46 如是我闻:一时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī) 的祇树给孤独园。那时,具寿阿难(Ānanda) 来到世尊处,抵达后,礼敬世尊,退坐一面。坐定后,具寿阿难便对世尊这样说:巴利 注疏 1
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
“尊者,常言‘世间是空,世间是空’。尊者,依何标准而说‘世间是空’呢?”
“阿难,正因为于我、我所皆是空,所以说‘世间是空’。阿难,什么于我、我所是空的呢?阿难,眼于我、我所是空的。色于我、我所是空的。眼识于我、我所是空的。眼触于我、我所是空的。以眼触为缘而生起的乐受、苦受、不苦不乐受,那也于我、我所是空的。”巴利
‘‘‘Suñño loko, suñño loko’ti, bhante, vuccati . Kittāvatā nu kho, bhante, ‘suñño loko’ti vuccatī’’ti? ‘‘Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, tasmā ‘suñño loko’ti vuccati. Kiñcānanda , suññaṃ attena vā attaniyena vā? Cakkhu kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā. Rūpā suññā attena vā attaniyena vā. Cakkhuviññāṇaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā. Cakkhusamphasso suñño attena vā attaniyena vā. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā.
“耳于我、我所是空……声是空……鼻是空……香是空……舌是空……味是空……身是空……触是空……意于我、我所是空。法于我、我所是空。意识于我、我所是空。意触于我、我所是空。凡是由意触为缘而生起的感受——乐受、苦受、不苦不乐受,那于我、我所也是空。阿难,正因为于我、我所是空,所以才说‘世间是空’。”巴利
‘‘Sotaṃ suññaṃ…pe… saddā suññā… ghānaṃ suññaṃ… gandhā suññā… jivhā suññā… rasā suññā… kāyo suñño… phoṭṭhabbā suññā… mano suñño attena vā attaniyena vā. Dhammā suññā attena vā attaniyena vā. Manoviññāṇaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā. Manosamphasso suñño attena vā attaniyena vā. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā. Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā tasmā ‘suñño loko’ti vuccatī’’ti.
47 空空、行空、变易空、最上空、相空、镇伏空、彼分空、正断空、安息空、出离空、内空、外空、双空、同类空、异类空、寻求空、摄受空、获得空、通达空、一性空、异性空、忍空、决意空、彻入空。于已正知者,一切空之流转已尽,此即胜义空。巴利 注疏 1
Suññasuññaṃ , saṅkhārasuññaṃ, vipariṇāmasuññaṃ, aggasuññaṃ, lakkhaṇasuññaṃ, vikkhambhanasuññaṃ, tadaṅgasuññaṃ, samucchedasuññaṃ, paṭippassaddhisuññaṃ , nissaraṇasuññaṃ, ajjhattasuññaṃ , bahiddhāsuññaṃ, dubhatosuññaṃ, sabhāgasuññaṃ, visabhāgasuññaṃ, esanāsuññaṃ, pariggahasuññaṃ, paṭilābhasuññaṃ, paṭivedhasuññaṃ, ekattasuññaṃ, nānattasuññaṃ, khantisuññaṃ, adhiṭṭhānasuññaṃ, pariyogāhaṇasuññaṃ , sampajānassa pavattapariyādānaṃ sabbasuññatānaṃ paramatthasuññaṃ.
48 什么是空空?眼,于我、我所、常、坚固、永恒或不随变易的法上,是空的。耳是空的……鼻是空的……舌是空的……身是空的……意,于我、我所、常、坚固、永恒或不随变易的法上,是空的。这便是空空。巴利 注疏 1
Katamaṃ suññasuññaṃ? Cakkhu suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Sotaṃ suññaṃ…pe… ghānaṃ suññaṃ… jivhā suññā… kāyo suñño… mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṃ suññasuññaṃ.
什么是行空?有三行:福行、非福行、不动行。福行,于非福行与不动行是空。非福行,于福行与不动行是空。不动行,于福行与非福行是空。这便是三行。巴利
Katamaṃ saṅkhārasuññaṃ? Tayo saṅkhārā – puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro. Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhārena ca āneñjābhisaṅkhārena ca suñño. Apuññābhisaṅkhāro puññābhisaṅkhārena ca āneñjābhisaṅkhārena ca suñño. Āneñjābhisaṅkhāro puññābhisaṅkhārena ca apuññābhisaṅkhārena ca suñño. Ime tayo saṅkhārā.
