1. 须菩提长老譬喻
1. Subhūtittheraapadānaṃ
1“在距雪山不远处,有座名为尼沙婆的山;
我的精舍构造精良,叶屋修建妥善。
2“名唤果西亚,结发苦行,严修苦行者;
那时,我独居无伴,住在尼沙婆。
3“那时我不食果实、根与叶;
我唯靠自然坠落的食物活命。
4“我不因活命而败坏正命,纵使身命亦可舍离;
我令自心得满足,远离邪命。
5“当与贪相应之心在我心中生起时,
我自省察,以一心调伏它。
6“你于可染着处染着,于可嗔恨处嗔恨;
你于可痴迷处痴迷,你应出离此林。
7“这是清净者的住处,无垢修苦行者的居所;
莫要玷污这清净之处,你当离开此林。
8“你成为在家人之后,当得儿子之时;
你切莫错失这二者,速从林中出去吧。”
9“犹如火葬所用之薪,在任何地方都毫无用处;
不论在村落还是山林,它从不被视为薪柴。
10“你就像那尸柴,既非在家人,也非自制者;
今日你两头落空,走出这片森林吧。
11“于你或许是如此,但又有谁知晓你此中情形?
你挑起信之重担,却常怀懈怠。
12明智之人厌弃你,如城中人厌弃秽物;
诸仙人将你拖拽而出,便恒常呵责于你。
13“智者会说:你已逾越了教诫;
若不得共住,你将如何生活?
14三处流液之巨象,六十岁象王;
强力龙象近前,引彼象离象群。
15“离群而独处者,不得快乐与安适;
他痛苦,心意不悦,忧思抑郁,浑身颤栗。
16“同样地,结发行者们也将驱离那邪恶的愚人;
与他们分离后,你将无法安享快乐与安稳。
17“无论白昼还是黑夜,你将饱受忧悲之箭的折磨,
你正被热恼烧燃,犹如离群的象。
18“犹如假金,无论置于何处,皆不发光;
同样地,你已失戒,无论何处,皆不能禅修。
19“即便住在家里,你将如何过活?
父母留下的财产,你毫无积蓄。
20“自己亲手劳作,汗水从身上流下,
如此在家中过活——好在你并不喜欢那样。
21“我即于彼处,防护这趋向杂染的心;
作了种种法谈之后,我便将心从恶法中收摄回来。”
22“当我如此安住,安住于不放逸时;
三万个年头,就这样在林中过去了。
23“见到我乐于不放逸、寻求最上义;
莲华上正自觉者来到了我的面前。
24“具添婆卢萨咖花般的色泽,不可测量,无可比拟,
色相无与伦比的佛陀,那时正在空中经行。
25“犹如盛开的娑罗树王,如云隙间的闪电;
智慧无与伦比的佛陀,那时正在空中经行。
26犹如无畏的狮子王,
犹如傲然的象王。
犹如威严的虎王,那时在空中经行。
27“光辉如纯金之色,又似紫檀木炭;
犹如宝珠放射光芒,那时在空中经行。
28“犹如清净的雪山,又如满月;
犹如正午的太阳,那时在空中经行。
29“遥见有人经行于虚空,我当时便这样思惟:”
“此有情是天人耶?抑或是人耶?”
30“我曾未闻,亦未曾见,大地上有这般人物。”
岂有密语之句存焉?此人当为导师。
31我如是思惟已,令自心清净生信。
“那时,我聚集了种种花与香。”
32“铺设了精美悦意的花座后;
向调御丈夫中最上者,我述说此言。
33“勇士,此座是我为你所设,与你相称;
为令我心欢喜,请安坐于花座。”
34“世尊于彼处安坐,犹如无所畏惧的雄狮。
佛陀在殊胜的花座上,安住了七日夜。
35“我合掌恭敬而立,历经七日夜;
世间的无上导师,从禅定中出定后,
称叹我的所行,而说出此语。
36“你当修习佛随念,这是诸修习中的无上者;
修此念已,心便满足。
37“三万劫间,你当于天界享乐;
你八十次为天帝,统御天界;
千次为转轮王,你将成为国中君主;
38“地方王权广大,其数不可计量;
你将尽享这一切,此乃佛随念之果报。
39“于诸有中流转轮回,你将获得广大财富;
你的财富无有匮乏,此是佛随念之果报。
40“十万劫时,生于甘蔗王族;
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
41“舍弃八十俱胝,舍离众多奴仆与工人;
汝当于乔达摩世尊之教法出家,
42奉事正觉者、释迦族牛王乔达摩,令其欢喜。
名曰须菩提,当成导师之弟子;
43于比丘僧中安坐已,于应供之德中当安置彼。
“并于无诤住中,于二者中,将你安立为最上首。”
44“作如是说已,正自觉者、名为水生最胜者;”
英雄升上天空,犹如鹅王翱翔于虚空。
45“承世间怙主教诫,礼敬如来之后,
我常怀欢喜,修习无上的佛随念。
46“以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃了人身之后,我就往生到了三十三天。
47“八十次为天帝,执掌天王之治。
我曾千次为转轮王,
48“地方王权广大,其数不可计量;
我享受殊胜成就,这是随念佛的果报。
49“于有有之间流转,我获得大财富;
我之财富无所匮乏,此是随念佛的果报。
50“十万劫前,我那时所造之业;
我未曾堕诸恶趣,此乃随念佛之果。
51“四无碍解及八解脱。
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
‘‘Himavantassāvidūre , nisabho nāma pabbato; Assamo sukato mayhaṃ, paṇṇasālā sumāpitā. ‘‘Kosiyo nāma nāmena, jaṭilo uggatāpano; Ekākiyo adutiyo, vasāmi nisabhe tadā. ‘‘Phalaṃ mūlañca paṇṇañca, na bhuñjāmi ahaṃ tadā; Pavattaṃva supātāhaṃ , upajīvāmi tāvade. ‘‘Nāhaṃ kopemi ājīvaṃ, cajamānopi jīvitaṃ; Ārādhemi sakaṃ cittaṃ, vivajjemi anesanaṃ. ‘‘Rāgūpasaṃhitaṃ cittaṃ, yadā uppajjate mama; Sayaṃva paccavekkhāmi, ekaggo taṃ damemahaṃ. ‘‘‘Rajjase rajjanīye ca, dussanīye ca dussase; Muyhase mohanīye ca, nikkhamassu vanā tuvaṃ. ‘‘‘Visuddhānaṃ ayaṃ vāso, nimmalānaṃ tapassinaṃ; Mā kho visuddhaṃ dūsesi, nikkhamassu vanā tuvaṃ. ‘‘‘Agāriko bhavitvāna, yadā puttaṃ , labhissasi; Ubhopi mā virādhesi, nikkhamassu vanā tuvaṃ. ‘‘‘Chavālātaṃ yathā kaṭṭhaṃ, na kvaci kiccakārakaṃ; Neva gāme araññe vā, na hi taṃ kaṭṭhasammataṃ. ‘‘‘Chavālātūpamo tvaṃsi, na gihī nāpi saññato; Ubhato muttako ajja, nikkhamassu vanā tuvaṃ. ‘‘‘Siyā nu kho tava etaṃ, ko pajānāti te idaṃ; Saddhādhuraṃ vahisi me, kosajjabahulāya ca. ‘‘‘Jigucchissanti taṃ viññū, asuciṃ nāgariko