2. 双连品巴利 2. Yuganaddhavaggo
无碍解道 · 143 段
1. 双运论巴利
1. Yuganaddhakathā
1 如是我闻:一时,阿难尊者住在憍赏弥的瞿师罗。那时,阿难尊者对诸比丘说:“贤友比丘们!”比丘们回应:“贤友!”阿难尊者这样说:巴利 注疏 1
Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tatra kho āyasmā ānando bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhavo’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ. Āyasmā ānando etadavoca –
“贤友们,任何比丘或比丘尼,若于我面前宣称证得阿拉汉,悉皆经由这四种道,或其中的一种。哪四种呢?巴利
‘‘Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattapattaṃ byākaroti, sabbaso catūhi maggehi etesaṃ vā aññatarena. Katamehi catūhi?
“贤友们,在此,有一位比丘先修止、后修观。当他如此修习时,道便生起。他对此道反复修习、培育、多修。当他反复修习、培育、多修此道时,诸结便断除,随眠便根除。巴利
‘‘Idhāvuso, bhikkhu samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāveti. Tassa samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāvayato maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti . Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
“再者,贤友们,有一位比丘先修观、后修止。当他如此先修观、后修止时,道便生起。他修习、多修、勤修此道。当他修习、多修、勤修此道时,结缚便断除,随眠便根除。巴利
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāveti. Tassa vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvayato maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
“再者,贤友们,有一位比丘修习止观双运。当他如此修习止观双运时,道便生起。他修习、多修、勤修此道。当他修习、多修、勤修此道时,结缚便断除,随眠便根除。巴利
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti. Tassa samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvayato maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
“再者,贤友们,有一位比丘的心被法掉举所缠扰。贤友们,会有那样的时刻:那颗心向内自行安住、平静下来,变得专一,入于定。他的道便生起。他修习、多修、勤修此道。当他修习、多修、勤修此道时,结缚便断除,随眠便根除。巴利
‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno dhammuddhaccaviggahitaṃ mānasaṃ hoti. So, āvuso, samayo yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Tassa maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
“贤友,凡有比丘或比丘尼于我面前宣称证得阿拉汉果,皆是依此四种道,或依其中某一种道而证得的。”巴利
‘‘Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattapattaṃ byākaroti, sabbaso imehi catūhi maggehi, etesaṃ vā aññatarenā’’ti.
1. 经分别巴利
1. Suttantaniddeso
2 如何修习以止为先行的观?以出离为因,令心一境、无有散乱而成就定。于此,对已生起的诸法,以无常随观而修观,以苦随观而修观,以无我随观而修观。如是,先有止而后有观。因此说:“他修习以止为先导的观。”这就是四种修习:对已生起的诸法,以不背离之义为修习;以诸根同一味之义为修习;以策发相应精进之义为修习;以反复实践之义为修习。巴利 注疏 1
Kathaṃ samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāveti? Nekkhammavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Tattha jāte dhamme aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, anattato anupassanaṭṭhena vipassanā. Iti paṭhamaṃ samatho, pacchā vipassanā. Tena vuccati – ‘‘samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā, āsevanaṭṭhena bhāvanā.
如何是“道生起”?以见义,正见之道生起;以导向义,正思惟之道生起;以摄持义,正语之道生起;以策动义,正业之道生起;以净化义,正命之道生起;以精勤义,正精进之道生起;以现起义,正念之道生起;以不散乱义,正定之道生起。如是,道生起。巴利
Maggo sañjāyatī ti kathaṃ maggo sañjāyati? Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi maggo sañjāyati, abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo maggo sañjāyati, pariggahaṭṭhena sammāvācā maggo sañjāyati, samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto maggo sañjāyati, vodānaṭṭhena sammāājīvo maggo sañjāyati, paggahaṭṭhena sammāvāyāmo maggo sañjāyati, upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati maggo sañjāyati, avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi maggo sañjāyati – evaṃ maggo sañjāyati.
如何是“他反复实践”?他转向时,即反复实践;他了知时,即反复实践;他照见时,即反复实践;他审察时,即反复实践;他令心安住时,即反复实践;他以信心信解时,即反复实践;他策发精进时,即反复实践;他令念现起时,即反复实践;他令心入定时,即反复实践;他以慧了知时,即反复实践;他证知应证知者时,即反复实践;他遍知应遍知者时,即反复实践;他断除应断除者时,即反复实践;他修习应修习者时,即反复实践;他证得应证得者时,即反复实践。如是,他反复实践。巴利
So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti āsevatī ti kathaṃ āsevati? Āvajjanto āsevati, jānanto āsevati, passanto āsevati, paccavekkhanto āsevati, cittaṃ adhiṭṭhahanto āsevati, saddhāya adhimuccanto āsevati, vīriyaṃ paggaṇhanto āsevati, satiṃ upaṭṭhāpento āsevati, cittaṃ samādahanto āsevati, paññāya pajānanto āsevati, abhiññeyyaṃ abhijānanto āsevati, pariññeyyaṃ parijānanto āsevati, pahātabbaṃ pajahanto āsevati , bhāvetabbaṃ bhāvento āsevati, sacchikātabbaṃ sacchikaronto āsevati – evaṃ āsevati.
如何是“他修习”?他转向时,即修习;他了知时,即修习;他照见时,即修习;他审察时,即修习;他令心安住时,即修习;他以信心信解时,即修习;他策发精进时,即修习;他令念现起时,即修习;他令心入定时,即修习;他以慧了知时,即修习;他证知应证知者时,即修习;他遍知应遍知者时,即修习;他断除应断除者时,即修习;他修习应修习者时,即修习;他证得应证得者时,即修习。如是,他修习。巴利
Bhāvetī ti kathaṃ bhāveti? Āvajjanto bhāveti, jānanto bhāveti, passanto bhāveti, paccavekkhanto bhāveti, cittaṃ adhiṭṭhahanto bhāveti, saddhāya adhimuccanto bhāveti, vīriyaṃ paggaṇhanto bhāveti, satiṃ upaṭṭhāpento bhāveti, cittaṃ samādahanto bhāveti, paññāya pajānanto bhāveti, abhiññeyyaṃ abhijānanto bhāveti, pariññeyyaṃ parijānanto bhāveti, pahātabbaṃ pajahanto bhāveti, bhāvetabbaṃ bhāvento bhāveti, sacchikātabbaṃ sacchikaronto bhāveti – evaṃ bhāveti.
什么是“多作”呢?当他转向时,即为多作;当他了知时,即为多作;当他照见时,即为多作;当他审察时,即为多作;当他令心安住时,即为多作;当他以信心确信时,即为多作;当他策发精进时,即为多作;当他令念现起时,即为多作;当他令心入定时,即为多作;当他以慧通达时,即为多作;当他证知应证知者、遍知应遍知者、断除应断除者、修习应修习者、证得应证得者时,即为多作。如此,是为多作。巴利
Bahulīkarotī ti kathaṃ bahulīkaroti? Āvajjanto bahulīkaroti, jānanto bahulīkaroti, passanto bahulīkaroti, paccavekkhanto bahulīkaroti, cittaṃ adhiṭṭhahanto bahulīkaroti, saddhāya adhimuccanto bahulīkaroti, vīriyaṃ paggaṇhanto bahulīkaroti, satiṃ upaṭṭhāpento bahulīkaroti, cittaṃ samādahanto bahulīkaroti, paññāya pajānanto bahulīkaroti, abhiññeyyaṃ abhijānanto bahulīkaroti, pariññeyyaṃ parijānanto bahulīkaroti, pahātabbaṃ pajahanto bahulīkaroti, bhāvetabbaṃ bhāvento bahulīkaroti, sacchikātabbaṃ sacchikaronto bahulīkaroti – evaṃ bahulīkaroti.
如何舍断结缚、根除随眠?以入流道,舍断有身见、疑、戒禁取此三结;见随眠与疑随眠此二随眠得以根除。以一来道,舍断粗的欲贪结与瞋恚结;粗的欲贪随眠与瞋恚随眠得以根除。以不来道,舍断细的欲贪结与瞋恚结;细的欲贪随眠与瞋恚随眠得以根除。以阿拉汉道,舍断色贪、无色贪、慢、掉举、无明此五结;慢随眠、有贪随眠、无明随眠此三随眠得以根除。如此,即是舍断结缚、根除随眠。巴利
Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti anusayā byantīhontī ti kathaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti? Sotāpattimaggena, sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso – imāni tīṇi saññojanāni pahīyanti; diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo – ime dve anusayā byantīhonti. Sakadāgāmimaggena oḷārikaṃ kāmarāgasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ – imāni dve saññojanāni pahīyanti; oḷāriko kāmarāgānusayo, paṭighānusayo – ime dve anusayā byantīhonti. Anāgāmimaggena anusahagataṃ kāmarāgasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ – imāni dve saññojanāni pahīyanti; anusahagato kāmarāgānusayo, paṭighānusayo – ime dve anusayā byantīhonti. Arahattamaggena rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā – imāni pañca saññojanāni pahīyanti; mānānusayo, bhavarāgānusayo , avijjānusayo – ime tayo anusayā byantīhonti. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
3 依于无嗔而心一境性、无散乱,即是定……依于光明想而心一境性、无散乱,即是定……依随观舍之出息、依随观舍之入息而心一境性、无散乱,即是定。于此,对已生起的诸法,以无常随观之义为观,以苦随观之义为观,以无我随观之义为观。如是,先有止,后有观,因此称为“修习止为先行的观”。有四种修习:对已生起的诸法,以不逾越之义为修习,以诸根同味之义为修习,以策进相应精进之义为修习,以习行之义为修习。巴利 注疏 1
Abyāpādavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi…pe… ālokasaññāvasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi…pe… paṭinissaggānupassī assāsavasena paṭinissaggānupassī passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Tattha jāte dhamme aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, anattato anupassanaṭṭhena vipassanā. Iti paṭhamaṃ samatho, pacchā vipassanā. Tena vuccati – ‘‘samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā, āsevanaṭṭhena bhāvanā.
道如何生起?以见之义,正见作为道而生起;以导向之义,正思惟作为道而生起……以不散乱之义,正定作为道而生起。道便是如此生起。巴利
Maggo sañjāyatī ti kathaṃ maggo sañjāyati? Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi maggo sañjāyati, abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo maggo sañjāyati…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi maggo sañjāyati. Evaṃ maggo sañjāyati.
如何习行?注意者习行……证悟应证悟者习行,如此即是习行。如何修习?注意者修习,了知者修习……证悟应证悟者修习,如此即是修习。如何多修习?注意者多修习,了知者多修习……证悟应证悟者多修习,如此即是多修习。巴利
So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti āsevatī ti kathaṃ āsevati? Āvajjanto āsevati…pe… sacchikātabbaṃ sacchikaronto āsevati, evaṃ āsevati. Bhāvetī ti kathaṃ bhāveti? Āvajjanto bhāveti, jānanto bhāveti…pe… sacchikātabbaṃ sacchikaronto bhāveti, evaṃ bhāveti. Bahulīkarotī ti kathaṃ bahulīkaroti? Āvajjanto bahulīkaroti, jānanto bahulīkaroti…pe… sacchikātabbaṃ sacchikaronto bahulīkaroti, evaṃ bahulīkaroti.