再者,还有三种行:身行、语行、心行。身行之中,空无有语行与心行;语行之中,空无有身行与心行;心行之中,空无有身行与语行。这便是另外的三种行。巴利
Aparepi tayo saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Kāyasaṅkhāro vacīsaṅkhārena ca cittasaṅkhārena ca suñño. Vacīsaṅkhāro kāyasaṅkhārena ca cittasaṅkhārena ca suñño. Cittasaṅkhāro kāyasaṅkhārena ca vacīsaṅkhārena ca suñño. Ime tayo saṅkhārā.
再者,还有三种行:过去行、未来行、现在行。过去行之中,空无有未来行与现在行;未来行之中,空无有过去行与现在行;现在行之中,空无有过去行与未来行。这就是这三种行;这便是行的空。巴利
Aparepi tayo saṅkhārā – atītā saṅkhārā, anāgatā saṅkhārā, paccuppannā saṅkhārā. Atītā saṅkhārā anāgatehi ca paccuppannehi ca saṅkhārehi suññā. Anāgatā saṅkhārā atītehi ca paccuppannehi ca saṅkhārehi suññā paccuppannā saṅkhārā atītehi ca anāgatehi ca saṅkhārehi suññā. Ime tayo saṅkhārā; idaṃ saṅkhārasuññaṃ.
什么是变易空呢?已生的色,就其自性而言是空的;已灭去的色,既是变易的,也是空的。已生的受,就其自性而言是空的;已灭去的受,既是变易的,也是空的……已生的想……已生的行……已生的识……已生的眼……(中略)……已生的有,就其自性而言是空的。已灭去的有,既是变易的,也是空的。这就是变易空。巴利
Katamaṃ vipariṇāmasuññaṃ? Jātaṃ rūpaṃ sabhāvena suññaṃ. Vigataṃ rūpaṃ vipariṇatañceva suññañca. Jātā vedanā sabhāvena suññā. Vigatā vedanā vipariṇatā ceva suññā ca …pe… jātā saññā… jātā saṅkhārā… jātaṃ viññāṇaṃ… jātaṃ cakkhu…pe… jāto bhavo sabhāvena suñño. Vigato bhavo vipariṇato ceva suñño ca. Idaṃ vipariṇāmasuññaṃ.
什么是最高空?此即最高、最胜、最殊胜之境界——一切行的寂灭、一切依着的弃舍、渴爱的灭尽、离染、灭尽、涅槃。这便是最高空。巴利
Katamaṃ aggasuññaṃ? Aggametaṃ padaṃ seṭṭhametaṃ padaṃ visiṭṭhametaṃ padaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Idaṃ aggasuññaṃ.
什么是相空?有两种特征——即愚者的特征与智者的特征。愚者的特征,对智者的特征而言是空;智者的特征,对愚者的特征而言是空。有三种特征——即生起的特征、灭去的特征与住立变异的特征。生起的特征,对灭去的特征与住立变异的特征而言是空;灭去的特征,对生起的特征与住立变异的特征而言是空;住立变异的特征,对生起的特征与灭去的特征而言是空。巴利
Katamaṃ lakkhaṇasuññaṃ? Dve lakkhaṇāni – bālalakkhaṇañca paṇḍitalakkhaṇañca. Bālalakkhaṇaṃ paṇḍitalakkhaṇena suññaṃ. Paṇḍitalakkhaṇaṃ bālalakkhaṇena suññaṃ. Tīṇi lakkhaṇāni – uppādalakkhaṇaṃ, vayalakkhaṇaṃ, ṭhitaññathattalakkhaṇaṃ. Uppādalakkhaṇaṃ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Vayalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ, ṭhitaññathattalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṃ.
色的生起特征,对灭去特征与住立变异特征而言是空;色的灭去特征,对生起特征与住立变异特征而言是空;色的住立变异特征,对生起特征与灭去特征而言是空。对于受、想、诸行、识、眼,乃至老死,其生起特征均对灭去特征与住立变异特征而言是空;老死的灭去特征对生起特征与住立变异特征而言是空;老死的住立变异特征对生起特征与灭去特征而言是空。这就是特征空。巴利
Rūpassa uppādalakkhaṇaṃ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Rūpassa vayalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Rūpassa ṭhitaññathattalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṃ. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa… cakkhussa… jarāmaraṇassa uppādalakkhaṇaṃ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Jarāmaraṇassa vayalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Jarāmaraṇassa ṭhitaññathattalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṃ. Idaṃ lakkhaṇasuññaṃ.
什么是镇伏空?以出离,欲贪被镇伏而成空;以无嗔,嗔恚被镇伏而成空;以光明想,昏沉睡眠被镇伏而成空;以不散乱,掉举被镇伏而成空;以法的确定,疑惑被镇伏而成空;以智,无明被镇伏而成空;以喜悦,不乐被镇伏而成空;以初禅,五盖被镇伏而成空……(中略)……以阿拉汉道,一切烦恼被镇伏而成空。这便是镇伏空。巴利
Katamaṃ vikkhambhanasuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando vikkhambhito ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo vikkhambhito ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ vikkhambhitañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṃ vikkhambhitañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā vikkhambhitā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā vikkhambhitā ceva suññā ca. Pāmojjena arati vikkhambhitā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā vikkhambhitā ceva suññā ca…pe… arahattamaggena sabbakilesā vikkhambhitā ceva suññā ca. Idaṃ vikkhambhanasuññaṃ.
何谓暂时空?以出离,欲贪暂时为空;以无嗔,嗔恚暂时为空;以光明想,昏沉睡眠暂时为空;以不散乱,掉举暂时为空;以法的决定,疑惑暂时为空;以智,无明暂时为空;以喜悦,不乐暂时为空。以初禅,五盖暂时为空……以转向随观,对结缚的执取暂时为空。是名暂时空。巴利
Katamaṃ tadaṅgasuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando tadaṅgasuñño. Abyāpādena byāpādo tadaṅgasuñño. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ tadaṅgasuññaṃ. Avikkhepena uddhaccaṃ tadaṅgasuññaṃ. Dhammavavatthānena vicikicchā tadaṅgasuññā. Ñāṇena avijjā tadaṅgasuññā. Pāmojjena arati tadaṅgasuññā. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā tadaṅgasuññā…pe… vivaṭṭanānupassanāya saññogābhiniveso tadaṅgasuñño. Idaṃ tadaṅgasuññaṃ.
何谓断除空?以出离,欲贪被断除,为空;以无嗔,嗔恚被断除,为空;以光明想,昏沉睡眠被断除,为空;以不散乱,掉举被断除,为空;以法的决定,疑惑被断除,为空;以智,无明被断除,为空;以喜悦,不乐被断除,为空。以初禅,五盖被断除,为空……以阿拉汉道,一切烦恼被断除,为空。是名断除空。巴利
Katamaṃ samucchedasuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando samucchinno ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo samucchinno ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ samucchinnañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṃ samucchinnañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā samucchinnā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā samucchinnā ceva suññā ca. Pāmojjena arati samucchinnā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā samucchinnā ceva suññā ca…pe… arahattamaggena sabbakilesā samucchinnā ceva suññā ca. Idaṃ samucchedasuññaṃ.
什么是止息空?由出离,欲贪止息而空;由无嗔,嗔恚止息而空;由光明想,昏沉与睡眠止息而空;由不散乱,掉举止息而空;由法的确定,疑惑止息而空;由智,无明止息而空;由喜悦,不乐止息而空。由初禅那,五盖止息而空……由阿拉汉道,一切烦恼止息而空。这就是止息空。巴利
Katamaṃ paṭippassaddhisuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando paṭippassaddho ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo paṭippassaddho ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ paṭippassaddhañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṃ paṭippassaddhañceva suññañca . Dhammavavatthānena vicikicchā paṭippassaddhā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā paṭippassaddhā ceva suññā ca. Pāmojjena arati paṭippassaddhā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā paṭippassaddhā ceva suññā ca…pe… arahattamaggena sabbakilesā paṭippassaddhā ceva suññā ca. Idaṃ paṭippassaddhisuññaṃ.
什么是出离空?由出离,欲贪脱离而空;由无嗔,嗔恚脱离而空;由光明想,昏沉与睡眠脱离而空;由不散乱,掉举脱离而空;由法的确定,疑惑脱离而空;由智,无明脱离而空;由喜悦,不乐脱离而空。由初禅那,五盖脱离而空……由阿拉汉道,一切烦恼脱离而空。这就是出离空。巴利
Katamaṃ nissaraṇasuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando nissaṭo ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo nissaṭo ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ nissaṭañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṃ nissaṭañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā nissaṭā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā nissaṭā ceva suññā ca. Pāmojjena arati nissaṭā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā nissaṭā ceva suññā ca …pe… arahattamaggena sabbakilesā nissaṭā ceva suññā ca. Idaṃ nissaraṇasuññaṃ.
什么是内空?内眼,于我、我所、常、恒、永恒、不变异法,皆是空;内耳,于我、我所、常、恒、永恒、不变异法,皆是空;内鼻,于我、我所、常、恒、永恒、不变异法,皆是空;内舌,于我、我所、常、恒、永恒、不变异法,皆是空;内身,于我、我所、常、恒、永恒、不变异法,皆是空;内意,于我、我所、常、恒、永恒、不变异法,皆是空。这就是内空。巴利
Katamaṃ ajjhattasuññaṃ? Ajjhattaṃ cakkhuṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Ajjhattaṃ sotaṃ suññaṃ… ajjhattaṃ ghānaṃ suññaṃ… ajjhattaṃ jivhā suññā… ajjhattaṃ kāyo suñño… ajjhattaṃ mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṃ ajjhattasuññaṃ.
什么是外空?外在的色,空于我、我所、常、恒、永恒、不变异性;外在的法,同样空于我、我所、常、恒、永恒、不变异性。这就是外空。巴利
Katamaṃ bahiddhāsuññaṃ? Bahiddhā rūpā suññā…pe… bahiddhā dhammā suññā attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṃ bahiddhāsuññaṃ.
什么是双面空?内眼与外色这两者,空于我、我所、常、恒、永恒、不变异性;内耳与外声……内鼻与外香……内舌与外味……内身与外触……内意与外法这两者,也空于我、我所、常、恒、永恒、不变异性。这称为双面空。巴利
Katamaṃ dubhatosuññaṃ? Yañca ajjhattaṃ cakkhu ye ca bahiddhā rūpā ubhayametaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Yañca ajjhattaṃ sotaṃ ye ca bahiddhā saddā…pe… yañca ajjhattaṃ ghānaṃ ye ca bahiddhā gandhā… yā ca ajjhattaṃ jivhā ye ca bahiddhā rasā… yo ca ajjhattaṃ kāyo ye ca bahiddhā phoṭṭhabbā… yo ca ajjhattaṃ mano ye ca bahiddhā dhammā ubhayametaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṃ dubhatosuññaṃ.
什么是同类空?六内处既是同类又是空,六外处既是同类又是空,六识身既是同类又是空,六触身既是同类又是空,六受身既是同类又是空,六想身既是同类又是空,六思身既是同类又是空。这称为同类空。巴利
Katamaṃ sabhāgasuññaṃ? Cha ajjhattikāni āyatanāni sabhāgāni ceva suññāni ca. Cha bāhirāni āyatanāni sabhāgāni ceva suññāni ca. Cha viññāṇakāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha phassakāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha vedanākāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha saññākāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha cetanākāyā sabhāgā ceva suññā ca. Idaṃ sabhāgasuññaṃ.
什么是异类空?即:六内处与六外处相异且空,六外处与六识身相异且空,六识身与六触身相异且空,六触身与六受身相异且空,六受身与六想身相异且空,六想身与六思身相异且空。这称为异类空。巴利
Katamaṃ visabhāgasuññaṃ? Cha ajjhattikāni āyatanāni chahi bāhirehi āyatanehi visabhāgāni ceva suññāni ca. Cha bāhirāni āyatanāni chahi viññāṇakāyehi visabhāgāni ceva suññāni ca. Cha viññāṇakāyā chahi phassakāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Cha phassakāyā chahi vedanākāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Cha vedanākāyā chahi saññākāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Cha saññākāyā chahi cetanākāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Idaṃ visabhāgasuññaṃ.
