2. 双连品·5. 神通等分
无碍解道 · 146 段
5. 神通等分巴利
5. Abhiññādivāro
34 “‘就神通而言,神通义的全部,是以慧了知、看见、发现、证悟、触及的;以慧未曾触及的神通义,无有是处。’——如此,眼生起,智生起,慧生起,明生起,光明生起。于神通义中,有二十五个法、二十五个义、五十种言辞、一百种智。巴利 注疏 1
‘‘‘Yāvatā abhiññāya abhiññaṭṭho ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya abhiññaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Abhiññāya abhiññaṭṭhe pañcavīsati dhammā , pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.
“‘就遍知而言,遍知义的全部……(中略)……就断除而言,断除义的全部……(中略)……就修习而言,修习义的全部……(中略)……就证悟而言,证悟义的全部,是以慧了知、看见、发现、证悟、触及的;以慧未曾触及的证悟义,无有是处。’——如此,眼生起,智生起,慧生起,明生起,光明生起。于证悟义中,有二十五个法、二十五个义、五十种言辞、一百种智。巴利
‘‘‘Yāvatā pariññāya pariññaṭṭho…pe… yāvatā pahānassa pahānaṭṭho…pe… yāvatā bhāvanāya bhāvanaṭṭho…pe… yāvatā sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭho ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya sacchikiriyaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.
于神通义、遍知义、断除义、修习义、证悟义之中,有一百二十五法、一百二十五义、二百五十语句、五百智。巴利
Abhiññāya abhiññaṭṭhe, pariññāya pariññaṭṭhe, pahānāya pahānaṭṭhe, bhāvanāya bhāvanaṭṭhe, sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭhe pañcavīsasataṃ dhammā, pañcavīsasataṃ atthā, aḍḍhateyyāni niruttisatāni, pañca ñāṇasatāni.
35 “‘凡诸蕴之蕴义,皆为慧所了知、所见、所发现、所证悟、所触及;不为慧所触及之蕴义,不可得。’——于是眼生起,智生起,慧生起,明生起,光明生起。”于诸蕴蕴义中,有二十五法、二十五义、五十语句、一百智。巴利 注疏 1
‘‘‘Yāvatā khandhānaṃ khandhaṭṭho, ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya khandhaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Khandhānaṃ khandhaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.
“诸界的界性……诸处的处性……诸有为法的有为性……无为法的无为性,皆以智慧了知、照见、通达、实证、触证。若不以智慧触证无为法的无为性,则无有此事”——眼生起……光生起。于无为法的无为性中,有二十五法、二十五义、五十词句、百种智。巴利
‘‘‘Yāvatā dhātūnaṃ dhātuṭṭho…pe… yāvatā āyatanānaṃ āyatanaṭṭho…pe… yāvatā saṅkhatānaṃ saṅkhataṭṭho…pe… yāvatā asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭho ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya asaṅkhataṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’. Asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.
在诸蕴的蕴性中、在诸界的界性中、在诸处的处性中、在诸有为法的有为性中、在无为法的无为性中,有二千五百法、二千五百义、二百五十词句、五百种智。巴利
Khandhānaṃ khandhaṭṭhe, dhātūnaṃ dhātuṭṭhe, āyatanānaṃ āyatanaṭṭhe saṅkhatānaṃ saṅkhataṭṭhe, asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭhe pañcavīsatisataṃ dhammā, pañcavīsatisataṃ atthā, aḍḍhateyyāni niruttisatāni, pañca ñāṇasatāni.
36 “一切苦的苦性,皆以慧而了知、照见、通达、实证、触证;未被慧所触证的苦性,无有。”——眼生起,智生起,慧生起,明生起,光生起。于苦之实苦性中,有二十五法、二十五义、五十言辞、一百智。巴利 注疏 1
‘‘‘Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭho, ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya dukkhaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Dukkhassa dukkhaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.
“一切集的集性……一切灭的灭性……一切道的道性,皆以慧而了知、照见、通达、实证、触证;未被慧所触证的道性,无有。”——眼生起……光生起。于道之道性中,有二十五法、二十五义、五十言辞、一百智。巴利
‘‘‘Yāvatā samudayassa samudayaṭṭho…pe… yāvatā nirodhassa nirodhaṭṭho…pe… yāvatā maggassa maggaṭṭho ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya maggaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’. Maggassa maggaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.
于四圣谛中,有一百法、一百义、二百言辞、四百智。巴利
Catūsu ariyasaccesu sataṃ dhammā, sataṃ atthā, dve niruttisatāni, cattāri ñāṇasatāni.
8. 无碍解分巴利
8. Paṭisambhidāvāro
37 “‘凡义无碍解中义无碍解之本质,皆以智慧了知、看见、通达、实证、触证。不以智慧触证义无碍解之本质,无有是处’——由此眼生起……光明生起。于义无碍解之义无碍解本质中,有二十五法、二十五义、五十种词句、一百种智。”巴利 注疏 1
‘‘‘Yāvatā atthapaṭisambhidāya atthapaṭisambhidaṭṭho, ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya atthapaṭisambhidaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’. Atthapaṭisambhidāya atthapaṭisambhidaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.
“‘凡法无碍解中法无碍解之本质……乃至词无碍解中词无碍解之本质……乃至辩无碍解中辩无碍解之本质,皆以智慧了知、看见、通达、实证、触证。不以智慧触证辩无碍解之本质,无有是处’——由此眼生起……光明生起。于辩无碍解之辩无碍解本质中,有二十五法、二十五义、五十种词句、一百种智。”巴利
‘‘‘Yāvatā dhammapaṭisambhidāya dhammapaṭisambhidaṭṭho…pe… yāvatā niruttipaṭisambhidāya niruttipaṭisambhidaṭṭho…pe… yāvatā paṭibhānapaṭisambhidāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭho, ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi …pe… āloko udapādi’’. Paṭibhānapaṭisambhidaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.
于四无碍解中,有法百种、义百种、词二百种、智四百种。巴利
Catūsu paṭisambhidāsu sataṃ dhammā, sataṃ atthā, dve niruttisatāni, cattāri ñāṇasatāni.
9. 六佛法分巴利
9. Chabuddhadhammavāro
38 “凡根上下智的范畴,皆由慧而知、见、了达、体证、触达。无有未被慧所触达的根上下智”——眼生起……光明生起。于根上下智,有法二十五种、义二十五种、词五十种、智一百种。巴利 注疏 1
‘‘‘Yāvatā indriyaparopariyatte ñāṇaṃ, ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya. Aphassitaṃ paññāya indriyaparopariyatte ñāṇaṃ natthī’ti – cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’. Indriyaparopariyatte ñāṇe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.
“于众生随眠意乐智之范围……乃至双神变智之范围……乃至大悲定智之范围……乃至一切知智之范围……乃至无碍智之范围,此皆以慧了知、照见、了达、体证、触证。无有未被慧触证的无碍智——眼生起,智生起,慧生起,明生起,光明生起。关于无碍智,有二十五种法、二十五种义、五十种词、一百种智。”巴利
‘‘‘Yāvatā sattānaṃ āsayānusaye ñāṇaṃ…pe… yāvatā yamakapāṭihīre ñāṇaṃ …pe… yāvatā mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṃ…pe… yāvatā sabbaññutaññāṇaṃ…pe… yāvatā anāvaraṇaṃ ñāṇaṃ, ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya. Aphassitaṃ paññāya anāvaraṇaṃ ñāṇaṃ natthī’ti – cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi , vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Anāvaraṇe ñāṇe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.
于六种佛陀法,有一百五十法、一百五十义、三百词、六百智。巴利
Chasu buddhadhammesu diyaḍḍhasataṃ dhammā, diyaḍḍhasataṃ atthā, tīṇi niruttisatāni, cha ñāṇasatāni.
于无碍解论母,有九百五十法、九百五十义、一千七百词、三千四百智。巴利
Paṭisambhidādhikaraṇe aḍḍhanavadhammasatāni , aḍḍhanavaatthasatāni, niruttisahassañca satta ca niruttisatāni, tīṇi ca ñāṇasahassāni, cattāri ca ñāṇasatānīti.
7. 法轮论巴利
7. Dhammacakkakathā
39 一时,世尊住在波罗奈……于是,具寿憍陈如便得名为“了知者憍陈如”。巴利 注疏 1
Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati…pe… iti hidaṃ āyasmato koṇḍaññassa ‘‘aññāsikoṇḍañño’’ tveva nāmaṃ ahosi.
“这是苦圣谛”——于往昔未曾听闻的法中,眼生起,智生起,慧生起,明生起,光生起。巴利
[Ka] ‘‘idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“眼生起”是何义?即见之义。“智生起”是何义?即知了之义。“慧生起”是何义?即了知之义。“明生起”是何义?即通达之义。“光生起”是何义?即照亮之义。巴利
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Paññā udapādīti – kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti – kenaṭṭhena? Āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti – ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti – pajānanaṭṭhena . Vijjā udapādīti – paṭivedhaṭṭhena. Āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.
眼即是法,见即是义。智即是法,知了即是义。慧即是法,了知即是义。明即是法,通达即是义。光即是法,照亮即是义。这五种法、五种义,以苦为基,以谛为基,以谛为所缘,以谛为行境,为谛所含摄,归于谛,从谛中生起,于谛中住立,于谛中确立。巴利
Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho. Ñāṇaṃ dhammo, ñātaṭṭho attho. Paññā dhammo, pajānanaṭṭho attho. Vijjā dhammo, paṭivedhaṭṭho attho. Āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā dukkhavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā saccapariyāpannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.
40 “法轮”是以什么含义而称为法轮?既令法转动,又是轮——故称法轮。既令轮转动,又是法——故称法轮。以法而转动——故称法轮。以法行而转动——故称法轮。住立于法而转动——故称法轮。确立于法而转动——故称法轮。在确立于法时转动——故称法轮。于法达到自在而转动——故称法轮。使达到法之自在而转动——故称法轮。于法达到彼岸而转动——故称法轮。使到达法之彼岸而转动——故称法轮。于法达到无畏而转动——故称法轮。使达到法之无畏而转动——故称法轮。恭敬法而转动——故称法轮。尊重法而转动——故称法轮。崇敬法而转动——故称法轮。礼敬法而转动——故称法轮。尊崇法而转动——故称法轮。以法为幢而转动——故称法轮。以法为旗而转动——故称法轮。以法为增上而转动——故称法轮。再者,那法轮是世间任何沙门、婆罗门、天、魔、梵天神或其他任何众生所不能逆转的,故称法轮。巴利 注疏 1
40 . Dhammacakka nti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vasippatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vasiṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ . Dhamme pāramippatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme pāramiṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vesārajjappatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vesārajjaṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ sakkaronto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ garuṃ karonto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ mānento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ pūjento pavattetīti – dhammacakkaṃ . Dhammaṃ apacāyamāno pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaddhajo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaketu pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammādhipateyyo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Taṃ kho pana dhammacakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti – dhammacakkaṃ.