如何舍断诸结、根除随眠?依入流道,舍断有身见、疑、戒禁取此三结;见随眠与疑随眠此二随眠即被根除。依一来道,舍断粗的欲贪结与瞋恚结;粗欲贪随眠与瞋恚随眠即被根除。依不来道,舍断细的欲贪结与瞋恚结;细欲贪随眠与瞋恚随眠即被根除。依阿拉汉道,舍断色贪、无色贪、慢、掉举、无明此五结;慢随眠、有贪随眠、无明随眠此三随眠即被根除。如是,结得以舍断,随眠得以根除。如此修习以止为先行的观。巴利
Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhontī ti kathaṃ saññojanā pahīyanti, anusayā byantīhonti? Sotāpattimaggena sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso – imāni tīṇi saññojanāni pahīyanti; diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo – ime dve anusayā byantīhonti. Sakadāgāmimaggena oḷārikaṃ kāmarāgasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ – imāni dve saññojanāni pahīyanti; oḷāriko kāmarāgānusayo paṭighānusayo – ime dve anusayā byantīhonti. Anāgāmimaggena anusahagataṃ kāmarāgasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ – imāni dve saññojanāni pahīyanti; anusahagato kāmarāgānusayo, paṭighānusayo – ime dve anusayā byantīhonti. Arahattamaggena rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā – imāni pañca saññojanāni pahīyanti; mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo – ime tayo anusayā byantīhonti. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti. Evaṃ samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāveti.
4 如何修习以观为先行的止?以无常随观之义为观,以苦随观之义为观,以无我随观之义为观。而对于已生起的诸法,以舍离为所缘、心一境性、无散乱,这便是定。如此,先是观,后是止。因此称为“修习以观为先行的止”。有四种修习:以习行为义的修习……道如何生起?……就是这样,道便生起。就是这样,结缚被舍断,随眠被根除。巴利 注疏 1
Kathaṃ vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāveti? Aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, anattato anupassanaṭṭhena vipassanā. Tattha jātānaṃ dhammānañca vosaggārammaṇatā cittassa ekaggatā avikkhepo. Samādhi iti paṭhamaṃ vipassanā, pacchā samatho. Tena vuccati – ‘‘vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – āsevanaṭṭhena bhāvanā…pe… maggo sañjāyatīti kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
以无常随观之义观色,是为毗婆舍那;以苦随观之义观色,是为毗婆舍那;以无我随观之义观色,是为毗婆舍那。其中,对于已生起的诸法,以舍离为所缘,心一境性、无散乱,这是定。如此,先是毗婆舍那,后是奢摩他。因此说——“修习以毗婆舍那为先行的奢摩他”。……这四种修习——以习行为义的修习……道如何生起?……道如是生起。这样,诸结缚被断除,随眠被消灭。巴利
Rūpaṃ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, rūpaṃ dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, rūpaṃ anattato anupassanaṭṭhena vipassanā. Tattha jātānaṃ dhammānañca vosaggārammaṇatā cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Iti paṭhamaṃ vipassanā, pacchā samatho. Tena vuccati – ‘‘vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – āsevanaṭṭhena bhāvanā…pe… maggo sañjāyatīti kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
对受……想……行……识……眼……乃至老死,以无常随观之义而观照,这是观;对老死以苦随观之义……以无我随观之义而观照,这是观。其中,对于已生起的诸法,以舍离为所缘,心一境性、无散乱,这是定。如此,先是观,后是止。因此说——“修习以观为先行的止”。……这四种修习——以习行为义的修习……道如何生起?……道这样生起。这样,诸结缚被断除,随眠被消灭。就这样,修习以观为先行的止。巴利
Vedanaṃ…pe… saññaṃ … saṅkhāre… viññāṇaṃ… cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, jarāmaraṇaṃ dukkhato…pe… anattato anupassanaṭṭhena vipassanā. Tattha jātānaṃ dhammānañca vosaggārammaṇatā cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Iti paṭhamaṃ vipassanā, pacchā samatho. Tena vuccati – ‘‘vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – āsevanaṭṭhena bhāvanā…pe… maggo sañjāyatīti kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti. Evaṃ vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāveti.
5 如何以十六种行相修习止观双运?即以所缘义、行境义、断除义、遍舍义、出起义、回转义、寂静义、殊胜义、解脱义、无漏义、度脱义、无相义、无愿义、空义、一味义、不超越义及双运义。巴利 注疏 1
Kathaṃ samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Soḷasahi ākārehi samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti. Ārammaṇaṭṭhena gocaraṭṭhena pahānaṭṭhena pariccāgaṭṭhena vuṭṭhānaṭṭhena vivaṭṭanaṭṭhena santaṭṭhena paṇītaṭṭhena vimuttaṭṭhena anāsavaṭṭhena taraṇaṭṭhena animittaṭṭhena appaṇihitaṭṭhena suññataṭṭhena ekarasaṭṭhena anativattanaṭṭhena yuganaddhaṭṭhena.
断除掉举时,心的一境性、不散乱,是以灭为所缘的定;断除无明时,以随观之义,是以灭为所缘的观。如此,依所缘义,止与观成为一味,双运并行,彼此不相逾越。因此说:“依所缘义修习止观双运”。……这四种修习——依修习义而修习……道如何生起?……道如是生起。这样,诸结缚断除,随眠消灭。就这样,依所缘义修习止观双运。巴利
Kathaṃ ārammaṇaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhārammaṇo, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhārammaṇā. Iti ārammaṇaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘ārammaṇaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – āsevanaṭṭhena bhāvanā…pe… maggo sañjāyatīti kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti. Evaṃ ārammaṇaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti.
舍断掉举时,心一境性、不散乱的定,以灭为行境;舍断无明时,以随观义而成为观,以灭为行境。如是,止与观以行境义成为一味,双运并行,互不超越。因此说:“以行境义修习止观双运。”巴利
Kathaṃ gocaraṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhagocarā. Iti gocaraṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti . Tena vuccati – ‘‘gocaraṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.
舍断与掉举俱生的烦恼及诸蕴时,心一境性、不散乱的定,以灭为行境;舍断与无明俱生的烦恼及诸蕴时,以随观义而成为观,以灭为行境。如是,止与观以舍断义成为一味,双运并行,互不超越。因此说:“以舍断义修习止观双运。”巴利
Kathaṃ pahānaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccasahagatakilese ca khandhe ca pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhagocaro, avijjāsahagatakilese ca khandhe ca pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhagocarā. Iti pahānaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘pahānaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.
当断除与掉举俱行的诸烦恼和诸蕴时,心的一境性、不散乱的定以灭为行境;当断除与无明俱行的诸烦恼和诸蕴时,随观而起的观以灭为行境。如此,以断除义,止与观成为一味,成为双运,彼此不相超越。因此说:“以断除义修习止观双运。”巴利
Kathaṃ pariccāgaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccasahagatakilese ca khandhe ca pariccajato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhagocaro, avijjāsahagatakilese ca khandhe ca pariccajato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhagocarā. Iti pariccāgaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘pariccāgaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.
当从与掉举俱行的烦恼和诸蕴中出起时,心的一境性、不散乱的定以寂灭为行境;当从与无明俱行的烦恼和诸蕴中出起时,随观而起的观以寂灭为行境。如此,以出起义,止与观成为一味,成为双运,彼此不相超越。因此说:“以出起义修习止观双运。”巴利
Kathaṃ vuṭṭhānaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccasahagatakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhagocaro, avijjāsahagatakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhahato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhagocarā. Iti vuṭṭhānaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘vuṭṭhānaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.
当从与掉举俱行的烦恼和诸蕴中回转时,心的一境性、不散乱的定以寂灭为行境;当从与无明俱行的烦恼和诸蕴中回转时,随观而起的观以寂灭为行境。如此,以回转义,止与观成为一味,成为双运,彼此不相超越。因此说:“以回转义修习止观双运。”巴利
Kathaṃ vivaṭṭanaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccasahagatakilesehi ca khandhehi ca vivaṭṭato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhagocaro, avijjāsahagatakilesehi ca khandhehi ca vivaṭṭato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhagocarā. Iti vivaṭṭanaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘vivaṭṭanaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.
当他舍断掉举时,心的一境性、不散乱之定便以寂灭为境;当他舍断无明时,以随观为义的观便以寂灭为境。如此,以寂静之义,止与观成为一味,彼此双运而不相逾越。因此说:“他以寂静之义修习双运的止与观。”巴利
Kathaṃ santaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi santo honti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā santā hoti nirodhagocarā. Iti santaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘santaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.
如何以殊胜之义修习双运的止与观?当舍断掉举时,心的一境性、不散乱之定成为殊胜,并以寂灭为境;当舍断无明时,以随观为义的观成为殊胜,并以寂灭为境。如是,以殊胜之义,止与观成为一味,彼此双运而不相逾越。因此说:“他以殊胜之义修习双运的止与观。”巴利
Kathaṃ paṇītaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi paṇīto hoti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā paṇītā hoti nirodhagocarā . Iti paṇītaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘paṇītaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.
“如何以解脱之义修习止观双运?”当他舍断掉举时,心的一境性、不散乱、定便从欲漏中解脱,以灭为行境;当他舍断无明时,以随观为义的观便从无明漏中解脱,以灭为行境。如是,由离贪而心解脱、离无明而慧解脱,从解脱之义,止与观成为一味,双运并行,彼此不相逾越。因此说:“他以解脱之义修习止观双运。”巴利
Kathaṃ vimuttaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi kāmāsavā vimutto hoti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā avijjāsavā vimuttā hoti nirodhagocarā. Iti rāgavirāgā cetovimutti avijjāvirāgā paññā vimuttaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘vimuttaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.
断除掉举时,心的一境性、不散乱,是因离欲漏而无漏、以灭为行境的定;断除无明时,以随观之义,是因离无明漏而无漏、以灭为行境的观。如此,依无漏义,止与观成为一味,双运并行,彼此不相逾越。因此说:“依无漏义修习止观双运”。巴利
Kathaṃ anāsavaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi kāmāsavena anāsavo hoti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā avijjāsavena anāsavā hoti nirodhagocarā. Iti anāsavaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘anāsavaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.
如何以超越义修习止观双运?当超越与掉举俱行的烦恼和蕴时,心的一境性、不散乱的定,即以灭为行境;当超越与无明俱行的烦恼和蕴时,以随观义的观,即以灭为行境。如此,依超越义,止与观成为一味,双运并行,彼此不相逾越。因此说:“依超越义修习止观双运”。巴利
Kathaṃ taraṇaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccasahagatakilese ca khandhe ca tarato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhagocaro, avijjāsahagatakilese ca khandhe ca tarato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhagocarā. Iti taraṇaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘taraṇaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.
如何以无相之义修习止观双运?当他舍断掉举时,心的一境性、不散乱、定便无相,以灭为行境;当他舍断无明时,以随观为义的观便无相,以灭为行境。如是,由无相之义,止与观成为一味,双运并行,彼此不相逾越。因此说:“他以无相之义修习止观双运。”巴利
Kathaṃ animittaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi sabbanimittehi animitto hoti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā sabbanimittehi animittā hoti nirodhagocarā. Iti animittaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘animittaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.
如何以无愿之义修习止观双运?当他舍断掉举时,心的一境性、不散乱、定便成为无愿,以灭为行境;当他舍断无明时,以随观为义的观便成为无愿,以灭为行境。如是,由无愿之义,止与观成为一味,双运并行,彼此不相逾越。因此说:“他以无愿之义修习止观双运。”巴利
Kathaṃ appaṇihitaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi sabbapaṇidhīhi appaṇihito hoti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā sabbapaṇidhīhi appaṇihitā hoti nirodhagocarā. Iti appaṇihitaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘appaṇihitaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.
如何以空义修习止观双运?当舍断掉举时,心的一境性、不散乱之定于一切执取而为空,并以寂灭为境;当舍断无明时,以随观为义的观于一切执取而为空,并以寂灭为境。如是,以空之义,止与观成为一味,彼此双运而不相逾越。因此说:“以空义修习止观双运。”这便是以空义修习止观双运——以四种修习……以习行义而修习……(中略)……道如何生起?……(中略)……道如是生起。结使如是断除,随眠如是根绝。如此,以空义修习止观双运。他以这十六种方式修习止观双运。如此,便是止观双运的修习。巴利
Kathaṃ suññataṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi sabbābhinivesehi suñño hoti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā sabbābhinivesehi suññā hoti nirodhagocarā. Iti suññataṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘suññataṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – āsevanaṭṭhena bhāvanā…pe… maggo sañjāyatīti kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti. Evaṃ suññataṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti. Imehi soḷasahi ākārehi samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti, evaṃ samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti.
