191“清早,结发者们聚在一起,修习极严酷的苦行;
宣说利得与不利之后,他们便凌空而去。
192“当他们启程离去时,巨大的音声随之扬起。
闻此鹿皮之声,诸天人心生欢喜。
193“诸仙人游行虚空,遍往各方;
依自身之力支撑,随心所欲而往。
194“他们能令大地震动,悉皆行于虚空;
威光炽盛,不可逼视,犹如大海不可动摇。
195有些仙人站立经行,有些常坐不卧;
有些唯食自落之食——我的弟子们威德难犯,不可侵侮轻慢。
196“这些安住于慈者,为一切众生谋求利益;
他们全都不自赞,亦不轻蔑任何人。
197“如狮子王般无畏,如象王般有力;
他们犹如猛虎般难以接近,来到我的面前。
198“持明者、天人,龙、乾闼婆、罗刹;
鸠槃荼、檀那婆、金翅鸟,依此湖而住。
199结发与担囊共荷于肩,上披羚羊皮以为衣;
凡游行虚空之众,皆依彼湖而得活命。
200“这些常相随顺者,彼此互相恭敬;
二万四千众中,不闻喷嚏之声。
201“步履徐缓,足踵相接,声息轻敛,善自摄护;
俱至近前,一一以头,顶礼稽首于我足下。
202“被那些寂静、苦行的弟子们所围绕;
我居于彼处林间茅舍,身为禅修者,以禅那为乐。
203“兼具仙人们的戒香与花香,两者皆备,
庵舍被结果之树的果香所熏。
204“我不知昼夜,心中也无有不乐。
教诫自己弟子时,我获得更大的喜悦。
205“众花正绽放,诸果正成熟,
天香飘散,庄严我这茅舍。
206“从定而起后,我精勤、具慧,
我挑起重担,独自深入森林。
207“我精通征兆、梦境与诸相,于这些学问深有修习;
凡有所传的密咒章句,我正持诵其间,尽持于心。
208“具足无比见,世尊,世间最胜,人中牛王;
喜乐远离的正自觉者,前往雪山。
209“进入雪山之后,无上的悲愍者、牟尼;
结跏趺坐之后,人中至上者安然坐下。
210我昔亲见正觉尊,妙光晃耀悦人心;
犹如青莲璀璨映,亦如祭火炽然明。
211“犹如燃烧的灯树,亦如虚空中的闪电;
犹如盛开的娑罗树王,我见到了世间导师。
212此龙象大雄,灭尽诸苦之牟尼;
得见此人者,解脱一切苦。
213“我见过天中之天,便细察其相:
“他是佛陀,抑或不是?来,我且去见那位具眼者。”
214“于殊胜双足之上,显现千辐轮相;
见到他的相后,我确信断定他即是如来。
215“我拿起扫帚,在扫除之后,
我便采集鲜花,供养最胜佛陀。
216“供养那位已渡暴流、无漏的佛陀后;
将鹿皮衣偏袒一肩,我稽首礼敬世间导师。
217“以何等智慧,正自觉者无漏而住;
我将赞颂那智慧,请谛听我所说。
218“你救拔了此世间,自生者、无量光者;”
他们得见您,便渡越了疑惑之流。
219“您是众生的导师、旗帜、幢与柱;
您是皈依处、依止处,是两足中的最胜者,是明灯。
220“大海之水,尚可以斗量尽;
却无法量尽您的一切知智。
221“能举起大地,置于秤盘上称量;
却依然无法把握你这位一切知者的智慧。
222“纵能以绳或指量尽虚空,
你的智,一切知者啊,亦无可测度。
223“大海之水,大地以及一切的结缚;
若与佛智相较,譬喻即不相应。
224凡天人共居之世间,心念流转者,
尽入你智慧罗网,具眼者啊。
225“你依所得之智,圆证无上菩提;
一切知者,你以彼智摧伏诸外道。
226诵此偈颂称扬已,苦行者名苏如吉;
铺展羚羊皮于地,就地端然安坐之。
227八万四千由旬,深没大海之中;
高出其数亦然,是故名为山王。
228“须弥山如此高耸,其长与广,
纵使碎为微尘,数有万亿。
229“当(微尘)被计数至十万时,它们便渐次耗尽;
“然而你的遍知智,终究无法被度量。”
230“若有人以细密的网去围住水面,
“凡在水中的一切生灵,皆将被网所困。”
231“大雄!确实如此,种种外道,
堕入见的稠林,为执取所迷。
232“以你清净的智慧,无碍的眼,
这些陷于网中的人,无法超越你的智慧。
233“那时,世尊——无与伦比的见者,声名广大,
从定中出起,胜者环顾四方。
234“无比见牟尼的弟子,名唤尼沙婆。
为十万心寂静的如是者所围绕。
235“诸漏已尽、清净无染、具足六神通、安住禅那者相随,
他了知佛陀心意,前往世间导师处。
236“他们伫立虚空,对他右绕。
合掌礼敬后,降临于佛陀近处。
237“世尊无比见,世间最胜,人中牛王;
胜利者坐于比丘僧团中,展露微笑。
238“具足无比见的导师,他的侍者名婆楼那;
他偏袒一肩,向世间导师请问:
239“世尊,导师现此微笑,有何因缘?
