7. 法轮论
7. Dhammacakkakathā
无碍解道 · 37 段
39一时,世尊住在波罗奈(Bārāṇasī)……于是,具寿阿若憍陈如(Aññāsi Koṇḍañña)便得名为“了知者阿若憍陈如”。
Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati…pe… iti hidaṃ āyasmato koṇḍaññassa ‘‘aññāsikoṇḍañño’’ tveva nāmaṃ ahosi.
“这是苦圣谛”——于往昔未曾听闻的法中,眼生起,智生起,慧生起,明生起,光生起。
[Ka] ‘‘idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“眼生起”是何义?即见之义。“智生起”是何义?即知了之义。“慧生起”是何义?即了知之义。“明生起”是何义?即通达之义。“光生起”是何义?即照亮之义。
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Paññā udapādīti – kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti – kenaṭṭhena? Āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti – ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti – pajānanaṭṭhena . Vijjā udapādīti – paṭivedhaṭṭhena. Āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.
眼即是法,见即是义。智即是法,知了即是义。慧即是法,了知即是义。明即是法,通达即是义。光即是法,照亮即是义。这五种法、五种义,以苦为基,以谛为基,以谛为所缘,以谛为行境,为谛所含摄,归于谛,从谛中生起,于谛中住立,于谛中确立。
Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho. Ñāṇaṃ dhammo, ñātaṭṭho attho. Paññā dhammo, pajānanaṭṭho attho. Vijjā dhammo, paṭivedhaṭṭho attho. Āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā dukkhavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā saccapariyāpannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.
40“法轮”是以什么含义而称为法轮?既令法转动,又是轮——故称法轮。既令轮转动,又是法——故称法轮。以法而转动——故称法轮。以法行而转动——故称法轮。住立于法而转动——故称法轮。确立于法而转动——故称法轮。在确立于法时转动——故称法轮。于法达到自在而转动——故称法轮。使达到法之自在而转动——故称法轮。于法达到彼岸而转动——故称法轮。使到达法之彼岸而转动——故称法轮。于法达到无畏而转动——故称法轮。使达到法之无畏而转动——故称法轮。恭敬法而转动——故称法轮。尊重法而转动——故称法轮。崇敬法而转动——故称法轮。礼敬法而转动——故称法轮。尊崇法而转动——故称法轮。以法为幢而转动——故称法轮。以法为旗而转动——故称法轮。以法为增上而转动——故称法轮。再者,那法轮是世间任何沙门、婆罗门、天、魔、梵天神或其他任何众生所不能逆转的,故称法轮。
40 . Dhammacakka nti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vasippatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vasiṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ . Dhamme pāramippatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme pāramiṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vesārajjappatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vesārajjaṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ sakkaronto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ garuṃ karonto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ mānento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ pūjento pavattetīti – dhammacakkaṃ . Dhammaṃ apacāyamāno pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaddhajo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaketu pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammādhipateyyo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Taṃ kho pana dhammacakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti – dhammacakkaṃ.
信根是法。他转动此法,故称之为法轮。精进根是法。他转动此法,故称之为法轮。念根是法。他转动此法,故称之为法轮。定根是法。他转动此法,故称之为法轮。慧根是法。他转动此法,故称之为法轮。信力是法。他转动此法,故称之为法轮。精进力是法。他转动此法,故称之为法轮。念力是法。他转动此法,故称之为法轮。定力是法。他转动此法,故称之为法轮。慧力是法。他转动此法,故称之为法轮。念觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。择法觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。精进觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。喜觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。轻安觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。定觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。舍觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。正见是法。他转动此法,故称之为法轮。正思惟是法。他转动此法,故称之为法轮。正语是法。他转动此法,故称之为法轮。正业是法。他转动此法,故称之为法轮。正命是法。他转动此法,故称之为法轮。正精进是法。他转动此法,故称之为法轮。正念是法。他转动此法,故称之为法轮。正定是法。他转动此法,故称之为法轮。
Saddhindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vīriyindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Satindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samādhindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paññindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Saddhābalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vīriyabalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Satibalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samādhibalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paññābalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Satisambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammavicayasambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vīriyasambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Pītisambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Passaddhisambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samādhisambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Upekkhāsambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ . Sammādiṭṭhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāsaṅkappo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāvācā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammākammanto dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāājīvo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāvāyāmo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāsati dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāsamādhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.