信根是法。他转动此法,故称之为法轮。精进根是法。他转动此法,故称之为法轮。念根是法。他转动此法,故称之为法轮。定根是法。他转动此法,故称之为法轮。慧根是法。他转动此法,故称之为法轮。信力是法。他转动此法,故称之为法轮。精进力是法。他转动此法,故称之为法轮。念力是法。他转动此法,故称之为法轮。定力是法。他转动此法,故称之为法轮。慧力是法。他转动此法,故称之为法轮。念觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。择法觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。精进觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。喜觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。轻安觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。定觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。舍觉支是法。他转动此法,故称之为法轮。正见是法。他转动此法,故称之为法轮。正思惟是法。他转动此法,故称之为法轮。正语是法。他转动此法,故称之为法轮。正业是法。他转动此法,故称之为法轮。正命是法。他转动此法,故称之为法轮。正精进是法。他转动此法,故称之为法轮。正念是法。他转动此法,故称之为法轮。正定是法。他转动此法,故称之为法轮。巴利
Saddhindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vīriyindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Satindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samādhindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paññindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Saddhābalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vīriyabalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Satibalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samādhibalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paññābalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Satisambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammavicayasambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vīriyasambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Pītisambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Passaddhisambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samādhisambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Upekkhāsambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ . Sammādiṭṭhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāsaṅkappo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāvācā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammākammanto dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāājīvo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāvāyāmo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāsati dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāsamādhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.
以增上义故,根为法。他转此法,故称法轮。
以不动摇义故,力为法。他转此法,故称法轮。
以导引出离义故,觉支为法。他转此法,故称法轮。
以因义故,道为法。他转此法,故称法轮。
以近住安立义故,念处为法。他转此法,故称法轮。
以精勤义故,正勤为法。他转此法,故称法轮。
以成就义故,神足为法。他转此法,故称法轮。
以真实义故,谛为法。他转此法,故称法轮。
以不散乱义故,止为法。他转此法,故称法轮。
以随观义故,观为法。他转此法,故称法轮。
以同一味义故,止观为法。他转此法,故称法轮。
以不相超越义故,双运为法。他转此法,故称法轮。
以防护义故,戒清净为法。他转此法,故称法轮。
以不散乱义故,心清净为法。他转此法,故称法轮。
以见义故,见清净为法。他转此法,故称法轮。
以解脱义故,胜解为法。他转此法,故称法轮。
以通达义故,明为法。他转此法,故称法轮。
以舍断义故,解脱为法。他转此法,故称法轮。
以断除义故,尽智为法。他转此法,故称法轮。
以止息义故,无生智为法。他转此法,故称法轮。
以根义故,欲为法。他转此法,故称法轮。
以等起义故,作意为法。他转此法,故称法轮。
以总摄义故,触为法。他转此法,故称法轮。
以集起义故,受为法。他转此法,故称法轮。
以最上义故,定为法。他转此法,故称法轮。
以增上义故,念为法。他转此法,故称法轮。
以更高胜妙义故,慧为法。他转此法,故称法轮。
以精髓义故,解脱为法。他转此法,故称法轮。
以究竟义故,深入不死之涅槃为法。他转此法,故称法轮。巴利
Ādhipateyyaṭṭhena indriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Akampiyaṭṭhena balaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Niyyānikaṭṭhena bojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Hetuṭṭhena maggo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Padahanaṭṭhena sammappadhānā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Ijjhanaṭṭhena iddhipādā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Tathaṭṭhena saccā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Avikkhepaṭṭhena samatho dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Anupassanaṭṭhena vipassanā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Ekarasaṭṭhena samathavipassanā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Muttaṭṭhena vimokkho dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paṭivedhaṭṭhena vijjā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Pariccāgaṭṭhena vimutti dhammo . Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Chando mūlaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Phasso samodhānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vedanā samosaraṇaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samādhi pamukhaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sati ādhipateyyaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paññā tatuttaraṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vimutti sāraṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.
“而此苦圣谛应当遍知”……(中略)……“已遍知”——于前所未闻之法,眼生起……(中略)……光明生起。巴利
‘‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’’nti…pe… pariññātanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.
“眼生起”——以何义说?“智生起”——以何义说?“慧生起”——以何义说?“明生起”——以何义说?“光明生起”——以何义说?以见之义而说眼生起,以已知之义而说智生起,以遍知之义而说慧生起,以通达之义而说明生起,以照亮之义而说光明生起。巴利
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Paññā udapādīti – kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti – kenaṭṭhena? Āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti – ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti – pajānanaṭṭhena. Vijjā udapādīti – paṭivedhaṭṭhena. Āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.
“法轮”——以什么意义而称为法轮?既运转法,也是轮,因此称为法轮;既运转轮,也是法,因此称为法轮。以法而运转,因此称为法轮。运转法门,因此称为法轮。住于法而运转,因此称为法轮。安立于法而运转,因此称为法轮……(中略)……以究竟义,深入不死之涅槃即是法,他运转此法,因此称为法轮。巴利
Dhammacakka nti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammapariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.
“此是苦集圣谛”——于前所未闻的法中,眼生起……(中略)……光明生起……。“而此苦集圣谛应断除”……(中略)……“已断除”——于前所未闻的法中,眼生起……(中略)……光明生起。巴利
[Kha-gha] ‘‘idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… ‘‘taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’’nti…pe… ‘‘pahīna’’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.
“眼生起”——以何义故?……(中略)……“光明生起”——以何义故?——以见之义故……(中略)……以照耀之义故。眼是法,见是义……(中略)……光明是法,照耀是义。此五法五义,以苦为所依,以谛为所依,以谛为所缘,以谛为行境,为谛所摄,属于谛,从谛而生,住于谛,立足于谛。巴利
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena. Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho…pe… āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā dukkhavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā saccapariyāpannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.
“眼生起”——以何义而言?……“光明生起”——以何义而言?——以见之义……以照耀之义。巴利
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.
“眼”是法,“见义”是义……“光明”是法,“照义”是义。此五法、五义,以集为事处、以谛为事处……以灭为事处、以谛为事处……以道为事处、以谛为事处;以谛为所缘,以谛为行境,为谛所含摄,为谛所包摄,于谛中生起,于谛中住立,于谛中安住。巴利
Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho…pe… āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā samudayavatthukā saccavatthukā…pe… nirodhavatthukā saccavatthukā…pe… maggavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā saccapariyāpannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.
以何种义名为法轮?既转动着法,又是轮——故名法轮。既是轮,又转动着法——故名法轮。以法而转动——故名法轮。以法行而转动——故名法轮。安住于法而转动——故名法轮。立足于法而转动——故名法轮……以胜义而言,不死甘露、涅槃即是法。转动此法——故名法轮。巴利
Dhammacakka nti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.
2. 念处分巴利
2. Satipaṭṭhānavāro
41 “诸比丘,对于‘这是于身随观身’这一前所未闻的法,我生起了眼……生起了光明。诸比丘,而这‘于身随观身’应当修习……诸比丘,‘已修习’——对于这前所未闻的法,我生起了眼……生起了光明。”巴利 注疏 1
‘‘‘Ayaṃ kāye kāyānupassanā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. Sā kho panāyaṃ kāye kāyānupassanā bhāvetabbāti me, bhikkhave,…pe… bhāvitāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’.
“诸比丘,这‘受随观受’……这‘心随观心’……这‘法随观法’——我在前所未闻的法上,眼生起了……光明生起了。然而,诸比丘,这‘法随观法’应当修习——诸比丘,我在前所未闻的法上,眼生起了……;‘已经修习’——诸比丘,我在前所未闻的法上,眼生起了……光明生起了。”巴利
‘‘Ayaṃ vedanāsu…pe… ayaṃ citte… ayaṃ dhammesu dhammānupassanāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. Sā kho panāyaṃ dhammesu dhammānupassanā bhāvetabbāti me, bhikkhave…pe… bhāvitāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’.
“这是身随观身”,于此前未曾闻的法,我眼生起……光明生起……“这身随观身应当修习”……“已修习”,于此前未曾闻的法,我眼生起……光明生起。巴利
Ayaṃ kāye kāyānupassanāti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… sā kho panāyaṃ kāye kāyānupassanā bhāvetabbāti…pe… bhāvitāti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.
“眼生起”——以何义而言?……“光明生起”——以何义而言?——以见之义……以照耀之义。巴利
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.
“眼”是法,“见”是义;……“光明”是法,“照亮”是义。这五法五义,以身为基础、以念处为基础;……以受为基础、以念处为基础;……以心为基础、以念处为基础;……以法为基础、以念处为基础。它们以念处为所缘,以念处为行境,为念处所含摄,属于念处,于念处中生起,于念处中安立,于念处中稳固。巴利
Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho…pe… āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā kāyavatthukā satipaṭṭhānavatthukā…pe… vedanāvatthukā satipaṭṭhānavatthukā… cittavatthukā satipaṭṭhānavatthukā… dhammavatthukā satipaṭṭhānavatthukā satipaṭṭhānārammaṇā satipaṭṭhānagocarā satipaṭṭhānasaṅgahitā satipaṭṭhānapariyāpannā satipaṭṭhāne samudāgatā satipaṭṭhāne ṭhitā satipaṭṭhāne patiṭṭhitā.
为何称之为“法轮”呢?既转动法又转动轮,故称“法轮”。既转动轮又转动法,故称“法轮”。以法而转动,故称“法轮”。以法的实践而转动,故称“法轮”。安住于法而转动,故称“法轮”。稳固于法而转动,故称“法轮”。……以究竟义,深入甘露之涅槃即是法。他转动如是之法,故称“法轮”。巴利
Dhammacakka nti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ …pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.
42 “诸比丘,于前所未知的法中,我生起了眼:‘这是具足欲定勤行之神足’……生起了光明。‘而此具足欲定勤行之神足应当修习’,诸比丘,……‘已修习’,诸比丘,于前所未知的法中,我生起眼……生起光明。”巴利 注疏 1
‘‘‘Ayaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo’ti me , bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. ‘So kho panāyaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabbo’ti me, bhikkhave…pe… bhāvitoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.
“这是具足精进定……这是具足心定……这是具足观定与勤行之神足”,诸比丘,于前所未曾听闻之法,我生起了眼……生起了光明。“而这具足观定与勤行之神足应当修习”,诸比丘,……“已经修习”,诸比丘,于前所未曾听闻之法,我生起了眼……生起了光明。巴利
‘‘Ayaṃ vīriyasamādhi…pe… ayaṃ cittasamādhi…pe… ayaṃ vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. So kho panāyaṃ vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti me, bhikkhave…pe… bhāvitoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’.
“这是具足欲定与勤行之神足”——于前所未曾听闻之法,我生起了眼……生起了光明;……“而这具足欲定与勤行之神足应当修习”……“已经修习”——于前所未曾听闻之法,我生起了眼,生起了智,生起了慧,生起了明,生起了光明。巴利
Ayaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… so kho panāyaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti…pe… bhāvitoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.
“眼生起”——从什么意义上说?从见的方面而言。“智生起”——从什么意义上说?从了知的方面而言。“慧生起”——从什么意义上说?从遍知的方面而言。“明生起”——从什么意义上说?从通达的方面而言。“光明生起”——从什么意义上说?从照耀的方面而言。巴利
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Paññā udapādīti – kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti – kenaṭṭhena? Āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti – ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti – pajānanaṭṭhena. Vijjā udapādīti – paṭivedhaṭṭhena. Āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.