2. 法掉举品分别巴利
2. Dhammuddhaccavāraniddeso
6 云何心被法掉举所挟持?当作意无常时,光明生起;他转念“此光明是法”,因而生起散乱与掉举。当他的心被此掉举扰乱时,便不能如实了知无常的现起、苦的现起、无我的现起。因此说:“当心被法掉举所扰乱时,那时,心便只向内安立、沉潜、专一而得定。其道生起。”道如何生起?……(中略)……道如是生起。如是,结被断除,随眠得根绝。巴利 注疏 1
Kathaṃ dhammuddhaccaviggahitaṃ mānasaṃ hoti? Aniccato manasikaroto obhāso uppajjati, obhāso dhammoti obhāsaṃ āvajjati, tato vikkhepo uddhaccaṃ. Tena uddhaccena viggahitamānaso aniccato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, dukkhato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, anattato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Tena vuccati – ‘‘dhammuddhaccaviggahitamānaso hoti so samayo, yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati . Tassa maggo sañjāyatī’’ti kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati, evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
当对无常作意时,智生起,喜生起,轻安生起,乐生起,胜解生起,策励生起,念现前生起,舍生起,喜好生起。他将心转向那喜好,同时作意:“喜好也是法。”由此生出散乱与掉举。心被那掉举所挟持,便不能如实了知无常之现起,不能如实了知苦之现起,不能如实了知无我之现起。因此说:“当心被法掉举所挟持时,那时,此心才于内住立、沉潜、专一、得定。其道生起。”道如何生起?……此道如是生起。如此,结被断除,随眠被根除。巴利
Aniccato manasikaroto ñāṇaṃ uppajjati, pīti uppajjati, passaddhi uppajjati, sukhaṃ uppajjati, adhimokkho uppajjati, paggaho uppajjati, upaṭṭhānaṃ uppajjati, upekkhā uppajjati, nikanti uppajjati, ‘nikanti dhammo’ti nikantiṃ āvajjati. Tato vikkhepo uddhaccaṃ. Tena uddhaccena viggahitamānaso aniccato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, dukkhato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, anattato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Tena vuccati – ‘‘dhammuddhaccaviggahitamānaso hoti so samayo, yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Tassa maggo sañjāyatī’’ti. Kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati, evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.
对苦作意时……对无我作意时,光明生起……智生起,喜生起,轻安生起,乐生起,胜解生起,策励生起,念现前生起,舍生起,喜好生起。他将心转向那喜好,同时作意:“喜好也是法。”由此生出散乱与掉举。心被那掉举所挟持,便不能如实了知无我之现起,不能如实了知无常之现起,不能如实了知苦之现起。因此说:“当心被法掉举所挟持时……如此,结被断除,随眠被根除。”巴利
Dukkhato manasikaroto…pe… anattato manasikaroto obhāso uppajjati…pe… ñāṇaṃ uppajjati, pīti uppajjati, passaddhi uppajjati, sukhaṃ uppajjati, adhimokkho uppajjati, paggaho uppajjati, upaṭṭhānaṃ uppajjati, upekkhā uppajjati, nikanti uppajjati, ‘nikanti dhammo’ti nikantiṃ āvajjati. Tato vikkhepo uddhaccaṃ. Tena uddhaccena viggahitamānaso anattato upaṭṭhānaṃ, aniccato upaṭṭhānaṃ, dukkhato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti . Tena vuccati – ‘‘dhammuddhaccaviggahitamānaso…pe… evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti’’.
对色作意为无常时……对色作意为苦时……对色作意为无我时……对受……对想……对行……对识……对眼……乃至对老死作意为无常时……对老死作意为苦时,对老死作意为无我时,光明生起……智生起,喜生起,轻安生起,乐生起,胜解生起,策励生起,念现前生起,舍生起,喜好生起。他将心转向那喜好,同时作意:“喜好也是法。”由此生出散乱与掉举。心被那掉举所挟持,便不能如实了知老死无我之现起,不能如实了知老死无常之现起,不能如实了知老死苦之现起。因此说:“当心被法掉举所挟持时,那时,此心才于内住立、沉潜、专一、得定,其道生起。”道如何生起?……此道如是生起。如此,结被断除,随眠被根除。这就是心被法掉举所挟持。巴利
Rūpaṃ aniccato manasikaroto…pe… rūpaṃ dukkhato manasikaroto… rūpaṃ anattato manasikaroto… vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ… cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ aniccato manasikaroto…pe… jarāmaraṇaṃ dukkhato manasikaroto, jarāmaraṇaṃ anattato manasikaroto obhāso uppajjati…pe… ñāṇaṃ uppajjati, pīti uppajjati, passaddhi uppajjati, sukhaṃ uppajjati, adhimokkho uppajjati, paggaho uppajjati, upaṭṭhānaṃ uppajjati, upekkhā uppajjati, nikanti uppajjati, ‘nikanti dhammo’ti nikantiṃ āvajjati. Tato vikkhepo uddhaccaṃ. Tena uddhaccena viggahitamānaso. Jarāmaraṇaṃ anattato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Jarāmaraṇaṃ aniccato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, jarāmaraṇaṃ dukkhato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Tena vuccati – ‘‘dhammuddhaccaviggahitamānaso hoti. So samayo, yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Tassa maggo sañjāyatī’’ti. Kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti. Evaṃ dhammuddhaccaviggahitaṃ mānasaṃ hoti.
7 于光明相与智,于喜,心则动摇;
在轻安与乐中,心也因此而震动。
于胜解、策励与现起念,心则摇动;
既因转向舍,也因对舍的喜著。
若有人于此十种处,智慧纯熟;
他便善巧于法掉举,而不陷于迷惑。
若心散乱且染污,心的修习便会退堕。
若心散乱而不染污,修习亦会衰退。
若心散乱而不染污,修习便不衰退。
心不散乱,亦无染污,所修之心不退失。巴利 注疏 1
Obhāse ceva ñāṇe ca, pītiyā ca vikampati; Passaddhiyā sukhe ceva, yehi cittaṃ pavedhati. Adhimokkhe ca paggāhe, upaṭṭhāne ca kampati; Upekkhāvajjanāya ceva, upekkhāya ca nikantiyā. Imāni dasa ṭhānāni, paññā yassa pariccitā; Dhammuddhaccakusalo hoti, na ca sammoha gacchati. Vikkhipati ceva kilissati ca, cavati cittabhāvanā; Vikkhipati na kilissati, bhāvanā parihāyati. Vikkhipati na kilissati, bhāvanā na parihāyati; Na ca vikkhipate cittaṃ na kilissati, na cavati cittabhāvanā.
凭借这四种方式,他于心的收摄、散乱与调伏,以十种形态清楚地了知。巴利
Imehi catūhi ṭhānehi cittassa saṅkhepavikkhepaviggahitaṃ dasa ṭhāne sampajānātīti.
8 前因缘。“诸比丘,有此四事,真实、不虚妄、不变异。何等为四?‘此是苦’,诸比丘,此为真实、不虚妄、不变异;‘此是苦之集’,此为真实、不虚妄、不变异;‘此是苦之灭’,此为真实、不虚妄、不变异;‘此是导向苦灭之道’,此为真实、不虚妄、不变异。”诸比丘,此四事正是真实、不虚妄、不变异。”巴利 注疏 1
Purimanidānaṃ . ‘‘Cattārimāni , bhikkhave , tathāni avitathāni anaññathāni. Katamāni cattāri? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave, tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ ; ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāni avitathāni anaññathāni’’.
1. 第一经分别巴利
1. Paṭhamasuttantaniddeso
苦如何以真实义而为谛?苦有四种苦义,是真实、不虚妄、不变异的。苦的逼迫义、有为义、热恼义、变异义——这四种苦的苦义,是真实、不虚妄、不变异的。如是,苦以真实义而为谛。巴利
Kathaṃ dukkhaṃ tathaṭṭhena saccaṃ? Cattāro dukkhassa dukkhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Dukkhassa pīḷanaṭṭho, saṅkhataṭṭho, santāpaṭṭho, vipariṇāmaṭṭho – ime cattāro dukkhassa dukkhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Evaṃ dukkhaṃ tathaṭṭhena saccaṃ.
集如何以真实义而为谛?集有四种集义,是真实、不虚妄、不变异的。集的累积义、因缘义、结缚义、障碍义——这四种集的集义,是真实、不虚妄、不变异的。如是,集以真实义而为谛。巴利
Kathaṃ samudayo tathaṭṭhena saccaṃ? Cattāro samudayassa samudayaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Samudayassa āyūhanaṭṭho, nidānaṭṭho, saṃyogaṭṭho palibodhaṭṭho – ime cattāro samudayassa samudayaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Evaṃ samudayo tathaṭṭhena saccaṃ.
灭如何以真实义而为谛?灭有四种灭义,是真实、不虚妄、不变异的。灭的出离义、远离义、无为义、不死义——这四种灭的灭义,是真实、不虚妄、不变异的。如是,灭以真实义而为谛。巴利
Kathaṃ nirodho tathaṭṭhena saccaṃ? Cattāro nirodhassa nirodhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Nirodhassa nissaraṇaṭṭho, vivekaṭṭho, asaṅkhataṭṭho, amataṭṭho – ime cattāro nirodhassa nirodhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Evaṃ nirodho tathaṭṭhena saccaṃ.
道如何以真实义而成为谛呢?道的四种道义是真实的、不虚妄的、不异的。道的出离义、因义、见义、增上义——这四种道的道义是真实的、不虚妄的、不异的。如是,道以真实义成为谛。巴利
Kathaṃ maggo tathaṭṭhena saccaṃ? Cattāro maggassa maggaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Maggassa niyyānaṭṭho, hetuṭṭho, dassanaṭṭho, ādhipateyyaṭṭho – ime cattāro maggassa maggaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Evaṃ maggo tathaṭṭhena saccaṃ.