以增上义故,根为法。他转此法,故称法轮。
以不动摇义故,力为法。他转此法,故称法轮。
以导引出离义故,觉支为法。他转此法,故称法轮。
以因义故,道为法。他转此法,故称法轮。
以近住安立义故,念处为法。他转此法,故称法轮。
以精勤义故,正勤为法。他转此法,故称法轮。
以成就义故,神足为法。他转此法,故称法轮。
以真实义故,谛为法。他转此法,故称法轮。
以不散乱义故,止为法。他转此法,故称法轮。
以随观义故,观为法。他转此法,故称法轮。
以同一味义故,止观为法。他转此法,故称法轮。
以不相超越义故,双运为法。他转此法,故称法轮。
以防护义故,戒清净为法。他转此法,故称法轮。
以不散乱义故,心清净为法。他转此法,故称法轮。
以见义故,见清净为法。他转此法,故称法轮。
以解脱义故,胜解为法。他转此法,故称法轮。
以通达义故,明为法。他转此法,故称法轮。
以舍断义故,解脱为法。他转此法,故称法轮。
以断除义故,尽智为法。他转此法,故称法轮。
以止息义故,无生智为法。他转此法,故称法轮。
以根义故,欲为法。他转此法,故称法轮。
以等起义故,作意为法。他转此法,故称法轮。
以总摄义故,触为法。他转此法,故称法轮。
以集起义故,受为法。他转此法,故称法轮。
以最上义故,定为法。他转此法,故称法轮。
以增上义故,念为法。他转此法,故称法轮。
以更高胜妙义故,慧为法。他转此法,故称法轮。
以精髓义故,解脱为法。他转此法,故称法轮。
以究竟义故,深入不死之涅槃为法。他转此法,故称法轮。
Ādhipateyyaṭṭhena indriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Akampiyaṭṭhena balaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Niyyānikaṭṭhena bojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Hetuṭṭhena maggo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Padahanaṭṭhena sammappadhānā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Ijjhanaṭṭhena iddhipādā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Tathaṭṭhena saccā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Avikkhepaṭṭhena samatho dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Anupassanaṭṭhena vipassanā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Ekarasaṭṭhena samathavipassanā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Muttaṭṭhena vimokkho dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paṭivedhaṭṭhena vijjā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Pariccāgaṭṭhena vimutti dhammo . Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Chando mūlaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Phasso samodhānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vedanā samosaraṇaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samādhi pamukhaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sati ādhipateyyaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paññā tatuttaraṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vimutti sāraṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.
“而此苦圣谛应当遍知”……(中略)……“已遍知”——于前所未闻之法,眼生起……(中略)……光明生起。
‘‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’’nti…pe… pariññātanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.
“眼生起”——以何义说?“智生起”——以何义说?“慧生起”——以何义说?“明生起”——以何义说?“光明生起”——以何义说?以见之义而说眼生起,以已知之义而说智生起,以遍知之义而说慧生起,以通达之义而说明生起,以照亮之义而说光明生起。
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Paññā udapādīti – kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti – kenaṭṭhena? Āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti – ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti – pajānanaṭṭhena. Vijjā udapādīti – paṭivedhaṭṭhena. Āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.
“法轮”——以什么意义而称为法轮?既运转法,也是轮,因此称为法轮;既运转轮,也是法,因此称为法轮。以法而运转,因此称为法轮。运转法门,因此称为法轮。住于法而运转,因此称为法轮。安立于法而运转,因此称为法轮……(中略)……以究竟义,深入不死之涅槃即是法,他运转此法,因此称为法轮。
Dhammacakka nti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammapariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.
“此是苦集圣谛”——于前所未闻的法中,眼生起……(中略)……光明生起……。“而此苦集圣谛应断除”……(中略)……“已断除”——于前所未闻的法中,眼生起……(中略)……光明生起。
[Kha-gha] ‘‘idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… ‘‘taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’’nti…pe… ‘‘pahīna’’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.
“眼生起”——以何义故?……(中略)……“光明生起”——以何义故?——以见之义故……(中略)……以照耀之义故。眼是法,见是义……(中略)……光明是法,照耀是义。此五法五义,以苦为所依,以谛为所依,以谛为所缘,以谛为行境,为谛所摄,属于谛,从谛而生,住于谛,立足于谛。
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena. Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho…pe… āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā dukkhavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā saccapariyāpannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.
“眼生起”——以何义而言?……“光明生起”——以何义而言?——以见之义……以照耀之义。
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.