眼是法,见是其义;智是法,了知是其义;慧是法,遍知是其义;明是法,通达是其义;光是法,照耀是其义。这五种法与五种义,以欲为根基,以神足为根基,以神足为所缘,以神足为行境,为神足所统摄,为神足所包含,于神足中生起,于神足中住立,于神足中安住。巴利
Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho. Ñāṇaṃ dhammo, ñātaṭṭho attho. Paññā dhammo, pajānanaṭṭho attho. Vijjā dhammo, paṭivedhaṭṭho attho. Āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā chandavatthukā iddhipādavatthukā iddhipādārammaṇā iddhipādagocarā iddhipādasaṅgahitā iddhipādapariyāpannā iddhipāde samudāgatā iddhipāde ṭhitā iddhipāde patiṭṭhitā.
“法轮”——从何义而言是法轮?由转动法,故是轮,是为法轮;由转动轮,故是法,是为法轮。依于法而转动,是为法轮;依于法行而转动,是为法轮。住于法而转动,是为法轮;安立于法而转动,是为法轮。令安住于法而转动,是为法轮;于法得自在而转动,是为法轮。令于法得自在而转动,是为法轮;于法到达彼岸而转动,是为法轮。令于法到达彼岸而转动,是为法轮……恭敬法而转动,是为法轮。以法为幢而转动,是为法轮;以法为旗而转动,是为法轮;以法为最上而转动,是为法轮。而此法轮,是任何沙门、婆罗门、天、魔、梵天神或世间众生所不能逆转的——因此是法轮。巴利
Dhammacakka nti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vasippatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vasiṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme pāramippatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme pāramiṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… dhammaṃ apacāyamāno pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaddhajo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaketu pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammādhipateyyo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Taṃ kho pana dhammacakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti – dhammacakkaṃ.
信根是法,转动此法——因此是法轮……汇归不死、以涅槃为究竟,此即是法,转动此法——因此是法轮。巴利
Saddhindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.
此具足精进定与策励行的神足,于前未曾听闻的诸法中,眼生起……光明生起……而此具足精进定与策励行的神足当修……已修,于前未曾听闻的诸法中,眼生起……光明生起。巴利
Ayaṃ vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… so kho panāyaṃ vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti…pe… bhāvitoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.
“眼生起”——以何义而言?……“光明生起”——以何义而言?——以见之义……以照耀之义。巴利
Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.
眼是法,见的内涵是义……光明是法,照亮的内涵是义。这五种法、五种义,以欲为所依而作神足之所依,以精进为所依而作神足之所依,以心为所依而作神足之所依,以观为所依而作神足之所依。它们是神足的所缘,是神足的行境,为神足所含摄,归入于神足,依神足而生起,安住于神足,立足于神足。巴利
Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho…pe… āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā vīriyavatthukā iddhipādavatthukā…pe… cittavatthukā iddhipādavatthukā… vīmaṃsāvatthukā iddhipādavatthukā iddhipādārammaṇā iddhipādagocarā iddhipādasaṅgahitā iddhipādapariyāpannā iddhipāde samudāgatā iddhipāde ṭhitā iddhipāde patiṭṭhitā .
依何义而名为“法轮”?既能转动法,又是轮,故称“法轮”。既能转动轮,又是法,故称“法轮”。依于法而转动,故称“法轮”。依法行而转动,故称“法轮”。安住于法而转动,故称“法轮”。立足于法而转动,故称“法轮”……若依了义而言,那趣入甘露的涅槃就是法。能推动彼法,故称“法轮”。巴利
Dhammacakka nti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkanti.
8. 出世间论巴利
8. Lokuttarakathā
43 哪些是出世间法?四念处、四正勤、四神足、五根、五力、七觉支、八圣道、四圣道、四沙门果,以及涅槃——这些是出世间法。巴利 注疏 1
Katame dhammā lokuttarā? Cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, cattāro ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā lokuttarā.
依何种含义而称为“出世间”?它们渡越世间,故称“出世间”。它们超出世间,故称“出世间”。它们从世间中超出,故称“出世间”。它们超脱世间,故称“出世间”。它们超越世间,故称“出世间”。它们完全超越世间,故称“出世间”。它们已彻底超越世间,故称“出世间”。它们比世间更殊胜,故称“出世间”。它们渡越世间之边,故称“出世间”。它们从世间脱离,故称“出世间”。它们从世间出离,故称“出世间”。它们自世间出离,故称“出世间”。它们已脱离世间,故称“出世间”。较之世间已脱离,故称“出世间”。已从世间彻底脱离,故称“出世间”。它们不立足于世间,故称“出世间”。它们不滞著于世间,故称“出世间”。它们不受世间污染,故称“出世间”。它们不被世间所染,故称“出世间”。它们于世间不沾染,故称“出世间”。较之世间不沾染,故称“出世间”。它们于世间不受垢染,故称“出世间”。较之世间不受垢染,故称“出世间”。它们于世间彻底解脱,故称“出世间”。较之世间彻底解脱,故称“出世间”。相对于世间彻底解脱,故称“出世间”。从世间彻底解脱,故称“出世间”。自世间彻底解脱,故称“出世间”。它们于世间脱离系缚,故称“出世间”。较之世间脱离系缚,故称“出世间”。相对于世间脱离系缚,故称“出世间”。它们于世间脱离束缚,故称“出世间”。从世间脱离束缚,故称“出世间”。自世间脱离束缚,故称“出世间”。它们从世间得清净,故称“出世间”。它们从世间净化,故称“出世间”。它们令世间清净,故称“出世间”。它们从世间清净,故称“出世间”。它们令世间彻底清净,故称“出世间”。它们从世间彻底清净,故称“出世间”。它们从世间出起,故称“出世间”。它们从世间挺立,故称“出世间”。它们自世间兴起,故称“出世间”。它们从世间翻转而出,故称“出世间”。它们从世间回转,故称“出世间”。它们自世间回转而离,故称“出世间”。它们不执取于世间,故称“出世间”。它们不贪取于世间,故称“出世间”。它们不系缚于世间,故称“出世间”。它们断除世间,故称“出世间”。因已断除世间,故称“出世间”。它们止息世间,故称“出世间”。因已止息世间,故称“出世间”。它们不是世间之路,故称“出世间”。它们不是世间之去向,故称“出世间”。它们不是世间的领域,故称“出世间”。它们不与世间共有,故称“出世间”。它们吐出世间,故称“出世间”。它们不再取回世间,故称“出世间”。它们舍断世间,故称“出世间”。它们不再执取世间,故称“出世间”。它们断绝世间的渴爱,故称“出世间”。它们不再增盛世间,故称“出世间”。它们驱散世间的烦恼,故称“出世间”。它们不再聚集世间的烦恼,故称“出世间”。它们完全超越并征服世间而安住,故称“出世间”。巴利
Lokuttarā ti kenaṭṭhena lokuttarā? Lokaṃ tarantīti – lokuttarā. Lokā uttarantīti – lokuttarā. Lokato uttarantīti – lokuttarā. Lokamhā uttarantīti – lokuttarā. Lokaṃ atikkamantīti – lokuttarā. Lokaṃ samatikkamantīti – lokuttarā. Lokaṃ samatikkantāti – lokuttarā. Lokena atirekāti – lokuttarā. Lokantaṃ tarantīti – lokuttarā. Lokā nissarantīti – lokuttarā. Lokato nissarantīti – lokuttarā. Lokamhā nissarantīti – lokuttarā. Lokā nissaṭāti – lokuttarā. Lokena nissaṭāti – lokuttarā. Lokamhā nissaṭāti – lokuttarā. Loke na tiṭṭhantīti – lokuttarā. Lokasmiṃ na tiṭṭhantīti – lokuttarā. Loke na limpantīti – lokuttarā. Lokena na limpantīti – lokuttarā. Loke asaṃlittāti – lokuttarā. Lokena asaṃlittāti – lokuttarā. Loke anupalittāti – lokuttarā. Lokena anupalittāti – lokuttarā. Loke vippamuttāti – lokuttarā. Lokena vippamuttāti – lokuttarā. Lokā vippamuttāti – lokuttarā. Lokato vippamuttāti – lokuttarā. Lokamhā vippamuttāti – lokuttarā. Loke visaññuttāti – lokuttarā. Lokena visaññuttāti – lokuttarā. Lokā visaññuttāti – lokuttarā. Lokasmiṃ visaññuttāti – lokuttarā. Lokato visaññuttāti – lokuttarā. Lokamhā visaññuttāti – lokuttarā. Lokā sujjhantīti – lokuttarā. Lokato sujjhantīti – lokuttarā. Lokamhā sujjhantīti – lokuttarā. Lokā visujjhantīti – lokuttarā. Lokato visujjhantīti – lokuttarā. Lokamhā visujjhantīti – lokuttarā. Lokā vuṭṭhahantīti – lokuttarā. Lokato vuṭṭhahantīti – lokuttarā. Lokamhā vuṭṭhahantīti – lokuttarā. Lokā vivaṭṭantīti – lokuttarā . Lokato vivaṭṭantīti – lokuttarā. Lokamhā vivaṭṭantīti – lokuttarā. Loke na sajjantīti – lokuttarā. Loke na gayhantīti – lokuttarā. Loke na bajjhantīti – lokuttarā. Lokaṃ samucchindantīti – lokuttarā. Lokaṃ samucchinnattāti – lokuttarā. Lokaṃ paṭippassambhentīti – lokuttarā. Lokaṃ paṭippassambhitattāti – lokuttarā. Lokassa apathāti – lokuttarā. Lokassa agatīti – lokuttarā. Lokassa avisayāti – lokuttarā. Lokassa asādhāraṇāti – lokuttarā. Lokaṃ vamantīti – lokuttarā. Lokaṃ na paccāvamantīti – lokuttarā. Lokaṃ pajahantīti – lokuttarā. Lokaṃ na upādiyantīti – lokuttarā. Lokaṃ visinentīti – lokuttarā. Lokaṃ na ussinentīti – lokuttarā. Lokaṃ vidhūpentīti – lokuttarā. Lokaṃ na saṃdhūpentīti – lokuttarā. Lokaṃ samatikkamma abhibhuyya tiṭṭhantīti – lokuttarā.
44 如是我闻:一时,世尊在舍卫城。于其处,世尊告诸比丘:“诸比丘,有五种力。何等为五?即信力、精进力、念力、定力、慧力。诸比丘,这便是五种力。”巴利 注疏 1
Sāvatthinidānaṃ . ‘‘Pañcimāni , bhikkhave, balāni. Katamāni pañca? Saddhābalaṃ, vīriyabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañca balāni.
“此外,有六十八种力,即:信力、精进力、念力、定力、慧力、惭力、愧力、思择力、修习力、无过失力、摄受力、忍辱力、安立力、审察力、自在力、决意力、止力、观力,以及十种有学力、十种无学力、十种漏尽力、十种神变力、十种如来力。巴利
‘‘Api ca, aṭṭhasaṭṭhi balāni – saddhābalaṃ, vīriyabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, paṭisaṅkhānabalaṃ, bhāvanābalaṃ, anavajjabalaṃ, saṅgahabalaṃ, khantibalaṃ, paññattibalaṃ, nijjhattibalaṃ, issariyabalaṃ , adhiṭṭhānabalaṃ, samathabalaṃ, vipassanābalaṃ, dasa sekhabalāni, dasa asekhabalāni, dasa khīṇāsavabalāni, dasa iddhibalāni, dasa tathāgatabalāni’’.