“诸佛从不无因缘而现微笑。”
240“无比见之世尊,世间最胜者、人中之牛王;
在比丘众中安坐后,宣说了这首偈颂:
241“谁以鲜花供养我,并赞叹智慧,
我要称颂他,请你们听我说。
242“了知佛陀的言教后,一切天众皆来集;
“他们欲闻正法,来到正自觉者前。”
243“在十方世界里,诸具大神力之天众,”
“他们欲闻正法,来到正自觉者前。”
244“象兵、马兵、车兵、步兵,这四支军队;”
他们会永远围绕着我,这就是供养佛陀的果报。
245六万伎乐齐鸣,华鼓庄严饰就;
恒常围绕承事于我,此即供佛之果报。
246“一万六千位女子,种种妙好庄严,”
身着彩衣与璎珞,佩带宝珠与耳环。
247“她们眉目修长,笑靥动人,仪态优美,腰身纤细;
他们会永远围绕着我,这就是供养佛陀的果报。
248“百千劫中,于天界享受快乐;
将千度成为转轮王,于国土中为王。
249“将千度成为天帝,统理天界;
地方王权广大,其数不可计量;
250末后一生现前时,彼当受生人间;
有婆罗门女名曰沙利,将以其母腹怀持。
251“这位男子,将以母亲的名姓为世所知;
他将名为舍利弗,成为智慧锐利者。
252“舍弃八十俱胝,无所有而出家;
寻求寂静之境,将游行于此大地。
253“于不可计量的未来劫,将生于甘蔗王族;
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
254“于彼法中,当为法嗣、亲生子、由法所化生者;
名唤舍利弗,将成上首弟子。
255“这条巴吉拉提恒河,源自雪山而流出;
流向大海,令大海充盈。
256“如是,舍利弗于自身三学而得自在;
以慧到达彼岸,能令有情皆得满足。
257自雪山起,迄大海巨洋;
其中沙粒,算数不可穷尽。
258“然而,这些沙粒仍可无余地、如其数量而得计数;
然而,舍利弗的智慧,却不可测知。
259恒河之沙,纵以十万计亦有穷尽之时;
舍利弗之智慧,终无有尽头。
260大海波涛无数,称计终不可穷;
舍利弗之智慧,其边际亦复无尽。
261“已令正自觉者、释迦牛王乔达摩欢喜,
证得智慧波罗蜜,他将成为上首弟子。
262“法轮已为释迦子、如是者所转;
他将如法随转,普降法雨。
263“遍知这一切,乔达摩,释迦族的牛王,
坐于比丘僧团之中,将(他)安立在最尊胜的位子上。
264“啊!对于无比见的导师,我所行的善业——
我因向他供养,故于一切方面到达彼岸。
265“于无量劫前所作之业,今于此处,为我显其果报;
我如飞箭般善得解脱,烧尽了一切烦恼。
266“寻求那无为、安隐不动的涅槃境界;”
我遍寻一切外道,流转于诸有之中。
267“犹如患病之人,寻求良药;
为从病中解脱,应遍寻整座森林。
268“寻求无为,寻求涅槃、不死之境;
我不间断地出家五百次,修习仙人之出家。
269“蓄着沉重的发髻,身披羚羊皮上衣;
到达神通波罗蜜后,我前往梵天界。
270“除胜者的教法外,外道别无清净。
一切有智的众生,皆在胜者的教法中得以清净。
271此由自力所成,非从传闻而得;
为求无为之法,我曾遍游邪道。
272“犹如求取心材之人,砍断芭蕉而剖开;
在那当中,他找不到心材,因为它本来空无心材。
273“同样地,世间诸外道,执持种种见者众多;
他们于无为法空无所有,犹如芭蕉树没有心材。
274“于最后有到来时,我成为梵族眷属;
舍弃广大财富后,我出家而为无家者。
‘‘Pātova sannipatitvā, jaṭilā uggatāpanā; Lābhālābhaṃ pakittetvā, gacchanti ambare tadā. ‘‘Etesaṃ pakkamantānaṃ, mahāsaddo pavattati; Ajinacammasaddena, muditā honti devatā. ‘‘Disodisaṃ pakkamanti, antalikkhacarā isī; Sake balenupatthaddhā, te gacchanti yadicchakaṃ. ‘‘Pathavīkampakā ete, sabbeva nabhacārino; Uggatejā duppasahā, sāgarova akhobhiyā. ‘‘Ṭhānacaṅkamino keci, keci nesajjikā isī; Pavattabhojanā keci, mama sissā durāsadā. ‘‘Mettāvihārino ete, hitesī sabbapāṇinaṃ; Anattukkaṃsakā sabbe, na te vambhenti kassaci. ‘‘Sīharājāvasambhītā, gajarājāva thāmavā; Durāsadā byagghāriva, āgacchanti mamantike. ‘‘Vijjādharā devatā ca, nāgagandhabbarakkhasā; Kumbhaṇḍā dānavā garuḷā, upajīvanti taṃ saraṃ. ‘‘Te jaṭākhāribharitā, ajinuttaravāsanā; Antalikkhacarā sabbe, upajīvanti taṃ saraṃ. ‘‘Sadānucchavikā ete, aññamaññaṃ sagāravā; Catubbīsasahassānaṃ, khipitasaddo na vijjati. ‘‘Pāde pādaṃ nikkhipantā, appasaddā susaṃvutā; Upasaṅkamma sabbeva , sirasā vandare mamaṃ. ‘‘Tehi sissehi parivuto, santehi ca tapassibhi; Vasāmi assame tattha, jhāyī jhānarato ahaṃ. ‘‘Isīnaṃ sīlagandhena, pupphagandhena cūbhayaṃ; Phalīnaṃ phalagandhena, gandhito hoti assamo. ‘‘Rattindivaṃ na jānāmi, arati me na vijjati; Sake sisse ovadanto, bhiyyo hāsaṃ labhāmahaṃ. ‘‘Pupphānaṃ pupphamānānaṃ, phalānañca vipaccataṃ; Dibbagandhā pavāyanti, sobhayantā mamassamaṃ. ‘‘Samādhimhā vuṭṭhahitvā, ātāpī nipako ahaṃ; Khāribhāraṃ gahetvāna, vanaṃ ajjhogahiṃ ahaṃ. ‘‘Uppāte supine cāpi, lakkhaṇesu susikkhito; Pavattamānaṃ mantapadaṃ, dhārayāmi ahaṃ tadā. ‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho; Vivekakāmo sambuddho, himavantamupāgami. ‘‘Ajjhogāhetvā himavantaṃ, aggo kāruṇiko muni; Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo. ‘‘Tamaddasāhaṃ sambuddhaṃ, sappabhāsaṃ manoramaṃ; Indīvaraṃva jalitaṃ, ādittaṃva hutāsanaṃ. ‘‘Jalantaṃ dīparukkhaṃva, vijjutaṃ gagaṇe yathā; Suphullaṃ sālarājaṃva, addasaṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Ayaṃ nāgo mahāvīro, dukkhassantakaro muni; Imaṃ dassanamāgamma, sabbadukkhā