什么是寻求空?即:出离的寻求,空于欲贪;无瞋的寻求,空于瞋恚;光明想的寻求,空于昏沉睡眠;无散乱的寻求,空于掉举;法决定的寻求,空于疑;智的寻求,空于无明;喜悦的寻求,空于不乐;初禅的寻求,空于五盖……阿拉汉道的寻求,空于一切烦恼。这称为寻求空。巴利
Katamaṃ esanāsuññaṃ? Nekkhammesanā kāmacchandena suññā. Abyāpādesanā byāpādena suññā. Ālokasaññesanā thinamiddhena suññā. Avikkhepesanā uddhaccena suññā. Dhammavavatthānesanā vicikicchāya suññā. Ñāṇesanā avijjāya suññā. Pāmojjesanā aratiyā suññā. Paṭhamajjhānesanā nīvaraṇehi suññā…pe… arahattamaggesanā sabbakilesehi suññā. Idaṃ esanāsuññaṃ.
什么是摄受空?即:出离的摄受,空于欲贪;无瞋的摄受,空于瞋恚;光明想的摄受,空于昏沉睡眠;无散乱的摄受,空于掉举;法决定的摄受,空于疑;智的摄受,空于无明;喜悦的摄受,空于不乐;初禅的摄受,空于五盖……阿拉汉道的摄受,空于一切烦恼。这称为摄受空。巴利
Katamaṃ pariggahasuññaṃ? Nekkhammapariggaho kāmacchandena suñño. Abyāpādapariggaho byāpādena suñño. Ālokasaññāpariggaho thinamiddhena suñño. Avikkhepapariggaho uddhaccena suñño . Dhammavavatthānapariggaho vicikicchāya suñño. Ñāṇapariggaho avijjāya suñño. Pāmojjapariggaho aratiyā suñño. Paṭhamajjhānapariggaho nīvaraṇehi suñño…pe… arahattamaggapariggaho sabbakilesehi suñño. Idaṃ pariggahasuññaṃ.
如何是获得空?出离的获得,空于欲贪;无嗔的获得,空于嗔恚;光明想的获得,空于昏沉睡眠;无散乱的获得,空于掉举;法决定的获得,空于疑;智的获得,空于无明;喜悦的获得,空于不乐;初禅的获得,空于诸盖……阿拉汉道的获得,空于一切烦恼。这称为获得空。巴利
Katamaṃ paṭilābhasuññaṃ? Nekkhammapaṭilābho kāmacchandena suñño. Abyāpādapaṭilābho byāpādena suñño. Ālokasaññāpaṭilābho thinamiddhena suñño. Avikkhepapaṭilābho uddhaccena suñño. Dhammavavatthānapaṭilābho vicikicchāya suñño. Ñāṇapaṭilābho avijjāya suñño. Pāmojjapaṭilābho aratiyā suñño. Paṭhamajjhānapaṭilābho nīvaraṇehi suñño…pe… arahattamaggapaṭilābho sabbakilesehi suñño. Idaṃ paṭilābhasuññaṃ.
如何是通达空?出离的通达,空于欲贪;无嗔的通达,空于嗔恚;光明想的通达,空于昏沉睡眠;不散乱的通达,空于掉举;法决定的通达,空于疑;智的通达,空于无明;喜悦的通达,空于不乐;初禅的通达,空于诸盖……阿拉汉道的通达,空于一切烦恼。这是通达空。巴利
Katamaṃ paṭivedhasuññaṃ? Nekkhammappaṭivedho kāmacchandena suñño. Abyāpādappaṭivedho byāpādena suñño. Ālokasaññāppaṭivedho thinamiddhena suñño. Avikkhepappaṭivedho uddhaccena suñño. Dhammavavatthānappaṭivedho vicikicchāya suñño. Ñāṇappaṭivedho avijjāya suñño. Pāmojjappaṭivedho aratiyā suñño. Paṭhamajjhānappaṭivedho nīvaraṇehi suñño…pe… arahattamaggappaṭivedho sabbakilesehi suñño. Idaṃ paṭivedhasuññaṃ.
