1. 施象长老譬喻
1. Hatthidāyakattheraapadānaṃ
1“悉达多世尊,两足之尊,如是者;
我施与龙象中最上者,牙如犁柄、体魄雄壮者。
2“我体验最上义,无上寂静道;
我曾以龙施,供养利益一切世间者。
3九十四劫前,我昔曾布施大象;
不曾经历恶趣,此即施象之果报。
4“于七十八劫时,曾有十六位刹帝利;
名曰萨曼答巴萨地咖,是转轮王且具大威力。
5“四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
‘‘Siddhatthassa bhagavato, dvipadindassa tādino; Nāgaseṭṭho mayā dinno, īsādanto urūḷhavā. ‘‘Uttamatthaṃ anubhomi, santipadamanuttaraṃ; Nāgadānaṃ mayā dinnaṃ, sabbalokahitesino. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ nāga madadiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, nāgadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Aṭṭhasattatikappamhi, soḷasāsiṃsu khattiyā; Samantapāsādikā nāma, cakkavattī mahabbalā. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,相传具寿象施长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā hatthidāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
2. 施饮长老譬喻
2. Pānadhidāyakattheraapadānaṃ
7“以彼业,两足尊、世间最胜者、人中牛王,
我得享天乘,此即过去业之果报。
8“于今九十四劫前,我曾造作彼业;
我不见恶趣,此是施水之果报。
9“过去七十七劫前,曾有八位刹帝利;
名为苏亚那,大力转轮王。
10“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Āraññikassa isino, cirarattatapassino ; Buddhassa bhāvitattassa, adāsiṃ pānadhiṃ ahaṃ. ‘‘Tena kammena dvipadinda, lokajeṭṭha narāsabha; Dibbayānaṃ anubhomi, pubbakammassidaṃ phalaṃ. ‘‘Catunnavute ito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, pānadhissa idaṃ phalaṃ. ‘‘Sattasattatito kappe, aṭṭha āsiṃsu khattiyā; Suyānā nāma nāmena, cakkavattī mahabbalā. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿巴那地达亚咖长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pānadhidāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
3. 真实想长老譬喻
3. Saccasaññakattheraapadānaṃ
11“那时,毗舍婆佛由比丘僧众恭敬围绕;
宣说诸圣谛,令大众寂灭清凉。
12“我已成就最上悲悯,前往集会。
我安坐下来,从导师那里听闻了法。
13“我听闻那法后,便前往天界。
三十劫间,我曾住于那些天界。
14“距今三十一劫前,那时我获得了想;
我不曾经历恶趣,这便是真实想的果报。
15“从今上溯二十六劫,我曾是一位人主,
名为一触,是具有大威力的转轮王。
16“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Vessabhū tamhi samaye, bhikkhusaṅghapurakkhato; Deseti ariyasaccāni, nibbāpento mahājanaṃ. ‘‘Paramakāruññapattomhi, samitiṃ agamāsahaṃ; Sohaṃ nisinnako santo, dhammamassosi satthuno. ‘‘Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, devalokaṃ agacchahaṃ; Tiṃsakappāni devesu, avasiṃ tatthahaṃ pure. ‘‘Ekattiṃse ito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, saccasaññāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Chabbīsamhi ito kappe, eko āsiṃ janādhipo; Ekaphusitanāmena, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿萨恰萨雅咖长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā saccasaññako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
4. 一想长老譬喻
4. Ekasaññakattheraapadānaṃ
17“望见导师的粪扫衣悬挂于树顶
合掌之后,我礼敬了粪扫衣。
18“距今三十一劫前,那时我获得了想;
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
19“距今二十五劫之前,我曾是一位人主;
名为阿弥答巴,是大威力的转轮王。