pamuccare. ‘‘Disvānāhaṃ devadevaṃ, lakkhaṇaṃ upadhārayiṃ; Buddho nu kho na vā buddho, handa passāmi cakkhumaṃ. ‘‘Sahassārāni cakkāni, dissanti caraṇuttame; Lakkhaṇānissa disvāna, niṭṭhaṃ gacchiṃ tathāgate. ‘‘Sammajjaniṃ gahetvāna, sammajjitvānahaṃ tadā; Atha pupphe samānetvā, buddhaseṭṭhaṃ apūjayiṃ. ‘‘Pūjayitvāna taṃ buddhaṃ, oghatiṇṇamanāsavaṃ; Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā, namassiṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Yena ñāṇena sambuddho, viharati anāsavo; Taṃ ñāṇaṃ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato. ‘‘‘Samuddharasimaṃ lokaṃ, sayambhū amitodaya; Tava dassanamāgamma, kaṅkhāsotaṃ taranti te. ‘‘‘Tuvaṃ satthā ca ketu ca, dhajo yūpo ca pāṇinaṃ; Parāyaṇo patiṭṭhā ca, dīpo ca dvipaduttamo. ‘‘‘Sakkā samudde udakaṃ, pametuṃ āḷhakena vā; Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave. ‘‘‘Dhāretuṃ pathaviṃ sakkā, ṭhapetvā tulamaṇḍale; Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā dharetave. ‘‘‘Ākāso minituṃ sakkā, rajjuyā aṅgulena vā; Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave. ‘‘‘Mahāsamudde udakaṃ, pathavī cākhilā jaṭaṃ ; Buddhañāṇaṃ upādāya, upamāto na yujjare. ‘‘‘Sadevakassa lokassa, cittaṃ yesaṃ pavattati; Antojālīkatā ete, tava ñāṇamhi cakkhuma. ‘‘‘Yena ñāṇena pattosi, kevalaṃ bodhimuttamaṃ; Tena ñāṇena sabbaññu, maddasī paratitthiye’. ‘‘Imā gāthā thavitvāna, suruci nāma tāpaso; Ajinaṃ pattharitvāna, pathaviyaṃ nisīdi so. ‘‘Cullāsītisahassāni, ajjhogāḷho mahaṇṇave; Accugato tāvadeva, girirājā pavuccati. ‘‘Tāva accuggato neru, āyato vitthato ca so; Cuṇṇito aṇubhedena, koṭisatasahassaso . ‘‘Lakkhe ṭhapiyamānamhi, parikkhayamagacchatha; Na tveva tava sabbaññu, ñāṇaṃ sakkā pametave. ‘‘Sukhumacchikena jālena, udakaṃ yo parikkhipe; Ye keci udake pāṇā, antojālīkatā siyuṃ. ‘‘Tatheva hi mahāvīra, ye keci puthutitthiyā; Diṭṭhigahanapakkhandā , parāmāsena mohitā. ‘‘Tava suddhena ñāṇena, anāvaraṇadassinā; Antojālīkatā ete, ñāṇaṃ te nātivattare. ‘‘Bhagavā tamhi samaye, anomadassī mahāyaso; Vuṭṭhahitvā samādhimhā, disaṃ olokayī jino. ‘‘Anomadassimunino, nisabho nāma sāvako; Parivuto satasahassehi, santacittehi tādibhi. ‘‘Khīṇāsavehi suddhehi, chaḷabhiññehi jhāyibhi; Cittamaññāya buddhassa, upesi lokanāyakaṃ. ‘‘Antalikkhe ṭhitā tattha, padakkhiṇamakaṃsu te; Namassantā pañjalikā, otaruṃ buddhasantike. ‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho; Bhikkhusaṅghe nisiditvā, sitaṃ pātukarī jino. ‘‘Varuṇo nāmupaṭṭhāko, anomadassissa satthuno; Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, apucchi lokanāyakaṃ. ‘‘‘Ko nu kho bhagavā hetu, sitakammassa satthuno; Na hi buddhā ahetūhi, sitaṃ pātukaronti te’. ‘‘Anomadassī bhagavā, lokajeṭṭho narāsabho; Bhikkhumajjhe nisīditvā, imaṃ gāthaṃ abhāsatha. ‘‘‘Yo maṃ pupphena pūjesi, ñāṇañcāpi anutthavi; Tamahaṃ kittayissāmi, suṇotha mama bhāsato. ‘‘‘Buddhassa giramaññāya, sabbe devā samāgatā; Saddhammaṃ sotukāmā te, sambuddhamupasaṅkamuṃ. ‘‘‘Dasasu lokadhātūsu, devakāyā mahiddhikā; Saddhammaṃ sotukāmā te, sambuddhamupasaṅkamuṃ. ‘‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī; Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘‘Saṭṭhitūriyasahassāni, bheriyo samalaṅkatā; Upaṭṭhissantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘‘Soḷasitthisahassāni, nāriyo samalaṅkatā; Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā. ‘‘‘Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā; Parivāressantimaṃ niccaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘‘Kappasatasahassāni, devaloke ramissati; Sahassakkhattuṃ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissati. ‘‘‘Sahassakkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissati; Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ . ‘‘‘Pacchime bhavasampatte , manussattaṃ gamissati; Brāhmaṇī sāriyā nāma, dhārayissati kucchinā. ‘‘‘Mātuyā nāmagottena, paññāyissatiyaṃ naro; Sāriputtoti nāmena, tikkhapañño bhavissati. ‘‘‘Asītikoṭī chaḍḍetvā, pabbajissatikiñcano; Gavesanto santipadaṃ, carissati mahiṃ imaṃ. ‘‘‘Apparimeyye ito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Sāriputtoti nāmena, hessati aggasāvako. ‘‘‘Ayaṃ bhāgīrathī gaṅgā, himavantā pabhāvitā; Mahāsamuddamappeti, tappayantī mahodadhiṃ . ‘‘‘Tathevāyaṃ sāriputto, sake tīsu visārado; Paññāya pāramiṃ gantvā, tappayissati pāṇine . ‘‘‘Himavantamupādāya, sāgarañca mahodadhiṃ; Etthantare yaṃ pulinaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ. ‘‘‘Tampi sakkā asesena, saṅkhātuṃ gaṇanā yathā; Na tveva sāriputtassa, paññāyanto bhavissati. ‘‘‘Lakkhe ṭhapiyamānamhi, khīye gaṅgāya vālukā; Na tveva sāriputtassa, paññāyanto bhavissati. ‘‘‘Mahāsamudde ūmiyo, gaṇanāto asaṅkhiyā; Tatheva sāriputtassa, paññāyanto na hessati. ‘‘‘Ārādhayitvā sambuddhaṃ, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ; Paññāya pāramiṃ gantvā, hessati aggasāvako. ‘‘‘Pavattitaṃ dhammacakkaṃ, sakyaputtena tādinā; Anuvattessati sammā, vassento dhammavuṭṭhiyo. ‘‘‘Sabbametaṃ abhiññāya, gotamo sakyapuṅgavo; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, aggaṭṭhāne ṭhapessati’. ‘‘Aho me sukataṃ kammaṃ, anomadassissa satthuno; Yassāhaṃ kāraṃ katvāna, sabbattha pāramiṃ gato. ‘‘Aparimeyye kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha; Sumutto saravegova, kilese jhāpayiṃ ahaṃ. ‘‘Asaṅkhataṃ gavesanto, nibbānaṃ acalaṃ padaṃ; Vicinaṃ titthiye sabbe, esāhaṃ saṃsariṃ bhave. ‘‘Yathāpi byādhito poso, pariyeseyya osadhaṃ; Vicineyya vanaṃ sabbaṃ, byādhito parimuttiyā. ‘‘Asaṅkhataṃ gavesanto, nibbānaṃ amataṃ padaṃ; Abbokiṇṇaṃ pañcasataṃ, pabbajiṃ isipabbajaṃ. ‘‘Jaṭābhārena bharito, ajinuttaranivāsano; Abhiññāpāramiṃ gantvā, brahmalokaṃ agacchihaṃ. ‘‘Natthi bāhirake suddhi, ṭhapetvā jinasāsanaṃ; Ye keci buddhimā sattā, sujjhanti jinasāsane. ‘‘Attakāramayaṃ etaṃ, nayidaṃ itihītihaṃ; Asaṅkhataṃ gavesanto, kutitthe sañcariṃ ahaṃ. ‘‘Yathā sāratthiko poso, kadaliṃ chetvāna phālaye; Na tattha sāraṃ vindeyya, sārena rittako hi so. ‘‘Tatheva titthiyā loke, nānādiṭṭhī bahujjanā; Asaṅkhatena rittāse, sārena kadalī yathā. ‘‘Pacchime bhavasampatte, brahmabandhu ahosahaṃ; Mahābhogaṃ chaḍḍetvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
第一诵品。
Paṭhamabhāṇavāraṃ.
275“他是一位诵习者、持咒者,通达三吠陀;”
有位名为散若耶的婆罗门,我依止他而住。
276“大雄,您有位弟子,名为婆罗门阿说示;
他威光炽盛,难以靠近,那时正为托钵而行。
277“我见到了那位具足智慧的牟尼,于寂静中入定;
心寂静的大龙,犹如盛开的莲华。
278“我见到他时,心生此念:这是一位善自调御、心意清净者;”
“这位如牛王般殊胜的勇士,必将成为阿拉汉。”
279“他威仪安详令人悦意,容貌端正,善自收摄;
“依最上调御而得调伏者,将成为见不死者。”
280“我何不向这位心意满足者,请问最上义?
“他受问之后便会为我解说,那时我再反问。”
281“当他为乞食而行时,我便跟随于后;
“等候着机会,请问那不死之境。”
282“当他行至街巷中时,我上前询问;
“勇士,你是何族姓?尊者,你是谁的弟子?”
283“他被我问而作答,犹如无所畏惧的狮子;
“贤友,佛陀出现于世间,我是他的弟子。”
284“大雄之裔、大名闻者啊,佛陀之教法究竟如何?
尊者,请善为我宣说。”
285我问彼已,彼为我说一切甚深微妙之语;
斯语能断渴爱之箭,尽除一切众苦。
286“诸法从因生,如来说其因;
诸法灭亦然,大沙门如是说。”
287“问题得到解答之时,我即证得初果;
听闻胜者的教法后,我成为离尘离垢者。
288“听闻牟尼的言语,得见最上法;
我通达正法,而说此偈。
289‘若此即是法,纵仅如此,便成无苦无忧之处;
此境于过去百千劫中,未曾得见。’
290“我寻求法时,曾游走于种种邪途;
我的目标已经达成,现在正是我不放逸之时。
291“阿说示令我满足,我证得了不动之地;
为寻同伴,我来到苦行林。
292“远远望见我后,我那善学的同伴,
威仪具足,说出此言:
293“你面容明净,正显出牟尼之相;
你可已证得甘露,那涅槃不动之境?
