28离欲是道,解脱是果。这是如何说的?在入流道的刹那,以见的含义,正见离欲于邪见,也离欲于随转的烦恼与诸蕴,也离欲于外在的一切相。那离欲,是以离欲为所缘,以离欲为行境,在离欲中现起,在离欲中安立,在离欲中安住。
Virāgo maggo, vimutti phalaṃ. Kathaṃ virāgo maggo? Sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi micchādiṭṭhiyā virajjati, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca virajjati, bahiddhā ca sabbanimittehi virajjati. Virāgo virāgārammaṇo virāgagocaro virāge samudāgato virāge ṭhito virāge patiṭṭhito.
如此,有两种离贪:涅槃是离贪,以及那些以涅槃为所缘而生起的法,也同样是离贪,因此称为“离贪”。与之同时生起的七支分趋向离贪,因此称为“离贪之道”。佛陀与声闻弟子藉由此道,走向那未曾到达的去处——涅槃,因此称为“八支道”。在世间所有沙门、婆罗门及诸外道所施设的种种道之中,这圣八支道是最上、最胜、为首、最殊胜、最卓越的,所以说“在诸道中,八支道最胜”。
Virāgo ti dve virāgā – nibbānañca virāgo, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe virāgā hontīti – virāgā. Sahajātāni sattaṅgāni virāgaṃ gacchantīti – virāgo maggo. Etena maggena buddhā ca sāvakā ca agataṃ disaṃ nibbānaṃ gacchantīti – aṭṭhaṅgiko maggo. Yāvatā puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ parappavādānaṃ maggā, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro cāti – maggānaṃ aṭṭhaṅgiko seṭṭho.
以专注之义,正思惟从邪思惟中远离;以受持之义,正语从邪语中远离;以发起之义,正业从邪业中远离;以清净之义,正命从邪命中远离;以策励之义,正精进从邪精进中远离;以现起之义,正念从邪念中远离;以不散乱之义,正定从邪定中远离。并且远离那些随之而起的烦恼与诸蕴,也远离外在的一切所缘。这离贪本身即是离贪,以离贪为所缘,以离贪为行境,于离贪中成就,于离贪中安住,于离贪中立足。
Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo micchāsaṅkappā virajjati. Pariggahaṭṭhena sammāvācā micchāvācāya virajjati. Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto micchākammantā virajjati. Vodānaṭṭhena sammāājīvo micchāājīvā virajjati. Paggahaṭṭhena sammāvāyāmo micchāvāyāmā virajjati. Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati micchāsatiyā virajjati. Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi micchāsamādhito virajjati. Tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca virajjati. Bahiddhā ca sabbanimittehi virajjati. Virāgo virāgārammaṇo virāgagocaro virāge samudāgato virāge ṭhito virāge patiṭṭhito.
如此,有两种离贪:涅槃是离贪,以及那些以涅槃为所缘而生起的法,也同样是离贪,因此称为“离贪”。与之同时生起的七支分趋向离贪,因此称为“离贪之道”。佛陀与声闻弟子藉由此道,走向那未曾到达的去处——涅槃,因此称为“八支道”。在世间所有沙门、婆罗门及诸外道所施设的种种道之中,这圣八支道是最上、最胜、为首、最殊胜、最卓越的,所以说“在诸道中,八支道最胜”。
Virāgo ti dve virāgā – nibbānañca virāgo, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe virāgā hontīti – virāgā. Sahajātāni sattaṅgāni virāgaṃ gacchantīti – virāgo maggo . Etena maggena buddhā ca sāvakā ca agataṃ disaṃ nibbānaṃ gacchantīti – aṭṭhaṅgiko maggo. Yāvatā puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ parappavādānaṃ maggā, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro cāti – maggānaṃ aṭṭhaṅgiko seṭṭho.
在一来道刹那,以见之义,正见……以不散乱之义,正定,令粗显的欲贪结缚、嗔恚结缚,以及粗显的欲贪随眠、嗔恚随眠远离;并且远离那些随之而起的烦恼与诸蕴,也远离外在的一切所缘。这离贪本身即是离贪,以离贪为所缘,以离贪为行境,于离贪中成就,于离贪中安住,于离贪中立足。
Sakadāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā virajjati, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca virajjati, bahiddhā ca sabbanimittehi virajjati. Virāgo virāgārammaṇo virāgagocaro virāge samudāgato virāge ṭhito virāge patiṭṭhito.