“眼”是法,“见义”是义……“光明”是法,“照义”是义。此五法、五义,以集为事处、以谛为事处……以灭为事处、以谛为事处……以道为事处、以谛为事处;以谛为所缘,以谛为行境,为谛所含摄,为谛所包摄,于谛中生起,于谛中住立,于谛中安住。
Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho…pe… āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā samudayavatthukā saccavatthukā…pe… nirodhavatthukā saccavatthukā…pe… maggavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā saccapariyāpannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.
以何种义名为法轮?既转动着法,又是轮——故名法轮。既是轮,又转动着法——故名法轮。以法而转动——故名法轮。以法行而转动——故名法轮。安住于法而转动——故名法轮。立足于法而转动——故名法轮……以胜义而言,不死甘露、涅槃即是法。转动此法——故名法轮。
Dhammacakka nti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.
2. 念处分
2. Satipaṭṭhānavāro
41“诸比丘,对于‘这是于身随观身’这一前所未闻的法,我生起了眼……生起了光明。诸比丘,而这‘于身随观身’应当修习……诸比丘,‘已修习’——对于这前所未闻的法,我生起了眼……生起了光明。”
‘‘‘Ayaṃ kāye kāyānupassanā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. Sā kho panāyaṃ kāye kāyānupassanā bhāvetabbāti me, bhikkhave,…pe… bhāvitāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’.
“诸比丘,这‘受随观受’……这‘心随观心’……这‘法随观法’——我在前所未闻的法上,眼生起了……光明生起了。然而,诸比丘,这‘法随观法’应当修习——诸比丘,我在前所未闻的法上,眼生起了……;‘已经修习’——诸比丘,我在前所未闻的法上,眼生起了……光明生起了。”
‘‘Ayaṃ vedanāsu…pe… ayaṃ citte… ayaṃ dhammesu dhammānupassanāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. Sā kho panāyaṃ dhammesu dhammānupassanā bhāvetabbāti me, bhikkhave…pe… bhāvitāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’.
“这是身随观身”,于此前未曾闻的法,我眼生起……光明生起……“这身随观身应当修习”……“已修习”,于此前未曾闻的法,我眼生起……光明生起。
Ayaṃ kāye kāyānupassanāti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… sā kho panāyaṃ kāye kāyānupassanā bhāvetabbāti…pe… bhāvitāti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.
“眼生起”——以何义而言?……“光明生起”——以何义而言?——以见之义……以照耀之义。
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.
“眼”是法,“见”是义;……“光明”是法,“照亮”是义。这五法五义,以身为基础、以念处为基础;……以受为基础、以念处为基础;……以心为基础、以念处为基础;……以法为基础、以念处为基础。它们以念处为所缘,以念处为行境,为念处所含摄,属于念处,于念处中生起,于念处中安立,于念处中稳固。
Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho…pe… āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā kāyavatthukā satipaṭṭhānavatthukā…pe… vedanāvatthukā satipaṭṭhānavatthukā… cittavatthukā satipaṭṭhānavatthukā… dhammavatthukā satipaṭṭhānavatthukā satipaṭṭhānārammaṇā satipaṭṭhānagocarā satipaṭṭhānasaṅgahitā satipaṭṭhānapariyāpannā satipaṭṭhāne samudāgatā satipaṭṭhāne ṭhitā satipaṭṭhāne patiṭṭhitā.
为何称之为“法轮”呢?既转动法又转动轮,故称“法轮”。既转动轮又转动法,故称“法轮”。以法而转动,故称“法轮”。以法的实践而转动,故称“法轮”。安住于法而转动,故称“法轮”。稳固于法而转动,故称“法轮”。……以究竟义,深入甘露之涅槃即是法。他转动如是之法,故称“法轮”。
Dhammacakka nti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ …pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.
42“诸比丘,于前所未知的法中,我生起了眼:‘这是具足欲定勤行之神足’……生起了光明。‘而此具足欲定勤行之神足应当修习’,诸比丘,……‘已修习’,诸比丘,于前所未知的法中,我生起眼……生起光明。”
‘‘‘Ayaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo’ti me , bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. ‘So kho panāyaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabbo’ti me, bhikkhave…pe… bhāvitoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.
“这是具足精进定……这是具足心定……这是具足观定与勤行之神足”,诸比丘,于前所未曾听闻之法,我生起了眼……生起了光明。“而这具足观定与勤行之神足应当修习”,诸比丘,……“已经修习”,诸比丘,于前所未曾听闻之法,我生起了眼……生起了光明。
‘‘Ayaṃ vīriyasamādhi…pe… ayaṃ cittasamādhi…pe… ayaṃ vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. So kho panāyaṃ vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti me, bhikkhave…pe… bhāvitoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’.