yathā; Ākaḍḍhitvāna isayo, codayissanti taṃ sadā. ‘‘‘Taṃ viññū pavadissanti, samatikkantasāsanaṃ; Saṃvāsaṃ alabhanto hi, kathaṃ jīvihisi tuvaṃ. ‘‘‘Tidhāpabhinnaṃ mātaṅgaṃ, kuñjaraṃ saṭṭhihāyanaṃ; Balī nāgo upagantvā, yūthā nīharate gajaṃ. ‘‘‘Yūthā vinissaṭo santo, sukhaṃ sātaṃ na vindati; Dukkhito vimano hoti, pajjhāyanto pavedhati. ‘‘‘Tatheva jaṭilā tampi, nīharissanti dummatiṃ; Tehi tvaṃ nissaṭo santo, sukhaṃ sātaṃ na lacchasi. ‘‘‘Divā vā yadi vā rattiṃ, sokasallasamappito; Ḍayhasi pariḷāhena, gajo yūthāva nissaṭo. ‘‘‘Jātarūpaṃ yathā kūṭaṃ, neva jhāyati katthaci; Tathā sīlavihīno tvaṃ, na jhāyissasi katthaci. ‘‘‘Agāraṃ vasamānopi, kathaṃ jīvihisi tuvaṃ; Mattikaṃ pettikañcāpi, natthi te nihitaṃ dhanaṃ. ‘‘‘Sayaṃ kammaṃ karitvāna, gatte sedaṃ pamocayaṃ; Evaṃ jīvihisi gehe, sādhu te taṃ na ruccati. ‘‘‘Evāhaṃ tattha vāremi, saṃkilesagataṃ manaṃ; Nānādhammakathaṃ katvā, pāpā cittaṃ nivārayiṃ’. ‘‘Evaṃ me viharantassa, appamādavihārino; Tiṃsavassasahassāni, vipine me atikkamuṃ. ‘‘Appamādarataṃ disvā, uttamatthaṃ gavesakaṃ; Padumuttarasambuddho, āgacchi mama santikaṃ. ‘‘Timbarūsakavaṇṇābho , appameyyo anūpamo; Rūpenāsadiso buddho, ākāse caṅkamī tadā. ‘‘Suphullo sālarājāva, vijjūvabbhaghanantare; Ñāṇenāsadiso buddho, ākāse caṅkamī tadā. ‘‘Sīharājā vasambhīto , Gajarājāva dappito . Lāsito byaggharājāva, ākāse caṅkamī tadā. ‘‘Siṅgīnikkhasavaṇṇābho, khadiraṅgārasannibho; Maṇi yathā jotiraso, ākāse caṅkamī tadā. ‘‘Visuddhakelāsanibho , puṇṇamāyeva candimā; Majjhanhikeva sūriyo, ākāse caṅkamī tadā. ‘‘Disvā nabhe caṅkamantaṃ, evaṃ cintesahaṃ tadā; ‘Devo nu kho ayaṃ satto, udāhu manujo ayaṃ. ‘‘‘Na me suto vā diṭṭho vā, mahiyā ediso naro; Api mantapadaṃ atthi, ayaṃ satthā bhavissati’. ‘‘Evāhaṃ cintayitvāna, sakaṃ cittaṃ pasādayiṃ; Nānāpupphañca gandhañca, sannipātesahaṃ tadā. ‘‘Pupphāsanaṃ paññapetvā, sādhucittaṃ manoramaṃ; Narasārathinaṃ aggaṃ, idaṃ vacanamabraviṃ. ‘‘‘Idaṃ me āsanaṃ vīra, paññattaṃ tavanucchavaṃ; Hāsayanto mamaṃ cittaṃ, nisīda kusumāsane’. ‘‘Nisīdi tattha bhagavā, asambhītova kesarī; Sattarattindivaṃ buddho, pavare kusumāsane. ‘‘Namassamāno aṭṭhāsiṃ, sattarattindivaṃ ahaṃ; Vuṭṭhahitvā samādhimhā, satthā loke anuttaro; Mama kammaṃ pakittento, idaṃ vacanamabravi. ‘‘‘Bhāvehi buddhānussatiṃ, bhāvanānamanuttaraṃ; Imaṃ satiṃ bhāvayitvā, pūrayissasi mānasaṃ. ‘‘‘Tiṃsakappasahassāni, devaloke ramissasi; Asītikkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissasi; Sahassakkhattuṃ cakkavattī, rājā raṭṭhe bhavissasi. ‘‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ; Anubhossasi taṃ sabbaṃ, buddhānussatiyā phalaṃ. ‘‘‘Bhavābhave saṃsaranto, mahābhogaṃ labhissasi; Bhoge te ūnatā natthi, buddhānussatiyā phalaṃ. ‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Asītikoṭiṃ chaḍḍetvā, dāse kammakare bahū; Gotamassa bhagavato, sāsane pabbajissasi. ‘‘‘Ārādhayitvā sambuddhaṃ, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ; Subhūti nāma nāmena, hessati satthu sāvako. ‘‘‘Bhikkhusaṅghe nisīditvā, dakkhiṇeyyaguṇamhi taṃ; Tathāraṇavihāre ca, dvīsu agge ṭhapessati’. ‘‘Idaṃ vatvāna sambuddho, jalajuttamanāmako; Nabhaṃ abbhuggamī vīro, haṃsarājāva ambare. ‘‘Sāsito lokanāthena, namassitvā