ; Vepullaṃ taṃ māpayitvā , sambuddhaṃ upanāmayiṃ. ‘‘Niṭṭhāpito mayārāmo, sampaṭiccha tuvaṃ muni; Niyyādessāmi taṃ vīra , adhivāsehi cakkhuma. ‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho; Mama saṅkappamaññāya, adhivāsesi nāyako. ‘‘Adhivāsanamaññāya, sabbaññussa mahesino; Bhojanaṃ paṭiyādetvā, kālamārocayiṃ ahaṃ. ‘‘Ārocitamhi kālamhi, padumuttaranāyako; Khīṇāsavasahassehi, ārāmaṃ me upāgami. ‘‘Nisinnaṃ kālamaññāya, annapānena tappayiṃ; Bhuttāviṃ kālamaññāya, idaṃ vacanamabraviṃ. ‘‘Kīto satasahassena, tattakeneva kārito; Sobhano nāma ārāmo, sampaṭiccha tuvaṃ muni. ‘‘Iminārāmadānena , cetanāpaṇidhīhi ca; Bhave nibbattamānohaṃ, labhāmi mama patthitaṃ. ‘‘Paṭiggahetvā sambuddho, saṅghārāmaṃ sumāpitaṃ; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, idaṃ vacanamabravi. ‘‘Yo so buddhassa pādāsi, saṅghārāmaṃ sumāpitaṃ; Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato. ‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī; Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ. ‘‘Saṭṭhi tūrasahassāni , bheriyo samalaṅkatā; Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ. ‘‘Chaḷasītisahassāni, nāriyo samalaṅkatā; Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā. ‘‘Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā; Parivāressantimaṃ niccaṃ, saṅghārāmassidaṃ phalaṃ. ‘‘Tiṃsakappasahassāni, devaloke ramissati; Sahassakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati. ‘‘Devarājena pattabbaṃ, sabbaṃ paṭilabhissati; Anūnabhogo hutvāna, devarajjaṃ karissati. ‘‘Sahassakkhattuṃ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissati; Pathabyā rajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ. ‘‘Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Upāli nāma nāmena, hessati satthu sāvako. ‘‘Vinaye pāramiṃ patvā, ṭhānāṭhāne ca kovido; Jinasāsanaṃ dhārento, viharissatināsavo. ‘‘Sabbametaṃ abhiññāya, gotamo sakyapuṅgavo; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapessati. ‘‘Aparimeyyupādāya, patthemi tava sāsanaṃ; So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo. ‘‘Yathā sūlāvuto poso, rājadaṇḍena tajjito; Sūle sātaṃ avindanto, parimuttiṃva icchati. ‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, bhavadaṇḍena tajjito; Kammasūlāvuto santo, pipāsāvedanaṭṭito. ‘‘Bhave sātaṃ na vindāmi, ḍayhanto tīhi aggibhi; Parimuttiṃ gavesāmi, yathāpi rājadaṇḍito. ‘‘Yathā visādo puriso, visena paripīḷito; Agadaṃ so gaveseyya, visaghātāyupālanaṃ . ‘‘Gavesamāno passeyya, agadaṃ visaghātakaṃ; Taṃ pivitvā sukhī assa, visamhā parimuttiyā. ‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, yathā visahato naro; Sampīḷito avijjāya, saddhammāgadamesahaṃ. ‘‘Dhammāgadaṃ gavesanto, addakkhiṃ sakyasāsanaṃ; Aggaṃ sabbosadhānaṃ taṃ, sabbasallavinodanaṃ. ‘‘Dhammosadhaṃ pivitvāna, visaṃ sabbaṃ samūhaniṃ; Ajarāmaraṃ sītibhāvaṃ, nibbānaṃ phassayiṃ ahaṃ. ‘‘Yathā bhūtaṭṭito poso, bhūtaggāhena pīḷito; Bhūtavejjaṃ gaveseyya, bhūtasmā parimuttiyā. ‘‘Gavesamāno passeyya, bhūtavijjāsu kovidaṃ; Tassa so vihane bhūtaṃ, samūlañca vināsaye. ‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, tamaggāhena pīḷito; Ñāṇālokaṃ gavesāmi, tamato parimuttiyā. ‘‘Athaddasaṃ sakyamuniṃ, kilesatamasodhanaṃ; So me tamaṃ vinodesi, bhūtavejjova bhūtakaṃ. ‘‘Saṃsārasotaṃ sañchindiṃ, taṇhāsotaṃ nivārayiṃ; Bhavaṃ ugghāṭayiṃ sabbaṃ, bhūtavejjova mūlato. ‘‘Garuḷo yathā opatati, pannagaṃ bhakkhamattano; Samantā yojanasataṃ, vikkhobheti mahāsaraṃ. ‘‘Pannagaṃ so gahetvāna, adhosīsaṃ viheṭhayaṃ; Ādāya so pakkamati, yenakāmaṃ vihaṅgamo. ‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, yathāpi garuḷo balī; Asaṅkhataṃ gavesanto, dose vikkhālayiṃ ahaṃ. ‘‘Diṭṭho ahaṃ dhammavaraṃ, santipadamanuttaraṃ; Ādāya viharāmetaṃ, garuḷo pannagaṃ yathā. ‘‘Āsāvatī nāma latā, jātā cittalatāvane; Tassā vassasahassena, ekaṃ nibbattate phalaṃ. ‘‘Taṃ devā payirupāsanti, tāvadūraphale sati; Devānaṃ sā piyā evaṃ, āsāvatī latuttamā. ‘‘Satasahassupādāya, tāhaṃ paricare muni; Sāyaṃ pātaṃ namassāmi, devā āsāvatiṃ yathā. ‘‘Avañjhā pāricariyā, amoghā ca namassanā; Dūrāgatampi maṃ santaṃ, khaṇoyaṃ na virādhayi. ‘‘Paṭisandhiṃ na passāmi, vicinanto bhave ahaṃ; Nirūpadhi vippamutto , upasanto carāmahaṃ. ‘‘Yathāpi padumaṃ nāma, sūriyaraṃsena pupphati; Tathevāhaṃ mahāvīra, buddharaṃsena pupphito. ‘‘Yathā balākayonimhi, na vijjati pumo sadā; Meghesu gajjamānesu, gabbhaṃ gaṇhanti tā sadā. ‘‘Cirampi gabbhaṃ dhārenti, yāva megho na gajjati; Bhārato parimuccanti, yadā megho pavassati. ‘‘Padumuttarabuddhassa , dhammameghena gajjato; Saddena dhammameghassa, dhammagabbhaṃ agaṇhahaṃ. Satasahassupādāya, puññagabbhaṃ dharemahaṃ; Nappamuccāmi bhārato, dhammamegho na gajjati. ‘‘Yadā tuvaṃ sakyamuni, ramme kapilavatthave; Gajjasi dhammameghena, bhārato parimuccahaṃ. ‘‘Suññataṃ animittañca, tathāppaṇihitampi ca; Caturo ca phale sabbe, dhammevaṃ vijanayiṃ ahaṃ.