如此,有两种离贪:涅槃是离贪,以及那些以涅槃为所缘而生起的法,也同样是离贪,因此称为“离贪”。与之同时生起的七支分趋向离贪,因此称为“离贪之道”。佛陀与声闻弟子藉由此道,走向那未曾到达的去处——涅槃,因此称为“八支道”。在世间所有沙门、婆罗门及诸外道所施设的种种道之中,这圣八支道是最上、最胜、为首、最殊胜、最卓越的,所以说“在诸道中,八支道最胜”。
Virāgo ti dve virāgā – nibbānañca virāgo, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe virāgā hontīti – virāgā. Sahajātāni sattaṅgāni virāgaṃ gacchantīti – virāgo maggo. Etena maggena buddhā ca sāvakā ca agataṃ disaṃ nibbānaṃ gacchantīti – aṭṭhaṅgiko maggo. Yāvatā puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ parappavādānaṃ maggā. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro cāti – maggānaṃ aṭṭhaṅgiko seṭṭho.
在不来道刹那,以见之义为正见……以不散乱之义为正定,使伴随的欲贪结缚与嗔恚结缚、伴随的欲贪随眠与嗔恚随眠得以远离;亦远离随之而起的烦恼与诸蕴,并远离外在的一切所缘。此种离贪是离贪,以离贪为所缘……在诸道中,八支道最胜。
Anāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā virajjati, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca virajjati, bahiddhā ca sabbanimittehi virajjati. Virāgo virāgārammaṇo…pe… maggānaṃ aṭṭhaṅgiko seṭṭho.
在阿拉汉道刹那,以见之义为正见……以不散乱之义为正定,使对色的贪着、对无色的贪着、慢、掉举、无明,以及慢的随眠、有贪的随眠、无明的随眠得以远离;亦远离随之而起的烦恼与诸蕴,并远离外在的一切所缘。此种离贪是离贪,以离贪为所缘,以离贪为行境,在离贪中成就,在离贪中安住,在离贪中立足。
Arahattamaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā virajjati, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca virajjati, bahiddhā ca sabbanimittehi virajjati virāgo virāgārammaṇo virāgagocaro virāge samudāgato virāge ṭhito virāge patiṭṭhito.
如此,有两种离贪:涅槃是离贪,以及那些以涅槃为所缘而生起的法,也同样是离贪,因此称为“离贪”。与之同时生起的七支分趋向离贪,因此称为“离贪之道”。佛陀与声闻弟子藉由此道,走向那未曾到达的去处——涅槃,因此称为“八支道”。在世间所有沙门、婆罗门及诸外道所施设的种种道之中,这圣八支道是最上、最胜、为首、最殊胜、最卓越的,所以说“在诸道中,八支道最胜”。
Virāgo ti dve virāgā – nibbānañca virāgo, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe virāgā hontīti – virāgā. Sahajātāni sattaṅgāni virāgaṃ gacchantīti – virāgo maggo. Etena maggena buddhā ca sāvakā ca agataṃ disaṃ nibbānaṃ gacchantīti – aṭṭhaṅgiko maggo . Yāvatā puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ parappavādānaṃ maggā. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro cāti – maggānaṃ aṭṭhaṅgiko seṭṭho.