294“你来时容光焕发,仿佛已证不动者。
婆罗门,你已调伏,能调伏应调伏者,得寂静。
295“我已证得不死,能拔除忧愁之箭;
你也将证得它,我们同往佛陀之处。
296他应诺说:“善哉!”他是我善学的同伴;
手牵着手,来到你的面前。
297“我们二人都将在释迦子你面前出家;
依止你的教法,我们安住于无漏。
298“目犍连以神通为最胜,我以智慧达于彼岸;
我们二人和合,令教法光显。
299“我的心愿未竟,徘徊于邪道;
得见您的容颜,我的心愿当下圆满。
300“依止大地,树木随季开花;
天香流散,令一切有情欢喜。
301“我亦如是,大雄,释迦子,大名声者,
安住于你的教法,我将应时绽放。
302“寻求那能解脱有与轮回的解脱之花;
得此解脱之花,我令一切众生满足。
303“在佛陀的国土中,除了大牟尼,
具眼者啊!在智慧上,无人能与你的儿子相比。
304“你的弟子们善受调伏,僧众善学善修,
他们已调伏于无上调御,恒常围绕于你。
305“那些乐于禅那的禅修者、贤智者,心寂静、得定之人,
诸牟尼、具足牟尼法者,恒常围绕着你。
306“少欲、审慎、智慧坚定,少食、远离贪著,
于得失皆能知足者,恒常围绕于你。
307“林居者、头陀行者、禅修者、纳粗衣者;
乐远离的贤者,恒常围绕于你。
308“入道者、住果者、有学与具足果者;
希求最上义者,常恒围绕着你。
309入流者清净无垢,以及一来圣者;
不来者与阿拉汉,恒常围绕于你。
310“善巧于念处,乐修觉支;
你的弟子这般众多,常随围绕于你。
311“善巧于诸神足,乐于修定,
精勤于正勤,他们恒常围绕于你;
312“具足三明与六神通,已达神通的圆满;
已达慧之圆满,他们恒常环绕于您。
313“大雄,您的这些弟子善受教导;
不可攻克、威德炽盛,他们恒常环绕于您。
314“为这些自制、苦行的弟子所围绕;”
如狮王般无畏,又如月王般辉耀。
315“依止于大地,地生者得以生长;
它们生长得茂盛繁密,并展示其果实。
316“释迦子,大名闻者,你犹如大地;
彼等依教法安立而住,即获不死之果。
317信度河、萨罗萨伐底河,并旃陀跋伽诸河;
恒河、耶牟那河,沙罗浮河,还有摩醯大河。
318“当这些河流奔腾汇合时,大海容纳它们;
舍弃原来名字,便称为海洋。
319“同样地,这四种姓,在您座下出家之后;
舍弃原来名字,便称为佛子。
320“犹如无垢的月轮,游于虚空界;
于世间一切星宿中,以其光明映彻超胜。
321“正是如此,大雄啊,你为诸天神与人众所围绕;
你超越这一切,恒常照耀。
322“从深处涌起的波浪,不会越过海岸;”
诸浪触岸悉破碎,纷然四散;
323世间外道亦复然,执种种见之群生。
欲宣法者终莫能逾彼牟尼,
324若彼来至汝前,具眼者,当以论辩相酬答。
一旦来到你面前,他们便如同粉碎了一样。
325“犹如生于水中的众多白莲与红莲,
既为水所染污,又为泥淖所染污。
326“同样地,众多有情,生于世间,而得增长;
为贪欲与嗔恨所恼,犹如泥中的睡莲。
327“犹如莲花,生于水中,于水中生长;
它不为水所染着,(此花)确实清净。
328“同样地,您这大雄,生于世间的大牟尼;
您不为世间所染着,犹如莲花不染于水。
329“犹如在宜人的月份,众多水生花盛开;
彼等不逾此月,斯月正是花开之时。
330大雄啊,你亦如是,以解脱而盛开。
他们不违越教诫,犹如水生的莲花。
331“娑罗王树繁花盛开,散发天香;
为众娑罗树所围绕,犹如娑罗王树般辉耀;
332大雄啊,您亦复如是,以佛智绽放光华。
为比丘僧团所围绕,您如娑罗树王般威光赫奕。
333犹如雪山,乃一切众生药草之源。
即是诸龙、阿修罗与天人的居处。
334“同样地,大雄,您犹如众生之药草;
三明及六通,已达神通之彼岸。
335“大雄!那些受你这位悲悯者教导的人们,
以法喜为乐,安住于你的教法。
336“犹如兽王狮子,从住处出来,
遍观四方,
发出三声吼叫。
337兽王一声吼,众兽皆惊惶;
此狮本贵种,恒令群畜怖。
338“大雄!当您发出吼声,大地为之震动;
堪受教化者觉悟,魔众惊怖。
339“一切外道皆惊惶怖畏,大牟尼,当您作狮子吼之时;
如乌鸦之军被驱散四散,又如群鹿被狮子所惊骇。
340“世间凡有徒众者,即被世人称为导师——
他们向大众宣说辗转相承之法。
341大雄啊,你未曾这样为众生说法;
亲自觉证诸谛,圆满具足菩提分法。
342了知众生乐欲与随眠,明辨诸根之强弱利钝;
知堪能不堪能者已,如大云雷鸣,震响法音。
343“安坐的会众遍满至铁围山之边际,
他们审察种种见解,以断除疑惑。
344“牟尼善巧于譬喻,了知一切众生心,
只说一个问题,便能断除有情的疑惑。
345“纵使大地遍满伍巴提沙般的圣者,
他们皆合掌,礼赞世间导师。
346“纵使以种种方式赞颂一劫,
人们无法测量,如来是不可称量的。
347“正如凭我自己的力量,我已称扬了胜者;
纵使赞颂无数劫,也当如此赞颂。
348“若有天人或人,善学之士,
试图测度,他唯有徒生疲惫。
349“释迦子,大名闻者,安住于您的教法,
抵达慧之彼岸,我安住于无漏。
350“我摧伏诸外道,推转胜者之教;
今日于释迦子的教法中,为法军之将。
351“于无量劫前所作之业,今于此处,为我显其果报;
犹如善射者之疾箭,烧尽我诸烦恼。
352“若有人常以头顶负重担,
他因重担而痛苦,如此被诸重担所压。
353“为三火所燃烧,我轮回于诸有;
为有之重担所迫,犹如背负高山。
354“重担已卸,诸有已被我根除;
于释迦子的教法中,一切应作皆已作。
355“在佛陀的领域之中,除却释迦族的至胜者,
我于智慧最为殊胜,无有与我相等者。
356“我于定极为善巧,已至神通彼岸;
若我今日欲,便能化现千身。
357“大牟尼于次第住已得自在,
他为我讲述了教法,灭尽(定)是我的卧处。
358“我的天眼清净,我善巧于定;
精勤于正勤,以修习觉支为乐。
359“凡声闻所应证得的,我皆已成就;
除世间导师外,无有与我同等者。
360“我善巧于诸等至,于禅那与解脱速疾证得;
我以修习觉支为乐,已抵达声闻德之彼岸。
361弗沙尊者虽仅具声闻之德,犹以智慧荷负极净重担;
其心为信所摄持,恒常安住于诸同梵行者之中。
362“如蛇已除毒,如牛已断角;
如已弃舍慢与骄,我以尊重与恭敬进入僧团。
363若我智慧具形色,大地亦难与齐等;
此乃赞颂无比见佛之智的果报。
364“法轮已为释迦子、如是者所转;
我如理随转法轮,此是赞颂智慧的果报。
365“愿怀恶欲、懈怠、精进下劣之人,任何时候都不与我为伍;
愿寡闻、无恭敬之人,无论何处都不与我相聚。
366“多闻且具慧,于诸戒善住;
专修心寂止,愿(他)被奉戴于我头顶之上。
367“诸位贤者,我今对在场诸众说:
应少欲知足,恒为禅修者,常乐禅那。
368“我最初见到他时,便离尘无垢;
他是我的导师——那位贤智者,名为阿说示的声闻。
369“今日,我凭他的威力,成为法之大将;
于一切处达至圆满,我安住于无漏。
370“我的老师,是名为阿说示的声闻;
无论他住在何方,我便以头朝向那一方而卧。
371“忆念了我的业之后,乔达摩,那位释迦族的雄杰,
在比丘僧团中坐下后,将我安置于最上之位。
373得至最胜佛前,于我真为善来;
三明已然证得,佛陀之教已奉行。
374“四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
