6. 向非亲属乞衣学处
6. Aññātakaviññattisikkhāpadaṃ
4. 尼萨耆亚篇 · 20 段
515那时,佛陀世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇树给孤独园。就在那个时候,具寿伍巴南达(Upananda)·释迦子善于说法。当时,有一位长者之子来到具寿伍巴南达·释迦子那里。到了之后,他向具寿伍巴南达·释迦子礼敬,然后坐在一边。具寿伍巴南达·释迦子对坐在一边的那位长者之子以法义开示、劝勉、激励,令他欢喜。于是,那位长者之子受了具寿伍巴南达·释迦子以法义开示、劝勉、激励,心生欢喜之后,便对具寿伍巴南达·释迦子这样说:“尊者,请说您需要什么。我有能力供养尊者,也就是衣、饮食、坐卧处、生病所需的医药资具。” “贤友,如果你想要布施给我,就从这里给我一件布吧。” “尊者,我们这些良家子弟,怎么好只穿着一件布回去呢。尊者,请您稍等,等我回到家。回到家后,我会从家里送一件布来,或者比这件更好的。” 第二次,具寿伍巴南达·释迦子又对那位长者之子这样说:“贤友,如果你想要布施给我,就从这里给我一件布吧。” “尊者,我们这些良家子弟,怎么好只穿着一件布回去呢。尊者,请您稍等,等我回到家。回到家后,我会从家里送一件布来,或者比这件更好的。” 第三次,具寿伍巴南达·释迦子又对那位长者之子这样说:“贤友,如果你想要布施给我,就从这里给我一件布吧。” “尊者,我们这些良家子弟,怎么好只穿着一件布回去呢。尊者,请您稍等,等我回到家。回到家后,我会从家里送一件布来,或者比这件更好的。” “贤友,你既然邀请供养却又不想给,那你为什么邀请了之后却不给呢?”
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme . Tena kho pana samayena āyasmā upanando sakyaputto paṭṭo hoti dhammiṃ kathaṃ kātuṃ. Atha kho aññataro seṭṭhiputto yenāyasmā upanando sakyaputto tenupasaṅkami ; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ upanandaṃ sakyaputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ seṭṭhiputtaṃ āyasmā upanando sakyaputto dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho so seṭṭhiputto āyasmatā upanandena sakyaputtena dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito āyasmantaṃ upanandaṃ sakyaputtaṃ etadavoca – ‘‘vadeyyātha, bhante, yena attho. Paṭibalā mayaṃ ayyassa dātuṃ yadidaṃ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāra’’nti. ‘‘Sace me tvaṃ, āvuso, dātukāmosi, ito ekaṃ sāṭakaṃ dehī’’ti. ‘‘Amhākaṃ kho, bhante, kulaputtānaṃ kismiṃ viya ekasāṭakaṃ gantuṃ. Āgamehi, bhante, yāva gharaṃ gacchāmi. Gharaṃ gato ito vā ekaṃ sāṭakaṃ pahiṇissāmi ito vā sundaratara’’nti. Dutiyampi kho āyasmā upanando sakyaputto taṃ seṭṭhiputtaṃ etadavoca ‘‘sace me tvaṃ āvuso dātukāmosi ito ekaṃ sāṭakaṃ dehī’’ti. Amhākaṃ kho bhante kulaputtānaṃ kismiṃ viya ekasāṭakaṃ gantuṃ, āgamehi bhante yāva gharaṃ gacchāmi, gharaṃ gato ito vā ekaṃ sāṭakaṃ pahiṇissāmi ito vā sundarataranti. Tatiyampi kho āyasmā upanando sakyaputto taṃ seṭṭhiputtaṃ etadavoca ‘‘sace me tvaṃ āvuso dātukāmosi, ito ekaṃ sāṭakaṃ dehī’’ti. Amhākaṃ kho bhante kulaputtānaṃ kismiṃ viya ekasāṭakaṃ gantuṃ, āgamehi bhante yāva gharaṃ gacchāmi, gharaṃ gato ito vā ekaṃ sāṭakaṃ pahiṇissāmi ito vā sundarataranti. ‘‘Kiṃ pana tayā, āvuso, adātukāmena pavāritena yaṃ tvaṃ pavāretvā na desī’’ti.