何为于不可信处而不动摇?即是信力。以其能支撑俱生诸法故,是信力;以其能遍尽烦恼故,是信力;以其能清净证悟等故,是信力;以其令心决意故,是信力;以其令心净化故,是信力;以其证得殊胜故,是信力;以其证悟更上故,是信力;以其现观真理故,是信力;以其安立于灭故,是信力。这便是信力。巴利
Katamaṃ saddhābalaṃ? Assaddhiye na kampatīti – saddhābalaṃ. Sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanaṭṭhena saddhābalaṃ, kilesānaṃ pariyādānaṭṭhena saddhābalaṃ, paṭivedhādivisodhanaṭṭhena saddhābalaṃ, cittassa adhiṭṭhānaṭṭhena saddhābalaṃ, cittassa vodānaṭṭhena saddhābalaṃ, visesādhigamaṭṭhena saddhābalaṃ, uttari paṭivedhaṭṭhena saddhābalaṃ, saccābhisamayaṭṭhena saddhābalaṃ, nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhena saddhābalaṃ. Idaṃ saddhābalaṃ.
何谓于懈怠中不动摇?此即精进力。以支持俱生诸法为义,是精进力;以遍尽烦恼为义,是精进力;以清净证悟等为义,是精进力;以心决意为义,是精进力;以心净化为义,是精进力;以获得殊胜为义,是精进力;以上进证悟为义,是精进力;以现观真理为义,是精进力;以安立于灭为义,是精进力。此名精进力。巴利
Katamaṃ vīriyabalaṃ? Kosajje na kampatīti – vīriyabalaṃ. Sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanaṭṭhena vīriyabalaṃ, kilesānaṃ pariyādānaṭṭhena vīriyabalaṃ, paṭivedhādivisodhanaṭṭhena vīriyabalaṃ, cittassa adhiṭṭhānaṭṭhena vīriyabalaṃ, cittassa vodānaṭṭhena vīriyabalaṃ, visesādhigamaṭṭhena vīriyabalaṃ, uttari paṭivedhaṭṭhena vīriyabalaṃ, saccābhisamayaṭṭhena vīriyabalaṃ, nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhena vīriyabalaṃ. Idaṃ vīriyabalaṃ.
何谓于放逸中不动摇?此即念力。以支持俱生诸法为义,是念力……(中略)……以安立于灭为义,是念力。此名念力。巴利
Katamaṃ satibalaṃ? Pamāde na kampatīti – satibalaṃ. Sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanaṭṭhena satibalaṃ…pe… nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhena satibalaṃ. Idaṃ satibalaṃ.
何谓于掉举中不动摇?此即定力。以支持俱生诸法为义,是定力……(中略)……以安立于灭为义,是定力。此名定力。巴利
Katamaṃ samādhibalaṃ? Uddhacce na kampatīti – samādhibalaṃ. Sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanaṭṭhena samādhibalaṃ…pe… nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhena samādhibalaṃ. Idaṃ samādhibalaṃ.
如何是不为无明所动摇?——慧力。从能支持俱生诸法的角度而言,是慧力……从能安立于灭尽的角度而言,是慧力。这便是慧力。巴利
Katamaṃ paññābalaṃ? Avijjāya na kampatīti – paññābalaṃ. Sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanaṭṭhena paññābalaṃ…pe… nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhena paññābalaṃ. Idaṃ paññābalaṃ.
以出离而对贪欲生惭,是为惭力。以无恚而对恚生惭,是为惭力。以光明想而对昏眠生惭,是为惭力。以不散乱而对掉举生惭,是为惭力。以法的决择而对疑生惭,是为惭力。以智而对无明生惭,是为惭力。以喜悦而对不乐生惭,是为惭力。以初禅而对五盖生惭,是为惭力……以阿拉汉道而对一切烦恼生惭,是为惭力。是名惭力。巴利
Katamaṃ hiribalaṃ? Nekkhammena kāmacchandaṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Abyāpādena byāpādaṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Avikkhepena uddhaccaṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Dhammavavatthānena vicikicchaṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Ñāṇena avijjaṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Pāmojjena aratiṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Paṭhamena jhānena nīvaraṇe hirīyatīti – hiribalaṃ…pe… arahattamaggena sabbakilese hirīyatīti – hiribalaṃ. Idaṃ hiribalaṃ.
以出离而对贪欲生愧,是为愧力。以无恚而对恚生愧,是为愧力。以光明想而对昏眠生愧,是为愧力。以不散乱而对掉举生愧,是为愧力。以法的决择而对疑生愧,是为愧力。以智而对无明生愧,是为愧力。以喜悦而对不乐生愧,是为愧力。以初禅而对五盖生愧,是为愧力……以阿拉汉道而对一切烦恼生愧,是为愧力。是名愧力。巴利
Katamaṃ ottappabalaṃ? Nekkhammena kāmacchandaṃ ottappatīti – ottappabalaṃ. Abyāpādena byāpādaṃ ottappatīti – ottappabalaṃ. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ ottappatīti – ottappabalaṃ. Avikkhepena uddhaccaṃ ottappatīti – ottappabalaṃ. Dhammavavatthānena vicikicchaṃ ottappatīti – ottappabalaṃ. Ñāṇena avijjaṃ ottappatīti – ottappabalaṃ . Pāmojjena aratiṃ ottappatīti – ottappabalaṃ. Paṭhamena jhānena nīvaraṇe ottappatīti – ottappabalaṃ…pe… arahattamaggena sabbakilese ottappatīti – ottappabalaṃ. Idaṃ ottappabalaṃ.
以出离审择贪欲,是审择力;以无嗔审择嗔恨,是审择力;以光明想审择昏沉睡眠,是审择力;以不散乱审择掉举,是审择力;以法决择审择疑惑,是审择力;以智审择无明,是审择力;以喜悦审择不乐,是审择力;以初禅审择五盖,是审择力……以阿拉汉道审择一切烦恼,是审择力。这就是审择力。巴利
Katamaṃ paṭisaṅkhānabalaṃ? Nekkhammena kāmacchandaṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Abyāpādena byāpādaṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Avikkhepena uddhaccaṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Dhammavavatthānena vicikicchaṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Ñāṇena avijjaṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ . Pāmojjena aratiṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Paṭhamena jhānena nīvaraṇe paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ…pe… arahattamaggena sabbakilese paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Idaṃ paṭisaṅkhānabalaṃ.
断贪欲而修出离,是修习力;断嗔恨而修无嗔,是修习力;断昏沉睡眠而修光明想,是修习力;断掉举而修不散乱,是修习力;断疑惑而修法决择,是修习力;断无明而修智,是修习力;断不乐而修喜悦,是修习力;断五盖而修初禅,是修习力……断一切烦恼而修阿拉汉道,是修习力。这就是修习力。巴利
Katamaṃ bhāvanābalaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Uddhaccaṃ pajahanto avikkhepaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Vicikicchaṃ pajahanto dhammavavatthānaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Avijjaṃ pajahanto ñāṇaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Aratiṃ pajahanto pāmojjaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Nīvaraṇe pajahanto paṭhamaṃ jhānaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Idaṃ bhāvanābalaṃ.
因贪欲已断除,故于出离中无有任何过失——即名无过力。因嗔恨已断除,故于无嗔中无有任何过失——即名无过力。因昏沉睡眠已断除,故于光明想中无有任何过失——即名无过力。因掉举已断除,故于不散乱中无有任何过失——即名无过力。因疑惑已断除,故于法决择中无有任何过失——即名无过力。因无明已断除,故于智中无有任何过失——即名无过力。因不乐已断除,故于喜悦中无有任何过失——即名无过力。因五盖已断除,故于初禅中无有任何过失——即名无过力……因一切烦恼已断除,故于阿拉汉道中无有任何过失——即名无过力。这便是无过力。巴利
Katamaṃ anavajjabalaṃ? Kāmacchandassa pahīnattā nekkhamme natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Byāpādassa pahīnattā abyāpāde natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Thinamiddhassa pahīnattā ālokasaññāya natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Uddhaccassa pahīnattā avikkhepe natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Vicikicchāya pahīnattā dhammavavatthāne natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Avijjāya pahīnattā ñāṇe natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Aratiyā pahīnattā pāmojje natthi kiñci vajjanti anavajjabalaṃ. Nīvaraṇānaṃ pahīnattā paṭhamajjhāne natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ…pe… sabbakilesānaṃ pahīnattā arahattamagge natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Idaṃ anavajjabalaṃ.
何为摄受力?即:舍断欲贪时,依出离心摄持心——此为摄受力;舍断嗔恚时,依无嗔心摄持心——此为摄受力;舍断昏沉睡眠时,依光明想摄持心——此为摄受力;……乃至舍断一切烦恼时,依阿拉汉道摄持心——此为摄受力。这便是摄受力。巴利
Katamaṃ saṅgahabalaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammavasena cittaṃ saṅgaṇhātīti – saṅgahabalaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādavasena cittaṃ saṅgaṇhātīti – saṅgahabalaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṃ saṅgaṇhātīti – saṅgahabalaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṃ saṅgaṇhātīti – saṅgahabalaṃ. Idaṃ saṅgahabalaṃ.
何为忍力?已断欲贪,故出离心得以堪忍——此即忍力;已断嗔恚,故无嗔心得以堪忍——此即忍力;已断昏沉睡眠,故光明想得以堪忍——此即忍力;已断掉举,故无散乱得以堪忍——此即忍力;已断疑,故于法决定得以堪忍——此即忍力;已断无明,故智慧得以堪忍——此即忍力;已断不乐,故喜悦得以堪忍——此即忍力;已断诸盖,故初禅得以堪忍——此即忍力;……乃至已断一切烦恼,故阿拉汉道得以堪忍——此即忍力。这便是忍力。巴利
Katamaṃ khantibalaṃ? Kāmacchandassa pahīnattā nekkhammaṃ khamatīti – khantibalaṃ. Byāpādassa pahīnattā abyāpādo khamatīti – khantibalaṃ. Thinamiddhassa pahīnattā ālokasaññā khamatīti – khantibalaṃ. Uddhaccassa pahīnattā avikkhepo khamatīti – khantibalaṃ. Vicikicchāya pahīnattā dhammavavatthānaṃ khamatīti – khantibalaṃ. Avijjāya pahīnattā ñāṇaṃ khamatīti – khantibalaṃ. Aratiyā pahīnattā pāmojjaṃ khamatīti – khantibalaṃ. Nīvaraṇānaṃ pahīnattā paṭhamaṃ jhānaṃ khamatīti – khantibalaṃ…pe… sabbakilesānaṃ pahīnattā arahattamaggo khamatīti – khantibalaṃ. Idaṃ khantibalaṃ.
何为施设力?舍断欲贪时,依出离心施设心——此名施设力;舍断嗔恚时,依无嗔心施设心——此名施设力;舍断昏沉睡眠时,依光明想施设心——此名施设力;……乃至舍断一切烦恼时,依阿拉汉道施设心——此名施设力。这便是施设力。巴利
Katamaṃ paññattibalaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammavasena cittaṃ paññapetīti – paññattibalaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādavasena cittaṃ paññapetīti – paññattibalaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṃ paññapetīti – paññattibalaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṃ paññapetīti – paññattibalaṃ. Idaṃ paññattibalaṃ.
何等为确定力?即于舍弃欲贪时,依出离心而确定其心——是名确定力;于舍弃嗔恚时,依无嗔心而确定其心——是名确定力;于舍弃昏沉睡眠时,依光明想而确定其心——是名确定力;……乃至于舍弃一切烦恼时,依阿拉汉道而确定其心——是名确定力。此即确定力。巴利
Katamaṃ nijjhattibalaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammavasena cittaṃ nijjhāpetīti – nijjhattibalaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādavasena cittaṃ nijjhāpetīti – nijjhattibalaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṃ nijjhāpetīti – nijjhattibalaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṃ nijjhāpetīti – nijjhattibalaṃ. Idaṃ nijjhattibalaṃ.
何等为自在力?即于舍弃欲贪时,依出离心而令心得自在——是名自在力;于舍弃嗔恚时,依无嗔心而令心得自在——是名自在力;于舍弃昏沉睡眠时,依光明想而令心得自在——是名自在力;……乃至于舍弃一切烦恼时,依阿拉汉道而令心得自在——是名自在力。此即自在力。巴利
Katamaṃ issariyabalaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammavasena cittaṃ vasaṃ vattetīti – issariyabalaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādavasena cittaṃ vasaṃ vattetīti – issariyabalaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṃ vasaṃ vattetīti – issariyabalaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṃ vasaṃ vattetīti – issariyabalaṃ. Idaṃ issariyabalaṃ.
何等为决意力?即于舍弃欲贪时,依出离心而令心决意——是名决意力;于舍弃嗔恚时,依无嗔心而令心决意——是名决意力;于舍弃昏沉睡眠时,依光明想而令心决意——是名决意力;……乃至于舍弃一切烦恼时,依阿拉汉道而令心决意——是名决意力。此即决意力。巴利
Katamaṃ adhiṭṭhānabalaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhānabalaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhānabalaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhānabalaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhānabalaṃ. Idaṃ adhiṭṭhānabalaṃ.
什么是止力?依出离而心一境性、不散乱,是止力;依无嗔而心一境性、不散乱,是止力;依光明想而心一境性、不散乱,是止力……(中略)……以随舍断观察入息,心一境性、不散乱,是止力;以随舍断观察出息,心一境性、不散乱,是止力。巴利
Katamaṃ samathabalaṃ? Nekkhammavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṃ, abyāpādavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṃ, ālokasaññāvasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṃ…pe… paṭinissaggānupassī assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṃ, paṭinissaggānupassī passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṃ.
依何义理而说为止力?以初禅而不被五盖所动摇,故为止力;以第二禅而不被寻、伺所动摇,故为止力;以第三禅而不被喜所动摇,故为止力;以第四禅而不被乐、苦所动摇,故为止力;以空无边处定而不被色想、有对想、种种想所动摇,故为止力;以识无边处定而不被空无边处想所动摇,故为止力;以无所有处定而不被识无边处想所动摇,故为止力;以非想非非想处定而不被无所有处想所动摇,故为止力。它不被掉举及与掉举俱起的烦恼和诸蕴所动摇、不被移动、不被震荡,故为止力。这就是止力。巴利
Samathabala nti kenaṭṭhena samathabalaṃ? Paṭhamena jhānena nīvaraṇe na kampatīti – samathabalaṃ. Dutiyena jhānena vitakkavicāre na kampatīti – samathabalaṃ. Tatiyena jhānena pītiyā na kampatīti – samathabalaṃ. Catutthena jhānena sukhadukkhe na kampatīti – samathabalaṃ. Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya na kampatīti – samathabalaṃ . Viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññāya na kampatīti – samathabalaṃ. Ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññāya na kampatīti – samathabalaṃ. Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññāya na kampatīti – samathabalaṃ. Uddhacce ca uddhaccasahagatakilese ca khandhe ca na kampatī na calati na vedhatīti – samathabalaṃ. Idaṃ samathabalaṃ.
什么是观力?无常随观是观力,苦随观是观力……(中略)……舍断随观是观力。于色无常随观是观力,于色苦随观是观力……(中略)……于色舍断随观是观力;于受……于想……于诸行……于识……于眼……(中略)……于老死无常随观是观力,于老死苦随观是观力……(中略)……于老死舍断随观是观力。依何义理而说为观力?以无常随观而不被常想所动摇,故为观力;以苦随观而不被乐想所动摇,故为观力;以无我随观而不被我想所动摇,故为观力;以厌离随观而不被欢喜所动摇,故为观力;以离欲随观而不被贪欲所动摇,故为观力;以灭随观而不被集起所动摇,故为观力;以舍断随观而不被执取所动摇,故为观力。它不被无明及与无明俱起的烦恼和诸蕴所动摇、不被移动、不被震荡,故为观力。这就是观力。巴利
Katamaṃ vipassanābalaṃ? Aniccānupassanā vipassanābalaṃ, dukkhānupassanā vipassanābalaṃ…pe… paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṃ, rūpe aniccānupassanā vipassanābalaṃ, rūpe dukkhānupassanā vipassanābalaṃ…pe… rūpe paṭinassaggānupassanā vipassanābalaṃ, vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanā vipassanābalaṃ, jarāmaraṇe dukkhānupassanā vipassanābalaṃ…pe… jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṃ. Vipassanābalanti kenaṭṭhena vipassanābalaṃ? Aniccānupassanāya niccasaññāya na kampatīti – vipassanābalaṃ. Dukkhānupassanāya sukhasaññāya na kampatīti – vipassanābalaṃ. Anattānupassanāya attasaññāya kampatīti – vipassanābalaṃ. Nibbidānupassanāya nandiyā na kampatīti – vipassanābalaṃ. Virāgānupassanāya rāge na kampatīti – vipassanābalaṃ. Nirodhānupassanā samudaye na kampatīti – vipassanābalaṃ . Paṭinissaggānupassanāya ādāne na kampatīti – vipassanābalaṃ. Avijjāya avijjāsahagatakilese ca khandhe ca na kampati na calati na vedhatīti – vipassanābalaṃ. Idaṃ vipassanābalaṃ.
何等为十种有学力、十种无学力?修学正见——此为学位力;于中,因修学圆满——此为无学位力。修学正思惟——此为学位力;于中,因修学圆满——此为无学位力。修学正语……(中略)……正业……正命……正精进……正念……正定……正智……(中略)……正解脱——此为学位力;于中,因修学圆满——此为无学位力。这便是十种学位力、十种无学位力。巴利
Katamāni dasa sekhabalāni, dasa asekhabalāni? Sammādiṭṭhiṃ sikkhatīti – sekhabalaṃ. Tattha sikkhitattā asekhabalaṃ. Sammāsaṅkappaṃ sikkhatīti – sekhabalaṃ. Tattha sikkhitattā – asekhabalaṃ . Sammāvācaṃ…pe… sammākammantaṃ… sammāājīvaṃ… sammāvāyāmaṃ… sammāsatiṃ… sammāsamādhiṃ… sammāñāṇaṃ…pe… sammāvimuttiṃ sikkhatīti – sekhabalaṃ. Tattha sikkhitattā – asekhabalaṃ. Imāni dasa sekhabalāni, dasa asekhabalāni.
何等是漏尽比丘的十力?于此,漏尽比丘以正慧如实彻见一切诸行皆无常。漏尽比丘以正慧如实彻见一切诸行皆无常,这便是漏尽比丘的力。依凭此力,漏尽比丘宣称已灭尽诸漏:‘我的烦恼已灭尽。’巴利
Katamāni dasa khīṇāsavabalāni? Idha khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘‘khīṇā me āsavā’’ti.
复次,漏尽比丘以正慧如实彻见诸欲如炭火坑。漏尽比丘以正慧如实彻见诸欲如炭火坑,这便是漏尽比丘的力。依凭此力,漏尽比丘宣称已灭尽诸漏:‘我的烦恼已灭尽。’巴利
Puna caparaṃ khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘‘khīṇā me āsavā’’ti.
再者,漏尽比丘的心倾向于远离、趣向远离、倾斜于远离、立足于远离、乐于出离,彻底脱离了一切能成为烦恼住处的法。漏尽比丘的心既倾向于远离、趣向远离、倾斜于远离、立足于远离、乐于出离,又彻底脱离一切能成为烦恼住处的法,这即是漏尽比丘的一种力。依凭此力,漏尽比丘宣称:‘我的烦恼已尽。’巴利
Puna caparaṃ khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantībhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi. Yampi khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantibhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘‘khīṇā me āsavā’’ti.
再者,漏尽比丘已修习并善修习四念处。漏尽比丘若具足此已修习并善修习四念处,这即是一种力,依此力,漏尽比丘宣称烦恼已尽:‘我烦恼已尽。’巴利
Puna caparaṃ khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā. Yampi khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘‘khīṇā me āsavā’’ti.
再者,漏尽比丘已修习、已善修习四正勤……已修习、已善修习四神足……已修习、已善修习五根……已修习、已善修习五力……已修习、已善修习七觉支……已修习、已善修习圣八支道。漏尽比丘之八支道已修习、已善修习,这即是漏尽比丘的一种力;依凭此力,漏尽比丘宣称烦恼已尽:‘我的烦恼已尽。’这十种是漏尽者之力。巴利
Puna caparaṃ khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro sammappadhānā bhāvitā honti subhāvitā…pe… cattāro iddhipādā bhāvitā honti subhāvitā… pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni… pañca balāni bhāvitāni honti subhāvitāni… satta bojjhaṅgā bhāvitā honti subhāvitā…pe… ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito. Yampi khīṇāsavassa bhikkhuno aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘‘khīṇā me āsavā’’ti. Imāni dasa khīṇāsavabalāni.
什么是决意神通、变化神通、意生神通、智遍满神通、定遍满神通、圣神通、业果所生神通、有福德者神通、明所成神通,以及在在处处由正加行而得成就之义为神通?这十种即是神通力。巴利
Katamāni dasa iddhibalāni? Adhiṭṭhānā iddhi, vikubbanā iddhi, manomayā iddhi, ñāṇavipphārā iddhi, samādhivipphārā iddhi, ariyā iddhi, kammavipākajā iddhi, puññavato iddhi, vijjāmayā iddhi, tattha tattha sammā payogappaccayā ijjhanaṭṭhena iddhi – imāni dasa iddhibalāni.
什么是十种如来力?如来如实了知可能之事为可能、不可能之事为不可能。如来如是如实了知可能之事为可能、不可能之事为不可能,这即是如来的如来力。依凭此力,如来自称安住大丈夫位,于大众中作狮子吼,转大梵轮。巴利
Katamāni dasa tathāgatabalāni? Idha tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
(2) 再者,如来如实了知过去、未来、现在所受持诸业,依处、依因而有的果报。如来如实了知过去、未来、现在所受持诸业,依处、依因而有的果报,这也是如来的如来力;依此力,如来宣称牛王位,在众中作狮子吼,转梵轮。巴利
Puna caparaṃ tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ, nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
再者,如来如实了知通向一切处的道迹。如来如实了知通向一切处的道迹,这是如来的如来力。依凭此力,如来宣称入于牛王般的无畏之位,于大众中作狮子吼,转动梵轮。巴利
Puna caparaṃ tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.
再者,如来如实了知具种种界、种种差别的世间。如来如实了知具种种界、种种差别的世间,这也是如来的……巴利
Puna caparaṃ tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa…pe….
再者,如来如实了知众生种种意乐。如来如实了知众生种种意乐,这也是如来的……巴利
Puna caparaṃ tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa…pe….
再者,如来如实了知其他众生、其他人的根性高下差别。如来如是如实了知其他众生、其他人的根性高下差别,这也是如来的……巴利
Puna caparaṃ tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa…pe….
再者,如来如实了知禅那、解脱、定与等至的杂染、清净和出起。如来如是如实了知禅那、解脱、定与等至的杂染、清净和出起,这也是如来的……巴利
Puna caparaṃ tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa…pe….
再者,如来随念种种过去世,譬如一生、两生……如此具足形相与细节地随念种种过去世。如来如是随念种种过去世,这也是如来的……巴利
Puna caparaṃ tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Yampi tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… idampi tathāgatassa…pe….
再者,如来以清净、超胜人间的天眼,见众生之殁与生……如来以清净、超胜人间的天眼,见众生之殁与生……这亦是如来的……巴利
Puna caparaṃ tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne…pe… yampi tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne…pe… idampi tathāgatassa…pe….
再者,如来由诸漏灭尽,于现法中,以自证智证得无漏心解脱、慧解脱,具足成就而住。如来由诸漏灭尽,于现法中,以自证智证得无漏心解脱、慧解脱,具足成就而住,这即是如来的如来力。赖此力故,如来宣称最上之位,于大众中作狮子吼,转梵轮。此等即是十如来力。巴利
Puna caparaṃ tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Yampi tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Imāni dasa tathāgatabalāni.
45 以何义故,名为信力?以何义故,名为精进力?以何义故,名为念力?以何义故,名为定力?以何义故,名为慧力?以何义故,名为惭力?以何义故,名为愧力?以何义故,名为审察力?……以何义故,名为如来力?巴利 注疏 1
Kenaṭṭhena saddhābalaṃ? Kenaṭṭhena vīriyabalaṃ? Kenaṭṭhena satibalaṃ? Kenaṭṭhena samādhibalaṃ? Kenaṭṭhena paññābalaṃ? Kenaṭṭhena hiribalaṃ? Kenaṭṭhena ottappabalaṃ? Kenaṭṭhena paṭisaṅkhānabalaṃ…pe… kenaṭṭhena tathāgatabalaṃ?
于不信中不为所动,以此义故,名为信力。于懈怠中不为所动,以此义故,名为精进力。于放逸中不为所动,以此义故,名为念力。于掉举中不为所动,以此义故,名为定力。于无明中不为所动,以此义故,名为慧力。于邪恶不善法生起羞耻,以此义故,名为惭力。于邪恶不善法生起畏惧,以此义故,名为愧力。彼以智慧审察烦恼,以此义故,名为审察力。于彼处生起之诸法成为一味,以此义故,名为修习力。于彼处无有任何过失,以此义故,名为无过失力。彼能摄持心,以此义故,名为摄受力。彼能容忍彼,以此义故,名为忍辱力。彼令心了解,以此义故,名为了知力。彼令心悦纳,以此义故,名为接受力。彼令心自在运转,以此义故,名为自在力。彼令心决意,以此义故,名为决意力。彼令心专一,以此义故,名为止力。彼随观于彼处生起之诸法,以此义故,名为观力。彼于彼处修学,以此义故,名为有学力。彼于彼处修学圆满,以此义故,名为无学力。彼以此灭尽诸漏,以此义故,名为漏尽力。彼得以成就,以此义故,名为神变力。以不可衡量之义,以此义故,名为如来力。巴利
Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṃ. Kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṃ. Pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṃ. Uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṃ. Avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ . Hirīyati pāpake akusale dhammeti – hiribalaṃ. Ottappati pāpake akusale dhammeti – ottappabalaṃ. Ñāṇena kilese paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Tattha jātā dhammā ekarasā hontīti – bhāvanābalaṃ. Tattha natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Tena cittaṃ saṅgaṇhātīti – saṅgahabalaṃ. Taṃ tassa khamatīti – khantibalaṃ. Tena cittaṃ paññapetīti – paññattibalaṃ. Tena cittaṃ nijjhāpetīti – nijjhattibalaṃ. Tena cittaṃ vasaṃ vattetīti – issariyabalaṃ. Tena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhānabalaṃ. Tena cittaṃ ekagganti – samathabalaṃ. Tattha jāte dhamme anupassatīti – vipassanābalaṃ. Tattha sikkhatīti – sekhabalaṃ. Tattha sikkhitattā – asekhabalaṃ. Tena āsavā khīṇāti – khīṇāsavabalaṃ. Tassa ijjhatīti – iddhibalaṃ. Appameyyaṭṭhena tathāgatabalanti.
46 如是我闻:一时,世尊住在舍卫城的祇树给孤独园。那时,具寿阿难来到世尊处,抵达后,礼敬世尊,退坐一面。坐定后,具寿阿难便对世尊这样说:巴利 注疏 1
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –
“尊者,常言‘世间是空,世间是空’。尊者,依何标准而说‘世间是空’呢?”“阿难,正因为于我、我所皆是空,所以说‘世间是空’。阿难,什么于我、我所是空的呢?阿难,眼于我、我所是空的。色于我、我所是空的。眼识于我、我所是空的。眼触于我、我所是空的。以眼触为缘而生起的乐受、苦受、不苦不乐受,那也于我、我所是空的。”巴利
‘‘‘Suñño loko, suñño loko’ti, bhante, vuccati . Kittāvatā nu kho, bhante, ‘suñño loko’ti vuccatī’’ti? ‘‘Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, tasmā ‘suñño loko’ti vuccati. Kiñcānanda , suññaṃ attena vā attaniyena vā? Cakkhu kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā. Rūpā suññā attena vā attaniyena vā. Cakkhuviññāṇaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā. Cakkhusamphasso suñño attena vā attaniyena vā. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā.
“耳于我、我所是空……声是空……鼻是空……香是空……舌是空……味是空……身是空……触是空……意于我、我所是空。法于我、我所是空。意识于我、我所是空。意触于我、我所是空。凡是由意触为缘而生起的感受——乐受、苦受、不苦不乐受,那于我、我所也是空。阿难,正因为于我、我所是空,所以才说‘世间是空’。”巴利
‘‘Sotaṃ suññaṃ…pe… saddā suññā… ghānaṃ suññaṃ… gandhā suññā… jivhā suññā… rasā suññā… kāyo suñño… phoṭṭhabbā suññā… mano suñño attena vā attaniyena vā. Dhammā suññā attena vā attaniyena vā. Manoviññāṇaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā. Manosamphasso suñño attena vā attaniyena vā. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā. Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā tasmā ‘suñño loko’ti vuccatī’’ti.
47 空空、行空、变易空、最上空、相空、镇伏空、彼分空、正断空、安息空、出离空、内空、外空、双空、同类空、异类空、寻求空、摄受空、获得空、通达空、一性空、异性空、忍空、决意空、彻入空。于已正知者,一切空之流转已尽,此即胜义空。巴利 注疏 1
Suññasuññaṃ , saṅkhārasuññaṃ, vipariṇāmasuññaṃ, aggasuññaṃ, lakkhaṇasuññaṃ, vikkhambhanasuññaṃ, tadaṅgasuññaṃ, samucchedasuññaṃ, paṭippassaddhisuññaṃ , nissaraṇasuññaṃ, ajjhattasuññaṃ , bahiddhāsuññaṃ, dubhatosuññaṃ, sabhāgasuññaṃ, visabhāgasuññaṃ, esanāsuññaṃ, pariggahasuññaṃ, paṭilābhasuññaṃ, paṭivedhasuññaṃ, ekattasuññaṃ, nānattasuññaṃ, khantisuññaṃ, adhiṭṭhānasuññaṃ, pariyogāhaṇasuññaṃ , sampajānassa pavattapariyādānaṃ sabbasuññatānaṃ paramatthasuññaṃ.
48 什么是空空?眼,于我、我所、常、坚固、永恒或不随变易的法上,是空的。耳是空的……鼻是空的……舌是空的……身是空的……意,于我、我所、常、坚固、永恒或不随变易的法上,是空的。这便是空空。巴利 注疏 1
Katamaṃ suññasuññaṃ? Cakkhu suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Sotaṃ suññaṃ…pe… ghānaṃ suññaṃ… jivhā suññā… kāyo suñño… mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṃ suññasuññaṃ.
什么是行空?有三行:福行、非福行、不动行。福行,于非福行与不动行是空。非福行,于福行与不动行是空。不动行,于福行与非福行是空。这便是三行。巴利
Katamaṃ saṅkhārasuññaṃ? Tayo saṅkhārā – puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro. Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhārena ca āneñjābhisaṅkhārena ca suñño. Apuññābhisaṅkhāro puññābhisaṅkhārena ca āneñjābhisaṅkhārena ca suñño. Āneñjābhisaṅkhāro puññābhisaṅkhārena ca apuññābhisaṅkhārena ca suñño. Ime tayo saṅkhārā.
再者,还有三种行:身行、语行、心行。身行之中,空无有语行与心行;语行之中,空无有身行与心行;心行之中,空无有身行与语行。这便是另外的三种行。巴利
Aparepi tayo saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Kāyasaṅkhāro vacīsaṅkhārena ca cittasaṅkhārena ca suñño. Vacīsaṅkhāro kāyasaṅkhārena ca cittasaṅkhārena ca suñño. Cittasaṅkhāro kāyasaṅkhārena ca vacīsaṅkhārena ca suñño. Ime tayo saṅkhārā.
再者,还有三种行:过去行、未来行、现在行。过去行之中,空无有未来行与现在行;未来行之中,空无有过去行与现在行;现在行之中,空无有过去行与未来行。这就是这三种行;这便是行的空。巴利
Aparepi tayo saṅkhārā – atītā saṅkhārā, anāgatā saṅkhārā, paccuppannā saṅkhārā. Atītā saṅkhārā anāgatehi ca paccuppannehi ca saṅkhārehi suññā. Anāgatā saṅkhārā atītehi ca paccuppannehi ca saṅkhārehi suññā paccuppannā saṅkhārā atītehi ca anāgatehi ca saṅkhārehi suññā. Ime tayo saṅkhārā; idaṃ saṅkhārasuññaṃ.
什么是变易空呢?已生的色,就其自性而言是空的;已灭去的色,既是变易的,也是空的。已生的受,就其自性而言是空的;已灭去的受,既是变易的,也是空的……已生的想……已生的行……已生的识……已生的眼……(中略)……已生的有,就其自性而言是空的。已灭去的有,既是变易的,也是空的。这就是变易空。巴利
Katamaṃ vipariṇāmasuññaṃ? Jātaṃ rūpaṃ sabhāvena suññaṃ. Vigataṃ rūpaṃ vipariṇatañceva suññañca. Jātā vedanā sabhāvena suññā. Vigatā vedanā vipariṇatā ceva suññā ca …pe… jātā saññā… jātā saṅkhārā… jātaṃ viññāṇaṃ… jātaṃ cakkhu…pe… jāto bhavo sabhāvena suñño. Vigato bhavo vipariṇato ceva suñño ca. Idaṃ vipariṇāmasuññaṃ.
什么是最高空?此即最高、最胜、最殊胜之境界——一切行的寂灭、一切依着的舍离、渴爱的灭尽、离染、灭尽、涅槃。这便是最高空。巴利
Katamaṃ aggasuññaṃ? Aggametaṃ padaṃ seṭṭhametaṃ padaṃ visiṭṭhametaṃ padaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Idaṃ aggasuññaṃ.
什么是相空?有两种特征——即愚者的特征与智者的特征。愚者的特征,对智者的特征而言是空;智者的特征,对愚者的特征而言是空。有三种特征——即生起的特征、灭去的特征与住立变异的特征。生起的特征,对灭去的特征与住立变异的特征而言是空;灭去的特征,对生起的特征与住立变异的特征而言是空;住立变异的特征,对生起的特征与灭去的特征而言是空。巴利
Katamaṃ lakkhaṇasuññaṃ? Dve lakkhaṇāni – bālalakkhaṇañca paṇḍitalakkhaṇañca. Bālalakkhaṇaṃ paṇḍitalakkhaṇena suññaṃ. Paṇḍitalakkhaṇaṃ bālalakkhaṇena suññaṃ. Tīṇi lakkhaṇāni – uppādalakkhaṇaṃ, vayalakkhaṇaṃ, ṭhitaññathattalakkhaṇaṃ. Uppādalakkhaṇaṃ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Vayalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ, ṭhitaññathattalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṃ.
色的生起特征,对灭去特征与住立变异特征而言是空;色的灭去特征,对生起特征与住立变异特征而言是空;色的住立变异特征,对生起特征与灭去特征而言是空。对于受、想、诸行、识、眼,乃至老死,其生起特征均对灭去特征与住立变异特征而言是空;老死的灭去特征对生起特征与住立变异特征而言是空;老死的住立变异特征对生起特征与灭去特征而言是空。这就是特征空。巴利
Rūpassa uppādalakkhaṇaṃ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Rūpassa vayalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Rūpassa ṭhitaññathattalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṃ. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa… cakkhussa… jarāmaraṇassa uppādalakkhaṇaṃ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Jarāmaraṇassa vayalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Jarāmaraṇassa ṭhitaññathattalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṃ. Idaṃ lakkhaṇasuññaṃ.
什么是镇伏空?以出离,欲贪被镇伏而成空;以无嗔,嗔恚被镇伏而成空;以光明想,昏沉睡眠被镇伏而成空;以不散乱,掉举被镇伏而成空;以法的确定,疑惑被镇伏而成空;以智,无明被镇伏而成空;以喜悦,不乐被镇伏而成空;以初禅,五盖被镇伏而成空……(中略)……以阿拉汉道,一切烦恼被镇伏而成空。这便是镇伏空。巴利
Katamaṃ vikkhambhanasuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando vikkhambhito ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo vikkhambhito ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ vikkhambhitañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṃ vikkhambhitañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā vikkhambhitā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā vikkhambhitā ceva suññā ca. Pāmojjena arati vikkhambhitā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā vikkhambhitā ceva suññā ca…pe… arahattamaggena sabbakilesā vikkhambhitā ceva suññā ca. Idaṃ vikkhambhanasuññaṃ.
何谓暂时空?以出离,欲贪暂时为空;以无嗔,嗔恚暂时为空;以光明想,昏沉睡眠暂时为空;以不散乱,掉举暂时为空;以法的决定,疑惑暂时为空;以智,无明暂时为空;以喜悦,不乐暂时为空。以初禅,五盖暂时为空……以转向随观,对结缚的执取暂时为空。是名暂时空。巴利
Katamaṃ tadaṅgasuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando tadaṅgasuñño. Abyāpādena byāpādo tadaṅgasuñño. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ tadaṅgasuññaṃ. Avikkhepena uddhaccaṃ tadaṅgasuññaṃ. Dhammavavatthānena vicikicchā tadaṅgasuññā. Ñāṇena avijjā tadaṅgasuññā. Pāmojjena arati tadaṅgasuññā. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā tadaṅgasuññā…pe… vivaṭṭanānupassanāya saññogābhiniveso tadaṅgasuñño. Idaṃ tadaṅgasuññaṃ.
何谓断除空?以出离,欲贪被断除,为空;以无嗔,嗔恚被断除,为空;以光明想,昏沉睡眠被断除,为空;以不散乱,掉举被断除,为空;以法的决定,疑惑被断除,为空;以智,无明被断除,为空;以喜悦,不乐被断除,为空。以初禅,五盖被断除,为空……以阿拉汉道,一切烦恼被断除,为空。是名断除空。巴利
Katamaṃ samucchedasuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando samucchinno ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo samucchinno ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ samucchinnañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṃ samucchinnañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā samucchinnā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā samucchinnā ceva suññā ca. Pāmojjena arati samucchinnā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā samucchinnā ceva suññā ca…pe… arahattamaggena sabbakilesā samucchinnā ceva suññā ca. Idaṃ samucchedasuññaṃ.
什么是止息空?由出离,欲贪止息而空;由无嗔,嗔恚止息而空;由光明想,昏沉与睡眠止息而空;由不散乱,掉举止息而空;由法的确定,疑惑止息而空;由智,无明止息而空;由喜悦,不乐止息而空。由初禅那,五盖止息而空……由阿拉汉道,一切烦恼止息而空。这就是止息空。巴利
Katamaṃ paṭippassaddhisuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando paṭippassaddho ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo paṭippassaddho ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ paṭippassaddhañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṃ paṭippassaddhañceva suññañca . Dhammavavatthānena vicikicchā paṭippassaddhā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā paṭippassaddhā ceva suññā ca. Pāmojjena arati paṭippassaddhā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā paṭippassaddhā ceva suññā ca…pe… arahattamaggena sabbakilesā paṭippassaddhā ceva suññā ca. Idaṃ paṭippassaddhisuññaṃ.
什么是出离空?由出离,欲贪脱离而空;由无嗔,嗔恚脱离而空;由光明想,昏沉与睡眠脱离而空;由不散乱,掉举脱离而空;由法的确定,疑惑脱离而空;由智,无明脱离而空;由喜悦,不乐脱离而空。由初禅那,五盖脱离而空……由阿拉汉道,一切烦恼脱离而空。这就是出离空。巴利
Katamaṃ nissaraṇasuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando nissaṭo ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo nissaṭo ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ nissaṭañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṃ nissaṭañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā nissaṭā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā nissaṭā ceva suññā ca. Pāmojjena arati nissaṭā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā nissaṭā ceva suññā ca …pe… arahattamaggena sabbakilesā nissaṭā ceva suññā ca. Idaṃ nissaraṇasuññaṃ.
什么是内空?内眼,于我、我所、常、恒、永恒、不变异法,皆是空;内耳,于我、我所、常、恒、永恒、不变异法,皆是空;内鼻,于我、我所、常、恒、永恒、不变异法,皆是空;内舌,于我、我所、常、恒、永恒、不变异法,皆是空;内身,于我、我所、常、恒、永恒、不变异法,皆是空;内意,于我、我所、常、恒、永恒、不变异法,皆是空。这就是内空。巴利
Katamaṃ ajjhattasuññaṃ? Ajjhattaṃ cakkhuṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Ajjhattaṃ sotaṃ suññaṃ… ajjhattaṃ ghānaṃ suññaṃ… ajjhattaṃ jivhā suññā… ajjhattaṃ kāyo suñño… ajjhattaṃ mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṃ ajjhattasuññaṃ.
什么是外空?外在的色,空于我、我所、常、恒、永恒、不变异性;外在的法,同样空于我、我所、常、恒、永恒、不变异性。这就是外空。巴利
Katamaṃ bahiddhāsuññaṃ? Bahiddhā rūpā suññā…pe… bahiddhā dhammā suññā attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṃ bahiddhāsuññaṃ.
什么是双面空?内眼与外色这两者,空于我、我所、常、恒、永恒、不变异性;内耳与外声……内鼻与外香……内舌与外味……内身与外触……内意与外法这两者,也空于我、我所、常、恒、永恒、不变异性。这称为双面空。巴利
Katamaṃ dubhatosuññaṃ? Yañca ajjhattaṃ cakkhu ye ca bahiddhā rūpā ubhayametaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Yañca ajjhattaṃ sotaṃ ye ca bahiddhā saddā…pe… yañca ajjhattaṃ ghānaṃ ye ca bahiddhā gandhā… yā ca ajjhattaṃ jivhā ye ca bahiddhā rasā… yo ca ajjhattaṃ kāyo ye ca bahiddhā phoṭṭhabbā… yo ca ajjhattaṃ mano ye ca bahiddhā dhammā ubhayametaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṃ dubhatosuññaṃ.
什么是同类空?六内处既是同类又是空,六外处既是同类又是空,六识身既是同类又是空,六触身既是同类又是空,六受身既是同类又是空,六想身既是同类又是空,六思身既是同类又是空。这称为同类空。巴利
Katamaṃ sabhāgasuññaṃ? Cha ajjhattikāni āyatanāni sabhāgāni ceva suññāni ca. Cha bāhirāni āyatanāni sabhāgāni ceva suññāni ca. Cha viññāṇakāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha phassakāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha vedanākāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha saññākāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha cetanākāyā sabhāgā ceva suññā ca. Idaṃ sabhāgasuññaṃ.
什么是异类空?即:六内处与六外处相异且空,六外处与六识身相异且空,六识身与六触身相异且空,六触身与六受身相异且空,六受身与六想身相异且空,六想身与六思身相异且空。这称为异类空。巴利
Katamaṃ visabhāgasuññaṃ? Cha ajjhattikāni āyatanāni chahi bāhirehi āyatanehi visabhāgāni ceva suññāni ca. Cha bāhirāni āyatanāni chahi viññāṇakāyehi visabhāgāni ceva suññāni ca. Cha viññāṇakāyā chahi phassakāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Cha phassakāyā chahi vedanākāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Cha vedanākāyā chahi saññākāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Cha saññākāyā chahi cetanākāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Idaṃ visabhāgasuññaṃ.
什么是寻求空?即:出离的寻求,空于欲贪;无瞋的寻求,空于瞋恚;光明想的寻求,空于昏沉睡眠;无散乱的寻求,空于掉举;法决定的寻求,空于疑;智的寻求,空于无明;喜悦的寻求,空于不乐;初禅的寻求,空于五盖……阿拉汉道的寻求,空于一切烦恼。这称为寻求空。巴利
Katamaṃ esanāsuññaṃ? Nekkhammesanā kāmacchandena suññā. Abyāpādesanā byāpādena suññā. Ālokasaññesanā thinamiddhena suññā. Avikkhepesanā uddhaccena suññā. Dhammavavatthānesanā vicikicchāya suññā. Ñāṇesanā avijjāya suññā. Pāmojjesanā aratiyā suññā. Paṭhamajjhānesanā nīvaraṇehi suññā…pe… arahattamaggesanā sabbakilesehi suññā. Idaṃ esanāsuññaṃ.