如何是单一性空、差异性空?欲贪是差异性,出离是单一性;心作意出离的单一性时,便空于欲贪。嗔恚是差异性,无嗔是单一性;心作意无嗔的单一性时,便空于嗔恚。昏沉睡眠是差异性,光明想是单一性;心作意光明想的单一性时,便空于昏沉睡眠。掉举是差异性,不散乱是单一性;心作意不散乱的单一性时,便空于掉举。疑是差异性,法决定是单一性;心作意法决定的单一性时,便空于疑。无明是差异性,智是单一性;心作意智的单一性时,便空于无明。不乐是差异性,喜悦是单一性;心作意喜悦的单一性时,便空于不乐。诸盖是差异性,初禅是单一性;心作意初禅的单一性时,便空于诸盖……一切烦恼是差异性,阿拉汉道是单一性;心作意阿拉汉道的单一性时,便空于一切烦恼。这称为单一性空、差异性空。巴利
Katamaṃ ekattasuññaṃ, nānattasuññaṃ? Kāmacchando nānattaṃ, nekkhammaṃ ekattaṃ. Nekkhammekattaṃ cetayato kāmacchandena suññaṃ. Byāpādo nānattaṃ, abyāpādo ekattaṃ. Abyāpādekattaṃ cetayato byāpādena suññaṃ. Thinamiddhaṃ nānattaṃ, ālokasaññā ekattaṃ. Ālokasaññekattaṃ cetayato thinamiddhena suññaṃ. Uddhaccaṃ nānattaṃ, avikkhepo ekattaṃ. Avikkhepekattaṃ cetayato uddhaccena suññaṃ. Vicikicchā nānattaṃ, dhammavavatthānaṃ ekattaṃ. Dhammavavatthānekattaṃ cetayato vicikicchāya suññaṃ. Avijjā nānattaṃ, ñāṇaṃ ekattaṃ. Ñāṇekattaṃ cetayato avijjāya suññaṃ. Arati nānattaṃ, pāmojjaṃ ekattaṃ. Pāmojjekattaṃ cetayato aratiyā suññaṃ. Nīvaraṇā nānattaṃ, paṭhamajjhānaṃ ekattaṃ. Paṭhamajjhānekattaṃ cetayato nīvaraṇehi suññaṃ…pe… sabbakilesā nānattaṃ, arahattamaggo ekattaṃ. Arahattamaggekattaṃ cetayato sabbakilesehi suññaṃ. Idaṃ ekattasuññaṃ nānattasuññaṃ.
如何是安忍空?出离安忍,即空于欲贪;无嗔安忍,即空于嗔恚;光明想安忍,即空于昏沉睡眠;不散乱安忍,即空于掉举;法决定安忍,即空于疑;智安忍,即空于无明;喜悦安忍,即空于不乐;初禅安忍,即空于诸盖;……阿拉汉道安忍,即空于一切烦恼。这称为安忍空。巴利
Katamaṃ khantisuññaṃ? Nekkhammakhanti kāmacchandena suññā. Abyāpādakhanti byāpādena suññā. Ālokasaññākhanti thinamiddhena suññā. Avikkhepakhanti uddhaccena suññā. Dhammavavatthānakhanti vicikicchāya suññā. Ñāṇakhanti avijjāya suññā. Pāmojjakhanti aratiyā suññā. Paṭhamajjhānakhanti nīvaraṇehi suññā…pe… arahattamaggakhanti sabbakilesehi suññā. Idaṃ khantisuññaṃ.
如何是决定空?出离决定,即空于欲贪;无嗔决定,即空于嗔恚;光明想决定,即空于昏沉睡眠;不散乱决定,即空于掉举;法决定决定,即空于疑;智决定,即空于无明;喜悦决定,即空于不乐;初禅决定,即空于诸盖;……阿拉汉道决定,即空于一切烦恼。这称为决定空。巴利
Katamaṃ adhiṭṭhānasuññaṃ? Nekkhammādhiṭṭhānaṃ kāmacchandena suññaṃ. Abyāpādādhiṭṭhānaṃ byāpādena suññaṃ. Ālokasaññādhiṭṭhānaṃ thinamiddhena suññaṃ. Avikkhepādhiṭṭhānaṃ uddhaccena suññaṃ. Dhammavavatthānādhiṭṭhānaṃ vicikicchāya suññaṃ. Ñāṇādhiṭṭhānaṃ avijjāya suññaṃ. Pāmojjādhiṭṭhānaṃ aratiyā suññaṃ. Paṭhamajjhānādhiṭṭhānaṃ nīvaraṇehi suññaṃ…pe… arahattamaggādhiṭṭhānaṃ sabbakilesehi suññaṃ. Idaṃ adhiṭṭhānasuññaṃ.