9 以几种方式,四圣谛是同一通达?以四种方式,四圣谛是同一通达:真实义、无我义、谛义、通达义。由此四种方式,四圣谛被摄归为一。凡摄归为一者,即是同一性;同一性依同一智而得通达,因此四圣谛是同一通达。巴利 注疏 1
Katihākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Catūhākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Tathaṭṭhena, anattaṭṭhena, saccaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena – imehi catūhākārehi cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
如何依真实义,四圣谛是同一通达?以四种方式,依真实义,四圣谛是同一通达:苦的苦义即是真实义,集的集义即是真实义,灭的灭义即是真实义,道的道义即是真实义。由此四种方式,依真实义,四圣谛摄归为一。凡摄归为一者,即是一性;一性依同一智而得通达,因此四圣谛是同一通达。巴利
Kathaṃ tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Catūhākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa dukkhaṭṭho tathaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho tathaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho tathaṭṭho, maggassa maggaṭṭho tathaṭṭho – imehi catūhākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
如何以无我义,四圣谛是同一通达?以四种方式,依无我义,四圣谛是同一通达的:苦的苦义即是无我义,集的集义即是无我义,灭的灭义即是无我义,道的道义即是无我义——由此四种方式,依无我义,四圣谛被含摄为一。凡是含摄为一的,即是一性;一性以同一智而得通达,因此四圣谛是同一通达的。巴利
Kathaṃ anattaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Catūhākārehi anattaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa dukkhaṭṭho anattaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho anattaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho anattaṭṭho, maggassa maggaṭṭho anattaṭṭho – imehi catūhākārehi anattaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
如何以谛义,四圣谛是同一通达?以四种方式,依谛义,四圣谛是同一通达的:苦的苦义即是谛义,集的集义即是谛义,灭的灭义即是谛义,道的道义即是谛义——由此四种方式,依谛义,四圣谛被含摄为一。凡是含摄为一的,即是一性;一性以同一智而得通达,因此四圣谛是同一通达的。巴利
Kathaṃ saccaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Catūhākārehi saccaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa dukkhaṭṭho saccaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho saccaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho saccaṭṭho, maggassa maggaṭṭho saccaṭṭho – imehi catūhākārehi saccaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
就证悟的意义而言,四圣谛如何是同一证悟?以四种方式,从证悟的意义来说,四圣谛是同一证悟:苦的“苦义”是证悟的意义,集的“集义”是证悟的意义,灭的“灭义”是证悟的意义,道的“道义”是证悟的意义。以这四种方式,从证悟的意义来说,四圣谛被归摄为一。这被归摄为一的,就是同一。这同一种,由单一智所证悟——所以说四圣谛是同一证悟。巴利
Kathaṃ paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Catūhākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa dukkhaṭṭho paṭivedhaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho paṭivedhaṭṭho nirodhassa nirodhaṭṭho paṭivedhaṭṭho, maggassa maggaṭṭho paṭivedhaṭṭho – imehi catūhākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
10 以几种方式,四圣谛是同一证悟?凡是无常的,即是苦;凡是苦的,即是无常;凡是无常与苦的,即是无我。凡是无常、苦、无我的,即是真实;凡是无常、苦、无我、真实的,即是谛。凡是无常、苦、无我、真实、谛的,即被摄为一。这被摄为一者,即是同一。此同一被单一智所洞察——因此,四圣谛是同一证悟。巴利 注疏 1
Katihākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Yaṃ aniccaṃ taṃ dukkhaṃ, yaṃ dukkhaṃ taṃ aniccaṃ, yaṃ aniccañca dukkhañca taṃ anattā. Yaṃ aniccañca dukkhañca anattā ca taṃ tathaṃ. Yaṃ aniccaṃ ca dukkhañca anattā ca tathañca taṃ saccaṃ. Yaṃ aniccañca dukkhañca anattā ca tathañca saccañca taṃ ekasaṅgahitaṃ. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
由几种方式,四圣谛是同一通达?由九种方式,四圣谛是同一通达。即:真实义、无我义、谛义、证悟义、证知义、遍知义、断除义、修习义、证得义——由此九种方式,四圣谛归摄为一。此归摄为一者,即是同一。此同一为单一智所洞察——故说四圣谛是同一通达。巴利
Katihākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Navahākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Tathaṭṭhena, anattaṭṭhena, saccaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena, abhiññaṭṭhena, pariññaṭṭhena, pahānaṭṭhena, bhāvanaṭṭhena, sacchikiriyaṭṭhena – imehi navahākārehi cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
如何依真实义,四圣谛是同一证悟?以九种方式,依真实义,四圣谛是同一证悟。苦的苦义是真实义,集的集义是真实义,灭的灭义是真实义,道的道义是真实义,证知的证知义是真实义,遍知的遍知义是真实义,断除的断除义是真实义,修习的修习义是真实义,证得的证得义是真实义。以此九种方式,依真实义,四圣谛被摄为一。此被摄为一者,即是同一。此同一被单一智所洞察——因此,四圣谛是同一证悟。巴利
Kathaṃ tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Navahākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa dukkhaṭṭho tathaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho tathaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho tathaṭṭho, maggassa maggaṭṭho tathaṭṭho, abhiññāya abhiññaṭṭho tathaṭṭho, pariññāya pariññaṭṭho tathaṭṭho, pahānassa pahānaṭṭho tathaṭṭho, bhāvanāya bhāvanaṭṭho tathaṭṭho, sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭho tathaṭṭho – imehi navahākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
如何依无我义、谛义、证悟义,说四圣谛是同一证悟?以九种行相,依证悟义,四圣谛是同一证悟。苦的苦义即是证悟义,集的集义即是证悟义,灭的灭义即是证悟义,道的道义即是证悟义,证知的证知义即是证悟义,遍知的遍知义即是证悟义,断除的断除义即是证悟义,修习的修习义即是证悟义,证得的证得义即是证悟义。由此九种行相,依证悟义,四圣谛摄归为一。所摄归者即是同一性;此同一性由一智所通达,因此说四圣谛是同一证悟。巴利
Kathaṃ anattaṭṭhena… saccaṭṭhena… paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Navahākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa dukkhaṭṭho paṭivedhaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho paṭivedhaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho paṭivedhaṭṭho, maggassa maggaṭṭho paṭivedhaṭṭho, abhiññāya abhiññaṭṭho paṭivedhaṭṭho, pariññāya pariññaṭṭho paṭivedhaṭṭho, pahānassa pahānaṭṭho paṭivedhaṭṭho, bhāvanāya bhāvanaṭṭho paṭivedhaṭṭho, sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭho paṭivedhaṭṭho – imehi navahākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
11 由几种方式,四圣谛是同一通达?由十二种方式,四圣谛是同一通达。即:真实义、无我义、谛义、证悟义、证知义、遍知义、法义、真实义、已知义、证得义、触证义、现观义——由此十二种方式,四圣谛归摄为一。此归摄为一者,即是同一。此同一为单一智所洞察——故说四圣谛是同一通达。巴利 注疏 1
Katihākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Dvādasahi ākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Tathaṭṭhena, anattaṭṭhena, saccaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena, abhijānanaṭṭhena, parijānanaṭṭhena, dhammaṭṭhena, tathaṭṭhena, ñātaṭṭhena, sacchikiriyaṭṭhena, phassanaṭṭhena, abhisamayaṭṭhena – imehi dvādasahi ākārehi cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
四圣谛如何以真实义为同一通达?由十六种行相,四圣谛以真实义为同一通达。苦有逼迫义、有为义、热恼义、变易义,此为真实义;集有累积义、因源义、结缚义、障碍义,此为真实义;灭有出离义、远离义、无为义、不死义,此为真实义;道有出离义、因义、见义、增上义,此为真实义——由此十六种行相,四圣谛以真实义归摄为一。凡是归摄为一的,即是同一性。以同一智通达彼同一性,故说四圣谛是同一通达。巴利
Kathaṃ tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Soḷasahi ākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa pīḷanaṭṭho, saṅkhataṭṭho, santāpaṭṭho, vipariṇāmaṭṭho, tathaṭṭho; samudayassa āyūhanaṭṭho, nidānaṭṭho, saṃyogaṭṭho, palibodhaṭṭho tathaṭṭho; nirodhassa nissaraṇaṭṭho, vivekaṭṭho, asaṅkhataṭṭho, amataṭṭho tathaṭṭho; maggassa niyyānaṭṭho, hetuṭṭho, dassanaṭṭho, ādhipateyyaṭṭho tathaṭṭho – imehi soḷasahi ākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
四圣谛是如何以无我义……(中略)……以谛义、以通达义、以证知义、以遍知义、以法义、以真实义、以已知义、以作证义、以触达义、以现观义而成为一体证悟的呢?以十六种行相,四圣谛以现观义而为一证悟。苦的逼迫义、有为义、热恼义、变易义,此为现观义;集的累积义、因源义、结缚义、障碍义,此为现观义;灭的出离义、远离义、无为义、不死义,此为现观义;道的出离义、因义、见义、增上义,此为现观义——以此十六种行相,四圣谛以现观义而被归摄为一。凡是归摄为一的,即是同一性。以同一智通达那同一性,因此四圣谛是一体证悟的。巴利
Kathaṃ anattaṭṭhena…pe… saccaṭṭhena… paṭivedhaṭṭhena… abhijānanaṭṭhena… parijānanaṭṭhena… dhammaṭṭhena… tathaṭṭhena… ñātaṭṭhena… sacchikiriyaṭṭhena… phassanaṭṭhena… abhisamayaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Soḷasahi ākārehi abhisamayaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa pīḷanaṭṭho, saṅkhataṭṭho, santāpaṭṭho, vipariṇāmaṭṭho, abhisamayaṭṭho; samudayassa āyūhanaṭṭho, nidānaṭṭho, saṃyogaṭṭho, palibodhaṭṭho, abhisamayaṭṭho; nirodhassa nissaraṇaṭṭho , vivekaṭṭho, asaṅkhataṭṭho, amataṭṭho, abhisamayaṭṭho; maggassa niyyānaṭṭho, hetuṭṭho, dassanaṭṭho, ādhipateyyaṭṭho, abhisamayaṭṭho – imehi soḷasahi ākārehi abhisamayaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.
12 圣谛有几种相?圣谛有两种相:有为相与无为相。这便是圣谛的两种相。巴利 注疏 1
Saccānaṃ kati lakkhaṇāni? Saccānaṃ dve lakkhaṇāni. Saṅkhatalakkhaṇañca, asaṅkhatalakkhaṇañca – saccānaṃ imāni dve lakkhaṇāni.
圣谛有几种相?圣谛有六种相。对于有为圣谛,生起可见,灭去可见,住立时的变易可见;对于无为圣谛,无生起可见,无灭去可见,无住立时的变易可见。这便是圣谛的六种相。巴利
Saccānaṃ kati lakkhaṇāni? Saccānaṃ cha lakkhaṇāni. Saṅkhatānaṃ saccānaṃ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitānaṃ aññathattaṃ paññāyati asaṅkhatassa saccassa na uppādo paññāyati , na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati – saccānaṃ imāni cha lakkhaṇāni.
圣谛有几种相?圣谛有十二种相。苦圣谛中生起可了知,灭去可了知,住立的变异性可了知;集圣谛中生起可了知,灭去可了知,住立的变异性可了知;道圣谛中生起可了知,灭去可了知,住立的变异性可了知;灭圣谛则无生起可了知,无灭去可了知,无住立的变异性可了知。这便是圣谛的十二种相。巴利
Saccānaṃ kati lakkhaṇāni? Saccānaṃ dvādasa lakkhaṇāni. Dukkhasaccassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; samudayasaccassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; maggasaccassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; nirodhasaccassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati – saccānaṃ imāni dvādasa lakkhaṇāni.
于四圣谛中,哪些是善,哪些是不善,哪些是无记?集圣谛是不善,道圣谛是善,灭圣谛是无记。苦圣谛则可能是善、不善或无记。巴利
Catunnaṃ saccānaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā? Samudayasaccaṃ akusalaṃ, maggasaccaṃ kusalaṃ , nirodhasaccaṃ abyākataṃ. Dukkhasaccaṃ siyā kusalaṃ, siyā akusalaṃ, siyā abyākataṃ.
三个圣谛可为一个圣谛所涵盖,一个圣谛可为三个圣谛所涵盖吗?依所依内容及理路,这是可能的。如何可能呢?苦谛中凡是不善的部分,集谛是不善——如此,依不善义,两个圣谛为一个圣谛所涵盖,一个圣谛为两个圣谛所涵盖。苦谛中凡是善的部分,道谛是善——如此,依善义,两个圣谛为一个圣谛所涵盖,一个圣谛为两个圣谛所涵盖。苦谛中凡是无记的部分,灭谛是无记——如此,依无记义,两个圣谛为一个圣谛所涵盖,一个圣谛为两个圣谛所涵盖。因此,依所依内容及理路,三个圣谛可为一个圣谛所涵盖,一个圣谛可为三个圣谛所涵盖。巴利
Siyā tīṇi saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṃ tīhi saccehi saṅgahitaṃ? Vatthuvasena pariyāyena siyāti. Kathañca siyā? Yaṃ dukkhasaccaṃ akusalaṃ, samudayasaccaṃ akusalaṃ – evaṃ akusalaṭṭhena dve saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṃ dvīhi saccehi saṅgahitaṃ. Yaṃ dukkhasaccaṃ kusalaṃ, maggasaccaṃ kusalaṃ – evaṃ kusalaṭṭhena dve saccāni ekasaccena saṅgahitāni , ekasaccaṃ dvīhi saccehi saṅgahitaṃ. Yaṃ dukkhasaccaṃ abyākataṃ, nirodhasaccaṃ abyākataṃ – evaṃ abyākataṭṭhena dve saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṃ dvīhi saccehi saṅgahitaṃ. Evaṃ siyā tīṇi saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṃ tīhi saccehi saṅgahitaṃ vatthuvasena pariyāyenāti.