20“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Dumagge paṃsukūlikaṃ , laggaṃ disvāna satthuno; Añjaliṃ paggahetvāna, paṃsukūlaṃ avandahaṃ. ‘‘Ekattiṃse ito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Pañcavīse ito kappe, eko āsiṃ janādhipo; Amitābhoti nāmena, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
具寿一想长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ekasaññako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
5. 光想长老譬喻
5. Raṃsisaññakattheraapadānaṃ
21“犹如升起的百光之日,犹如金色光芒的太阳;
犹如山岩间殊胜的虎王,吉祥而生。
22“那是佛陀的威神之力,在山岩间闪耀光芒;
以光明令心得净信,我于天界享乐一劫。
23“在其余的诸劫中,我行持善业;
凭藉那份清净信心,亦凭随念佛陀之德,
24“从三万劫前至今,我获得了那思惟;
我不曾知恶趣,这便是佛想之果。
25“五十七劫前,我曾是一位人主;
名叫善生,是具大威力的转轮王。
26“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Udentaṃ sataraṃsiṃva, pītaraṃsiṃva bhāṇumaṃ; Byagghūsabhaṃva pavaraṃ, sujātaṃ pabbatantare. ‘‘Buddhassa ānubhāvo so, jalate pabbatantare; Raṃse cittaṃ pasādetvā, kappaṃ saggamhi modahaṃ. ‘‘Avasesesu kappesu, kusalaṃ caritaṃ mayā; Tena cittappasādena, buddhānussatiyāpi ca. ‘‘Tiṃsakappasahasseto, yaṃ saññamalabhiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhasaññāyidaṃ phalaṃ. ‘‘Sattapaññāsakappamhi, eko āsiṃ janādhipo; Sujāto nāma nāmena, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿兰西桑雅咖长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā raṃsisaññako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
6. 散地德长老譬喻
6. Sandhitattheraapadānaṃ
27“于翠绿的菩提树,繁茂的林木中;
我具足正念,于佛陀生起一念之想。
28“距今三十一劫前,那时我获得了想;
依于此想的资助,我已证得诸漏尽。
29“距今十三劫前,有位名为达尼他的刹帝利;
具足七宝,具大威力的转轮王。
30“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Assatthe haritobhāse, saṃvirūḷhamhi pādape; Ekaṃ buddhagataṃ saññaṃ, alabhiṃhaṃ patissato. ‘‘Ekattiṃse ito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā; Tassā saññāya vāhasā, patto me āsavakkhayo. ‘‘Ito terasakappamhi, dhaniṭṭho nāma khattiyo; Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿散地德长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sandhito thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
7. 施棕榈扇者长老譬喻
7. Tālavaṇṭadāyakattheraapadānaṃ
31“我曾供养棕榈扇,献与太阳族提舍佛,
为得夏日的清凉,为除热恼的止息。
32“我熄灭贪火,又熄灭嗔火;
我熄灭痴火,这便是多罗扇的果报。
33“我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
我于正自觉者的教法中,持此最后身。
34“从此九十二劫前,我于当时所造的那个业;
我不曾经历恶趣,这是供养多罗扇的果报。
35“从今六十三劫前,有一位名为摩诃男者,
具足七宝,具大威力的转轮王。
36“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Tālavaṇṭaṃ mayā dinnaṃ, tissassādiccabandhuno; Gimhanibbāpanatthāya, pariḷāhopasantiyā. ‘‘Sannibbāpemi rāgaggiṃ, dosaggiñca taduttariṃ; Nibbāpemi ca mohaggiṃ, tālavaṇṭassidaṃ phalaṃ. ‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Dhāremi antimaṃ dehaṃ, sammāsambuddhasāsane. ‘‘Dvenavute ito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, tālavaṇṭassidaṃ phalaṃ. ‘‘Tesaṭṭhimhi ito kappe, mahānāmasanāmako; Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿答喇瓦恩答达亚咖长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā tālavaṇṭadāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
8. 踏想长老譬喻
8. Akkantasaññakattheraapadānaṃ
37我昔手持拘沙草,亲教师前习真言;