‘‘Ajjhāyako mantadharo, tiṇṇaṃ vedāna pāragū; Brāhmaṇo sañcayo nāma, tassa mūle vasāmahaṃ. ‘‘Sāvako te mahāvīra, assaji nāma brāhmaṇo; Durāsado uggatejo, piṇḍāya caratī tadā. ‘‘Tamaddasāsiṃ sappaññaṃ, muniṃ mone samāhitaṃ; Santacittaṃ mahānāgaṃ, suphullaṃ padumaṃ yathā. ‘‘Disvā me cittamuppajji, sudantaṃ suddhamānasaṃ; Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ, arahāyaṃ bhavissati. ‘‘Pāsādiko iriyati, abhirūpo susaṃvuto; Uttame damathe danto, amatadassī bhavissati. ‘‘Yaṃnūnāhaṃ uttamatthaṃ, puccheyyaṃ tuṭṭhamānasaṃ; So me puṭṭho kathessati, paṭipucchāmahaṃ tadā. ‘‘Piṇḍapātaṃ carantassa, pacchato agamāsahaṃ; Okāsaṃ paṭimānento, pucchituṃ amataṃ padaṃ. ‘‘Vīthintare anuppattaṃ, upagantvāna pucchahaṃ; ‘Kathaṃ gottosi tvaṃ vīra, kassa sissosi mārisa’. ‘‘So me puṭṭho viyākāsi, asambhītova kesarī; ‘Buddho loke samuppanno, tassa sissomhi āvuso’. ‘‘‘Kīdisaṃ te mahāvīra, anujāta mahāyasa; Buddhassa sāsanaṃ dhammaṃ, sādhu me kathayassu bho’. ‘‘So me puṭṭho kathī sabbaṃ, gambhīraṃ nipuṇaṃ padaṃ; Taṇhāsallassa hantāraṃ, sabbadukkhāpanūdanaṃ. ‘‘‘Ye dhammā hetuppabhavā, tesaṃ hetuṃ tathāgato āha; Tesañca yo nirodho, evaṃ vādī mahāsamaṇo’. ‘‘Sohaṃ vissajjite pañhe, paṭhamaṃ phalamajjhagaṃ; Virajo vimalo āsiṃ, sutvāna jinasāsanaṃ. ‘‘Sutvāna munino vākyaṃ, passitvā dhammamuttamaṃ; Pariyogāḷhasaddhammo, imaṃ gāthamabhāsahaṃ. ‘‘‘Eseva dhammo yadi tāvadeva, paccabyathapadamasokaṃ; Adiṭṭhaṃ abbhatītaṃ, bahukehi kappanahutehi’. ‘‘Svāhaṃ dhammaṃ gavesanto, kutitthe sañcariṃ ahaṃ; So me attho anuppatto, kālo me nappamajjituṃ. ‘‘Tositohaṃ assajinā, patvāna acalaṃ padaṃ; Sahāyakaṃ gavesanto, assamaṃ agamāsahaṃ. ‘‘Dūratova mamaṃ disvā, sahāyo me susikkhito; Iriyāpathasampanno , idaṃ vacanamabravi. ‘‘‘Pasannamukhanettosi, munibhāvova dissati; Amatādhigato kacci, nibbānamaccutaṃ padaṃ. ‘‘‘Subhānurūpo āyāsi, āneñjakārito viya; Dantova dantadamatho , upasantosi brāhmaṇa. ‘‘‘Amataṃ mayādhigataṃ, sokasallāpanūdanaṃ; Tvampi taṃ adhigacchesi , gacchāma buddhasantikaṃ’. ‘‘Sādhūti so paṭissutvā, sahāyo me susikkhito; Hatthena hatthaṃ gaṇhitvā, upagamma tavantikaṃ. ‘‘Ubhopi pabbajissāma, sakyaputta tavantike; Tava sāsanamāgamma, viharāma anāsavā. ‘‘Kolito iddhiyā seṭṭho, ahaṃ paññāya pārago; Ubhova ekato hutvā, sāsanaṃ sobhayāmase. ‘‘Apariyositasaṅkappo , kutitthe sañcariṃ ahaṃ; Tava dassanamāgamma, saṅkappo pūrito mama. ‘‘Pathaviyaṃ patiṭṭhāya, pupphanti samaye dumā; Dibbagandhā sampavanti, tosenti sabbapāṇinaṃ. ‘‘Tathevāhaṃ mahāvīra, sakyaputta mahāyasa; Sāsane te patiṭṭhāya, samayesāmi pupphituṃ. ‘‘Vimuttipupphaṃ esanto, bhavasaṃsāramocanaṃ; Vimuttipupphalābhena, tosemi sabbapāṇinaṃ. ‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvāna mahāmuniṃ; Paññāya sadiso natthi, tava puttassa cakkhuma. ‘‘Suvinītā ca te sissā, parisā ca susikkhitā; Uttame damathe dantā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Jhāyī jhānaratā dhīrā, santacittā samāhitā; Munī moneyyasampannā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Appicchā nipakā dhīrā, appāhārā alolupā; Lābhālābhena santuṭṭhā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Āraññikā dhutaratā, jhāyino lūkhacīvarā; Vivekābhiratā dhīrā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Paṭipannā phalaṭṭhā ca, sekhā phalasamaṅgino; Āsīsakā uttamatthaṃ, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Sotāpannā