见之离贪,是为正见。投向之离贪,是为正思维。摄受之离贪,是为正语。等起之离贪,是为正业。净化之离贪,是为正命。策励之离贪,是为正精进。现起之离贪,是为正念。不散乱之离贪,是为正定。现起之离贪,是为念觉支。简择之离贪,是为择法觉支。策励之离贪,是为精进觉支。遍满之离贪,是为喜觉支。寂静之离贪,是为轻安觉支。不散乱之离贪,是为定觉支。观察之离贪,是为舍觉支。于无信不动摇之离贪,是为信力。于懈怠不动摇之离贪,是为精进力。于放逸不动摇之离贪,是为念力。于掉举不动摇之离贪,是为定力。于无明不动摇之离贪,是为慧力。决意之离贪,是为信根。策励之离贪,是为精进根。现起之离贪,是为念根。不散乱之离贪,是为定根。见之离贪,是为慧根。以增上义而言,诸根即是离贪。以不动摇义而言,力即是离贪。以出离义而言,诸觉支即是离贪。以因义而言,道即是离贪。以现起义而言,四念处即是离贪。以勤行义而言,四正勤即是离贪。以成就义而言,四神足即是离贪。以真实义而言,四圣谛即是离贪。以不散乱义而言,止即是离贪。以随观义而言,观即是离贪。以一昧义而言,止与观即是离贪。以不退转义而言,双修即是离贪。以律仪义而言,戒清净即是离贪。以不散乱义而言,心清净即是离贪。以见义而言,见清净即是离贪。以解脱义而言,解脱即是离贪。以通达义而言,明即是离贪。以舍离义而言,解脱即是离贪。以断除义而言,灭尽智即是离贪。愿以根本义而言,是离贪。作意以生起义而言,是离贪。触以合会义而言,是离贪。受以汇入义而言,是离贪。定以导首义而言,是离贪。念以增上义而言,是离贪。慧以最上义而言,是离贪。解脱以核心义而言,是离贪。道以入不死涅槃为究竟义而言,也是离贪。
Dassanavirāgo sammādiṭṭhi. Abhiniropanavirāgo sammāsaṅkappo. Pariggahavirāgo sammāvācā. Samuṭṭhānavirāgo sammākammanto. Vodānavirāgo sammāājīvo . Paggahavirāgo sammāvāyāmo. Upaṭṭhānavirāgo sammāsati. Avikkhepavirāgo sammāsamādhi. Upaṭṭhānavirāgo satisambojjhaṅgo. Pavicayavirāgo dhammavicayasambojjhaṅgo. Paggahavirāgo vīriyasambojjhaṅgo. Pharaṇavirāgo pītisambojjhaṅgo. Upasamavirāgo passaddhisambojjhaṅgo. Avikkhepavirāgo samādhisambojjhaṅgo. Paṭisaṅkhānavirāgo upekkhāsambojjhaṅgo. Assaddhiye akampiyavirāgo saddhābalaṃ. Kosajje akampiyavirāgo vīriyabalaṃ. Pamāde akampiyavirāgo satibalaṃ. Uddhacce akampiyavirāgo samādhibalaṃ. Avijjāya akampiyavirāgo paññābalaṃ. Adhimokkhavirāgo saddhindriyaṃ. Paggahavirāgo vīriyindriyaṃ. Upaṭṭhānavirāgo satindriyaṃ. Avikkhepavirāgo samādhindriyaṃ. Dassanavirāgo paññindriyaṃ. Ādhipateyyaṭṭhena indriyāni virāgo. Akampiyaṭṭhena balaṃ virāgo. Niyyānaṭṭhena bojjhaṅgā virāgo. Hetuṭṭhena maggo virāgo. Upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā virāgo. Padahanaṭṭhena sammappadhānā virāgo. Ijjhanaṭṭhena iddhipādā virāgo. Tathaṭṭhena saccā virāgo. Avikkhepaṭṭhena samatho virāgo. Anupassanaṭṭhena vipassanā virāgo. Ekarasaṭṭhena samathavipassanā virāgo. Anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ virāgo. Saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi virāgo. Avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi virāgo. Dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi virāgo. Vimuttaṭṭhena vimokkho virāgo. Paṭivedhaṭṭhena vijjā virāgo. Pariccāgaṭṭhena vimutti virāgo. Samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ virāgo. Chando mūlaṭṭhena virāgo. Manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena virāgo. Phasso samodhānaṭṭhena virāgo. Vedanā samosaraṇaṭṭhena virāgo. Samādhi pamukhaṭṭhena virāgo. Sati ādhipateyyaṭṭhena virāgo. Paññā tatuttaraṭṭhena virāgo. Vimutti sāraṭṭhena virāgo. Amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena maggo.
见道即是正见,寻道即是正思维……(中略)……以入不死涅槃为究竟义,这就是道。如此,离贪即是道。
Dassanamaggo sammādiṭṭhi, abhiniropanamaggo sammāsaṅkappo…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena maggo. Evaṃ virāgo maggo.
29在入流果的阶段,如何以见之义,正见从邪见中解脱,也从随此邪见的烦恼及诸蕴中解脱,并从外部一切相中解脱;此解脱以解脱为所缘,以解脱为行境,从解脱而生起,住于解脱,安住解脱之中。有两种解脱:涅槃是解脱;以涅槃为所缘而生起的诸法,全都是解脱,这就是解脱之果。
Kathaṃ vimutti phalaṃ? Sotāpattiphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi micchādiṭṭhiyā vimuttā hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vimuttā hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi vimuttā hoti, vimutti vimuttārammaṇā vimuttigocarā vimuttiyā samudāgatā vimuttiyā ṭhitā vimuttiyā patiṭṭhitā. Vimuttīti dve muttiyo – nibbānañca vimutti, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe ca vimuttā hontīti – vimutti phalaṃ.