其时,那位长者之子在具寿伍巴南达·释迦子的逼迫下,给了一件布之后便离开了。人们问那位长者之子:“你怎么只穿着一件布回来呢?” 其时,那位长者之子就把这件事告诉了那些人。人们纷纷非难、批评、指责:“这些沙门释迦子真是多欲、不知足啊!连对他们做法施邀请都这么难做。怎么能当长者之子正在做法施邀请的时候,就拿走他的布呢!” 诸比丘听到了那些人的非难、批评、指责。那些少欲的诸比丘……也非难、批评、指责:“具寿伍巴南达·释迦子怎么能向长者之子乞衣呢!” 其时,那些比丘们用种种方式呵责了具寿伍巴南达·释迦子之后,就把这件事报告了世尊。……“伍巴南达,听说你真的向长者之子乞衣了?” “是的,世尊。” “伍巴南达,那个人是你的亲属,还是非亲属?” “是非亲属,世尊。” “愚痴的人,一个非亲属哪里知道你对非亲属所做的,是合适还是不合适、是如法还是不如法。你竟然在这件事上,愚痴的人,向身为非亲属的长者之子乞衣!愚痴的人,这既不能让没有信心的人生起信心……那么,诸比丘,应当这样诵出这条学处——”
Atha kho so seṭṭhiputto āyasmatā upanandena sakyaputtena nippīḷiyamāno ekaṃ sāṭakaṃ datvā agamāsi. Manussā taṃ seṭṭhiputtaṃ etadavocuṃ – ‘‘kissa tvaṃ ayyo ekasāṭako āgacchasī’’ti? Atha kho so seṭṭhiputto tesaṃ manussānaṃ etamatthaṃ ārocesi. Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘mahicchā ime samaṇā sakyaputtiyā asantuṭṭhā. Nayimesaṃ sukarā dhammanimantanāpi kātuṃ . Kathañhi nāma seṭṭhiputtena dhammanimantanāya kayiramānāya sāṭakaṃ gahessantī’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto seṭṭhiputtaṃ cīvaraṃ viññāpessatī’’ti! Atha kho te bhikkhū āyasmantaṃ upanandaṃ sakyaputtaṃ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, upananda, seṭṭhiputtaṃ cīvaraṃ viññāpesī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. ‘‘Ñātako te, upananda, aññātako’’ti? ‘‘Aññātako, bhagavā’’ti. ‘‘Aññātako, moghapurisa, aññātakassa na jānāti patirūpaṃ vā appatirūpaṃ vā santaṃ vā asantaṃ vā. Tattha nāma tvaṃ, moghapurisa, aññātakaṃ seṭṭhiputtaṃ cīvaraṃ viññāpessasi! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
516任何比丘,向非亲属的居士或女居士乞衣,犯尼萨耆亚巴吉帝亚(nissaggiya pācittiya,古译:舍堕波逸提)。
‘‘Yo pana bhikkhu aññātakaṃ gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā cīvaraṃ viññāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
517就在那个时候,有许多比丘正从娑鸡帝(Sāketa)经行道路前往舍卫城。在路上,有盗贼出来抢夺了那些比丘的衣物。于是,那些比丘们心想:“世尊禁止向非亲属的在家男居士或在家女居士乞衣。”他们心存顾虑,便没有去乞衣。他们就那样赤裸着身子到了舍卫城,向诸比丘礼敬。诸比丘这样说:“贤友们,这些裸形外道真不错,还来向我们比丘合掌呢。” 他们回答说:“贤友们,我们不是裸形外道,我们是比丘。” 诸比丘便对具寿优波离(Upāli)说:“喂,优波离贤友,请你盘问一下这些人。” 于是,在具寿优波离的盘问下,那些比丘说出了事情的原委。当时,具寿优波离盘问完那些比丘后,便对诸比丘说:“贤友们,这些人是比丘。把衣给他们吧。” 那些少欲的诸比丘……非难、批评、指责:“诸比丘怎么能赤裸着身子来呢!难道不应该用草或树叶遮着身体回来吗?” 于是,那些比丘们用种种方式呵责了那些赤裸而来的比丘之后,就把这件事报告了世尊。当时,世尊以这个因缘、这件事为缘由,做了如法的开示后,对诸比丘说:“诸比丘,我允许衣服被抢的比丘,或衣服丢失的比丘,向非亲属的在家男居士或在家女居士乞衣。当他到达最先遇到的那个住处时,如果在僧团那里有属于寺院的衣,或者覆盖上座的上等布、铺在地上的布、床垫套子,可以取过来披着,心想:我以后会放回去。如果僧团没有属于寺院的衣,没有覆盖上座的上等布、铺在地上的布、床垫套子,那就应该用草或树叶遮着身子回来;决不可以赤裸着身子回来。如果赤裸着身子回来,犯恶作罪。那么,诸比丘,应当这样诵出这条学处——”