tathāgataṃ; Sadā bhāvemi mudito, buddhānussatimuttamaṃ. ‘‘Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsaṃ agacchahaṃ. ‘‘Asītikkhattuṃ devindo, devarajjamakārayiṃ; Sahassakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī ahosahaṃ. ‘‘Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ; Anubhomi susampattiṃ, buddhānussatiyā phalaṃ. ‘‘Bhavābhave saṃsaranto, mahābhogaṃ labhāmahaṃ; Bhoge me ūnatā natthi, buddhānussatiyā phalaṃ. ‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhānussatiyā phalaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿须菩提长老宣说此诸偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā subhūti thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
2. 优波婆那长老譬喻
2. Upavānattheraapadānaṃ
52“名为莲华上的胜者,已达一切法彼岸;
犹如炽燃的火聚,正自觉者般涅槃。
54“遗体的事务完毕后,便在那里收聚舍利;
一切天众与人众,他们皆为佛陀建造了塔庙。
55“第一层为金质,第二层为宝石质;
第三层为白银所成,第四层为水晶所成。
56“如是第五层地,为红宝石所成;
第六层为猫眼石所成,其上纯以众宝而造。
57摩尼为基塔身成,栏楯众宝所庄严;
纯金所造斯佛塔,巍然高耸一由旬。
58“那时,诸天神聚集于彼处,一同商议:
我等亦应为如是世间怙主造塔。
59舍利未曾离散,遗身完聚一体;
于此佛塔之中,我等当为作函。
60“诸天神以七宝,更增一由旬;
塔高二由旬,驱散黑暗。
61“那时,诸龙聚集彼处,一同商议;
人与天共同建造了佛陀塔。
62“我们不要放逸,当与诸天神一同不放逸;
我们也应为如是世间怙主兴建塔庙。
63“帝青宝石、大青宝石,及光味摩尼宝珠。
把它们聚拢到一处后,覆盖在佛塔上。
64“整座佛塔悉为宝石所成;
高达三由旬,彼时成为光明之源。
65“金翅鸟们也聚到一起,那时共同商议;
人、天人,与龙众,他们建造了佛塔。
66“‘我们不应放逸,当与诸天神一同不放逸;
我们也要为世间怙主、那位如如者,建造佛塔。’
67“他们建造了纯以宝石所成的塔,并造了外覆;
他们又增益一由旬,使塔愈为宽广;
68“这佛塔高四由旬,辉耀明净。
遍照一切方向,犹如升起的百光之日。
69鸠槃荼众咸来集会,尔时共相商议;
人天、诸龙并金翅鸟,亦皆齐集而同论。
他们各自为最胜佛陀,建造了最殊胜的塔。
70“愿我等不放逸,与诸天神同不放逸;
我等亦当为如是世间导师造塔,
以众宝严覆此高广佛塔。
71“他们更增建了一由旬,这座高大的佛塔;
塔高五由旬,当时放大光明。
72“夜叉们于彼处聚集,一时共相商议;
人、天、龙、金翅鸟与鸠槃荼亦然。
73“各自为那最胜佛陀,建造了无上之塔;
愿我们与诸天神皆不放逸。
74“我们亦为那如来的世间怙主起塔;
以水晶覆盖这宽广的佛陀支提。
75“他们又增建了一由旬长的佛塔;
塔高六由旬,彼时光芒照耀。
76“乾闼婆们也聚到一起,那时共同商议:
人类、天人、龙、金翅鸟、鸠槃夜叉。
77“人人都建造了佛塔,我们在此却无所作为;
我们也要为那位如是的世间怙主建造佛塔。
78“他们建造了七重栏楯,又于其上安置伞盖;
那时,乾闼婆们造了一座纯金塔。
79“彼时,塔高七由旬,光芒照耀;
昼夜无别,光明恒照。
80“他的光辉,非日月星辰所能胜;
方圆一百由旬之内,连灯火也不亮了。
81“那时,凡有人供养塔,
他们并不登塔,而于空中举起供物。
82“由诸天神所安立的夜叉,名为阿毗三摩答;
他将幢幡或花鬘高高擎起。
83“他们看不见那个夜叉,只看见花环在往前走;
如此见后而行者,悉皆往生善趣。
84“于教说怀有敌意者,以及于教法具足净信者;
人们渴望目睹神变,便礼敬塔。
85“那时,在天鹅城,我是一名雇工;
见到欢喜的人群,我那时这样思惟。
86“彼世尊真是伟大,他的舍利受到如此供奉;
而这些欢悦的众人,行持供养,无有厌足。
87“我也将向那位如是的世间怙主行供养;
我将于未来成为他法之继承者。”
88“我的上衣,已由浣衣者洗净,
将它系在竹竿顶端,令旗帜高悬于空中。
89“被认可者取过我的旗帜,令它在空中飘扬;
望见风展的旗帜,我更增欢喜。
90“我在那里令心净信,便前往沙门之处。
顶礼那位比丘之后,我请问了旗帜的果报。
91“阿难!他对我所说法,令我喜悦生起。
你将恒常领受那面旗的果报。
92“象兵、马兵、车兵、步兵,这四支军;
将恒常围绕于你,这便是布施幢的果报。
93“六万件乐器,还有装饰华美的鼓;
将恒常围绕于你,这便是布施幢的果报。
94“八万六千名女子,各各严饰;
身着种种衣饰,佩戴珠玉耳环。
95“她们眉目修长,笑靥动人,善解人意,腰肢纤细,
将恒常围绕于你,这便是布施幢的果报。
96“三万劫间,你当于天界享乐;
你八十次为天帝,统御天界;
97“千次做国王,你将成为转轮王,
地方王权广大,其数不可计量;
98“于十万劫时,将从甘蔗族出生;
他以乔达摩为姓,将成为世间的导师。
99“从天界殁后,为善根所策励;
与福业相应,你当成为婆罗门。
100“舍弃八十俱胝,及众多奴婢仆工;
你将于乔达摩世尊的教法中出家。
101‘既令正觉者、释迦族圣牛王乔达摩欢喜,
你将以乌波婆那之名,而为导师的弟子。’
102“往昔十万劫中所造之业,今在此处为我显现果报;
善得解脱,如箭疾驰,焚尽我烦恼;
103我作转轮王时,为四洲之主,
方圆三由旬,幢幡常高擎。
104“从十万劫前,我那时所造的业;
我不见恶趣,这是布施幢幡的果报。
105“四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