依导向之义,正思维从邪思维中解脱,也从随彼邪思维而转的烦恼与蕴中解脱,并从外部一切相中解脱;此解脱以解脱为所缘,以解脱为行境,从解脱而生,住于解脱,安立于解脱。有两种解脱:涅槃是解脱,而依涅槃为所缘而生起的诸法,亦皆为解脱——这是解脱之果。
Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo micchāsaṅkappā vimutto hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vimutto hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi vimutto hoti, vimutti vimuttārammaṇā vimuttigocarā vimuttiyā samudāgatā vimuttiyā ṭhitā vimuttiyā patiṭṭhitā. Vimuttīti dve vimuttiyo – nibbānañca vimutti, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe vimuttā hontīti – vimutti phalaṃ.
依摄受之义,正语从邪语中解脱;依等起之义,正业从邪业中解脱;依净化之义,正命从邪命中解脱;依策励之义,正精进从邪精进中解脱;依现起之义,正念从邪念中解脱;依不散乱之义,正定从邪定中解脱;亦从随他们邪道而转的烦恼与蕴中解脱,并从外部一切相中解脱。此解脱以解脱为所缘,以解脱为行境,从解脱而生,住于解脱,安立于解脱。有两种解脱:涅槃是解脱,而依涅槃为所缘而生起的诸法,亦皆为解脱——这是解脱之果。
Pariggahaṭṭhena sammāvācā micchāvācāya vimuttā hoti, samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto micchākammantā vimutto hoti, vodānaṭṭhena sammāājīvo micchāājīvā vimutto hoti, paggahaṭṭhena sammāvāyāmo micchāvāyāmā vimutto hoti, upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati micchāsatiyā vimuttā hoti, avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi micchāsamādhito vimutto hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vimutto hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi vimutto hoti, vimutti vimuttārammaṇā vimuttigocarā vimuttiyā samudāgatā vimuttiyā ṭhitā vimuttiyā patiṭṭhitā. Vimuttīti. Dve vimuttiyo – nibbānañca vimutti, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe vimuttā hontīti – vimutti phalaṃ.
在证得一来果的那一刹那,依见之义,为正见……(中略)……依不散乱之义,为正定。其时,他从粗重的欲贪结缚与嗔恚结缚中解脱,从粗重的欲贪随眠与嗔恚随眠中解脱,也从随他们结缚与随眠而转的烦恼与蕴中解脱,并从外部一切相中解脱。此解脱以解脱为所缘,以解脱为行境,从解脱而生,住于解脱,安立于解脱。有两种解脱:涅槃是解脱,而依涅槃为所缘而生起的诸法,亦皆为解脱——这是解脱之果。
Sakadāgāmiphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vimutto hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vimutto hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi vimutto hoti, vimutti vimuttārammaṇā vimuttigocarā vimuttiyā samudāgatā vimuttiyā ṭhitā vimuttiyā patiṭṭhitā. Vimuttīti dve vimuttiyo – nibbānañca vimutti, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe vimuttā hontīti – vimutti phalaṃ.
在证得不来果的刹那,以“见”为义是为正见……(中略)……以“不散乱”为义是为正定。那时,他即从伴随的欲贪结缚与嗔恚结缚、伴随的欲贪随眠与嗔恚随眠中解脱,从与他们结缚随眠相应的烦恼与蕴中解脱,也从外界一切所缘相中解脱。此解脱以解脱为所缘,以解脱为行境,由解脱生起,安立于解脱,稳固住于解脱之中……(中略)……
Anāgāmiphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vimutto hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vimutto hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi vimutto hoti, vimutti vimuttārammaṇā vimuttigocarā vimuttiyā samudāgatā vimuttiyā ṭhitā vimuttiyā patiṭṭhitā…pe….