ca vimalā, sakadāgāmino ca ye; Anāgāmī ca arahā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Satipaṭṭhānakusalā, bojjhaṅgabhāvanāratā; Sāvakā te bahū sabbe, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Iddhipādesu kusalā, samādhibhāvanāratā; Sammappadhānānuyuttā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Tevijjā chaḷabhiññā ca, iddhiyā pāramiṃ gatā; Paññāya pāramiṃ pattā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Edisā te mahāvīra, tava sissā susikkhitā; Durāsadā uggatejā, parivārenti taṃ sadā. ‘‘Tehi sissehi parivuto, saññatehi tapassibhi; Migarājāvasambhīto, uḷurājāva sobhasi. ‘‘Pathaviyaṃ patiṭṭhāya, ruhanti dharaṇīruhā; Vepullataṃ pāpuṇanti, phalañca dassayanti te. ‘‘Pathavīsadiso tvaṃsi, sakyaputta mahāyasa; Sāsane te patiṭṭhāya, labhanti amataṃ phalaṃ. ‘‘Sindhu sarassatī ceva, nadiyo candabhāgikā; Gaṅgā ca yamunā ceva, sarabhū ca atho mahī. ‘‘Etāsaṃ sandamānānaṃ, sāgaro sampaṭicchati; Jahanti purimaṃ nāmaṃ, sāgaroteva ñāyati. ‘‘Tathevime catubbaṇṇā, pabbajitvā tavantike; Jahanti purimaṃ nāmaṃ, buddhaputtāti ñāyare. ‘‘Yathāpi cando vimalo, gacchaṃ ākāsadhātuyā; Sabbe tāragaṇe loke, ābhāya atirocati. ‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, parivuto devamānuse; Ete sabbe atikkamma, jalasi sabbadā tuvaṃ. ‘‘Gambhīre uṭṭhitā ūmī, na velamativattare; Sabbā velaṃva phusanti , sañcuṇṇā vikiranti tā. ‘‘Tatheva titthiyā loke, nānādiṭṭhī bahujjanā; Dhammaṃ vāditukāmā te, nātivattanti taṃ muniṃ. ‘‘Sace ca taṃ pāpuṇanti, paṭivādehi cakkhuma; Tavantikaṃ upāgantvā, sañcuṇṇāva bhavanti te. ‘‘Yathāpi udake jātā, kumudā mandālakā bahū; Upalimpanti toyena, kaddamakalalena ca. ‘‘Tatheva bahukā sattā, loke jātā virūhare; Aṭṭitā rāgadosena, kaddame kumudaṃ yathā. ‘‘Yathāpi padumaṃ jalajaṃ, jalamajjhe virūhati; Na so limpati toyena, parisuddho hi kesarī. ‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, loke jāto mahāmuni; Nopalimpasi lokena, toyena padumaṃ yathā. ‘‘Yathāpi rammake māse, bahū pupphanti vārijā; Nātikkamanti taṃ māsaṃ, samayo pupphanāya so. ‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, pupphito te vimuttiyā; Sāsanaṃ nātivattanti, padumaṃ vārijaṃ yathā. ‘‘Supupphito sālarājā, dibbagandhaṃ pavāyati; Aññasālehi parivuto, sālarājāva sobhati. ‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, buddhañāṇena pupphito; Bhikkhusaṅghaparivuto, sālarājāva sobhasi. ‘‘Yathāpi selo himavā, osadho sabbapāṇinaṃ; Nāgānaṃ asurānañca, devatānañca ālayo. ‘‘Tatheva tvaṃ mahāvīra, osadho viya pāṇinaṃ; Tevijjā chaḷabhiññā ca, iddhiyā pāramiṃ gatā. ‘‘Anusiṭṭhā mahāvīra, tayā kāruṇikena te; Ramanti dhammaratiyā, vasanti tava sāsane. ‘‘Migarājā yathā sīho, abhinikkhamma āsayā; Catuddisānuviloketvā , Tikkhattuṃ abhinādati. ‘‘Sabbe migā uttasanti, migarājassa gajjato; Tathā hi jātimā eso, pasū tāseti sabbadā. ‘‘Gajjato te mahāvīra, vasudhā sampakampati; Bodhaneyyāvabujjhanti, tasanti mārakāyikā. ‘‘Tasanti titthiyā sabbe, nadato te mahāmuni; Kākā senāva vibbhantā, migaraññā yathā migā. ‘‘Ye keci gaṇino loke, satthāroti pavuccare; Paramparāgataṃ dhammaṃ, desenti parisāya te. ‘‘Na hevaṃ tvaṃ mahāvīra, dhammaṃ desesi pāṇinaṃ; Sāmaṃ saccāni bujjhitvā, kevalaṃ bodhipakkhiyaṃ. ‘‘Āsayānusayaṃ ñatvā, indriyānaṃ balābalaṃ; Bhabbābhabbe viditvāna, mahāmeghova gajjasi. ‘‘Cakkavāḷapariyantā , nisinnā parisā bhave; Nānādiṭṭhī vicinantā , vimaticchedanāya taṃ. ‘‘Sabbesaṃ cittamaññāya, opammakusalo muni; Ekaṃ pañhaṃ kathentova, vimatiṃ chindasi pāṇinaṃ. ‘‘Upatissasadiseheva, vasudhā pūritā bhave; Sabbeva te pañjalikā, kittayuṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Kappaṃ vā te kittayantā, nānāvaṇṇehi kittayuṃ; Parimetuṃ na sakkeyyuṃ , appameyyo tathāgato. ‘‘Yathāsakena thāmena, kittito hi mayā jino; Kappakoṭīpi kittentā, evameva pakittayuṃ. ‘‘Sace hi koci devo vā, manusso vā susikkhito; Pametuṃ parikappeyya, vighātaṃva labheyya so. ‘‘Sāsane te patiṭṭhāya, sakyaputta mahāyasa; Paññāya pāramiṃ gantvā, viharāmi anāsavo. ‘‘Titthiye sampamaddāmi, vattemi jinasāsanaṃ; Dhammasenāpati ajja, sakyaputtassa sāsane. ‘‘Aparimeyye kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha; Sukhitto saravegova, kilese jhāpayī mama . ‘‘Yo koci manujo bhāraṃ, dhāreyya matthake sadā; Bhārena dukkhito assa, bhārehi bharito tathā. ‘‘Ḍayhamāno tīhaggīhi, bhavesu saṃsariṃ ahaṃ; Bharito bhavabhārena, giriṃ uccārito yathā. ‘‘Oropito ca me bhāro, bhavā ugghāṭitā mayā; Karaṇīyaṃ kataṃ sabbaṃ, sakyaputtassa sāsane. ‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapetvā sakyapuṅgavaṃ; Ahaṃ aggomhi paññāya, sadiso me na vijjati. ‘‘Samādhimhi sukusalo, iddhiyā pāramiṃ gato; Icchamāno cahaṃ ajja, sahassaṃ abhinimmine. ‘‘Anupubbavihārassa , vasībhūto mahāmuni; Kathesi sāsanaṃ mayhaṃ, nirodho sayanaṃ mama. ‘‘Dibbacakkhu visuddhaṃ me, samādhikusalo ahaṃ; Sammappadhānānuyutto, bojjhaṅgabhāvanārato. ‘‘Sāvakena hi pattabbaṃ, sabbameva kataṃ mayā; Lokanāthaṃ ṭhapetvāna, sadiso me na vijjati. ‘‘Samāpattīnaṃ kusalo , jhānavimokkhāna khippapaṭilābhī; Bojjhaṅgabhāvanārato, sāvakaguṇapāramigatosmi. ‘‘Sāvakaguṇenapi phussena , buddhiyā parisuttamabhāravā ; Yaṃ saddhāsaṅgahitaṃ cittaṃ, sadā sabrahmacārīsu. ‘‘Uddhatavisova sappo, chinnavisāṇova usabho; Nikkhittamānadappova , upemi garugāravena gaṇaṃ. ‘‘Yadi rūpinī bhaveyya, paññā me vasumatīpi na sameyya; Anomadassissa bhagavato, phalametaṃ ñāṇathavanāya. ‘‘Pavattitaṃ dhammacakkaṃ, sakyaputtena tādinā; Anuvattemahaṃ sammā, ñāṇathavanāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Mā me kadāci pāpiccho, kusīto hīnavīriyo; Appassuto anādaro , sameto ahu katthaci. ‘‘Bahussuto ca medhāvī, sīlesu susamāhito; Cetosamathānuyutto, api muddhani tiṭṭhatu. ‘‘Taṃ vo vadāmi bhaddante, yāvantettha samāgatā; Appicchā hotha santuṭṭhā, jhāyī jhānaratā sadā. ‘‘Yamahaṃ paṭhamaṃ disvā, virajo vimalo ahuṃ; So me ācariyo dhīro, assaji nāma sāvako. ‘‘Tassāhaṃ vāhasā ajja, dhammasenāpatī ahuṃ; Sabbattha pāramiṃ patvā, viharāmi anāsavo. ‘‘Yo me ācariyo āsi, assaji nāma sāvako; Yassaṃ disāyaṃ vasati, ussīsamhi karomahaṃ. ‘‘Mama kammaṃ saritvāna, gotamo sakyapuṅgavo; Bhikkhusaṅghe nisīditvā, aggaṭṭhāne ṭhapesi maṃ. Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā. Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santike; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ . ‘‘Paṭisambhidā catasso , vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
具寿舍利弗长老如是宣说这些偈颂:
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sāriputto thero imā gāthāyo