‘‘Padumuttaro nāma jino, sabbadhammāna pāragū; Jalitvā aggikkhandhova, sambuddho parinibbuto. ‘‘Mahājanā samāgamma, pūjayitvā tathāgataṃ; Citaṃ katvāna sukataṃ, sarīraṃ abhiropayuṃ. ‘‘Sarīrakiccaṃ katvāna, dhātuṃ tattha samānayuṃ; Sadevamānusā sabbe, buddhathūpaṃ akaṃsu te. ‘‘Paṭhamā kañcanamayā, dutiyāsi maṇīmayā; Tatiyā rūpiyamayā, catutthī phalikāmayā. ‘‘Tathā pañcamiyā bhūmi , lohitaṅgamayā ahu; Chaṭṭhā masāragallassa, sabbaratanamayūpari. ‘‘Jaṅghā maṇimayā āsi, vedikā ratanamayā; Sabbasoṇṇamayo thūpo, uddhaṃ yojanamuggato. ‘‘Devā tattha samāgantvā, ekato mantayuṃ tadā; Mayampi thūpaṃ kassāma, lokanāthassa tādino. ‘‘Dhātu āveṇikā natthi, sarīraṃ ekapiṇḍitaṃ; Imamhi buddhathūpamhi, kassāma kañcukaṃ mayaṃ. ‘‘Devā sattahi ratnehi , aññaṃ vaḍḍhesu yojanaṃ; Thūpo dviyojanubbedho, timiraṃ byapahanti so. ‘‘Nāgā tattha samāgantvā, ekato mantayuṃ tadā; Manussā ceva devā ca, buddhathūpaṃ akaṃsu te. ‘‘Mā no pamattā assumha , appamattā sadevakā; Mayampi thūpaṃ kassāma, lokanāthassa tādino. ‘‘Indanīlaṃ mahānīlaṃ, atho jotirasaṃ maṇiṃ; Ekato sannipātetvā, buddhathūpaṃ achādayuṃ. ‘‘Sabbaṃ maṇimayaṃ āsi, tāvatā buddhacetiyaṃ; Tiyojanasamubbiddhaṃ , ālokakaraṇaṃ tadā. ‘‘Garuḷā ca samāgantvā, ekato mantayuṃ tadā; Manussā devā nāgā ca, buddhathūpaṃ akaṃsu te. ‘‘‘Mā no pamattā assumha, appamattā sadevakā; Mayampi thūpaṃ kassāma, lokanāthassa tādino’. ‘‘Sabbaṃ maṇimayaṃ thūpaṃ, akaruṃ te ca kañcukaṃ ; Yojanaṃ tepi vaḍḍhesuṃ, āyataṃ buddhacetiyaṃ. ‘‘Catuyojanamubbiddho, buddhathūpo virocati; Obhāseti disā sabbā, sataraṃsīva uggato. ‘‘Kumbhaṇḍā ca samāgantvā, ekato mantayuṃ tadā; Manussā ceva devā ca, nāgā ca garuḷā tathā. Paccekaṃ buddhaseṭṭhassa, akaṃsu thūpamuttamaṃ. ‘‘‘Mā no pamattā assumha, appamattā sadevakā; Mayampi thūpaṃ kassāma, lokanāthassa tādino; Ratanehi chādessāma, āyataṃ buddhacetiyaṃ’. ‘‘Yojanaṃ tepi vaḍḍhesuṃ, āyataṃ buddhacetiyaṃ; Pañcayojanamubbiddho, thūpo obhāsate tadā. ‘‘Yakkhā tattha samāgantvā, ekato mantayuṃ tadā; Manussā devā nāgā ca, garuḷā kumbhaaṇḍakā. ‘‘Paccekaṃ buddhaseṭṭhassa, akaṃsu thūpamuttamaṃ; ‘Mā no pamattā assumha, appamattā sadevakā. ‘‘‘Mayampi thūpaṃ kassāma, lokanāthassa tādino; Phalikāhi chādessāma, āyataṃ buddhacetiyaṃ’. ‘‘Yojanaṃ tepi vaḍḍhesuṃ, āyataṃ buddhacetiyaṃ; Cha yojanāni ubbiddho, thūpo obhāsate tadā. ‘‘Gandhabbā ca samāgantvā, ekato mantayuṃ tadā; ‘Manujā devatā nāgā, garuḷā kumbhayakkhakā. ‘‘‘Sabbekaṃsu buddhathūpaṃ, mayamettha akārakā; Mayampi thūpaṃ kassāma, lokanāthassa tādino’. ‘‘Vediyo satta katvāna, chattamāropayiṃsu te; Sabbasoṇṇamayaṃ thūpaṃ, gandhabbā kārayuṃ tadā. ‘‘Sattayojanamubbiddho, thūpo obhāsate tadā; Rattindivā na ñāyanti, āloko hoti sabbadā. ‘‘Abhibhonti na tassābhā, candasūrā satārakā; Samantā yojanasate, padīpopi na pajjali. ‘‘Tena kālena ye keci, thūpaṃ pūjenti mānusā; Na te thūpamāruhanti, ambare ukkhipanti te. ‘‘Devehi ṭhapito yakkho, abhisammatanāmako; Dhajaṃ vā pupphadāmaṃ vā, abhiropeti uttari. ‘‘Na te passanti taṃ yakkhaṃ, dāmaṃ passanti gacchato; Evaṃ passitvā gacchantā, sabbe gacchanti suggatiṃ. ‘‘Viruddhā ye pāvacane, pasannā ye ca sāsane; Pāṭiheraṃ daṭṭhukāmā, thūpaṃ pūjenti mānusā. ‘‘Nagare haṃsavatiyā, ahosiṃ bhatako tadā; Āmoditaṃ janaṃ disvā, evaṃ cintesahaṃ tadā. ‘‘‘Uḷāro bhagavā heso, yassa dhātudharedisaṃ; Imā ca janatā tuṭṭhā, kāraṃ kubbaṃ na tappare . ‘‘‘Ahampi kāraṃ kassāmi, lokanāthassa tādino; Tassa dhammesu dāyādo, bhavissāmi anāgate’. ‘‘Sudhotaṃ rajakenāhaṃ, uttareyyapaṭaṃ mama; Veḷagge ālagetvāna, dhajaṃ ukkhipimambare. ‘‘Abhisammatako gayha, ambarehāsi me