517 无量劫来,我渴慕您的教法;
而今所愿已遂,证得无上寂静之道。注疏 1
518 “ 我已抵达律之彼岸,恰如巴提咖仙人;
无有与我等同者,我持此教法。注疏 1
519 “ 于律中,于犍度,于三断、于五事;
对此我毫无疑惑,无论是字还是句。注疏 1
520 “ 于惩治、于对治,于何事合宜何事不合宜,悉皆善巧;
于摄受、于出罪,于一切处已达彼岸。注疏 1
521 律与犍度之中,安立句义已;
双遣二边之缠,我当趣入其味。注疏 1
522 “ 我善巧于言辞,通达义与非义;
我已无所不知,于导师的教法中一心专注。注疏 1
523 “ 今日我于释迦子的教法中,善巧通达于色;
我消除一切疑惑,断尽一切犹豫。注疏 1
524 “ 句与逐句,及字与文;
于序分与结分,我于一切处悉皆精通。注疏 1
525 “ 犹如力大的国王,降伏了敌人之后;
征服战场后,便在那里建造城池。注疏 1
526 “ 城墙与护城河,门柱与城门楼;
在城中建造众多各式各样的望楼。注疏 1
527 应建十字路口、广场与布局齐整之市场,
复于其中立议事堂,以明辨利害。注疏 1
528 “ 为摧破敌人,为察知他们的疏漏与非疏漏;
为守护军队,他设立了将军之职。注疏 1
529 为护财故心念言,愿我财物勿失坏;
彼立善藏之人为财守护者。注疏 1
530 “ 对国王心怀爱念,并愿他日益昌隆;
他为此授予裁决权,以履行朋友之道;注疏 1
531 他立通晓灾异、预兆与占相,
诵习经法、善持明咒者为国师。注疏 1
532 “ 具足这些支分的人,便称为刹帝利;
他们恒常守护受苦的国王,犹如鸳鸯守护(其伴侣)。注疏 1
533 “ 同样地,大雄,你犹如战胜敌人的刹帝利;
于有天之世间,被称为法王;注疏 1
534 摧破诸外道,及魔与魔军;
灭除浓重暗,建立法之城。注疏 1
535 “ 戒是那里的城墙,智是你的门楼;
信是你的门柱,英雄啊,律仪是守门者。注疏 1
536 念处为望楼,慧即汝庭院,牟尼;
神足作四衢,法街善铺成。注疏 1
537 “ 经、阿毗达摩,以及全部的律;
九分佛语,便是你的法堂。注疏 1
538 “ 空、无相与无愿之住;
不动与灭,便是你的法室。注疏 1
539 于智立第一,辩才亦善巧;
名唤舍利弗,是汝法之将。注疏 1
540 “ 善巧于死生,神通达彼岸。
牟尼,有位名为果离达者,是你的国师。注疏 1
541 承袭古脉,威光炽盛,难可亲近;
倡扬头陀,众德第一,为汝主裁,牟尼。注疏 1
542 “ 多闻、持法者,于教法中通达一切经典;
“ 名为阿难,是你的法护者,牟尼啊!”注疏 1
543 世尊越过在座诸众,唯独拣选了我;
以智者所教之律,授予我裁决之权。注疏 1
544 “ 任何佛陀的声闻弟子,若在律中提出疑问,”
“ 对此我无需思虑,只如实阐述其义理。”注疏 1
545 “ 于诸佛的境界中,除却那位大牟尼,”
“ 于律中,无有似我者,何况更胜者?”注疏 1
546 “ 乔达摩坐于比丘僧团中,如是作狮子吼:
“ 在律藏与篇章之中,无人能与优波离相等。”注疏 1
547 “ 凡佛陀所宣说,九分教的导师教法,
这一切,悉皆融摄于律。
“ 视律为根本者。”注疏 1
548 “ 忆念了我的业之后,乔达摩,那位释迦族的雄杰,
“ 于比丘僧团中就座,将我安立于此最胜位。”注疏 1
549 “ 从十万劫之前起,我便渴求此位;
那利益我已获得,在律上达至彼岸。注疏 1
550 “ 往昔我为释迦族带来欢喜,曾是一名理发师;
我舍弃了那种姓,便成为大仙之子。注疏 1
551 “ 往昔第二劫时,有位名叫安加索的刹帝利;
具足无边的威德与无量的名声,是一位拥有巨大财富的疆域之主。注疏 1
552 “ 我是那位国王的儿子,名为栴檀的刹帝利。
因种姓而骄慢,因名声与财富而倨傲。注疏 1
553 “ 十万头大象,皆以诸庄严具而严饰。
三处泌液(发情)的象,常常围绕着我。注疏 1
554 “ 我被随从们围绕,想要前往园林;
登上西利迦象,那时我从城中出发。注疏 1
555 “ 具足德行,守护诸门,善自防护;
一位名为迭瓦拉(Devala) 的正自觉者,来到我的面前。注疏 1
556 “ 我遣出西利咖象后,便去触犯佛陀;
那时,那象心生愤怒,却不举足。注疏 1
557 “ 见到那象伤心哭泣,我对佛陀生起了瞋怒;
侵扰正自觉者后,我即前往园林。注疏 1
558 “ 我于彼处不得安乐,犹如头在燃烧;
我为热恼所烧,犹如上钩之鱼。注疏 1
559 “ 大地连同海洋,于我犹如燃烧。
我来到父亲面前,说了这番话。注疏 1
560 “ 犹如被激怒的毒蛇,犹如扑面而来的火聚;
我冒犯了自生者,犹如冒犯狂醉的牙象。注疏 1
561 “ 我触恼了佛陀——那可畏、苦行殊胜的胜者;
未及吾等俱殒命,当向彼牟尼乞恕。注疏 1
562 倘若不能令彼自调御、心已得定者息嗔,
七日之内,我的国家将遭毁灭。注疏 1
563 “ 苏美卡喇、果西亚、西嘎瓦与沙答咖;
冒犯诸仙人后,他们连同国家便堕入恶趣。注疏 1
564 “ 当那些自制、修梵行的仙人们生起忿怒时,
他们会摧毁含摄诸天神、大海与山岳的世界。注疏 1
565 “ 我曾在方圆三千由旬之地,召集众人;
为发露过失,我来到自觉者面前。注疏 1
566 “ 衣服尽湿,头发尽湿,众人合掌恭敬;
顶礼佛陀足后,说出此语:注疏 1
567 “ 大雄啊,请您宽恕,众人正在恳求您;
请消除这热恼,莫要毁坏我们的国土。注疏 1
568 “ 一切天、人,以及阿修罗、罗刹——
愿铁锤,常击碎我的头。注疏 1
569 “ 火不住水中,种不生石上;
解毒药中虫不栖止,佛前忿怒永不生起;注疏 1
570 譬如大地安住不动,大海渊深不可度量。
虚空无有边际,诸佛亦然,不可动摇。注疏 1
571 “ 诸大雄者恒常忍辱,苦行者亦能安忍;
忍辱者与已忍辱者,不再有来去。注疏 1
572 “ 正自觉者说此语已,除遣热恼;
于大众前,当时升于虚空。注疏 1
573 “ 大英雄啊!因那业故,我沦落于卑微之中;
超越了那次生,我进入了无畏城。注疏 1
574 “ 大英雄!那时,我虽被炽焰焚烧,却善自安住,
你驱除了热恼,我向自生者请求了宽恕。注疏 1
575 “ 大英雄!乃至今日,当我为三火所灼烧时,
您息灭了三火,令我达至清凉。注疏 1
576 有耳可听者,请谛听我所说;
我将为你们宣说义理,如我所亲见的境界。注疏 1