为令经论离瑕过,讽诵精勤求无失。
38“我见到了离尘的佛陀,诸供养的领受者;
雄牛、殊胜者、最上者,提舍佛、大众之最胜者。
39履践铺陈之库沙草、人中最上之善起大雄,
世间至尊、人中牛王。
40“望见那世间之光,皎洁无垢,如同明月;
我以清净之心,礼敬导师的双足。
41九十四劫之前,我曾布施草衣;
恶趣不复见,此即草衣果报。
42“距今三十七劫之前,我曾是一位人主;
名为苏难陀,是一位具大力的转轮王。
43“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Kusāṭakaṃ gahetvāna, upajjhāyassahaṃ pure; Mantañca anusikkhāmi, ganthādosassa pattiyā. ‘‘Addasaṃ virajaṃ buddhaṃ, āhutīnaṃ paṭiggahaṃ; Usabhaṃ pavaraṃ aggaṃ, tissaṃ buddhaṃ gaṇuttamaṃ . ‘‘Kusāṭakaṃ pattharitaṃ, akkamantaṃ naruttamaṃ; Samuggataṃ mahāvīraṃ, lokajeṭṭhaṃ narāsabhaṃ. ‘‘Disvā taṃ lokapajjotaṃ, vimalaṃ candasannibhaṃ; Avandiṃ satthuno pāde, vippasannena cetasā. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ adāsiṃ kusāṭakaṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, kusāṭakassidaṃ phalaṃ. ‘‘Sattatiṃse ito kappe, eko āsiṃ janādhipo; Sunando nāma nāmena, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿阿甘答萨雅咖长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā akkantasaññako thero imā gāthāyo abhāsitthāti;
9. 施酥油长老譬喻
9. Sappidāyakattheraapadānaṃ
44“坐于殊胜宫殿中,为众女眷所围绕;
见沙门染疾,我迎请至家中。
45“大雄已端坐,天中天,人牛王;
我以酥油供养大仙人悉达多。
46“见他疲劳已消歇,面容与诸根澄净;
礼敬导师双足后,我曾宣说如是功德。
47“见我如是净信,他曾抵达神通彼岸;
贤智者升入虚空,犹如鹅王翱翔于天际。
48九十四劫以来,我于彼时所行布施——
不曾堕入恶趣,此即酥与油之果报。
49“距今十七劫前,有位名为朱帝提婆的(转轮王);
具足七宝,具大威力的转轮王。
50“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Nisinno pāsādavare, nārīgaṇapurakkhato; Byādhitaṃ samaṇaṃ disvā, abhināmesahaṃ gharaṃ. ‘‘Upaviṭṭhaṃ mahāvīraṃ, devadevaṃ narāsabhaṃ; Sappitelaṃ mayā dinnaṃ, siddhatthassa mahesino. ‘‘Passaddhadarathaṃ disvā, vippasannamukhindriyaṃ; Vanditvā satthuno pāde, anusaṃsāvayiṃ pure. ‘‘Disvā maṃ suppasannattaṃ , iddhiyā pāramiṅgato; Nabhaṃ abbhuggamī dhīro, haṃsarājāva ambare. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, sappitelassidaṃ phalaṃ. ‘‘Ito sattarase kappe, jutideva sanāmako; Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,相传具寿施酥油者长老诵出这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sappidāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
10. 遮止恶长老譬喻
10. Pāpanivāriyattheraapadānaṃ
51“我曾为喜见世尊清扫经行处;
上面覆盖着芦苇,能遮挡风与热。
52“为远离诸恶,为成就善法;
为断诸烦恼,我于导师教法中精进。
53“从此十一劫前,名为火天而著称;
具足七宝,具大威力的转轮王。
54“四无碍解……(中略)……佛陀之教已奉行。”
‘‘Piyadassissa bhagavato, caṅkamaṃ sodhitaṃ mayā; Naḷakehi paṭicchannaṃ, vātātapanivāraṇaṃ. ‘‘Pāpaṃ vivajjanatthāya, kusalassupasampadā; Kilesānaṃ pahānāya, padahiṃ satthu sāsane. ‘‘Ito ekādase kappe, aggidevoti vissuto; Sattaratanasampanno, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Paṭisambhidā catasso…pe… kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿巴巴尼瓦利亚长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pāpanivāriyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
象品·第二十二。
Hatthivaggo bāvīsatimo.
象、革屣、真谛,一相者与光耀者;
桑地答、多罗叶扇,如是践踏想者。
酥油能遮止诸恶,五十四偈。
Hatthi pānadhi saccañca, ekasaññi ca raṃsiko; Sandhito tālavaṇṭañca, tathā akkantasaññako; Sappi pāpanivārī ca, catuppaññāsa gāthakāti.