dhajaṃ; Vāteritaṃ dhajaṃ disvā, bhiyyo hāsaṃ janesahaṃ. ‘‘Tattha cittaṃ pasādetvā, samaṇaṃ upasaṅkamiṃ; Taṃ bhikkhuṃ abhivādetvā, vipākaṃ pucchahaṃ dhaje. ‘‘So me kathesi ānanda, pītisañjananaṃ mama; ‘Tassa dhajassa vipākaṃ, anubhossasi sabbadā. ‘‘‘Hatthī assā rathā pattī, senā ca caturaṅginī; Parivāressanti taṃ niccaṃ, dhajadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘‘Saṭṭhitūriyasahassāni, bheriyo samalaṅkatā; Parivāressanti taṃ niccaṃ, dhajadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘‘Chaḷāsītisahassāni, nāriyo samalaṅkatā; Vicittavatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā. ‘‘‘Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā; Parivāressanti taṃ niccaṃ, dhajadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘‘Tiṃsakappasahassāni, devaloke ramissasi; Asītikkhattuṃ devindo, devarajjaṃ karissasi. ‘‘‘Sahassakkhattuṃ rājā ca, cakkavattī bhavissasi; Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ. ‘‘‘Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati. ‘‘‘Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito; Puññakammena saṃyutto, brahmabandhu bhavissasi. ‘‘‘Asītikoṭiṃ chaḍḍetvā, dāse kammakare bahū; Gotamassa bhagavato, sāsane pabbajissasi. ‘‘‘Ārādhayitvā sambuddhaṃ, gotamaṃ sakyapuṅgavaṃ; Upavānoti nāmena, hessasi satthu sāvako’. ‘‘Satasahasse kataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha; Sumutto saravegova kilese jhāpayī mama. ‘‘Cakkavattissa santassa, catudīpissarassa me; Tiyojanāni samantā, ussīsanti dhajā sadā. ‘‘Satasahassito kappe, yaṃ kammamakariṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, dhajadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
具寿优波婆那长老如是诵出此诸偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā upavāno thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
3. 三皈依长老譬喻
3. Tisaraṇagamaniyattheraapadānaṃ
106“在旃陀瓦帝城,我曾是母亲的侍者;
我的父母都是盲人,那时我奉养他们。
107“独自坐在隐密处,那时我这样思惟:
奉养父母,我就无法出家。
108“为大黑暗所覆,为三种火所烧;
生于如是有中,全无引导者。
109“佛陀出现于世间,于今教法正辉耀;
希求功德的人,能够提升自己。
110“我受持三皈依,守护令其圆满;
以此善业,我解脱恶趣。
111“有位名叫尼沙波的沙门,是佛陀的上首弟子;
我前往亲近他,受持了皈依。
112“那时,人的寿命长达十万年;
在那期间,我守护了圆满的皈依。
113“临命终时,我忆念那皈依;”
以那善作之业,我往生三十三天。
114“往生天界,安住于福德业,
我无论生于何处,皆得八种因。
115“我于诸方受尊敬,成为利慧者;
一切诸天神皆随顺于我,我获得无量的财富。
116“我于一切处金色光耀,为人所喜爱;
我对朋友坚稳不移,我的名声高扬远播。
117“我八十次为天帝,执掌天王之治权;
我享受天界之乐,为天女众所围绕。
118“我曾七十五次作转轮王。
地方王权广大,其数不可计量;
119末有临身时,我善业具足;
早生舍卫城,豪门富室中。
120“出城之后,为众孩童所簇拥;
我满怀着欢笑与嬉戏,前往僧园。
121“在那里我见一沙门,已得解脱、无所依著。
他为我开示了法,并授予我皈依。
122“我听闻皈依之后,便忆念起我的皈依;
我于一座中,证得阿拉汉果。
123“年仅七岁,我便证得阿拉汉果;
具眼的佛陀鉴知我的功德,为我授具足戒。
124“于此无量劫前,我归向诸皈依处;
从那时起,我所作的善业即在此处为我显现果报。
125“我的皈依善加守护,心亦善加安立;
曾经享尽一切名闻,如今我已证得不动的境地。
126“具耳倾听者,请听我所说;
我将为你们宣说,我亲自所见的境地。
127“佛陀出现于世,胜者之教正转起;
不死甘露之鼓已敲响,能拔除忧愁之箭。
128“各随己力,于这无上福田之中,
应作供养敬事,你们将得见寂灭。”
129“‘殷重皈依三宝,守护五戒;
于佛陀心生净信,你们便将抵达苦的尽头。
130“修习正法,护持诸戒,’
不久,你们都将证得阿拉汉果。
131‘三明已证,神通已成,善知他心;
大雄尊之弟子萨拉那,稽首礼敬导师。’
132无量劫前,我曾归命佛陀;
恶趣未曾经历,此即皈依果报。
133“四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