如何是深入空?出离深入,即空于欲贪;无嗔深入,即空于嗔恚;光明想深入,即空于昏沉睡眠;不散乱深入,即空于掉举;法决定深入,即空于疑;智深入,即空于无明;喜悦深入,即空于不乐;初禅深入,即空于诸盖;……阿拉汉道深入,即空于一切烦恼。这称为深入空。巴利
Katamaṃ pariyogāhaṇasuññaṃ? Nekkhammapariyogāhaṇaṃ kāmacchandena suññaṃ. Abyāpādapariyogāhaṇaṃ byāpādena suññaṃ. Ālokasaññāpariyogāhaṇaṃ thinamiddhena suññaṃ. Avikkhepapariyogāhaṇaṃ uddhaccena suññaṃ. Dhammavavatthānapariyogāhaṇaṃ vicikicchāya suññaṃ. Ñāṇapariyogāhaṇaṃ avijjāya suññaṃ. Pāmojjapariyogāhaṇaṃ aratiyā suññaṃ. Paṭhamajjhānapariyogāhaṇaṃ nīvaraṇehi suññaṃ…pe… arahattamaggapariyogāhaṇaṃ sabbakilesehi suññaṃ. Idaṃ pariyogāhaṇasuññaṃ.
如何是具正知者的流转灭尽、一切空性中最高的究竟空?于此,具正知者以出离灭尽欲贪的流转,以无嗔灭尽嗔恚的流转,以光明想灭尽昏沉睡眠的流转,以不散乱灭尽掉举的流转,以法决定灭尽疑的流转,以智灭尽无明的流转,以喜悦灭尽不乐的流转,以初禅灭尽诸盖的流转……以阿拉汉道灭尽一切烦恼的流转。再者,当具正知者于无余涅槃界般涅槃时,此眼流转便灭尽,而无其他眼流转再生;此耳流转灭尽……鼻流转灭尽……舌流转灭尽……身流转灭尽……意流转灭尽,而无其他意流转再生。这就是具正知者的流转灭尽,是一切空性中最高的究竟空。巴利
Katamaṃ sampajānassa pavattapariyādānaṃ sabbasuññatānaṃ paramatthasuññaṃ? Idha sampajāno nekkhammena kāmacchandassa pavattaṃ pariyādiyati, abyāpādena byāpādassa pavattaṃ pariyādiyati, ālokasaññāya thinamiddhassa pavattaṃ pariyādiyati, avikkhepena uddhaccassa pavattaṃ pariyādiyati, dhammavavatthānena vicikicchāya pavattaṃ pariyādiyati, ñāṇena avijjāya pavattaṃ pariyādiyati, pāmojjena aratiyā pavattaṃ pariyādiyati, paṭhamena jhānena nīvaraṇānaṃ pavattaṃ pariyādiyati…pe… arahattamaggena sabbakilesānaṃ pavattaṃ pariyādiyati. Atha vā pana sampajānassa anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyantassa idaṃ ceva cakkhupavattaṃ pariyādiyati, aññañca cakkhupavattaṃ na uppajjati. Idañceva sotapavattaṃ…pe… ghānapavattaṃ… jivhāpavattaṃ… kāyapavattaṃ… manopavattaṃ pariyādiyati, aññañca manopavattaṃ na uppajjati. Idaṃ sampajānassa pavattapariyādānaṃ sabbasuññatānaṃ paramatthasuññanti.
结合谛与觉支,慈以离欲为第五。
无碍解、法轮、出世间、力与空。巴利
Yuganaddhā saccabojjhaṅgā, mettā virāgapañcamā; Paṭisambhidā dhammacakkaṃ, lokuttarabalasuññāti.
此为持部师所立,无与伦比、最为殊胜的第二部巴利
Esa nikāyadharehi ṭhapito, asamo dutiyo pavaro
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31