2. 第二经部巴利
2. Dutiyasuttantapāḷi
13 “诸比丘,当我尚未正觉,还是未完全觉悟的菩萨时,心中这样思惟:‘色有什么味?有什么患?什么是它的出离?受有什么味?有什么患?什么是它的出离?想有什么味?有什么患?什么是它的出离?行有什么味?有什么患?什么是它的出离?识有什么味?有什么患?什么是它的出离?’诸比丘,那时我心中如此思惟:‘凡是依缘于色而生起的乐与喜悦——这便是色的味。色是无常、苦、变易之法——这便是色的过患。对色的欲贪的调伏及舍断——这便是色的出离。凡是依缘于受⋯⋯依缘于想⋯⋯依缘于行⋯⋯依缘于识而生起的乐与喜悦——这便是识的味。识是无常、苦、变易之法——这便是识的过患。对识的欲贪的调伏及舍断——这便是识的出离。’巴利 注疏 1
‘‘Pubbe me, bhikkhave , sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘ko nu kho rūpassa assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ; ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ; ko saññāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ; ko saṅkhārānaṃ assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ; ko viññāṇassa assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’nti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘yaṃ kho rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ rūpassa assādo. Yaṃ rūpaṃ aniccaṃ, taṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ – ayaṃ rūpassa ādīnavo. Yo rūpasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ – idaṃ rūpassa nissaraṇaṃ. Yaṃ vedanaṃ paṭicca…pe… yaṃ saññaṃ paṭicca… yaṃ saṅkhāre paṭicca… yaṃ viññāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ viññāṇassa assādo. Yaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ taṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ – ayaṃ viññāṇassa ādīnavo. Yo viññāṇasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ – idaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ’’.
“诸比丘,只要我未能如实了知这五取蕴的味为味、患为患、出离为出离,那么,在有天、魔、梵天的世间,于包括沙门、婆罗门、天与人的众生中,我还不宣称‘已证悟无上正自觉’。然而,诸比丘,一旦我如实了知这五取蕴的味为味、患为患、出离为出离,我便在有天、魔、梵天的世间,于包括沙门、婆罗门、天与人的众生中,宣称‘已证悟无上正自觉’。并且,我生起如此智见:‘我的解脱不动摇,此为最后一生,如今不再有后有。’”巴利
‘‘Yāvakīvañcāhaṃ , bhikkhave, imesaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ evaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ evaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, ‘sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti . Ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’’ti.
3. 第二经分别巴利
3. Dutiyasuttantaniddeso
14 缘于色而生起的快乐与喜悦,这是色的味——以断的证悟而属集谛。色是无常的、苦的、变易法,这是色的患——以遍知的证悟而属苦谛。于色的欲贪调伏、欲贪舍断,这是色的出离——以作证的证悟而属灭谛。在这三处中,正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定——以修习的证悟而属道谛。巴利 注疏 1
Yaṃ rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ rūpassa assādoti – pahānappaṭivedho samudayasaccaṃ. Yaṃ rūpaṃ aniccaṃ taṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, ayaṃ rūpassa ādīnavoti – pariññāpaṭivedho dukkhasaccaṃ. Yo rūpasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ rūpassa nissaraṇanti – sacchikiriyāpaṭivedho nirodhasaccaṃ. Yā imesu tīsu ṭhānesu diṭṭhi saṅkappo vācā kammanto ājīvo vāyāmo sati samādhi – bhāvanāpaṭivedho maggasaccaṃ.
缘于受……缘于想……缘于行……缘于识而生起的快乐与喜悦,这是识的味——以断的证悟而属集谛。识是无常的、苦的、变易法,这是识的患——以遍知的证悟而属苦谛。于识的欲贪调伏、欲贪舍断,这是识的出离——以作证的证悟而属灭谛。在这三处中,正见、正思惟、正语、正业、正命、正精进、正念、正定——以修习的证悟而属道谛。巴利
Yaṃ vedanaṃ paṭicca…pe… yaṃ saññaṃ paṭicca… yaṃ saṅkhāre paṭicca… yaṃ viññāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ viññāṇassa assādoti – pahānappaṭivedho samudayasaccaṃ. Yaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ taṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, ayaṃ viññāṇassa ādīnavoti – pariññāpaṭivedho dukkhasaccaṃ. Yo viññāṇasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ viññāṇassa nissaraṇanti – sacchikiriyāpaṭivedho nirodhasaccaṃ. Yā imesu tīsu ṭhānesu diṭṭhi saṅkappo vācā kammanto ājīvo vāyāmo sati samādhi – bhāvanāpaṭivedho maggasaccaṃ.
15 “谛”依几种义为谛?依探求义、依把握义、依通达义。如何是依探求义之谛?即探求:“老死以何为因、以何为集、以何为类、以何为源”——这便是依探求义之谛。“老死以生为因、以生为集、以生为类、以生为源”——这便是依把握义之谛。他遍知老死、遍知老死集、遍知老死灭、遍知导向老死灭的行道——这便是依通达义之谛。巴利 注疏 1
15 . Sacca nti katihākārehi saccaṃ? Esanaṭṭhena , pariggahaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena. Kathaṃ esanaṭṭhena saccaṃ? Jarāmaraṇaṃ kiṃnidānaṃ, kiṃsamudayaṃ, kiṃjātikaṃ, kiṃpabhavanti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Jarāmaraṇaṃ jātinidānaṃ, jātisamudayaṃ, jātijātikaṃ, jātippabhavanti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Jarāmaraṇañca pajānāti, jarāmaraṇasamudayañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.
如何是依探求义之谛?即探求:“生以何为因、以何为集、以何为类、以何为源”——这便是依探求义之谛。“生以有为因、以有为集、以有为类、以有为源”——这便是依把握义之谛。他遍知生、遍知生集、遍知生灭、遍知导向生灭的行道——这便是依通达义之谛。巴利
Jāti kiṃnidānā, kiṃsamudayā, kiṃjātikā, kiṃpabhavāti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Jāti bhavanidānā, bhavasamudayā, bhavajātikā, bhavappabhavāti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Jātiñca pajānāti, jātisamudayañca pajānāti, jātinirodhañca pajānāti, jātinirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.
如何是依探求义之谛?即探求:“有以何为因、以何为集、以何为类、以何为源”——这便是依探求义之谛。“有以取为因、以取为集、以取为类、以取为源”——这便是依把握义之谛。他遍知有、遍知有集、遍知有灭、遍知导向有灭的行道——这便是依通达义之谛。巴利
Bhavo kiṃnidāno, kiṃsamudayo, kiṃjātiko, kiṃpabhavoti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ . Bhavo upādānanidāno, upādānasamudayo, upādānajātiko, upādānappabhavoti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Bhavaṃ ca pajānāti, bhavasamudayañca pajānāti, bhavanirodhañca pajānāti, bhavanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.
何为取的因?何为取的集?何为取的类?何为取的源?——以此探求之义,是为圣谛。取以爱为因,以爱为集,以爱为类,以爱为源——以此把握之义,是为圣谛。他了知取,了知取的集,了知取的灭,了知通向取灭之道——以此通达之义,是为圣谛。巴利
Upādānaṃ kiṃnidānaṃ, kiṃsamudayaṃ, kiṃjātikaṃ, kiṃpabhavanti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Upādānaṃ taṇhānidānaṃ, taṇhāsamudayaṃ, taṇhājātikaṃ, taṇhāpabhavanti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Upādānañca pajānāti, upādānasamudayañca pajānāti, upādānanirodhañca pajānāti upādānanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.
何为爱的因?何为爱的集?何为爱的类?何为爱的源?——以此探求之义,是为圣谛。爱以受为因,以受为集,以受为类,以受为源——以此把握之义,是为圣谛。他了知爱,了知爱的集,了知爱的灭,了知通向爱灭之道——以此通达之义,是为圣谛。巴利
Taṇhā kiṃnidānā, kiṃsamudayā, kiṃjātikā, kiṃpabhavāti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Taṇhā vedanānidānā, vedanāsamudayā, vedanājātikā, vedanāpabhavāti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Taṇhañca pajānāti, taṇhāsamudayañca pajānāti, taṇhānirodhañca pajānāti, taṇhānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.
何为受的因?何为受的集?何为受的类?何为受的源?——以此探求之义,是为圣谛。受以触为因,以触为集,以触为类,以触为源——以此把握之义,是为圣谛。他了知受,了知受的集,了知受的灭,了知通向受灭之道——以此通达之义,是为圣谛。巴利
Vedanā kiṃnidānā, kiṃsamudayā, kiṃjātikā, kiṃpabhavāti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Vedanā phassanidānā, phassasamudayā, phassajātikā, phassappabhavāti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Vedanañca pajānāti, vedanāsamudayañca pajānāti, vedanānirodhañca pajānāti, vedanānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.
触以何为因、以何为集、以何为类、以何为源——依此探求之义,这是谛。触以六处为因、以六处为集、以六处为类、以六处为源——依此把握之义,这是谛。他彻知触、彻知触的集、彻知触的灭、彻知导向触灭的行道——依此通达之义,这是谛。巴利
Phasso kiṃnidāno, kiṃsamudayo, kiṃjātiko, kiṃpabhavoti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Phasso saḷāyatananidāno, saḷāyatanasamudayo, saḷāyatanajātiko, saḷāyatanappabhavoti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Phassañca pajānāti, phassasamudayañca pajānāti, phassanirodhañca pajānāti, phassanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.
六处以何为因、以何为集、以何为类、以何为源——依此探求之义,这是谛。六处以名色为因、以名色为集、以名色为类、以名色为源——依此把握之义,这是谛。他彻知六处、彻知六处的集、彻知六处的灭、彻知导向六处灭的行道——依此通达之义,这是谛。巴利
Saḷāyatanaṃ kiṃnidānaṃ, kiṃsamudayaṃ, kiṃjātikaṃ, kiṃpabhavanti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Saḷāyatanaṃ nāmarūpanidānaṃ, nāmarūpasamudayaṃ, nāmarūpajātikaṃ, nāmarūpappabhavanti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Saḷāyatanañca pajānāti, saḷāyatanasamudayañca pajānāti, saḷāyatananirodhañca pajānāti, saḷāyatananirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.
名色以何为因、以何为集、以何为类、以何为源——依此探求之义,这是谛。名色以识为因、以识为集、以识为类、以识为源——依此把握之义,这是谛。他彻知名色、彻知名色的集、彻知名色的灭、彻知导向名色灭的行道——依此通达之义,这是谛。巴利
Nāmarūpaṃ kiṃnidānaṃ, kiṃsamudayaṃ, kiṃjātikaṃ, kiṃpabhavanti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Nāmarūpaṃ viññāṇanidānaṃ, viññāṇasamudayaṃ, viññāṇajātikaṃ, viññāṇappabhavanti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Nāmarūpañca pajānāti, nāmarūpasamudayañca pajānāti, nāmarūpanirodhañca pajānāti, nāmarūpanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.
识以什么为源头?以什么为集起?以什么为生?以什么而发生?——以探寻之义,这是谛。识以行为源头,以行为集起,以行为生,以行为发生——以把握之义,这是谛。他彻知识,彻知识的集起,彻知识的灭尽,彻知通向识灭的行道——以通达之义,这是谛。巴利
Viññāṇaṃ kiṃnidānaṃ, kiṃsamudayaṃ, kiṃjātikaṃ, kiṃpabhavanti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Viññāṇaṃ saṅkhāranidānaṃ, saṅkhārasamudayaṃ, saṅkhārajātikaṃ , saṅkhārappabhavanti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Viññāṇañca pajānāti, viññāṇasamudayañca pajānāti, viññāṇanirodhañca pajānāti, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.
行以什么为源头?以什么为集起?以什么为生?以什么而发生?——以探寻之义,这是谛。行以无明为源头,以无明为集起,以无明为生,以无明为发生——以把握之义,这是谛。他彻知行,彻知行的集起,彻知行的灭尽,彻知通向行灭的行道——以通达之义,这是谛。巴利
Saṅkhārā kiṃnidānā, kiṃsamudayā, kiṃjātikā, kiṃpabhavāti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Saṅkhārā avijjānidānā, avijjāsamudayā, avijjājātikā, avijjāpabhavāti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Saṅkhāre ca pajānāti, saṅkhārasamudayañca pajānāti, saṅkhāranirodhañca pajānāti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.
16 老死是苦谛,生是集谛,从这两者出离是灭谛,证知灭的智慧是道谛。生是苦谛,有是集谛,从这两者出离是灭谛,证知灭的智慧是道谛。有是苦谛,取是集谛,从这两者出离是灭谛,证知灭的智慧是道谛。取是苦谛,爱是集谛,从这两者出离是灭谛,证知灭的智慧是道谛。爱是苦谛,受是集谛,从这两者出离是灭谛,证知灭的智慧是道谛。受是苦谛,触是集谛,从这两者出离是灭谛,证知灭的智慧是道谛。触是苦谛,六处是集谛,从这两者出离是灭谛,证知灭的智慧是道谛。六处是苦谛,名色是集谛,从这两者出离是灭谛,证知灭的智慧是道谛。名色是苦谛,识是集谛,从这两者出离是灭谛,证知灭的智慧是道谛。识是苦谛,行是集谛,从这两者出离是灭谛,证知灭的智慧是道谛。行是苦谛,无明是集谛,从这两者出离是灭谛,证知灭的智慧是道谛。巴利 注疏 1
Jarāmaraṇaṃ dukkhasaccaṃ, jāti samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Jāti dukkhasaccaṃ, bhavo samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Bhavo dukkhasaccaṃ, upādānaṃ samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Upādānaṃ dukkhasaccaṃ, taṇhā samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Taṇhā dukkhasaccaṃ, vedanā samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Vedanā dukkhasaccaṃ, phasso samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Phasso dukkhasaccaṃ, saḷāyatanaṃ samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Saḷāyatanaṃ dukkhasaccaṃ, nāmarūpaṃ samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Nāmarūpaṃ dukkhasaccaṃ, viññāṇaṃ samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Viññāṇaṃ dukkhasaccaṃ, saṅkhārā samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Saṅkhārā dukkhasaccaṃ, avijjā samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ.
老死可作为苦谛,也可作为集谛;对这两者的出离即是灭谛,而证知灭的智慧即是道谛。生可作为苦谛,也可作为集谛……有可作为苦谛,也可作为集谛;对这两者的出离即是灭谛,而证知灭的智慧即是道谛。巴利
Jarāmaraṇaṃ siyā dukkhasaccaṃ, siyā samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Jāti siyā dukkhasaccaṃ , siyā samudayasaccaṃ…pe… bhavo siyā dukkhasaccaṃ, siyā samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccanti.
3. 觉支论巴利
3. Bojjhaṅgakathā
17 这是以舍卫城为缘起的。“诸比丘,有七觉支。哪七种呢?念觉支、择法觉支、精进觉支、喜觉支、轻安觉支、定觉支、舍觉支。诸比丘,这便是七觉支。”巴利 注疏 1
Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Sattime , bhikkhave , bojjhaṅgā. Katame satta? Satisambojjhaṅgo , dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā’’.
以何种含义称为觉支?导向觉悟故,是为觉支;能觉知故,是为觉支;能随觉知故,是为觉支;能对觉知故,是为觉支;能等觉知故,是为觉支。巴利
Bojjhaṅgā ti kenaṭṭhena bojjhaṅgā? Bodhāya saṃvattantīti – bojjhaṅgā. Bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anubujjhantīti – bojjhaṅgā. Paṭibujjhantīti – bojjhaṅgā. Sambujjhantīti – bojjhaṅgā.
以觉知义故,为觉支;以随觉知义故,为觉支;以对觉知义故,为觉支;以等觉知义故,为觉支。巴利
Bujjhanaṭṭhena bojjhaṅgā, anubujjhanaṭṭhena bojjhaṅgā, paṭibujjhanaṭṭhena bojjhaṅgā, sambujjhanaṭṭhena bojjhaṅgā.
能令觉知,故称觉支;能令随觉知,故称觉支;能令对觉知,故称觉支;能令等觉知,故称觉支。巴利
Bodhentīti – bojjhaṅgā. Anubodhentīti – bojjhaṅgā. Paṭibodhentīti – bojjhaṅgā. Sambodhentīti – bojjhaṅgā.
以觉知之义而称为觉支,以随觉知之义而称为觉支,以对觉知之义而称为觉支,以等觉知之义而称为觉支。巴利
Bodhanaṭṭhena bojjhaṅgā, anubodhanaṭṭhena bojjhaṅgā, paṭibodhanaṭṭhena bojjhaṅgā, sambodhanaṭṭhena bojjhaṅgā.
依觉悟品类的含义,称为觉支;依随觉悟品类的含义,称为觉支;依对觉悟品类的含义,称为觉支;依正等觉品类的含义,称为觉支。巴利
Bodhipakkhiyaṭṭhena bojjhaṅgā, anubodhipakkhiyaṭṭhena bojjhaṅgā, paṭibodhipakkhiyaṭṭhena bojjhaṅgā, sambodhipakkhiyaṭṭhena bojjhaṅgā.
从获得智慧的意义而言,是觉支;从证得智慧的意义而言,是觉支;从令智慧生起的意义而言,是觉支;从令智慧殊胜安立的意义而言,是觉支;从令智慧达成的意义而言,是觉支;从令智慧圆满成就的意义而言,是觉支。巴利
Buddhilabhanaṭṭhena bojjhaṅgā, buddhipaṭilabhanaṭṭhena bojjhaṅgā, buddhiropanaṭṭhena bojjhaṅgā, buddhiabhiropanaṭṭhena bojjhaṅgā, buddhipāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, buddhisampāpanaṭṭhena bojjhaṅgā.
根本、根等十法巴利
Mūlamūlakādidasakaṃ
18 从根本的意义而言,是觉支;从行持根本的意义而言,是觉支;从把握根本的意义而言,是觉支;从随护根本的意义而言,是觉支;从圆满根本的意义而言,是觉支;从令根本成熟的意义而言,是觉支;从根本无碍解的意义而言,是觉支;从趣入根本无碍解的意义而言,是觉支;从于根本无碍解得自在的意义而言,是觉支;对那些已证得根本无碍解自在者而言,它们也是觉支。巴利 注疏 1
Mūlaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā , mūlaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.
以因的含义而言,这是觉支;以修习因的含义而言,这是觉支;以把握因的含义而言,这是觉支;以随护因的含义而言,这是觉支;以圆满因的含义而言,这是觉支;以成熟因的含义而言,这是觉支;以因无碍解的含义而言,这是觉支;以证达因无碍解的含义而言,这是觉支;以于因无碍解得自在的含义而言,这是觉支;已得因无碍解自在者,亦以此为觉支。巴利
Hetuṭṭhena bojjhaṅgā, hetucariyaṭṭhena bojjhaṅgā, hetupariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, hetuparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, hetuparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, hetuparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, hetupaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, hetupaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, hetupaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, hetupaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.
以缘的含义而言,这是觉支;以修习缘的含义而言,这是觉支;以把握缘的含义而言,这是觉支;以随护缘的含义而言,这是觉支;以圆满缘的含义而言,这是觉支;以成熟缘的含义而言,这是觉支;以缘无碍解的含义而言,这是觉支;以证达缘无碍解的含义而言,这是觉支;以于缘无碍解得自在的含义而言,这是觉支;已得缘无碍解自在者,亦以此为觉支。巴利
Paccayaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, paccayaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.
以清净的含义而言,这是觉支;以修习清净的含义而言,这是觉支;以把握清净的含义而言,这是觉支;以随护清净的含义而言,这是觉支;以圆满清净的含义而言,这是觉支;以成熟清净的含义而言,这是觉支;以清净无碍解的含义而言,这是觉支;以证达清净无碍解的含义而言,这是觉支;以于清净无碍解得自在的含义而言,这是觉支;已得清净无碍解自在者,亦以此为觉支。巴利
Visuddhaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhicariyaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhipariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhiparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhiparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhiparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhipaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhipaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhipaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhipaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.
以无过失为义,它们是觉支;以行持无过失为义,它们是觉支;以摄持无过失为义,它们是觉支;以无过失为眷属为义,它们是觉支;以圆满无过失为义,它们是觉支;以成熟无过失为义,它们是觉支;以无碍解无过失为义,它们是觉支;以通达无过失无碍解为义,它们是觉支;以于无过失无碍解得自在为义,它们是觉支;于已证得无过失无碍解自在者,它们亦是觉支。巴利
Anavajjaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.
从出离的意义上,它们是觉支;从行持出离的意义上,它们是觉支;从摄持出离的意义上,它们是觉支;从以出离为眷属的意义上,它们是觉支;从圆满出离的意义上,它们是觉支;从成熟出离的意义上,它们是觉支;从无碍解出离的意义上,它们是觉支;从通达出离无碍解的意义上,它们是觉支;从于出离无碍解得自在的意义上,它们是觉支;对于已证得出离无碍解自在者,它们也是觉支。巴利
Nekkhammaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.
从解脱的意义来说,它们是觉支;从行持解脱的意义来说,它们是觉支;从摄持解脱的意义来说,它们是觉支;从以解脱为眷属的意义来说,它们是觉支;从圆满解脱的意义来说,它们是觉支;从成熟解脱的意义来说,它们是觉支;从无碍解解脱的意义来说,它们是觉支;从通达解脱的无碍解的意义来说,它们是觉支;从于解脱的无碍解达到自在的意义来说,它们是觉支;对于那些已经证得解脱的无碍解自在的人,它们也是觉支。巴利
Vimuttaṭṭhena bojjhaṅgā, vimutticariyaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttipariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttiparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttiparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttiparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttipaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttipaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttipaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttipaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.
从无漏义而言,此即觉支;从行持无漏义而言,此即觉支;从摄持无漏义而言,此即觉支;从无漏为眷属义而言,此即觉支;从圆满无漏义而言,此即觉支;从成熟无漏义而言,此即觉支;从无漏之无碍解义而言,此即觉支;从通达无漏无碍解义而言,此即觉支;从于无漏无碍解得自在义而言,此即觉支;对于已证得无漏无碍解自在者,此亦为觉支。巴利
Anāsavaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā , anāsavapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.
以远离义而言,它们是觉支;以行持远离义而言,它们是觉支;以摄持远离义而言,它们是觉支;以远离为眷属义而言,它们是觉支;以圆满远离义而言,它们是觉支;以成熟远离义而言,它们是觉支;以远离无碍解义而言,它们是觉支;以通达远离无碍解义而言,它们是觉支;以于远离无碍解得自在义而言,它们是觉支;对于已证得远离无碍解自在者,它们亦是觉支。巴利
Vivekaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, vivekaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.