‘‘Nagare candavatiyā , mātuupaṭṭhāko ahuṃ; Andhā mātā pitā mayhaṃ, te posemi ahaṃ tadā. ‘‘Rahogato nisīditvā, evaṃ cintesahaṃ tadā; Posento mātāpitaro, pabbajjaṃ na labhāmahaṃ. ‘‘Mahandhakārapihitā , tividhaggīhi ḍayhare; Etādise bhave jāte, natthi koci vināyako. ‘‘Buddho loke samuppanno, dippati dāni sāsanaṃ; Sakkā uddharituṃ attā, puññakāmena jantunā. ‘‘Uggayha tīṇi saraṇe, paripuṇṇāni gopayiṃ; Tena kammena sukatena, paṭimokkhāmi duggatiṃ. ‘‘Nisabho nāma samaṇo, buddhassa aggasāvako; Tamahaṃ upagantvāna, saraṇagamanaṃ gahiṃ. ‘‘Vassasatasahassāni, āyu vijjati tāvade; Tāvatā saraṇagamanaṃ, paripuṇṇaṃ agopayiṃ. ‘‘Carime vattamānamhi, saraṇaṃ taṃ anussariṃ; Tena kammena sukatena, tāvatiṃsaṃ agacchahaṃ. ‘‘Devalokagato santo, puññakammasamāhito; Yaṃ desaṃ upapajjāmi , aṭṭha hetū labhāmahaṃ. ‘‘Disāsu pūjito homi, tikkhapañño bhavāmahaṃ; Sabbe devānuvattanti, amitabhogaṃ labhāmahaṃ. ‘‘Suvaṇṇavaṇṇo sabbattha, paṭikanto bhavāmahaṃ; Mittānaṃ acalo homi, yaso abbhuggato mamaṃ. ‘‘Asītikkhattu devindo, devarajjamakārayiṃ; Dibbasukhaṃ anubhaviṃ, accharāhi purakkhato. ‘‘Pañcasattatikkhattuñca , cakkavattī ahosahaṃ; Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ. ‘‘Pacchime bhave sampatte, puññakammasamāhito; Pure sāvatthiyaṃ jāto, mahāsāle suaḍḍhake. ‘‘Nagarā nikkhamitvāna, dārakehi purakkhato; Hasakhiḍḍasamaṅgīhaṃ , saṅghārāmaṃ upāgamiṃ. ‘‘Tatthaddasāsiṃ samaṇaṃ, vippamuttaṃ nirūpadhiṃ; So me dhammamadesesi, saraṇañca adāsi me. ‘‘Sohaṃ sutvāna saraṇaṃ, saraṇaṃ me anussariṃ; Ekāsane nisīditvā, arahattamapāpuṇiṃ. ‘‘Jātiyā sattame vasse, arahattamapāpuṇiṃ; Upasampādayi buddho, guṇamaññāya cakkhumā. ‘‘Aparimeyye ito kappe, saraṇāni agacchahaṃ; Tato me sukataṃ kammaṃ, phalaṃ dassesi me idha. ‘‘Sugopitaṃ me saraṇaṃ, mānasaṃ suppaṇīhitaṃ; Anubhotvā yasaṃ sabbaṃ, pattomhi acalaṃ padaṃ. ‘‘Yesaṃ sotāvadhānatthi, suṇotha mama bhāsato; Ahaṃ vo kathayissāmi, sāmaṃ diṭṭhaṃ padaṃ mama. ‘‘‘Buddho loke samuppanno, vattate jinasāsanaṃ; Amatā vāditā bherī, sokasallavinodanā. ‘‘‘Yathāsakena thāmena, puññakkhette anuttare; Adhikāraṃ kareyyātha, passayissatha nibbutiṃ. ‘‘‘Paggayha tīṇi saraṇe, pañcasīlāni gopiya; Buddhe cittaṃ pasādetvā, dukkhassantaṃ karissatha. ‘‘‘Sammā dhammaṃ bhāvetvāna , sīlāni parigopiya; Aciraṃ arahattaṃ vo, sabbepi pāpuṇissatha. ‘‘‘Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyakovido; Sāvako te mahāvīra, saraṇo vandati satthuno’. ‘‘Aparimeyye ito kappe, saraṇaṃ buddhassa gacchahaṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, saraṇaṃ gamane phalaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿三皈依长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā tisaraṇagamaniyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
4. 五戒受持长老譬喻
4. Pañcasīlasamādāniyattheraapadānaṃ
134“那时,我于禅达瓦帝城为雇工;
为他人劳作所缚,不得出家。
135“为大黑暗所覆,被三种火焚烧;
我当以何方便,离诸系缚?
136“我既无物可施,又是卑微佣工;
我何不守护五戒,令其圆满?
137“无比见牟尼有一位弟子,名叫尼沙婆;
我于是前往亲近,受持了五学处。
138“那时,寿命长达十万年之久,
在那期间,我所持的五戒圆满具足。
139“当命终之时到来,诸天神前来安慰我;
‘尊者,由千匹骏马拉的马车,已为您备好,正等候在此。’
140“当这最后的心转起时,我忆念起自己的戒行;
以此善作之业,我往生三十三天。
141“我成为天帝三十次,统理天界之权;
我享受天界之乐,为天女众所围绕。
142“我曾七十五次作转轮王。
地方王权广大,其数不可计量;
143“从天界殁后,为善根所策励;
往昔生于毗舍离,大富极盛之家。
144“当瓦萨时节来临,胜者的教法辉耀之时;
我的母亲与父亲,都受持了五学处。
145“一听到戒,我便忆念起自己的戒;
我于一座中,证得阿拉汉果。
146“年仅五岁,我即证得阿拉汉果;
具眼的佛陀鉴知我的功德,为我授具足戒。
147“我善护圆满的五学处;
从此无量劫来,我不堕恶趣。
148我今得享斯荣名,皆由彼诸戒德之力;
纵以千万劫称扬,亦唯能赞其一分。
149“守护五戒,我获得三种因缘;
我成就长寿、大富与利慧。
150称扬一切众生中最胜之大丈夫,
流转于有非有之间,我今得证如是诸境。
151“安住于无量戒中的胜者声闻们,
若于诸有中贪染,其果报将会如何?