“这是具足欲定与勤行之神足”——于前所未曾听闻之法,我生起了眼……生起了光明;……“而这具足欲定与勤行之神足应当修习”……“已经修习”——于前所未曾听闻之法,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光明。
Ayaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… so kho panāyaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti…pe… bhāvitoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“眼生起”——从什么意义上说?从见的方面而言。“智生起”——从什么意义上说?从了知的方面而言。“慧生起”——从什么意义上说?从遍知的方面而言。“明生起”——从什么意义上说?从通达的方面而言。“光明生起”——从什么意义上说?从照耀的方面而言。
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Paññā udapādīti – kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti – kenaṭṭhena? Āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti – ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti – pajānanaṭṭhena. Vijjā udapādīti – paṭivedhaṭṭhena. Āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.
眼是法,见是其义;智是法,了知是其义;慧是法,遍知是其义;明是法,通达是其义;光是法,照耀是其义。这五种法与五种义,以欲为根基,以神足为根基,以神足为所缘,以神足为行境,为神足所统摄,为神足所包含,于神足中生起,于神足中住立,于神足中安住。
Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho. Ñāṇaṃ dhammo, ñātaṭṭho attho. Paññā dhammo, pajānanaṭṭho attho. Vijjā dhammo, paṭivedhaṭṭho attho. Āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā chandavatthukā iddhipādavatthukā iddhipādārammaṇā iddhipādagocarā iddhipādasaṅgahitā iddhipādapariyāpannā iddhipāde samudāgatā iddhipāde ṭhitā iddhipāde patiṭṭhitā.
“法轮”——从何义而言是法轮?由转动法,故是轮,是为法轮;由转动轮,故是法,是为法轮。依于法而转动,是为法轮;依于法行而转动,是为法轮。住于法而转动,是为法轮;安立于法而转动,是为法轮。令安住于法而转动,是为法轮;于法得自在而转动,是为法轮。令于法得自在而转动,是为法轮;于法到达彼岸而转动,是为法轮。令于法到达彼岸而转动,是为法轮……恭敬法而转动,是为法轮。以法为幢而转动,是为法轮;以法为旗而转动,是为法轮;以法为最上而转动,是为法轮。而此法轮,是任何沙门、婆罗门、天、魔、梵天神或世间众生所不能逆转的——因此是法轮。
Dhammacakka nti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vasippatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vasiṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme pāramippatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme pāramiṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… dhammaṃ apacāyamāno pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaddhajo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaketu pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammādhipateyyo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Taṃ kho pana dhammacakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti – dhammacakkaṃ.
信根是法,转动此法——因此是法轮……汇归不死、以涅槃为究竟,此即是法,转动此法——因此是法轮。
Saddhindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.
此具足精进定与策励行的神足,于前未曾听闻的诸法中,眼生起……光明生起……而此具足精进定与策励行的神足当修……已修,于前未曾听闻的诸法中,眼生起……光明生起。
Ayaṃ vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… so kho panāyaṃ vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti…pe… bhāvitoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.
“眼生起”——以何义而言?……“光明生起”——以何义而言?——以见之义……以照耀之义。
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.
眼是法,见的内涵是义……光明是法,照亮的内涵是义。这五种法、五种义,以欲为所依而作神足之所依,以精进为所依而作神足之所依,以心为所依而作神足之所依,以观为所依而作神足之所依。它们是神足的所缘,是神足的行境,为神足所含摄,归入于神足,依神足而生起,安住于神足,立足于神足。
Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho…pe… āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā vīriyavatthukā iddhipādavatthukā…pe… cittavatthukā iddhipādavatthukā… vīmaṃsāvatthukā iddhipādavatthukā iddhipādārammaṇā iddhipādagocarā iddhipādasaṅgahitā iddhipādapariyāpannā iddhipāde samudāgatā iddhipāde ṭhitā iddhipāde patiṭṭhitā .
依何义而名为“法轮”?既能转动法,又是轮,故称“法轮”。既能转动轮,又是法,故称“法轮”。依于法而转动,故称“法轮”。依法行而转动,故称“法轮”。安住于法而转动,故称“法轮”。立足于法而转动,故称“法轮”……若依了义而言,那趣入甘露的涅槃就是法。能推动彼法,故称“法轮”。
Dhammacakka nti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkanti.