1. 苏达团食长老譬喻巴利
1. Sudhāpiṇḍiyattheraapadānaṃ
1 “ 供养应受供养者——不论是诸佛,或是声闻,
超越戏论,度脱忧悲。注疏 1
2 “ 供养如是已般涅槃、无所畏惧者,
其功德无法以任何方式计算,乃至纤毫亦不能。注疏 1
3 纵令统领四大洲而为主宰,
犹不及一次供养十六分之一。注疏 1
4 悉达多塔——人中最胜者之塔庙,裂隙之间;
我以清净信心,施灰泥一团。注疏 1
5 “ 从九十四劫前,我造作了那样的业;
我不曾知晓恶趣,这便是修缮(塔庙)之果报。
6 “ 自此三十劫中,号为修缮者,
有十三位转轮王,具足七宝。
7 “ 四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Pūjārahe pūjayato, buddhe yadi va sāvake; Papañcasamatikkante, tiṇṇasokapariddave. ‘‘Te tādise pūjayato, nibbute akutobhaye; Na sakkā puññaṃ saṅkhātuṃ, imettamapi kenaci. ‘‘Catunnamapi dīpānaṃ, issaraṃ yodha kāraye; Ekissā pūjanāyetaṃ, kalaṃ nāgghati soḷasiṃ. ‘‘Siddhatthassa naraggassa, cetiye phalitantare; Sudhāpiṇḍo mayā dinno, vippasannena cetasā. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, paṭisaṅkhārassidaṃ phalaṃ. ‘‘Ito tiṃsatikappamhi, paṭisaṅkhārasavhayā; Sattaratanasampannā, terasa cakkavattino. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿苏达宾地亚长老亲说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sudhāpiṇḍiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
2. 善思长老譬喻巴利
2. Sucintikattheraapadānaṃ
8 “ 我将清净的座具供养给世间怙主提舍;
我内心欢喜踊跃,以欢喜之心,供养佛陀——太阳的亲族。注疏 1
9 “ 从今十八劫前,我曾为摩诃卢吉王;
财富丰饶,卧具亦极众多。
10 “ 以净信心供养佛陀座席后,
我受用着往昔自己所造的善业。
11 “ 从此回溯九十二劫,那时我供养了那个座位;
我不曾经历恶趣,这就是供养座位的果报。
12 “ 自今三十八劫以前,有三位转轮王;
即卢吉、优波卢吉,及第三位玛哈卢吉。
13 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Tissassa lokanāthassa, suddhapīṭhamadāsahaṃ; Haṭṭho haṭṭhena cittena, buddhassādiccabandhuno. ‘‘Aṭṭhārase ito kappe, rājā āsiṃ mahāruci; Bhogo ca vipulo āsi, sayanañca anappakaṃ. ‘‘Pīṭhaṃ buddhassa datvāna, vippasannena cetasā; Anubhomi sakaṃ kammaṃ, pubbe sukatamattano. ‘‘Dvenavute ito kappe, yaṃ pīṭhamadadiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, pīṭhadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Aṭṭhatiṃse ito kappe, tayo te cakkavattino; Ruci uparuci ceva, mahāruci tatiyako. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿苏金帝咖长老宣说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sucintiko thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
3. 半衣长老譬喻巴利
3. Aḍḍhaceḷakattheraapadānaṃ
14 “ 我曾向帝沙世尊供养半件衣;
我已陷入极度的贫困,为困苦所缠缚。注疏 1
15 “ 布施半件衣已,我于天界欢喜一劫;
于其余诸劫,我亦造诸善业。
16 “ 九十二劫前,我曾以衣作布施;”
我不曾知有恶趣,这是布施衣服所得的果报。
17 四十九劫中,转轮王众,
三十二人主,同名为遍覆。
18 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Tissassāhaṃ bhagavato, upaḍḍhadussamadāsahaṃ; Paramakāpaññapattomhi , duggatena samappito. ‘‘Upaḍḍhadussaṃ datvāna, kappaṃ saggamhi modahaṃ; Avasesesu kappesu, kusalaṃ kāritaṃ mayā. ‘‘Dvenavute ito kappe, yaṃ dussamadadiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, dussadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Ekūnapaññāsakappamhi , rājāno cakkavattino; Samantacchadanā nāma, bāttiṃsāsuṃ janādhipā. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,据说具寿阿德哈责喇咖长老宣说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā aḍḍhaceḷako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
4. 针施长老譬喻巴利
4. Sūcidāyakattheraapadānaṃ
19 “ 往昔我为铁匠,居于最胜的盘头摩城中,
我曾以针供养大仙毗婆尸。注疏 1
20 “ 如金刚顶般的智慧,由如是业而生;
我已离贪,已得解脱,已证漏尽。
21 “ 于过去、现在、未来一切诸有,
我以智慧遍察一切,此乃针施之果报。
22 “ 自九十一劫前,曾有七位名曰金刚;
具足七宝、有大威力的转轮王。
23 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Kammārohaṃ pure āsiṃ, bandhumāyaṃ puruttame; Sūcidānaṃ mayā dinnaṃ, vipassissa mahesino. ‘‘Vajiraggasamaṃ ñāṇaṃ, hoti kammena tādisaṃ; Virāgomhi vimuttomhi , pattomhi āsavakkhayaṃ. ‘‘Atīte ca bhave sabbe, vattamāne canāgate ; Ñāṇena viciniṃ sabbaṃ, sūcidānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Ekanavutito kappe, sattāsuṃ vajiravhayā; Sattaratanasampannā, cakkavattī mahabbalā. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿针施者长老宣说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sūcidāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
5. 花鬘者长老譬喻巴利
5. Gandhamāliyattheraapadānaṃ
24 “ 我为世尊悉达多,造立香塔;
以素馨花覆盖,作成与诸佛相称的。注疏 1
25 “ 如纯金所成,佛陀,世间无上导师;
如炽燃的青莲,如燃烧的祭火。
26 “ 如最胜的虎王,如出身高贵的狮子;
沙门中最上者端坐,为比丘僧团恭敬围绕。
27 “ 礼敬导师双足后,我面向北方离去;
自我供养香鬘以来,已历经九十四劫。
28 “ 于佛陀所造之业,我所得果报殊胜特出;
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
29 第三十九劫之中,有十六转轮圣王;
同号天香,威化四方。
30 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Siddhatthassa bhagavato, gandhathūpaṃ akāsahaṃ; Sumanehi paṭicchannaṃ, buddhānucchavikaṃ kataṃ. ‘‘Kañcanagghiyasaṅkāsaṃ, buddhaṃ lokagganāyakaṃ; Indīvaraṃva jalitaṃ, ādittaṃva hutāsanaṃ. ‘‘Byagghūsabhaṃva pavaraṃ, abhijātaṃva kesariṃ; Nisinnaṃ samaṇānaggaṃ, bhikkhusaṅghapurakkhataṃ. ‘‘Vanditvā satthuno pāde, pakkāmiṃ uttarāmukho; Catunnavutito kappe, gandhamālaṃ yato adaṃ. ‘‘Buddhe katassa kārassa, phalenāhaṃ visesato; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Cattārīsamhi ekūne, kappe āsiṃsu soḷasa; Devagandhasanāmā te, rājāno cakkavattino. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,尊者甘达马利耶长老宣说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā gandhamāliyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
6. 三花长老譬喻巴利
6. Tipupphiyattheraapadānaṃ
31 往昔我作猎鹿人,栖止林野密林中;
见巴答离树青翠,撒下三花以奉之。注疏 1
32 昔我拾取落叶,弃置于外方;
彼内净外净,善解脱无漏者。
33 犹如亲觐正觉毗婆尸,世间导师尊;
礼敬巴答离树已,我于彼处舍寿而终。
34 “ 九十一劫前,我供养菩提;
我不曾经历恶趣,这是供养菩提的果报。
35 三十三劫之前,十三位国王同名萨曼答巴沙地咖,
悉皆大力转轮王。
36 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Migaluddo pure āsiṃ, araññe kānane ahaṃ ; Pāṭaliṃ haritaṃ disvā, tīṇi pupphāni okiriṃ. ‘‘Patitapattāni gaṇhitvā, bahi chaḍḍesahaṃ tadā; Antosuddhaṃ bahisuddhaṃ, suvimuttaṃ anāsavaṃ. ‘‘Sammukhā viya sambuddhaṃ, vipassiṃ lokanāyakaṃ; Pāṭaliṃ abhivādetvā, tattha kālaṅkato ahaṃ. ‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ bodhimabhipūjayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, bodhipūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Samantapāsādikā nāma, terasāsiṃsu rājino; Ito tettiṃsakappamhi , cakkavattī mahabbalā. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿提普皮亚长老宣说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā tipupphiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
7. 蜜团者长老譬喻巴利
7. Madhupiṇḍikattheraapadānaṃ
37 幽林丛中睹悉达多,寂然无扰声稀微;
斯乃仙人中最胜者,堪受一切诸供养。注疏 1
38 自心寂止之大龙象,犹如纯种雄牛;
如晨星般辉耀,为天众所礼敬。
39 尔时我生欢喜,尔时我生智慧;
我以蜜奉施于已从定起之导师。
40 “ 礼敬导师双足后,我便向东方离去;
三十四劫前,我曾是善见王。
41 “ 蜂蜜从莲花中流溢,饮食亦是如此;
蜂蜜之雨从天而降,这是往昔业行所感的果报。
42 “ 九十四劫前,我那时布施了蜂蜜;
我不曾经历恶趣,此是布施蜂蜜的果报。
43 “ 自此三十四劫前,曾有四位善见;
具足七宝、有大威力的转轮王。
44 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Vipine kānane disvā, appasadde nirākule; Siddhatthaṃ isinaṃ seṭṭhaṃ, āhutīnaṃ paṭiggahaṃ. ‘‘Nibbutattaṃ mahānāgaṃ, nisabhājāniyaṃ yathā; Osadhiṃva virocantaṃ, devasaṅghanamassitaṃ. ‘‘Vitti mamāhu tāvade , ñāṇaṃ uppajji tāvade; Vuṭṭhitassa samādhimhā, madhuṃ datvāna satthuno. ‘‘Vanditvā satthuno pāde, pakkāmiṃ pācināmukho; Catuttiṃsamhi kappamhi, rājā āsiṃ sudassano. ‘‘Madhu bhisehi savati, bhojanamhi ca tāvade; Madhuvassaṃ pavassittha, pubbakammassidaṃ phalaṃ. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ madhuṃ adadiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, madhudānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Catuttiṃse ito kappe, cattāro te sudassanā; Sattaratanasampannā, cakkavattī mahabbalā. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿蜜团长老说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā madhupiṇḍiko thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
8. 施住处长老譬喻巴利
8. Senāsanadāyakattheraapadānaṃ
45 “ 我向世尊悉达多供养树叶敷座;
我在四周行供养,撒下鲜花。注疏 1
46 宫殿之中,我享悦意胜德,极可珍贵;
名贵妙花,纷纷涌向我的卧榻。
47 “ 我躺卧在床榻上,在五彩缤纷的花席之上;
花雨即时降下,落在床座之上。
48 “ 九十四劫前,我供养了树叶座席;
我不曾经历恶趣,这便是敷具的果报。
49 “ 名为铺草者的转轮王,有七位;
从此第五劫,他们生为人主。
50 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Siddhatthassa bhagavato, adāsiṃ paṇṇasantharaṃ; Samantā upahārañca, kusumaṃ okiriṃ ahaṃ. ‘‘Pāsādevaṃ guṇaṃ rammaṃ , anubhomi mahārahaṃ; Mahagghāni ca pupphāni, sayanebhisavanti me. ‘‘Sayanehaṃ tuvaṭṭāmi, vicitte pupphasanthate; Pupphavuṭṭhi ca sayane, abhivassati tāvade. ‘‘Catunnavutito kappe, adāsiṃ paṇṇasantharaṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, santharassa idaṃ phalaṃ. ‘‘Tiṇasantharakā nāma, sattete cakkavattino; Ito te pañcame kappe, uppajjiṃsu janādhipā. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
尊者住处施者长老如此说出了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā senāsanadāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
9. 侍奉者长老譬喻巴利
9. Veyyāvaccakattheraapadānaṃ
51 “ 毗婆尸佛,曾有大群会众;
我曾为侍者,于一切事务中勤勉。注疏 1
52 “ 于善逝大仙,我无物可施;
我以清净之心,礼敬导师的双足。
53 “ 九十一劫前,我行了服侍;
我未曾堕于恶趣,这就是服侍的果报。
54 “ 从今第八劫,我曾为善思王;
具足七宝,具大威力的转轮王。
55 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Vipassissa bhagavato, mahāpūgagaṇo ahu; Veyyāvaccakaro āsiṃ, sabbakiccesu vāvaṭo . ‘‘Deyyadhammo ca me natthi, sugatassa mahesino; Avandiṃ satthuno pāde, vippasannena cetasā. ‘‘Ekanavutito kappe, veyyāvaccaṃ akāsahaṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, veyyāvaccassidaṃ phalaṃ. ‘‘Ito ca aṭṭhame kappe, rājā āsiṃ sucintito; Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿韦亚瓦咖咖长老宣说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā veyyāvaccako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
10. 佛侍者长老的譬喻巴利
10. Buddhupaṭṭhākattheraapadānaṃ
56 “ 我曾是毗婆尸佛的吹螺者;
我恒常随侍善逝大仙。
57 “ 请看侍奉世间怙主、如是者所得的果报。
六万伎乐恒常围绕于我。
58 “ 九十一劫前,我侍奉大仙。
我不识恶趣,这是侍奉的果报。
59 距今二十四劫前,十六国王俱号大声;
皆是转轮王,具足大威神力。
60 “ 四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”巴利
‘‘Vipassissa bhagavato, ahosiṃ saṅkhadhammako; Niccupaṭṭhānayuttomhi, sugatassa mahesino. ‘‘Upaṭṭhānaphalaṃ passa, lokanāthassa tādino; Saṭṭhitūriyasahassāni, parivārenti maṃ sadā. ‘‘Ekanavutito kappe, upaṭṭhahiṃ mahāisiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, upaṭṭhānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Catuvīse ito kappe, mahānigghosanāmakā; Soḷasāsiṃsu rājāno, cakkavattī mahabbalā. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿佛侍者长老宣说了这些偈颂。巴利
Itthaṃ sudaṃ āyasmā buddhupaṭṭhāko thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
石灰、善思、衣、针与香鬘;
三花者、蜜者、服侍者及侍者;
六十首偈颂,于本品中已宣说。巴利
Sudhā sucinti ceḷañca, sūcī ca gandhamāliyo; Tipupphiyo madhusenā, veyyāvacco cupaṭṭhako; Samasaṭṭhi ca gāthāyo, asmiṃ vagge pakittitā.
接下来是品的摄颂——巴利
Atha vagguddānaṃ –
佛陀品居首第一,狮子座与须菩提;
军荼达那、优波离,并尊者毗阇尼、萨迦栴提。
那嘎沙马喇、帝米喇与苏达品,合为十品。
一千四百偈颂,及五十五偈颂。巴利
Buddhavaggo hi paṭhamo, sīhāsani subhūti ca; Kuṇḍadhāno upāli ca, bījanisakacinti ca. Nāgasamālo timiro, sudhāvaggena te dasa; Catuddasasatā gāthā, pañcapaññāsameva ca.
佛陀品十经。巴利
Buddhavaggadasakaṃ.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48