就舍离的意义而言,它们是觉支;就舍离行持的意义而言,它们是觉支;就摄持舍离的意义而言,它们是觉支;就以舍离为眷属的意义而言,它们是觉支;就圆满舍离的意义而言,它们是觉支;就成熟舍离的意义而言,它们是觉支;就舍离无碍解的意义而言,它们是觉支;就通达舍离无碍解的意义而言,它们是觉支;就于舍离无碍解得自在的意义而言,它们是觉支;对于那些已证得舍离无碍解自在的人,它们同样是觉支。巴利
Vosaggaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.
19 在根本的意义上觉知,因此称为觉支。在因的意义上觉知,因此称为觉支。在缘的意义上觉知,因此称为觉支。在清净的意义上觉知,因此称为觉支。在无过失的意义上觉知,因此称为觉支。在出离的意义上觉知,因此称为觉支。在解脱的意义上觉知,因此称为觉支。在无漏的意义上觉知,因此称为觉支。在远离的意义上觉知,因此称为觉支。在舍离的意义上觉知,因此称为觉支。巴利 注疏 1
Mūlaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Hetuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paccayaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Visuddhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anavajjaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nekkhammaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimuttaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anāsavaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vivekaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā . Vosaggaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
在根本之行的意义上觉知,因此称为觉支。在因之行的意义上觉知,因此称为觉支。在缘之行的意义上觉知,因此称为觉支。在清净之行的意义上觉知,因此称为觉支。在无过失之行的意义上觉知,因此称为觉支。在出离之行的意义上觉知,因此称为觉支。在解脱之行的意义上觉知,因此称为觉支。在无漏之行的意义上觉知,因此称为觉支。在远离之行的意义上觉知,因此称为觉支。在舍离之行的意义上觉知,因此称为觉支。巴利
Mūlacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Hetucariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paccayacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Visuddhicariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anavajjacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nekkhammacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimutticariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anāsavacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vivekacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vosaggacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
于根本之把握义而觉知,故名为觉支……(中略)……于舍离之把握义而觉知,故名为觉支。于根本之随伴义而觉知,故名为觉支……(中略)……于舍离之随伴义而觉知,故名为觉支。于根本之圆满义而觉知,故名为觉支……(中略)……于舍离之圆满义而觉知,故名为觉支。于根本之成熟义而觉知,故名为觉支……(中略)……于舍离之成熟义而觉知,故名为觉支。于根本之无碍解义而觉知,故名为觉支……(中略)……于舍离之无碍解义而觉知,故名为觉支。于根本之无碍解证得义而觉知,故名为觉支……(中略)……于舍离之无碍解证得义而觉知,故名为觉支。于根本之无碍解自在义而觉知,故名为觉支……(中略)……于舍离之无碍解自在义而觉知,故名为觉支……(中略)……巴利
Mūlapariggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggapariggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Mūlaparivāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggaparivāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Mūlaparipūraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggaparipūraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Mūlaparipākaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggaparipākaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Mūlapaṭisambhidaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggapaṭisambhidaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Mūlapaṭisambhidāpāpanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggapaṭisambhidāpāpanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Mūlapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe….
于把握之意而觉知,故称觉支。于随伴之意而觉知,故称觉支。于圆满之意而觉知,故称觉支。于专一之意而觉知,故称觉支。于不散乱之意而觉知,故称觉支。于策励之意而觉知,故称觉支。于不流散之意而觉知,故称觉支。于无混浊之意而觉知,故称觉支。于不摇动之意而觉知,故称觉支。于心依单一住立而安住之意而觉知,故称觉支。于所缘之意而觉知,故称觉支。于行境之意而觉知,故称觉支。于断除之意而觉知,故称觉支。于弃舍之意而觉知,故称觉支。于出起之意而觉知,故称觉支。于反转之意而觉知,故称觉支。于寂静之意而觉知,故称觉支。于殊胜之意而觉知,故称觉支。于解脱之意而觉知,故称觉支。于无漏之意而觉知,故称觉支。于度越之意而觉知,故称觉支。于无相之意而觉知,故称觉支。于无愿之意而觉知,故称觉支。于空之意而觉知,故称觉支。于单一味之意而觉知,故称觉支。于不超越之意而觉知,故称觉支。于双连之意而觉知,故称觉支。于导向出离之意而觉知,故称觉支。于因之意而觉知,故称觉支。于见之意而觉知,故称觉支。于增上之意而觉知,故称觉支。巴利
Pariggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Parivāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paripūraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekaggaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Avisāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anāvilaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Aniñjanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekattupaṭṭhānavasena cittassa ṭhitaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ārammaṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Gocaraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pahānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pariccāgaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vuṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vivaṭṭanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Santaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paṇītaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimuttaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anāsavaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Taraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Animittaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Appaṇihitaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Suññataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekarasaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anativattanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Yuganaddhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Niyyānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Hetuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ādhipateyyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
于奢摩他的不散乱义中觉知,故名为觉支。于观的随观义中觉知,故名为觉支。于奢摩他与观的同一味义中觉知,故名为觉支。于双运的不退转义中觉知,故名为觉支。于学的受持义中觉知,故名为觉支。于所缘的行境义中觉知,故名为觉支。对沉滞之心,于策励义中觉知,故名为觉支。对掉举之心,于抑制义中觉知,故名为觉支。对两者都已清净,于平等旁观义中觉知,故名为觉支。于证得殊胜义中觉知,故名为觉支。于更上通达义中觉知,故名为觉支。于现观诸谛义中觉知,故名为觉支。于灭中确立义中觉知,故名为觉支。巴利
Samathassa avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vipassanāya anupassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samathavipassanānaṃ ekarasaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Yuganaddhassa anativattanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sikkhāya samādānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ārammaṇassa gocaraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Līnassa cittassa paggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Uddhatassa cittassa niggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ubhovisuddhānaṃ ajjhupekkhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Visesādhigamaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Uttari paṭivedhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Saccābhisamayaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
觉知信根的胜解义,故称觉支……(中略)……觉知慧根的见义,故称觉支。觉知信力不为不信所动摇之义,故称觉支……(中略)……觉知慧力不为无明所动摇之义,故称觉支。觉知念觉支的建立义,故称觉支……(中略)……觉知舍觉支的观察义,故称觉支。觉知正见的见义,故称觉支……(中略)……觉知正定的不散乱义,故称觉支。巴利
Saddhindriyassa adhimokkhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… paññindriyassa dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Saddhābalassa assaddhiye akampiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… paññābalassa avijjāya akampiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Satisambojjhaṅgassa upaṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… upekkhāsambojjhaṅgassa paṭisaṅkhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sammādiṭṭhiyā dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… sammāsamādhissa avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
觉了诸根自在主宰的意义,即是觉支。觉了诸力不可动摇的意义,即是觉支。觉了出离的意义,即是觉支。觉了道之因的意义,即是觉支。觉了念处安住的意义,即是觉支。觉了正勤精勤的意义,即是觉支。觉了神足成就的意义,即是觉支。觉了诸谛如实义的意义,即是觉支。觉了诸方便止息的意义,即是觉支。觉了诸果现证的意义,即是觉支。巴利
Indriyānaṃ ādhipateyyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Balānaṃ akampiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Niyyānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Maggassa hetuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Satipaṭṭhānānaṃ upaṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sammappadhānānaṃ padahanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Iddhipādānaṃ ijjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Saccānaṃ tathaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Payogānaṃ paṭippassaddhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Phalānaṃ sacchikiriyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
觉了寻的安立之义,是名觉支;觉了伺的伺察之义,是名觉支;觉了喜的遍满之义,是名觉支;觉了乐的流注之义,是名觉支;觉了心一境性之义,是名觉支。巴利
Vitakkassa abhiniropanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vicārassa upavicāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pītiyā pharaṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sukhassa abhisandanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa ekaggaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
觉了转向之义,是名觉支;觉了识知之义,是名觉支;觉了了知之义,是名觉支;觉了认知之义,是名觉支;觉了专一之义,是名觉支;觉了以神通所了知之义,是名觉支;觉了以遍知而审度之义,是名觉支;觉了以断除而舍离之义,是名觉支;觉了以修习而一味之义,是名觉支;觉了以作证而触达之义,是名觉支;觉了诸蕴为蕴之义,是名觉支;觉了诸界为界之义,是名觉支;觉了诸处为处之义,是名觉支;觉了诸行为有为之义,是名觉支;觉了无为为无为之义,是名觉支。巴利
Āvajjanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vijānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pajānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sañjānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekodaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Abhiññāya ñātaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pariññāya tīraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pahānassa pariccāgaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Bhāvanāya ekarasaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā . Sacchikiriyāya phassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā . Khandhānaṃ khandhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dhātūnaṃ dhātuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Āyatanānaṃ āyatanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Saṅkhatānaṃ saṅkhataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
觉知心之意义,这即是觉支。觉知心无间之意义,这即是觉支。觉知心出起之意义,这即是觉支。觉知心回转之意义,这即是觉支。觉知心之因的意义,这即是觉支。觉知心之缘的意义,这即是觉支。觉知心之依处的意义,这即是觉支。觉知心之层面的意义,这即是觉支。觉知心之所缘的意义,这即是觉支。觉知心之行境的意义,这即是觉支。觉知心之行的意义,这即是觉支。觉知心之去处的意义,这即是觉支。觉知心之志向的意义,这即是觉支。觉知心之导出的意义,这即是觉支。觉知心之出离的意义,这即是觉支。巴利
Cittaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittānantariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa vuṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa vivaṭṭanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa hetuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa paccayaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa vatthuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa bhūmaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa ārammaṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa gocaraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa cariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa gataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa abhinīhāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa niyyānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa nissaraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
于统一中觉知转向之义——这便是觉支。于统一中觉知识知之义——这便是觉支。于统一中觉知了知之义——这便是觉支。于统一中觉知认知之义——这便是觉支。于统一中觉知专一之义——这便是觉支。于统一中觉知投入之义——这便是觉支。于统一中觉知净信之义——这便是觉支。于统一中觉知安住之义——这便是觉支。于统一中觉知解脱之义——这便是觉支。于统一中觉知“这是寂静”的观见之义——这便是觉支。于统一中觉知作为乘之义——这便是觉支。于统一中觉知作为基础之义——这便是觉支。于统一中觉知已确立之义——这便是觉支。于统一中觉知已累积之义——这便是觉支。于统一中觉知善发起之义——这便是觉支。于统一中觉知摄持之义——这便是觉支。于统一中觉知随伴之义——这便是觉支。于统一中觉知圆满之义——这便是觉支。于统一中觉知和合之义——这便是觉支。于统一中觉知决意之义——这便是觉支。于统一中觉知习行之义——这便是觉支。于统一中觉知修习之义——这便是觉支。于统一中觉知多作之义——这便是觉支。于统一中觉知善跃起之义——这便是觉支。于统一中觉知善解脱之义——这便是觉支。于统一中觉知觉之义——这便是觉支。于统一中觉知随觉之义——这便是觉支。于统一中觉知对觉之义——这便是觉支。于统一中觉知等觉之义——这便是觉支。于统一中觉知觉悟之义——这便是觉支。于统一中觉知随悟之义——这便是觉支。于统一中觉知对悟之义——这便是觉支。于统一中觉知证等觉之义——这便是觉支。于统一中觉知菩提分法之义——这便是觉支。于统一中觉知随菩提分法之义——这便是觉支。于统一中觉知对菩提分法之义——这便是觉支。于统一中觉知圆满菩提分法之义——这便是觉支。于统一中觉知照耀之义——这便是觉支。于统一中觉知显耀之义——这便是觉支。于统一中觉知随耀之义——这便是觉支。于统一中觉知对耀之义——这便是觉支。于统一中觉知遍耀之义——这便是觉支。巴利