577 “ 轻慢那心寂静、得定的自觉者;
由于那业,我今生于卑贱之趣。注疏 1
578 “ 你们切莫错失良机,错失时机者必将忧悲;
当为自身之利益勤行,这良机已为你们显现。注疏 1
579 “ 对一类人,它如同催吐;对另一类人,它如同泻下。
对一些人,它是哈拉哈拉剧毒;对另一些人,它却是良药。注疏 1
580 “ 对行道者,它是催吐;对住果者,它是泻下。
于得果者,是为良药;于求索者,是为福田。注疏 1
581 “ 对于违背教法者,犹如哈喇哈喇之毒;
毒蛇目含毒,一瞥即焚身;注疏 1
582 哈拉哈拉毒,一饮命即断。
违犯教诫之后,在千万劫中燃烧。注疏 1
583 “ 以忍辱、不害与具足慈心,
彼令天人世间咸得度,是故不应触恼之。注疏 1
584 于得失及恭敬轻蔑,彼悉无所染著。
诸佛犹如大地,是故不应触恼;注疏 1
585 对提婆达多(Devadatta) 之杀者、盗贼指鬘(Aṅgulimāla) ,
对于罗睺罗(Rāhula) 与财护象(Dhanapāla) ,牟尼对一切众生等视无别。注疏 1
586 “ 对这些人,既无嗔恨,亦无贪欲;
佛陀平等对待一切众生,无论杀人者还是亲生子。注疏 1
587 “ 路上见到一件被丢弃的袈裟,沾满污秽,
应于头上合掌,礼敬仙人之帜。注疏 1
588 “ 过去、现在和未来的诸佛,
依此幢帜得清净,是故于彼应礼敬。注疏 1
589 善调律仪如大师,我以深心恒持守。
我礼敬于律,将恒常安住其中。注疏 1
590 “ 律是我的安住处,律是我站立与经行之处;
我于律中度过时光,律即是我的行境。注疏 1
591 “ 已于律抵达彼岸,于止亦为善巧,
大雄啊,优波离顶礼导师的双足。注疏 1
592 “ 我将周游,从此村到彼村,从此城到彼城,
礼敬正自觉者,亦礼敬法之善法性。注疏 1
593 “ 我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
一切漏已灭尽,不再有再生。注疏 1
594 “ 我今得至最胜佛前,实为善来;
三明已然证得,佛陀之教已奉行。注疏 1
595 “ 四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”巴利 注疏 1
‘‘Aparimeyyupādāya, patthemi tava sāsanaṃ; So me attho anuppatto, santipadamanuttaraṃ. ‘‘Vinaye pāramiṃ patto, yathāpi pāṭhiko isi; Na me samasamo atthi, dhāremi sāsanaṃ ahaṃ. ‘‘Vinaye khandhake cāpi, tikacchede ca pañcake ; Ettha me vimati natthi, akkhare byañjanepi vā. ‘‘Niggahe paṭikamme ca, ṭhānāṭhāne ca kovido; Osāraṇe vuṭṭhāpane, sabbattha pāramiṃ gato. ‘‘Vinaye khandhake vāpi, nikkhipitvā padaṃ ahaṃ; Ubhato viniveṭhetvā, rasato osareyyahaṃ. ‘‘Niruttiyā sukusalo, atthānatthe ca kovido; Anaññātaṃ mayā natthi, ekaggo satthu sāsane. ‘‘Rūpadakkho ahaṃ ajja, sakyaputtassa sāsane; Kaṅkhaṃ sabbaṃ vinodemi, chindāmi sabbasaṃsayaṃ. ‘‘Padaṃ anupadañcāpi, akkharañcāpi byañjanaṃ; Nidāne pariyosāne, sabbattha kovido ahaṃ. ‘‘Yathāpi rājā balavā, niggaṇhitvā parantape; Vijinitvāna saṅgāmaṃ, nagaraṃ tattha māpaye. ‘‘Pākāraṃ parikhañcāpi, esikaṃ dvārakoṭṭhakaṃ; Aṭṭālake ca vividhe, kāraye nagare bahū. ‘‘Siṅghāṭakaṃ caccarañca, suvibhattantarāpaṇaṃ; Kārayeyya sabhaṃ tattha, atthānatthavinicchayaṃ. ‘‘Nigghātatthaṃ amittānaṃ, chiddāchiddañca jānituṃ; Balakāyassa rakkhāya, senāpaccaṃ ṭhapeti so. ‘‘Ārakkhatthāya bhaṇḍassa, nidhānakusalaṃ naraṃ; Mā me bhaṇḍaṃ vinassīti, bhaṇḍarakkhaṃ ṭhapeti so. ‘‘Mamatto hoti yo rañño, vuddhiṃ yassa ca icchati. Tassādhikaraṇaṃ deti, mittassa paṭipajjituṃ. ‘‘Uppātesu nimittesu, lakkhaṇesu ca kovidaṃ; Ajjhāyakaṃ mantadharaṃ, porohicce ṭhapeti so. ‘‘Etehaṅgehi sampanno, khattiyoti pavuccati; Sadā rakkhanti rājānaṃ, cakkavākova dukkhitaṃ. ‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, hatāmittova khattiyo; Sadevakassa lokassa, dhammarājāti vuccati. ‘‘Titthiye nihanitvāna , mārañcāpi sasenakaṃ; Tamandhakāraṃ vidhamitvā, dhammanagaraṃ amāpayi. ‘‘Sīlaṃ pākārakaṃ tattha, ñāṇaṃ te dvārakoṭṭhakaṃ; Saddhā te esikā vīra, dvārapālo ca saṃvaro. ‘‘Satipaṭṭhānamaṭṭālaṃ, paññā te caccaraṃ mune; Iddhipādañca siṅghāṭaṃ, dhammavīthi sumāpitā. ‘‘Suttantaṃ abhidhammañca, vinayañcāpi kevalaṃ; Navaṅgaṃ buddhavacanaṃ, esā dhammasabhā tava. ‘‘Suññataṃ animittañca, vihārañcappaṇīhitaṃ; Āneñjañca nirodho ca, esā dhammakuṭī tava. ‘‘Paññāya aggo nikkhitto , paṭibhāne ca kovido; Sāriputtoti nāmena, dhammasenāpatī tava. ‘‘Cutūpapātakusalo, iddhiyā pāramiṃ gato; Kolito nāma nāmena, porohicco tavaṃ mune. ‘‘Porāṇakavaṃsadharo, uggatejo durāsado; Dhutavādīguṇenaggo, akkhadasso tavaṃ mune. ‘‘Bahussuto dhammadharo, sabbapāṭhī ca sāsane; Ānando nāma nāmena, dhammārakkho tavaṃ mune. ‘‘Ete sabbe atikkamma, pamesi bhagavā mamaṃ; Vinicchayaṃ me pādāsi, vinaye viññudesitaṃ. ‘‘Yo koci vinaye pañhaṃ, pucchati buddhasāvako; Tattha me cintanā natthi, taññevatthaṃ kathemahaṃ. ‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvā taṃ mahāmuni; Vinaye mādiso natthi, kuto bhiyyo bhavissati. ‘‘Bhikkhusaṅghe nisīditvā, evaṃ gajjati gotamo; Upālissa samo natthi, vinaye khandhakesu ca. ‘‘Yāvatā buddhabhaṇitaṃ, navaṅgaṃ satthusāsanaṃ; Vinayogadhaṃ taṃ sabbaṃ, Vinayamūlapassino . ‘‘Mama kammaṃ saritvāna, gotamo sakyapuṅgavo; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, etadagge ṭhapesi maṃ. ‘‘Satasahassupādāya, imaṃ ṭhānaṃ apatthayiṃ; So me attho anuppatto, vinaye pāramiṃ gato. ‘‘Sakyānaṃ nandijanano, kappako āsahaṃ pure; Vijahitvāna taṃ jātiṃ, putto jāto mahesino. ‘‘Ito dutiyake kappe, añjaso nāma khattiyo; Anantatejo amitayaso, bhūmipālo mahaddhano. ‘‘Tassa rañño ahaṃ putto, candano nāma khattiyo; Jātimadenupatthaddho, yasabhogamadena ca. ‘‘Nāgasatasahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā; Tidhāpabhinnā mātaṅgā, parivārenti maṃ sadā. ‘‘Sabalehi paretohaṃ, uyyānaṃ gantukāmako; Āruyha sirikaṃ nāgaṃ, nagarā nikkhamiṃ tadā. ‘‘Caraṇena ca sampanno, guttadvāro susaṃvuto; Devalo nāma sambuddho, āgacchi purato mama. ‘‘Pesetvā sirikaṃ nāgaṃ, buddhaṃ āsādayiṃ tadā; Tato sañjātakopo so , nāgo nuddharate padaṃ. ‘‘Nāgaṃ ruṇṇamanaṃ disvā, buddhe kodhaṃ akāsahaṃ; Vihesayitvā sambuddhaṃ, uyyānaṃ agamāsahaṃ. ‘‘Sātaṃ tattha na vindāmi, siro pajjalito yathā; Pariḷāhena ḍayhāmi, macchova baḷisādako. ‘‘Sasāgarantā pathavī, ādittā viya hoti me; Pitu santikupāgamma, idaṃ vacanamabraviṃ. ‘‘Āsīvisaṃva kupitaṃ, aggikkhandhaṃva āgataṃ; Mattaṃva kuñjaraṃ dantiṃ, yaṃ sayambhumasādayiṃ. ‘‘Āsādito mayā buddho, ghoro uggatapo jino; Purā sabbe vinassāma, khamāpessāma taṃ muniṃ. ‘‘No ce taṃ nijjhāpessāma, attadantaṃ samāhitaṃ; Orena sattadivasā, raṭṭhaṃ me vidhamissati. ‘‘Sumekhalo kosiyo ca, siggavo cāpi sattako ; Āsādayitvā isayo, duggatā te saraṭṭhakā. ‘‘Yadā kuppanti isayo, saññatā brahmacārino; Sadevakaṃ vināsenti, sasāgaraṃ sapabbataṃ. ‘‘Tiyojanasahassamhi, purise sannipātayiṃ; Accayaṃ desanatthāya, sayambhuṃ upasaṅkamiṃ. ‘‘Allavatthā allasirā, sabbeva pañjalīkatā; Buddhassa pāde nipatitvā, idaṃ vacanamabravuṃ . ‘‘Khamassu tvaṃ mahāvīra, abhiyācati taṃ jano; Pariḷāhaṃ vinodehi, mā no raṭṭhaṃ vināsaya. ‘‘Sadevamānusā sabbe, sadānavā sarakkhasā; Ayomayena kuṭena, siraṃ bhindeyyu me sadā. ‘‘Dake aggi na saṇṭhāti, bījaṃ sele na rūhati; Agade kimi na saṇṭhāti, kopo buddhe na jāyati. ‘‘Yathā ca bhūmi acalā, appameyyo ca sāgaro; Anantako ca ākāso, evaṃ buddhā akhobhiyā. ‘‘Sadā khantā mahāvīrā, khamitā ca tapassino; Khantānaṃ khamitānañca, gamanaṃ taṃ na vijjati. ‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, pariḷāhaṃ vinodayaṃ; Mahājanassa purato, nabhaṃ abbhuggami tadā. ‘‘Tena kammenahaṃ vīra, hīnattaṃ ajjhupāgato; Samatikkamma taṃ jātiṃ, pāvisiṃ abhayaṃ puraṃ. ‘‘Tadāpi maṃ mahāvīra, ḍayhamānaṃ susaṇṭhitaṃ; Pariḷāhaṃ vinodesi, sayambhuñca khamāpayiṃ. ‘‘Ajjāpi maṃ mahāvīra, ḍayhamānaṃ tihaggibhi; Nibbāpesi tayo aggī, sītibhāvañca pāpayiṃ . Yesaṃ sotāvadhānatthi, suṇātha mama bhāsato; Atthaṃ tumhaṃ pavakkhāmi, yathā diṭṭhaṃ padaṃ mama. ‘‘Sayambhuṃ taṃ vimānetvā, santacittaṃ samāhitaṃ; Tena kammenahaṃ ajja, jātomhi nīcayoniyaṃ. ‘‘Mā vo khaṇaṃ virādhetha, khaṇātītā hi socare; Sadatthe vāyameyyātha, khaṇo vo paṭipādito. ‘‘Ekaccānañca vamanaṃ, ekaccānaṃ virecanaṃ; Visaṃ halāhalaṃ eke, ekaccānañca osadhaṃ. ‘‘Vamanaṃ paṭipannānaṃ, phalaṭṭhānaṃ virecanaṃ; Osadhaṃ phalalābhīnaṃ, puññakkhettaṃ gavesinaṃ. ‘‘Sāsanena viruddhānaṃ, visaṃ halāhalaṃ yathā; Āsīviso diṭṭhaviso , evaṃ jhāpeti taṃ naraṃ. ‘‘Sakiṃ pītaṃ halāhalaṃ, uparundhati jīvitaṃ; Sāsanena virujjhitvā, kappakoṭimhi ḍayhati. ‘‘Khantiyā avihiṃsāya, mettacittavatāya ca; Sadevakaṃ so tārati, tasmā te avirādhiyā . ‘‘Lābhālābhe na sajjanti, sammānanavimānane; Pathavīsadisā buddhā, tasmā te na virādhiyā . ‘‘Devadatte ca vadhake, core aṅgulimālake; Rāhule dhanapāle ca, sabbesaṃ samako muni. ‘‘Etesaṃ paṭigho natthi, rāgomesaṃ na vijjati; Sabbesaṃ samako buddho, vadhakassorasassa ca. ‘‘Panthe disvāna kāsāvaṃ, chaḍḍitaṃ mīḷhamakkhitaṃ; Sirasmiṃ añjaliṃ katvā, vanditabbaṃ isiddhajaṃ. ‘‘Abbhatītā ca ye buddhā, vattamānā anāgatā; Dhajenānena sujjhanti, tasmā ete namassiyā. ‘‘Satthukappaṃ suvinayaṃ, dhāremi hadayenahaṃ; Namassamāno vinayaṃ, viharissāmi sabbadā. ‘‘Vinayo āsayo mayhaṃ, vinayo ṭhānacaṅkamaṃ; Kappemi vinaye vāsaṃ, vinayo mama gocaro. ‘‘Vinaye pāramippatto, samathe cāpi kovido; Upāli taṃ mahāvīra, pāde vandati satthuno. ‘‘So ahaṃ vicarissāmi, gāmā gāmaṃ purā puraṃ; Namassamāno sambuddhaṃ, dhammassa ca sudhammataṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