什么是摄受空?即:出离的摄受,空于欲贪;无瞋的摄受,空于瞋恚;光明想的摄受,空于昏沉睡眠;无散乱的摄受,空于掉举;法决定的摄受,空于疑;智的摄受,空于无明;喜悦的摄受,空于不乐;初禅的摄受,空于五盖……阿拉汉道的摄受,空于一切烦恼。这称为摄受空。巴利
Katamaṃ pariggahasuññaṃ? Nekkhammapariggaho kāmacchandena suñño. Abyāpādapariggaho byāpādena suñño. Ālokasaññāpariggaho thinamiddhena suñño. Avikkhepapariggaho uddhaccena suñño . Dhammavavatthānapariggaho vicikicchāya suñño. Ñāṇapariggaho avijjāya suñño. Pāmojjapariggaho aratiyā suñño. Paṭhamajjhānapariggaho nīvaraṇehi suñño…pe… arahattamaggapariggaho sabbakilesehi suñño. Idaṃ pariggahasuññaṃ.
如何是获得空?出离的获得,空于欲贪;无嗔的获得,空于嗔恚;光明想的获得,空于昏沉睡眠;无散乱的获得,空于掉举;法决定的获得,空于疑;智的获得,空于无明;喜悦的获得,空于不乐;初禅的获得,空于诸盖……阿拉汉道的获得,空于一切烦恼。这称为获得空。巴利
Katamaṃ paṭilābhasuññaṃ? Nekkhammapaṭilābho kāmacchandena suñño. Abyāpādapaṭilābho byāpādena suñño. Ālokasaññāpaṭilābho thinamiddhena suñño. Avikkhepapaṭilābho uddhaccena suñño. Dhammavavatthānapaṭilābho vicikicchāya suñño. Ñāṇapaṭilābho avijjāya suñño. Pāmojjapaṭilābho aratiyā suñño. Paṭhamajjhānapaṭilābho nīvaraṇehi suñño…pe… arahattamaggapaṭilābho sabbakilesehi suñño. Idaṃ paṭilābhasuññaṃ.
如何是通达空?出离的通达,空于欲贪;无嗔的通达,空于嗔恚;光明想的通达,空于昏沉睡眠;不散乱的通达,空于掉举;法决定的通达,空于疑;智的通达,空于无明;喜悦的通达,空于不乐;初禅的通达,空于诸盖……阿拉汉道的通达,空于一切烦恼。这是通达空。巴利
Katamaṃ paṭivedhasuññaṃ? Nekkhammappaṭivedho kāmacchandena suñño. Abyāpādappaṭivedho byāpādena suñño. Ālokasaññāppaṭivedho thinamiddhena suñño. Avikkhepappaṭivedho uddhaccena suñño. Dhammavavatthānappaṭivedho vicikicchāya suñño. Ñāṇappaṭivedho avijjāya suñño. Pāmojjappaṭivedho aratiyā suñño. Paṭhamajjhānappaṭivedho nīvaraṇehi suñño…pe… arahattamaggappaṭivedho sabbakilesehi suñño. Idaṃ paṭivedhasuññaṃ.
如何是单一性空、差异性空?欲贪是差异性,出离是单一性;心作意出离的单一性时,便空于欲贪。嗔恚是差异性,无嗔是单一性;心作意无嗔的单一性时,便空于嗔恚。昏沉睡眠是差异性,光明想是单一性;心作意光明想的单一性时,便空于昏沉睡眠。掉举是差异性,不散乱是单一性;心作意不散乱的单一性时,便空于掉举。疑是差异性,法决定是单一性;心作意法决定的单一性时,便空于疑。无明是差异性,智是单一性;心作意智的单一性时,便空于无明。不乐是差异性,喜悦是单一性;心作意喜悦的单一性时,便空于不乐。诸盖是差异性,初禅是单一性;心作意初禅的单一性时,便空于诸盖……一切烦恼是差异性,阿拉汉道是单一性;心作意阿拉汉道的单一性时,便空于一切烦恼。这称为单一性空、差异性空。巴利
Katamaṃ ekattasuññaṃ, nānattasuññaṃ? Kāmacchando nānattaṃ, nekkhammaṃ ekattaṃ. Nekkhammekattaṃ cetayato kāmacchandena suññaṃ. Byāpādo nānattaṃ, abyāpādo ekattaṃ. Abyāpādekattaṃ cetayato byāpādena suññaṃ. Thinamiddhaṃ nānattaṃ, ālokasaññā ekattaṃ. Ālokasaññekattaṃ cetayato thinamiddhena suññaṃ. Uddhaccaṃ nānattaṃ, avikkhepo ekattaṃ. Avikkhepekattaṃ cetayato uddhaccena suññaṃ. Vicikicchā nānattaṃ, dhammavavatthānaṃ ekattaṃ. Dhammavavatthānekattaṃ cetayato vicikicchāya suññaṃ. Avijjā nānattaṃ, ñāṇaṃ ekattaṃ. Ñāṇekattaṃ cetayato avijjāya suññaṃ. Arati nānattaṃ, pāmojjaṃ ekattaṃ. Pāmojjekattaṃ cetayato aratiyā suññaṃ. Nīvaraṇā nānattaṃ, paṭhamajjhānaṃ ekattaṃ. Paṭhamajjhānekattaṃ cetayato nīvaraṇehi suññaṃ…pe… sabbakilesā nānattaṃ, arahattamaggo ekattaṃ. Arahattamaggekattaṃ cetayato sabbakilesehi suññaṃ. Idaṃ ekattasuññaṃ nānattasuññaṃ.
如何是安忍空?出离安忍,即空于欲贪;无嗔安忍,即空于嗔恚;光明想安忍,即空于昏沉睡眠;不散乱安忍,即空于掉举;法决定安忍,即空于疑;智安忍,即空于无明;喜悦安忍,即空于不乐;初禅安忍,即空于诸盖;……阿拉汉道安忍,即空于一切烦恼。这称为安忍空。巴利
Katamaṃ khantisuññaṃ? Nekkhammakhanti kāmacchandena suññā. Abyāpādakhanti byāpādena suññā. Ālokasaññākhanti thinamiddhena suññā. Avikkhepakhanti uddhaccena suññā. Dhammavavatthānakhanti vicikicchāya suññā. Ñāṇakhanti avijjāya suññā. Pāmojjakhanti aratiyā suññā. Paṭhamajjhānakhanti nīvaraṇehi suññā…pe… arahattamaggakhanti sabbakilesehi suññā. Idaṃ khantisuññaṃ.
如何是决定空?出离决定,即空于欲贪;无嗔决定,即空于嗔恚;光明想决定,即空于昏沉睡眠;不散乱决定,即空于掉举;法决定决定,即空于疑;智决定,即空于无明;喜悦决定,即空于不乐;初禅决定,即空于诸盖;……阿拉汉道决定,即空于一切烦恼。这称为决定空。巴利
Katamaṃ adhiṭṭhānasuññaṃ? Nekkhammādhiṭṭhānaṃ kāmacchandena suññaṃ. Abyāpādādhiṭṭhānaṃ byāpādena suññaṃ. Ālokasaññādhiṭṭhānaṃ thinamiddhena suññaṃ. Avikkhepādhiṭṭhānaṃ uddhaccena suññaṃ. Dhammavavatthānādhiṭṭhānaṃ vicikicchāya suññaṃ. Ñāṇādhiṭṭhānaṃ avijjāya suññaṃ. Pāmojjādhiṭṭhānaṃ aratiyā suññaṃ. Paṭhamajjhānādhiṭṭhānaṃ nīvaraṇehi suññaṃ…pe… arahattamaggādhiṭṭhānaṃ sabbakilesehi suññaṃ. Idaṃ adhiṭṭhānasuññaṃ.
如何是深入空?出离深入,即空于欲贪;无嗔深入,即空于嗔恚;光明想深入,即空于昏沉睡眠;不散乱深入,即空于掉举;法决定深入,即空于疑;智深入,即空于无明;喜悦深入,即空于不乐;初禅深入,即空于诸盖;……阿拉汉道深入,即空于一切烦恼。这称为深入空。巴利
Katamaṃ pariyogāhaṇasuññaṃ? Nekkhammapariyogāhaṇaṃ kāmacchandena suññaṃ. Abyāpādapariyogāhaṇaṃ byāpādena suññaṃ. Ālokasaññāpariyogāhaṇaṃ thinamiddhena suññaṃ. Avikkhepapariyogāhaṇaṃ uddhaccena suññaṃ. Dhammavavatthānapariyogāhaṇaṃ vicikicchāya suññaṃ. Ñāṇapariyogāhaṇaṃ avijjāya suññaṃ. Pāmojjapariyogāhaṇaṃ aratiyā suññaṃ. Paṭhamajjhānapariyogāhaṇaṃ nīvaraṇehi suññaṃ…pe… arahattamaggapariyogāhaṇaṃ sabbakilesehi suññaṃ. Idaṃ pariyogāhaṇasuññaṃ.
如何是具正知者的流转灭尽、一切空性中最高的究竟空?于此,具正知者以出离灭尽欲贪的流转,以无嗔灭尽嗔恚的流转,以光明想灭尽昏沉睡眠的流转,以不散乱灭尽掉举的流转,以法决定灭尽疑的流转,以智灭尽无明的流转,以喜悦灭尽不乐的流转,以初禅灭尽诸盖的流转……以阿拉汉道灭尽一切烦恼的流转。再者,当具正知者于无余涅槃界般涅槃时,此眼流转便灭尽,而无其他眼流转再生;此耳流转灭尽……鼻流转灭尽……舌流转灭尽……身流转灭尽……意流转灭尽,而无其他意流转再生。这就是具正知者的流转灭尽,是一切空性中最高的究竟空。巴利
Katamaṃ sampajānassa pavattapariyādānaṃ sabbasuññatānaṃ paramatthasuññaṃ? Idha sampajāno nekkhammena kāmacchandassa pavattaṃ pariyādiyati, abyāpādena byāpādassa pavattaṃ pariyādiyati, ālokasaññāya thinamiddhassa pavattaṃ pariyādiyati, avikkhepena uddhaccassa pavattaṃ pariyādiyati, dhammavavatthānena vicikicchāya pavattaṃ pariyādiyati, ñāṇena avijjāya pavattaṃ pariyādiyati, pāmojjena aratiyā pavattaṃ pariyādiyati, paṭhamena jhānena nīvaraṇānaṃ pavattaṃ pariyādiyati…pe… arahattamaggena sabbakilesānaṃ pavattaṃ pariyādiyati. Atha vā pana sampajānassa anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyantassa idaṃ ceva cakkhupavattaṃ pariyādiyati, aññañca cakkhupavattaṃ na uppajjati. Idañceva sotapavattaṃ…pe… ghānapavattaṃ… jivhāpavattaṃ… kāyapavattaṃ… manopavattaṃ pariyādiyati, aññañca manopavattaṃ na uppajjati. Idaṃ sampajānassa pavattapariyādānaṃ sabbasuññatānaṃ paramatthasuññanti.
结合谛与觉支,慈以离欲为第五。
无碍解、法轮、出世间、力与空。巴利
Yuganaddhā saccabojjhaṅgā, mettā virāgapañcamā; Paṭisambhidā dhammacakkaṃ, lokuttarabalasuññāti.
此为持部师所立,无与伦比、最为殊胜的第二部巴利
Esa nikāyadharehi ṭhapito, asamo dutiyo pavaro
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14