Ekatte āvajjanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte vijānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte pajānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte sañjānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte ekodaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. ( ) . Ekatte pakkhandanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte pasīdanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte santiṭṭhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte vimuccanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte etaṃ santanti passanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte yānīkataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte vatthukataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte anuṭṭhitaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte paricitaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte susamāraddhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā . Ekatte pariggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte parivāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte paripūraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte samodhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte adhiṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte āsevanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte bhāvanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte bahulīkammaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte susamuggataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte suvimuttaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte bujjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte anubujjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte paṭibujjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte sambujjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte bodhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte anubodhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte paṭibodhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte sambujjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte bodhipakkhiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte anubodhipakkhiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte paṭibodhipakkhiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte sambodhipakkhiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte jotanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte ujjotanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte anujotanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte paṭijotanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte sañjotanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
觉悟威光之义,是名觉支。觉悟辉耀之义,是名觉支。觉悟烧恼烦恼之义,是名觉支。觉悟无垢之义,是名觉支。觉悟离垢之义,是名觉支。觉悟无染之义,是名觉支。觉悟寂静之义,是名觉支。觉悟寂止之义,是名觉支。觉悟远离之义,是名觉支。觉悟远离行之义,是名觉支。觉悟离贪之义,是名觉支。觉悟离贪行之义,是名觉支。觉悟寂灭之义,是名觉支。觉悟寂灭行之义,是名觉支。觉悟舍离之义,是名觉支。觉悟舍离行之义,是名觉支。觉悟解脱之义,是名觉支。觉悟解脱行之义,是名觉支。巴利
Patāpanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Virocanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā . Kilesānaṃ santāpanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Amalaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimalaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nimmalaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samayaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vivekaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vivekacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Virāgaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Virāgacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nirodhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nirodhacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vosaggaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vosaggacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimuttaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimutticariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
觉了“欲”的意义,故名“觉支”。觉了“欲”的根本意义,故名“觉支”。觉了“欲”的基础意义,故名“觉支”。觉了“欲”的精勤意义,故名“觉支”。觉了“欲”的成就意义,故名“觉支”。觉了“欲”的胜解意义,故名“觉支”。觉了“欲”的策励意义,故名“觉支”。觉了“欲”的现起意义,故名“觉支”。觉了“欲”的不散乱意义,故名“觉支”。觉了“欲”的彻见意义,故名“觉支”。巴利
Chandaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa mūlaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa pādaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa padhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa ijjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa adhimokkhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa paggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa upaṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
觉了“精进”的意义,故名“觉支”。……(中略)……觉了“心”的意义,故名“觉支”。……(中略)……觉了“慧”的意义,故名“觉支”。觉了“慧”的根本意义,故名“觉支”。觉了“慧”的基础意义,故名“觉支”。觉了“慧”的精勤意义,故名“觉支”。觉了“慧”的成就意义,故名“觉支”。觉了“慧”的胜解意义,故名“觉支”。觉了“慧”的策励意义,故名“觉支”。觉了“慧”的现起意义,故名“觉支”。觉了“慧”的不散乱意义,故名“觉支”。觉了“慧”的彻见意义,故名“觉支”。巴利
Vīriyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… cittaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vīmaṃsaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya mūlaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya pādaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya padhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya ijjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya adhimokkhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya paggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya upaṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
觉了“苦”的意义,故名“觉支”。觉了“苦”的逼迫意义,故名“觉支”。觉了“苦”的有为意义,故名“觉支”。觉了“苦”的炽热意义,故名“觉支”。觉了“苦”的变易意义,故名“觉支”。觉了“集”的意义,故名“觉支”。觉了“集”的积集意义、根源意义、结缚意义、障碍意义,故名“觉支”。觉了“灭”的意义,故名“觉支”。觉了“灭”的出离意义、远离意义、无为意义、不死意义,故名“觉支”。觉了“道”的意义,故名“觉支”。觉了“道”的导出意义、因由意义、彻见意义、增上意义,故名“觉支”。巴利
Dukkhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dukkhassa pīḷanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dukkhassa saṅkhataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dukkhassa santāpaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dukkhassa vipariṇāmaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samudayaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samudayassa āyūhanaṭṭhaṃ nidānaṭṭhaṃ saññogaṭṭhaṃ palibodhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nirodhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nirodhassa nissaraṇaṭṭhaṃ vivekaṭṭhaṃ asaṅkhataṭṭhaṃ amataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Maggaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Maggassa niyyānaṭṭhaṃ hetuṭṭhaṃ dassanaṭṭhaṃ ādhipateyyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
觉悟“如”的意义,故名为觉支。觉悟“无我”的意义,故名为觉支。觉悟“谛”的意义,故名为觉支。觉悟“通彻”的意义,故名为觉支。觉悟“现知”的意义,故名为觉支。觉悟“遍知”的意义,故名为觉支。觉悟“法”的意义,故名为觉支。觉悟“界”的意义,故名为觉支。觉悟“已知”的意义,故名为觉支。觉悟“作证”的意义,故名为觉支。觉悟“触证”的意义,故名为觉支。觉悟“现观”的意义,故名为觉支。巴利
Tathaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anattaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Saccaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paṭivedhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Abhijānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Parijānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dhammaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dhātuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ñātaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sacchikiriyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Phassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Abhisamayaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
觉了“出离”,故名为觉支。觉了“无嗔”,故名为觉支。觉了“光明想”,故名为觉支。觉了“不散乱”,故名为觉支。觉了“法决择”,故名为觉支。觉了“智”,故名为觉支。觉了“喜悦”,故名为觉支。觉了“初禅”,故名为觉支。……觉了“阿拉汉道”,故名为觉支。觉了“阿拉汉果等至”,故名为觉支。巴利
Nekkhammaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Abyāpādaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ālokasaññaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Avikkhepaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dhammavavatthānaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ñāṇaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pāmojjaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paṭhamaṃ jhānaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… arahattamaggaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Arahattaphalasamāpattiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
以“胜解”之义,觉了“信根”,故名为“觉支”……(中略)……以“彻见”之义,觉了“慧根”,故名为“觉支”。以“于无信处不动”之义,觉了“信力”,故名为“觉支”……(中略)……以“于无明处不动”之义,觉了“慧力”,故名为“觉支”。以“现起”之义,觉了“念觉支”,故名为“觉支”……(中略)……以“审虑”之义,觉了“舍觉支”,故名为“觉支”。巴利
Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… dassanaṭṭhena paññindriyaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
以见之义觉悟正见,是名觉支。……以不散乱之义觉悟正定,是名觉支。以增上之义觉悟根,是名觉支。以不动之义觉悟力,是名觉支。以出离之义觉悟出离,是名觉支。以因之义觉悟道,是名觉支。以现起之义觉悟念处,是名觉支。以精勤之义觉悟正勤,是名觉支。以成就之义觉悟神足,是名觉支。以真如之义觉悟谛,是名觉支。以不散乱之义觉悟止,是名觉支。以随观之义觉悟观……以同一味之义觉悟止观,是名觉支。以不退转之义觉悟双运,是名觉支。以防护之义觉悟戒清净,是名觉支。以不散乱之义觉悟心清净,是名觉支。以见之义觉悟见清净,是名觉支。以解脱之义觉悟解脱,是名觉支。以通达之义觉悟明,是名觉支。以弃舍之义觉悟解脱,是名觉支。以断除之义觉悟尽智,是名觉支。以寂止之义觉悟无生智,是名觉支。巴利
Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ādhipateyyaṭṭhena indriyaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Akampiyaṭṭhena balaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Niyyānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Hetuṭṭhena maggaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Padahanaṭṭhena sammappadhānaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ijjhanaṭṭhena iddhipādaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Tathaṭṭhena saccaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Avikkhepaṭṭhena samathaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anupassanaṭṭhe vipassanaṃ …pe… ekarasaṭṭhena samathavipassanaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Avikkhepaṭṭhena cittavisuddhiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Muttaṭṭhena vimokkhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paṭivedhaṭṭhena vijjaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pariccāgaṭṭhena vimuttiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.
以根本之义觉悟欲,是名觉支。以生起之义觉悟作意,是名觉支。以会和之义觉悟触,是名觉支。以集起之义觉悟受,是名觉支。以上首之义觉悟定,是名觉支。以增上之义觉悟念,是名觉支。以更胜之义觉悟慧,是名觉支。以核心之义觉悟解脱,是名觉支。以究竟之义觉悟深入不死的涅槃,是名觉支。巴利
Chandaṃ mūlaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Manasikāraṃ samuṭṭhānaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Phassaṃ samodhānaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vedanaṃ samosaraṇaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samādhiṃ pamukhaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Satiṃ ādhipateyyaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paññaṃ tatuttaraṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimuttiṃ sāraṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā.
20 舍卫城。那时,具寿舍利弗对诸比丘说:“贤友们。”“贤友。”诸比丘应道。具寿舍利弗如此说:巴利 注疏 1
Sāvatthinidānaṃ. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhavo’’ti . ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –
“贤友们,有七觉支。哪七种呢?念觉支、择法觉支……舍觉支。贤友们,这便是七觉支。对于这七觉支,贤友们,我若欲于上午依某支觉支安住,便于上午依那支觉支安住;若欲于中午……若欲于傍晚依某支觉支安住,便于傍晚依那支觉支安住。贤友们,当我有念觉支时,我便了知:‘它是无量的’,‘它是善加发起的’。当它安住时,我了知:‘它正安住’;若它退去,我了知:‘它即由此因缘而退去’。择法觉支……舍觉支也是如此:当我有这些觉支时,我也同样了知:‘它是无量的’,‘它是善加发起的’。当它安住时,我了知:‘它正安住’;若它退去,我了知:‘它即由此因缘而退去’。”巴利
‘‘Sattime, āvuso, bojjhaṅgā . Katame satta? Satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, āvuso, satta bojjhaṅgā. Imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇhasamayaṃ viharāmi. Yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhanhikasamayaṃ…pe… sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṃ viharāmi. Satisambojjhaṅgo iti ce me, ‘āvuso, hoti, appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti. Tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi. Dhammavicayasambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti. Tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi.
“贤友们,譬如国王或大臣有一只衣箱,装满了种种颜色的衣物。他若想于上午穿某套衣服,便于上午穿上那套衣服;若想于中午穿某套衣服,便于中午穿上那套衣服;若想于傍晚穿某套衣服,便于傍晚穿上那套衣服。同样地,贤友们,对于这七觉支,我若欲于上午依某支觉支安住,便于上午依那支觉支安住;若欲于中午依某支觉支安住,便于中午依那支觉支安住;若欲于傍晚依某支觉支安住,便于傍晚依那支觉支安住。贤友们,当我有念觉支时,我便了知:‘它是无量的’,‘它是善加发起的’。当它安住时,我了知:‘它正安住’;若它退去,我了知:‘它即由此因缘而退去’。择法觉支……舍觉支也是如此:当我有这些觉支时,同样了知:‘它是无量的’,‘它是善加发起的’。当它安住时,我了知:‘它正安住’;若它退去,我了知:‘它即由此因缘而退去’。”巴利
‘‘Seyyathāpi, āvuso, rañño vā rājamahāmattassa vā nānārattānaṃ dussānaṃ dussakaraṇḍako pūro assa. So yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya pubbaṇhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ pubbaṇhasamayaṃ pārupeyya. Yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya majjhanhikasamayaṃ…pe… sāyanhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ sāyanhasamayaṃ pārupeyya. Evameva khvāhaṃ, āvuso, imesaṃ sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇhasamayaṃ viharāmi. Yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhanhikasamayaṃ…pe… sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṃ viharāmi. Satisambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti. Tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi…pe… upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti. Tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi’’.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14