在证得阿拉汉果的刹那,以“见”为义是为正见……(中略)……以“不散乱”为义是为正定。那时,他从色贪、无色贪、慢、掉举、无明中解脱,从慢随眠、有贪随眠、无明随眠中解脱,从与他们结缚随眠相应的烦恼与蕴中解脱,也从外界一切所缘相中解脱。此解脱以解脱为所缘,以解脱为行境,由解脱生起,安立于解脱,稳固住于解脱之中。这便是两种解脱:涅槃是解脱,而以涅槃为所缘而生起的诸法,皆已解脱——是名解脱果。
Arahattaphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā vimutto hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vimutto hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi vimutto hoti, vimutti vimuttārammaṇā vimuttigocarā vimuttiyā samudāgatā vimuttiyā ṭhitā vimuttiyā patiṭṭhitā. Vimuttīti dve vimuttiyo – nibbānañca vimutti, ye ca nibbānārammaṇatā jātā dhammā sabbe vimuttā hontīti – vimutti phalaṃ.
以“见”为解脱,即是正见……(中略)……以“不散乱”为解脱,即是正定;以“现起”为解脱,即是念觉支;以“中舍”为解脱,即是舍觉支。于无信能不动摇的解脱,即是信力……(中略)……于无明能不动摇的解脱,即是慧力。以“胜解”为解脱,即是信根……(中略)……以“见”为解脱,即是慧根。
Dassanavimutti sammādiṭṭhi…pe… avikkhepavimutti sammāsamādhi, upaṭṭhānavimutti satisambojjhaṅgo, paṭisaṅkhānavimutti upekkhāsambojjhaṅgo. Assaddhiye akampiyavimutti saddhābalaṃ…pe… avijjāya akampiyavimutti paññābalaṃ. Adhimokkhavimutti saddhindriyaṃ…pe… dassanavimutti paññindriyaṃ.
就“增上”的意义而言,诸根是解脱;就“不动摇”的意义而言,诸力是解脱;就“导向出离”的意义而言,七觉支是解脱;就“因”的意义而言,道是解脱;就“现起”的意义而言,四念处是解脱;就“精勤”的意义而言,四正勤是解脱;就“成就”的意义而言,四神足是解脱;就“真实”的意义而言,四圣谛是解脱;就“不散乱”的意义而言,止是解脱;就“随观”的意义而言,观是解脱;就“一味”的意义而言,止与观是解脱;就“不相逾越”的意义而言,止观双运是解脱;就“防护”的意义而言,戒清净是解脱;就“不散乱”的意义而言,心清净是解脱;就“见”的意义而言,见清净是解脱;就“解脱”的意义而言,解脱门是解脱;就“通达”的意义而言,明是解脱;就“舍离”的意义而言,解脱是解脱;就“寂止”的意义而言,不再生起的智是解脱;就“根本”的意义而言,欲是解脱;就“生起”的意义而言,作意是解脱;就“汇集”的意义而言,触是解脱;就“集起”的意义而言,受是解脱;就“主导”的意义而言,定是解脱;就“增上”的意义而言,念是解脱;就“超越其上”的意义而言,慧是解脱;就“核心”的意义而言,解脱本身是解脱;就“究竟”的意义而言,沉浸于甘露的涅槃是解脱。这便是解脱果。同样,“离贪是道,解脱是果”。
Ādhipateyyaṭṭhena indriyā vimutti. Akampiyaṭṭhena balā vimutti, niyyānaṭṭhena bojjhaṅgā vimutti, hetuṭṭhena maggo vimutti, upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā vimutti, padahanaṭṭhena sammappadhānā vimutti, ijjhanaṭṭhena iddhipādā vimutti, tathaṭṭhena saccā vimutti, avikkhepaṭṭhena samatho vimutti, anupassanaṭṭhena vipassanā vimutti, ekarasaṭṭhena samathavipassanā vimutti, anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ vimutti, saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi vimutti, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi vimutti, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi vimutti, vimuttaṭṭhena vimokkho vimutti, paṭivedhaṭṭhena vijjā vimutti, pariccāgaṭṭhena vimutti vimutti, paṭippassaddhiyaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ vimutti, chando mūlaṭṭhena vimutti, manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena vimutti, phasso samodhānaṭṭhena vimutti, vedanā samosaraṇaṭṭhena vimutti, samādhi pamukhaṭṭhena vimutti, sati ādhipateyyaṭṭhena vimutti, paññā tatuttaraṭṭhena vimutti, vimutti sāraṭṭhena vimutti, amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena vimutti. Evaṃ vimutti phalaṃ. Evaṃ virāgo maggo , vimutti phalanti.