152“我善修持五戒,身为受雇之苦行者;
依此戒力,我今日解脱一切系缚。
153“自此无量劫前,我便守护五戒。
我不曾知有恶趣,这便是守护五戒的果报。
154“四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
‘‘Nagare candavatiyā, bhatako āsahaṃ tadā; Parakammāyane yutto, pabbajjaṃ na labhāmahaṃ. ‘‘Mahandhakārapihitā , tividhaggīhi ḍayhare; Kena nu kho upāyena, visaṃyutto bhave ahaṃ. ‘‘Deyyadhammo ca me natthi, varāko bhatako ahaṃ; Yaṃnūnāhaṃ pañcasīlaṃ, rakkheyyaṃ paripūrayaṃ. ‘‘Anomadassissa munino, nisabho nāma sāvako; Tamahaṃ upasaṅkamma, pañcasikkhāpadaggahiṃ. ‘‘Vassasatasahassāni, āyu vijjati tāvade; Tāvatā pañcasīlāni, paripuṇṇāni gopayiṃ. ‘‘Maccukāle ca sampatte, devā assāsayanti maṃ; ‘Ratho sahassayutto te, mārisāyaṃ upaṭṭhito’. ‘‘Vattante carime citte, mama sīlaṃ anussariṃ; Tena kammena sukatena, tāvatiṃsaṃ agacchahaṃ. ‘‘Tiṃsakkhattuñca devindo, devarajjamakārayiṃ; Dibbasukhaṃ anubhaviṃ, accharāhi purakkhato. ‘‘Pañcasattatikkhattuñca, cakkavattī ahosahaṃ; Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṅkhiyaṃ. ‘‘Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito; Pure vesāliyaṃ jāto, mahāsāle suaḍḍhake. ‘‘Vassūpanāyike kāle, dippante jinasāsane; Mātā ca me pitā ceva, pañcasikkhāpadaggahuṃ. ‘‘Saha sutvānahaṃ sīlaṃ, mama sīlaṃ anussariṃ; Ekāsane nisīditvā, arahattamapāpuṇiṃ. ‘‘Jātiyā pañcavassena, arahattamapāpuṇiṃ; Upasampādayi buddho, guṇamaññāya cakkhumā. ‘‘Paripuṇṇāni gopetvā, pañcasikkhāpadānahaṃ; Aparimeyye ito kappe, vinipātaṃ na gacchahaṃ. ‘‘Svāhaṃ yasamanubhaviṃ, tesaṃ sīlāna vāhasā; Kappakoṭimpi kittento, kittaye ekadesakaṃ. ‘‘Pañcasīlāni gopetvā, tayo hetū labhāmahaṃ; Dīghāyuko mahābhogo, tikkhapañño bhavāmahaṃ. ‘‘Saṃkittento ca sabbesaṃ, abhimattañca porisaṃ; Bhavābhave saṃsaritvā, ete ṭhāne labhāmahaṃ. ‘‘Aparimeyyasīlesu, vattantā jinasāvakā; Bhavesu yadi rajjeyyuṃ, vipāko kīdiso bhave. ‘‘Suciṇṇaṃ me pañcasīlaṃ, bhatakena tapassinā ; Tena sīlenahaṃ ajja, mocayiṃ sabbabandhanā. ‘‘Aparimeyye ito kappe, pañcasīlāni gopayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, pañcasīlānidaṃ phalaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,传闻具寿五戒受持长老宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pañcasīlasamādāniyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
5. 施食长老譬喻
5. Annasaṃsāvakattheraapadānaṃ
155“身如金色的正自觉者,行于市集之间;
其身纯金所成,具三十二种殊胜之相。
156“悉达多,世间之光,无有譬喻,无可衡量;
得见这位调伏者、光耀者,我获得无上之喜。
157“我向正自觉者礼敬,供养这位大牟尼;
世间的大悲者,当时随喜了我。
158“对于那位大悲者、无上的安慰者,
对佛心生净信后,我在天界欢喜了一劫。
159“九十四劫前,我行此布施,
我不曾遭遇恶趣,这是施食的果报。
160“四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
‘‘Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ, gacchantaṃ antarāpaṇe; Kañcanagghiyasaṃkāsaṃ, bāttiṃsavaralakkhaṇaṃ. ‘‘Siddhatthaṃ lokapajjotaṃ, appameyyaṃ anopamaṃ; Alatthaṃ paramaṃ pītiṃ, disvā dantaṃ jutindharaṃ. ‘‘Sambuddhaṃ abhināmetvā, bhojayiṃ taṃ mahāmuniṃ; Mahākāruṇiko loke , anumodi mamaṃ tadā. ‘‘Tasmiṃ mahākāruṇike, paramassāsakārake; Buddhe cittaṃ pasādetvā, kappaṃ saggamhi modahaṃ. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ dānamadadiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, bhikkhādānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿安那桑沙瓦咖长老诵出了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā annasaṃsāvako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
6. 香施长老譬喻
6. Dhūpadāyakattheraapadānaṃ
161“向悉达多世尊,世间最胜、如是为者;
我以清净信心,供养了小屋薰香。
162无论我投生何处——或在天界,或在人间,
我皆为一切众生所爱,这便是供香之果报。
163“自九十四劫前,我供养那香以来,
我不见有恶趣,这是供香的果报。
164“四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
‘‘Siddhatthassa bhagavato, lokajeṭṭhassa tādino; Kuṭidhūpaṃ mayā dinnaṃ, vippasannena cetasā. Yaṃ yaṃ yonupapajjāmi, devattaṃ atha mānusaṃ; Sabbesampi piyo homi, dhūpadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Catunnavutito kappe, yaṃ dhūpamadadiṃ tadā ; Duggatiṃ nābhijānāmi, dhūpadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
据说,具寿杜巴达亚咖长老如此宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dhūpadāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
7. 沙洲供养长老譬喻
7. Pulinapūjakattheraapadānaṃ
165“在毗婆尸佛的菩提树下,
我舍弃旧沙,铺上清净的细沙。
166九十一劫来,我曾布施沙;
不曾堕恶趣,此即施沙果报。
167“距今三十劫前,我曾为国王,人中之主;