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū sāketā sāvatthiṃ 2 addhānamaggappaṭipannā honti. Antarāmagge corā nikkhamitvā te bhikkhū acchindiṃsu. Atha kho te bhikkhū – ‘‘bhagavatā paṭikkhittaṃ aññātakaṃ gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā cīvaraṃ viññāpetu’’nti, kukkuccāyantā na viññāpesuṃ. Yathānaggāva sāvatthiṃ gantvā bhikkhū abhivādenti. Bhikkhū evamāhaṃsu – ‘‘sundarā kho ime, āvuso, ājīvakā ye ime bhikkhūsu abhivādentī’’ti. Te evamāhaṃsu – ‘‘na mayaṃ, āvuso, ājīvakā, bhikkhū maya’’nti. Bhikkhū āyasmantaṃ upāliṃ etadavocuṃ – ‘‘iṅghāvuso upāli, ime anuyuñjāhī’’ti. Atha kho āyasmatā upālinā anuyuñjiyamānā te bhikkhū etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho āyasmā upāli te bhikkhū anuyuñjitvā bhikkhū etadavoca – ‘‘bhikkhū ime, āvuso. Detha nesaṃ cīvarānī’’ti. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhū naggā āgacchissanti! Nanu nāma tiṇena vā paṇṇena vā paṭicchādetvā āgantabba’’nti. Atha kho te bhikkhū te anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, acchinnacīvarassa vā naṭṭhacīvarassa vā aññātakaṃ gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā cīvaraṃ viññāpetuṃ. Yaṃ āvāsaṃ paṭhamaṃ upagacchati, sace tattha hoti saṅghassa vihāracīvaraṃ vā uttarattharaṇaṃ vā bhūmattharaṇaṃ vā bhisicchavi vā, taṃ gahetvā pārupituṃ labhitvā odahissāmī’’ti . No ce hoti saṅghassa vihāracīvaraṃ vā uttarattharaṇaṃ vā bhumattharaṇaṃ vā bhisicchavi vā tiṇena vā paṇṇena vā paṭicchādetvā āgantabbaṃ; na tveva naggena āgantabbaṃ. Yo āgaccheyya, āpatti dukkaṭassa. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
518任何比丘,向非亲属的居士或女居士乞衣,除非在适当的时候,犯尼萨耆亚巴吉帝亚。这里所说的适当时候是:比丘的衣被抢了,或衣丢失了。这就是这里所说的适当时候。
Yo pana bhikkhu aññātakaṃ gahapatiṃ vā gahapatāniṃ vā cīvaraṃ viññāpeyya, aññatra samayā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Tatthāyaṃ samayo – acchinnacīvaro vā hoti bhikkhu naṭṭhacīvaro vā. Ayaṃ tattha samayo’’ti.