尊者优波离长老如是宣说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā upāli thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
阿若憍陈如长老譬喻(第3–7经)巴利
3-7. Aññāsikoṇḍaññattheraapadānaṃ
596 “ 莲华上正自觉者,世间最胜者、调御者;
我最先见到了已证佛地者。注疏 1
597 “ 在菩提树根处,所有夜叉都聚集而来;
他们围绕正自觉者,恭敬合掌礼拜;注疏 1
598 “ 所有天人心满意足,游于虚空之中。
这位佛陀已经降世,是黑暗与愚痴的破除者。注疏 1
599 “ 他们满怀欢喜,发出洪亮之声;
我们将在正自觉者的教法中,焚尽诸烦恼。注疏 1
600 “ 了知诸天神的音声,我宣说雄健(牛王般)之言语;
满怀欢喜,以喜悦之心,我供施了那第一份食物;注疏 1
601 “ 世间无上的导师,了知我的心意;
于天众中安坐之后,宣说了这些偈颂。
602 “ 出家七日之后,我证得菩提;
这是我初次的饮食,梵行者的活命之资。注疏 1
603 “ 从兜率天来至此处,那位施与我食物者;
我要称颂他,请你们听我说。注疏 1
604 “ 于三万劫中,他将作天王;
他胜过一切天人之后,将安住于三十三天。
605 “ 从天界命终之后,他将往生人界;
将一千次成为转轮王,在彼处统理国政。
606 “ 于十万劫中,出生于甘蔗王族;
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
607 “ 从三十三天逝没后,他将转生人界。
从家出家之后,他将安住六年。注疏 1
608 “ 此后第七年,佛陀将宣说真谛;
名为憍陈如(Kondañña) 者,将首先现证。注疏 1
609 “ 他出离后,我即随他出家,我的精勤已善作;
为了烧尽诸烦恼,我出家而为无家者。注疏 1
610 “ 一切知者佛陀,已降临于含摄天人的世间;
于仙人堕处鹿野苑中,击甘露法鼓:注疏 1
611 彼今已证得甘露,无上寂静之境;
遍知一切漏已,我无漏而安住。注疏 1
612 “ 四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Padumuttarasambuddhaṃ, lokajeṭṭhaṃ vināyakaṃ; Buddhabhūmimanuppattaṃ, paṭhamaṃ addasaṃ ahaṃ. ‘‘Yāvatā bodhiyā mūle, yakkhā sabbe samāgatā; Sambuddhaṃ parivāretvā, vandanti pañjalīkatā. ‘‘Sabbe devā tuṭṭhamanā, ākāse sañcaranti te; Buddho ayaṃ anuppatto, andhakāratamonudo. ‘‘Tesaṃ hāsaparetānaṃ, mahānādo avattatha; Kilese jhāpayissāma, sammāsambuddhasāsane. ‘‘Devānaṃ giramaññāya, vācāsabhimudīrihaṃ; Haṭṭho haṭṭhena cittena, ādibhikkhamadāsahaṃ. ‘‘Mama saṅkappamaññāya, satthā loke anuttaro; Devasaṅghe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha. ‘‘‘Sattāhaṃ abhinikkhamma, bodhiṃ ajjhagamaṃ ahaṃ; Idaṃ me paṭhamaṃ bhattaṃ, brahmacārissa yāpanaṃ. ‘‘‘Tusitā hi idhāgantvā, yo me bhikkhaṃ upānayi; Tamahaṃ kittayissāmi, suṇotha mama bhāsato. ‘‘‘Tiṃsakappasahassāni , devarajjaṃ karissati; Sabbe deve abhibhotvā, tidivaṃ āvasissati. ‘‘‘Devalokā cavitvāna, manussattaṃ gamissati; Sahassadhā cakkavattī, tattha rajjaṃ karissati. ‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tidasā so cavitvāna, manussattaṃ gamissati; Agārā pabbajitvāna, chabbassāni vasissati. ‘‘‘Tato sattamake vasse, buddho saccaṃ kathessati; Koṇḍañño nāma nāmena, paṭhamaṃ sacchikāhiti’. ‘‘Nikkhantenānupabbajiṃ , padhānaṃ sukataṃ mayā; Kilese jhāpanatthāya, pabbajiṃ anagāriyaṃ. ‘‘Abhigantvāna sabbaññū, buddho loke sadevake; Isināme migāraññe , amatabherimāhani. ‘‘So dāni patto amataṃ, santipadamanuttaraṃ; Sabbāsave pariññāya, viharāmi anāsavo. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿阿若憍陈如长老(Aññāsi Koṇḍañña) 巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā aññāsikoṇḍañño thero imā
他说了这些偈颂。巴利
Gāthāyo abhāsitthāti.
宾度喇巴拉德瓦迦长老譬喻(第3–8经)巴利
3-8. Piṇḍolabhāradvājattheraapadānaṃ
613 “ 名为莲华上佛的胜者,自生者、无上士;
那时,他住在雪山之前的心峰山(Cittakūṭa) 。注疏 1
614 昔时我现无畏之相,为四足兽王;
众人闻我音声,皆震慑而止。注疏 1
615 “ 手持盛开的莲花,我走向人中的牛王;
当他从禅定中出起,我便向那位佛陀献上供养。注疏 1
616 “ 向四方礼敬已,礼敬最胜佛陀、人中最上者;
清净自心已,我作狮子吼。注疏 1
617 “ 莲华上佛,世间解,诸供养之受纳者;
在自己的座位上坐下后,宣说了这些偈颂。注疏 1
618 “ 了知佛陀的言教后,一切天众皆来集;
最胜说者已至,我等将聆其法。注疏 1
619 “ 在那些满怀欢喜者面前,世间导师、
远见的大牟尼宣扬了我的音声。注疏 1
620 “ 献此莲花、且发出狮子吼之人;
我将称扬他,请听我所说。
621 “ 从今往后第八劫,他将成为转轮王;
具足七宝,为四洲之自在主;
622 他将六十四番统御大地,
名曰莲华,是威德广大的转轮王。注疏 1
623 “ 于十万劫后,出生于甘蔗王族;
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。注疏 1
624 ‘ 于已宣说的教法中,他将成为梵的亲族;
出离婆罗门身份,他当即出家。’注疏 1
625 “ 他精勤努力,寂静无依;
遍知一切漏已,无漏者将般涅槃。注疏 1
626 “ 在寂静的边远卧处,猛兽遍满之处;
遍知一切漏已,无漏者将般涅槃。注疏 1
627 “ 四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Padumuttaro nāma jino, sayambhū aggapuggalo; Purato himavantassa, cittakūṭe vasī tadā. ‘‘Abhītarūpo tatthāsiṃ, migarājā catukkamo; Tassa saddaṃ suṇitvāna, vikkhambhanti bahujjanā. ‘‘Suphullaṃ padumaṃ gayha, upagacchiṃ narāsabhaṃ; Vuṭṭhitassa samādhimhā, buddhassa abhiropayiṃ. ‘‘Cātuddisaṃ namassitvā, buddhaseṭṭhaṃ naruttamaṃ; Sakaṃ cittaṃ pasādetvā, sīhanādaṃ nadiṃ ahaṃ . ‘‘Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṃ paṭiggaho; Sakāsane nisīditvā, imā gāthā abhāsatha. ‘‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgatā; Āgato vadataṃ seṭṭho, dhammaṃ sossāma taṃ mayaṃ. ‘‘‘Tesaṃ hāsaparetānaṃ, purato lokanāyako; Mama saddaṃ pakittesi, dīghadassī mahāmuni’. ‘‘Yenidaṃ padumaṃ dinnaṃ, sīhanādo ca nādito; Tamahaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato. ‘‘‘Ito aṭṭhamake kappe, cakkavattī bhavissati; Sattaratanasampanno catudīpamhi issaro. ‘‘‘Kārayissati issariyaṃ , mahiyā catusaṭṭhiyā; Padumo nāma nāmena, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘Pakāsite pāvacane, brahmabandhu bhavissati; Brahmaññā abhinikkhamma, pabbajissati tāvade’. ‘‘Padhānapahitatto so, upasanto nirūpadhi; Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo. ‘‘Vijane pantaseyyamhi, vāḷamigasamākule; Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
尊者平多拉·巴拉德瓦迦长老如是宣说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
卡迪拉瓦尼亚·雷瓦达长老譬喻(第3–9经)巴利
3-9. Khadiravaniyarevatattheraapadānaṃ
628 “ 恒河,亦名巴吉拉提,源自雪山;
我曾是险渡处的船夫,在此岸渡人。注疏 1
629 “ 莲华上导师,正自觉者,无上两足尊;
那自在者与十万大众俱,来到恒河岸边。注疏 1
630 “ 广集众多船只,经木工巧匠善加营造;
于船上做好顶盖后,我等候人中牛王。注疏 1
631 “ 正自觉者既已来至,便登上那艘船;
导师立于水流中央,宣说此诸偈颂:注疏 1
632 “‘ 那位渡正自觉者,以及无漏僧团者;
依此净信心,将于天界享乐。注疏 1
633 善业所成、舟形之殿,当为汝化现;
虚空之中,花盖恒常悬覆。注疏 1
634 “ 在第五十八劫中,有一位名为渡者的刹帝利;
他将征服四方,威胜疆域,成为转轮王。”注疏 1
635 “ 在第五十七劫中,有一位名为咖马咖的刹帝利;
如同升起的太阳,具大威力者将遍耀光芒。
636 “ 于百千劫中,生于屋咖咖族;
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
637 “ 从三十三天死没后,将往生人界;
名号雷瓦达(Revata) ,当为婆罗门;注疏 1
638 善根所策励,舍家而出家。
他将于乔达摩世尊的教法中出家。
639 “ 他日后出家,精勤修持,为修观者;
遍知一切漏已,无漏者将般涅槃。注疏 1
640 “ 我以精进为担负重轭之驾,运载至安稳之境;
我于正自觉者的教法中,持此最后身。注疏 1
641 “ 于十万劫中所造之业,于此示现其果;
善得解脱,如箭飞逝,烧尽了我的烦恼。
642 “ 那时,已达世间边际的牟尼,见我乐于林居;
大智者便立我为住林比丘中第一。
643 “ 四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Gaṅgā bhāgīrathī nāma, himavantā pabhāvitā; Kutitthe nāviko āsiṃ, orime ca tariṃ ahaṃ. ‘‘Padumuttaro nāyako, sambuddho dvipaduttamo; Vasī satasahassehi, gaṅgātīramupāgato . ‘‘Bahū nāvā samānetvā, vaḍḍhakīhi susaṅkhataṃ; Nāvāya chadanaṃ katvā, paṭimāniṃ narāsabhaṃ. ‘‘Āgantvāna ca sambuddho, ārūhi tañca nāvakaṃ; Vārimajjhe ṭhito satthā, imā gāthā abhāsatha. ‘‘‘Yo so tāresi sambuddhaṃ, saṅghañcāpi anāsavaṃ; Tena cittappasādena, devaloke ramissati. ‘‘‘Nibbattissati te byamhaṃ, sukataṃ nāvasaṇṭhitaṃ; Ākāse pupphachadanaṃ, dhārayissati sabbadā. ‘‘‘Aṭṭhapaññāsakappamhi , tārako nāma khattiyo; Cāturanto vijitāvī, cakkavattī bhavissati. ‘‘‘Sattapaññāsakappamhi , cammako nāma khattiyo; Uggacchantova sūriyo, jotissati mahabbalo. ‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tidasā so cavitvāna, manussattaṃ gamissati; Revato nāma nāmena, brahmabandhu bhavissati. ‘‘‘Agārā nikkhamitvāna, sukkamūlena codito; Gotamassa bhagavato, sāsane pabbajissati. ‘‘‘So pacchā pabbajitvāna, yuttayogo vipassako; Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo’. ‘‘Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ, yogakkhemādhivāhanaṃ; Dhāremi antimaṃ dehaṃ, sammāsambuddhasāsane. ‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha; Sumutto saravegova, kilese jhāpayī mama. ‘‘Tato maṃ vananirataṃ, disvā lokantagū muni; Vanavāsibhikkhūnaggaṃ, paññapesi mahāmati. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿佉提罗林·雷瓦达长老宣说此诸偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā khadiravaniyo revato thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
阿难长老之譬喻(第3–10经)巴利
3-10. Ānandattheraapadānaṃ
644 “ 从园门出已,莲华上首大牟尼。
降下不死甘露雨,令大众热恼止息。注疏 1
645 “ 十万贤者,具足六神通、大威神力,
围绕着正觉者,犹如身影常不相离。注疏 1
646 “ 我乘坐于象背之上,手持最殊胜的白伞;
“ 得见善妙之相,我心生欢喜;”注疏 1
647 “ 我从象背而下,走向人中最胜者;”
“ 我持宝伞,奉于最胜佛陀。”注疏 1
648 “ 了知我心念已,莲华上首大仙”
“ 便止住那番话语,宣说这些偈颂:”注疏 1
649 彼人持伞盖,伞以黄金严饰;
我今当称颂,请听我所说。注疏 1
650 此人离此去,当生兜率天;
天女众围绕,享诸福乐荣华。注疏 1
651 他将三十四次作天王,
八百次作大力之主,统领大地。注疏 1
652 五十八次作转轮王,
于大地广行方国之治。注疏 1
653 “ 历经十万劫后,生于甘蔗王族。
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
654 “ 他将成为释迦族族旗(佛陀)的亲族眷属。
名为阿难,将作大仙人的侍者。注疏 1
655 “ 精勤明敏,于多闻中善巧通达,
行持谦逊,不刚不慢,将通达一切法。注疏 1
656 “ 他勇猛精进,寂静无依,
遍知一切漏已,无漏者将般涅槃。注疏 1
657 “ 住于林野的龙象,六十岁的公象,
三处流液、象牙如辕、体型雄健的象王。注疏 1
658 “ 众多百千的贤智者,亦具大神通;”
他们在誓愿上皆不及佛陀龙象。
659 “ 于初更、中更乃至后更,我皆礼敬;
我心净信、怀悦意,侍奉最胜佛。
660 “ 精勤、明智,正知且具念,
证得入流果,通达诸有学地。
661 “ 十万劫来我所发愿之业,
我已抵达彼地,安住于不动的正法。
662 “ 在最胜佛前,我确实得蒙善来。
三明已然证得,佛陀之教已奉行。
663 “ 四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Ārāmadvārā nikkhamma, padumuttaro mahāmuni; Vassento amataṃ vuṭṭhiṃ, nibbāpesi mahājanaṃ. ‘‘Satasahassaṃ te dhīrā, chaḷabhiññā mahiddhikā; Parivārenti sambuddhaṃ, chāyāva anapāyinī . ‘‘Hatthikkhandhagato āsiṃ, setacchattaṃ varuttamaṃ; Sucārurūpaṃ disvāna, vitti me udapajjatha. ‘‘Oruyha hatthikhandhamhā, upagacchiṃ narāsabhaṃ; Ratanāmayachattaṃ me, buddhaseṭṭhassa dhārayiṃ. ‘‘Mama saṅkappamaññāya, padumuttaro mahāisi; Taṃ kathaṃ ṭhapayitvāna, imā gāthā abhāsatha. ‘‘‘Yo so chattamadhāresi, soṇṇālaṅkārabhūsitaṃ; Tamahaṃ kittayissāmi, suṇotha mama bhāsato. ‘‘‘Ito gantvā ayaṃ poso, tusitaṃ āvasissati; Anubhossati sampattiṃ, accharāhi purakkhato. ‘‘‘Catuttiṃsatikkhattuñca, devarajjaṃ karissati; Balādhipo aṭṭhasataṃ, vasudhaṃ āvasissati. ‘‘‘Aṭṭhapaññāsakkhattuñca, cakkavattī bhavissati; Padesarajjaṃ vipulaṃ, mahiyā kārayissati. ‘‘‘Kappasatasahassamhi , okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Sakyānaṃ kulaketussa, ñātibandhu bhavissati; Ānando nāma nāmena, upaṭṭhāko mahesino. ‘‘‘Ātāpī nipako cāpi, bāhusacce sukovido; Nivātavutti atthaddho, sabbapāṭhī bhavissati. ‘‘‘Padhānapahitatto so, upasanto nirūpadhi; Sabbāsave pariññāya, nibbāyissatināsavo. ‘‘‘Santi āraññakā nāgā, kuñjarā saṭṭhihāyanā; Tidhāpabhinnā mātaṅgā, īsādantā urūḷhavā. ‘‘‘Anekasatasahassā, paṇḍitāpi mahiddhikā; Sabbe te buddhanāgassa, na hontu paṇidhimhi te’ . ‘‘Ādiyāme namassāmi, majjhime atha pacchime; Pasannacitto sumano, buddhaseṭṭhaṃ upaṭṭhahiṃ. ‘‘Ātāpī nipako cāpi, sampajāno patissato; Sotāpattiphalaṃ patto, sekhabhūmīsu kovido. ‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamabhinīhariṃ; Tāhaṃ bhūmimanuppatto, ṭhitā saddhammamācalā . ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿阿难长老宣说这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ānando thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
佛陀、独觉佛,舍利弗与果利达;
迦叶(Kassapa) 、阿那律,布纳长老(Puṇṇa Thera) 与优波离。
阿若憍陈如、平多拉、雷瓦达与贤明的阿难;
六百五十偈颂,悉皆汇集。巴利
Buddho paccekabuddho ca, sāriputto ca kolito; Kassapo anuruddho ca, puṇṇatthero upāli ca. Aññāsikoṇḍañño piṇḍolo, revatānandapaṇḍito; Chasatāni ca paññāsa, gāthāyo sabbapiṇḍitā.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42