名为摩诃普利那,是大力转轮王。
168“四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
‘‘Vipassissa bhagavato, bodhiyā pādaputtame; Purāṇapulinaṃ hitvā , suddhapulinamākiriṃ. ‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ pulinamadāsahaṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, pulinadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Tiṃsatime ito kappe, rājā āsiṃ janādhibhū; Mahāpulinanāmena, cakkavattī mahabbalo. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿普利那普迦咖长老确实宣说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pulinapūjako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
8. 优低耶长老譬喻
8. Uttiyattheraapadānaṃ
169昔我作鳄,栖旃陀跋伽河畔;
一心觅己之食,行至河中渡口。
170“悉达多在那时,是自成者、人中至尊;
他欲渡河,便来到了河岸。
171“当正自觉者到来时,我也前去那里;
来到正自觉者面前后,我说出这番话语:
172“大雄啊,请骑上我(的背),我来渡你过去;”
大牟尼啊,请您怜悯我父亲所领有的疆域。
173“听到我的吼叫后,大牟尼骑了上来;
我满心欢喜,以欣悦之心,渡世间导师到了对岸。
174“在河对岸,世间导师悉达多;
他在那里安慰我说:‘你将证得不死。’
175“从那个身体命终后,我来到了天界;
我享受天界之乐,为天女众所围绕。
176“我七度成为天帝,执掌天王之位;
我三度成为转轮王,为大地之主宰。
177“我专志远离,明智而善自防护;
我于正自觉者的教法中,持此最后身。
178九十四劫之前,我曾摆渡那人中牛王过河;
由是不复知有恶趣,此即摆渡之果。
179“四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
‘‘Candabhāgānadītīre, susumāro ahaṃ tadā; Sagocarappasutohaṃ , nadītitthaṃ agacchahaṃ. ‘‘Siddhattho tamhi samaye, sayambhū aggapuggalo; Nadiṃ taritukāmo so, nadītitthaṃ upāgami. ‘‘Upāgate ca sambuddhe, ahampi tatthupāgamiṃ; Upagantvāna sambuddhaṃ, imaṃ vācaṃ udīrayiṃ. ‘‘‘Abhirūha mahāvīra, tāressāmi ahaṃ tuvaṃ; Pettikaṃ visayaṃ mayhaṃ, anukampa mahāmuni’. ‘‘Mama uggajjanaṃ sutvā, abhirūhi mahāmuni; Haṭṭho haṭṭhena cittena, tāresiṃ lokanāyakaṃ. ‘‘Nadiyā pārime tīre, siddhattho lokanāyako; Assāsesi mamaṃ tattha, amataṃ pāpuṇissasi. ‘‘Tamhā kāyā cavitvāna, devalokaṃ āgacchahaṃ; Dibbasukhaṃ anubhaviṃ, accharāhi purakkhato. ‘‘Sattakkhattuñca devindo, devarajjamakāsahaṃ; Tīṇikkhattuṃ cakkavattī, mahiyā issaro ahuṃ. ‘‘Vivekamanuyuttohaṃ , nipako ca susaṃvuto; Dhāremi antimaṃ dehaṃ, sammāsambuddhasāsane. ‘‘Catunnavutito kappe, tāresiṃ yaṃ narāsabhaṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, taraṇāya idaṃ phalaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿优低耶长老说此偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā uttiyo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
9. 合掌长老譬喻
9. Ekañjalikattheraapadānaṃ
180“身如金色的正自觉者,行于市集之间;
毗婆尸,商队之最上导师,人中至胜,调御者。
181“调伏未调者,如如者,大辩才,大智者;
见他之后,我生起净信、内心欢喜,便合掌礼敬。
182“从我那时合掌以来,已经过了九十一劫;
我不曾知有恶趣,这就是合掌的果报。
183“四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
‘‘Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ, gacchantaṃ antarāpaṇe; Vipassiṃ satthavāhaggaṃ, naravaraṃ vināyakaṃ. ‘‘Adantadamanaṃ tādiṃ, mahāvādiṃ mahāmatiṃ; Disvā pasanno sumano, ekañjalimakāsahaṃ. ‘‘Ekanavutito kappe, yamañjaliṃ kariṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, añjalissa idaṃ phalaṃ. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
如是,具寿合掌长老说了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā ekañjaliko thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
10. 施麻布长老譬喻
10. Khomadāyakattheraapadānaṃ
184“在槃头摩帝城,那时我是一名商人;
我以此养育妻子,种下种子资粮。
185毗婆尸大牟尼行于道路时,
我为求善利,奉施师尊一麻布。
186“九十一劫前,我曾布施麻布;
我从未经历恶趣,这是布施麻布的果报。
187距今十七劫前,有转轮圣王,号信度马系;
七宝具足,为四洲之主。
188“四无碍解,及八解脱;
六神通已亲证,佛陀之教已奉行。”
‘‘Nagare bandhumatiyā, ahosiṃ vāṇijo tadā; Teneva dāraṃ posemi, ropemi bījasampadaṃ. ‘‘Rathiyaṃ paṭipannassa, vipassissa mahesino; Ekaṃ khomaṃ mayā dinnaṃ, kusalatthāya satthuno. ‘‘Ekanavutito kappe, yaṃ khomamadadiṃ tadā; Duggatiṃ nābhijānāmi, khomadānassidaṃ phalaṃ. ‘‘Sattarase ito kappe, eko sindhavasandhano; Sattaratanasampanno, catudīpamhi issaro. ‘‘Paṭisambhidā catasso, vimokkhāpi ca aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ’’.
据说,具寿施麻布长老如此诵出了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā khomadāyako thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
苏苏帝与优波婆那,沙拉那与持戒者;
食物赞叹者与布施粗布者,在第三群中确有十位;
安阇利与施麻衣者,第三众中恰有十人;
一百八十五偈已说,全部总计如是宣竟。
Susūti upavāno ca, saraṇo sīlagāhako; Annasaṃsāvako khomadāyī ca, daseva tatiye gaṇe; Añjalī khomadāyī ca, daseva tatiye gaṇe; Pañcālīsītisataṃ vuttā, gāthāyo sabbapiṇḍitā.
第四诵分
Catutthabhāṇavāraṃ.