519“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所谓“非亲属”,是指母系或父系向上追溯七代祖先之间,没有血缘关系联结的。
Aññātako nāma mātito vā pitito vā yāva sattamā pitāmahayugā asambaddho.
所谓在家人男性,是指任何一个居住在俗家的男子。
Gahapati nāma yo koci agāraṃ ajjhāvasati.
所谓在家人女性,是指任何一个居住在俗家的女子。
Gahapatānī nāma yā kāci agāraṃ ajjhāvasati.
所谓衣,是指六种衣中的某一种衣,属于可以净施的最后一种。
Cīvaraṃ nāma channaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ vikappanupagaṃ pacchimaṃ.
除适时之外。
Aññatra samayāti ṭhapetvā samayaṃ.
所谓“比丘的衣被抢走”,是指被国王们、或被盗贼们、或被流氓们、或被任何人抢走。
Acchinnacīvaro nāma bhikkhussa cīvaraṃ acchinnaṃ hoti rājūhi vā corehi vā dhuttehi vā, yehi kehici vā acchinnaṃ hoti.
所谓“比丘的衣丢失”,是指比丘的衣被火烧了,被水冲走了,被老鼠或白蚁咬坏了,或者穿用久了破损了。
Naṭṭhacīvaro nāma bhikkhussa cīvaraṃ agginā vā daḍḍhaṃ hoti, udakena vā vuḷhaṃ hoti, undūrehi vā upacikāhi vā khāyitaṃ hoti, paribhogajiṇṇaṃ vā hoti.
非适时乞衣的情况,在乞讨的行动上犯恶作。得到衣时,则成为尼萨耆亚(nissaggiya,古译:尼萨耆波逸提,意译:舍堕)。应将该衣舍给僧团、或小组、或个人。而且,诸比丘,应这样舍出:……“尊者,这件衣是我向非亲戚的居士,在非适时乞求所得的,是尼萨耆亚。我今将此衣舍给僧团。”……“应给予……”……“应给予……”……“我给与具寿。”
Aññatra samayā viññāpeti, payoge dukkaṭaṃ. Paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti. Nissajjitabbaṃ saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā. Evañca pana, bhikkhave , nissajjitabbaṃ…pe… idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātakaṃ gahapatikaṃ, aññatra samayā viññāpitaṃ, nissaggiyaṃ. Imāhaṃ saṅghassa nissajjāmīti…pe… dadeyyāti…pe… dadeyyunti…pe… āyasmato dammīti.
520向非亲戚的人乞衣,心里明知是非亲戚,又在非适时乞求,犯尼萨耆亚巴吉帝亚。向非亲戚的人乞衣,心里对此有疑,又在非适时乞求,犯尼萨耆亚巴吉帝亚。向非亲戚的人乞衣,心里误以为是亲戚,又在非适时乞求,犯尼萨耆亚巴吉帝亚。
Aññātake aññātakasaññī, aññatra samayā, cīvaraṃ viññāpeti, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Aññātake vematiko, aññatra samayā, cīvaraṃ viññāpeti, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Aññātake ñātakasaññī, aññatra samayā, cīvaraṃ viññāpeti, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.
向亲戚乞衣,心里误以为是非亲戚,犯恶作。向亲戚乞衣,心里对此有疑,犯恶作。向亲戚乞衣,心里明知是亲戚,没有犯。
Ñātake aññātakasaññī, āpatti dukkaṭassa. Ñātake vematiko, āpatti dukkaṭassa. Ñātake ñātakasaññī, anāpatti.
521在适当时的情况、向亲戚乞、向已邀请自己的人乞、为了他人而乞、用自己所有的财物换取、精神失常者犯、最初犯行者,这些没有犯。
Anāpatti samaye, ñātakānaṃ, pavāritānaṃ, aññassatthāya, attano dhanena, ummattakassa, ādikammikassāti.