5. 坐垫布学处
5. Nisīdanasanthatasikkhāpadaṃ
4. 尼萨耆亚篇 · 17 段
565那时,佛陀世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇树给孤独园。当时,世尊对诸比丘说:“诸比丘,我想在雨安居独自静修三个月。除了一个送饭的人外,谁也不许来我这里。”
“是的,世尊,”诸比丘这样回答后,确实没有一个人去靠近世尊,除了那个送饭的。那时,舍卫城的僧团定下了一条共约:“贤友们,世尊想在雨安居独自静修三个月。除了一个送饭的,谁都不许靠近世尊。谁靠近世尊,就应该让他忏巴吉帝亚(pācittiya,古译:波逸提)。”那时,具寿伍巴塞那·伍巴塞那(Upasena Upasena),带着他的随众,前往世尊那里。到了以后,向世尊行礼,坐在一旁。其实,佛陀世尊们对客比丘问候一下,这是惯例。于是世尊对具寿伍巴塞那·伍巴塞那说:“伍巴塞那(Upasena),你还好吗?顶得住吗?一路来得累不累啊?”
“世尊,还行,顶得住。我们没怎么费力就走完了这条路,世尊。”
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘icchāmahaṃ, bhikkhave, temāsaṃ paṭisallīyituṃ. Namhi kenaci upasaṅkamitabbo, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakenā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante,’’ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissuṇitvā nāssudha koci bhagavantaṃ upasaṅkamati, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena. Tena kho pana samayena sāvatthiyā saṅghena katikā katā hoti – ‘‘icchatāvuso, bhagavā temāsaṃ paṭisallīyituṃ. Na bhagavā kenaci upasaṅkamitabbo , aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena. Yo bhagavantaṃ upasaṅkamati so pācittiyaṃ desāpetabbo’’ti. Atha kho āyasmā upaseno vaṅgantaputto, sapariso yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Āciṇṇaṃ kho panetaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ āgantukehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodituṃ. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ upasenaṃ vaṅgantaputtaṃ etadavoca – ‘‘kacci vo, upasena, khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ, kaccittha appakilamathena addhānaṃ āgatā’’ti? ‘‘Khamanīyaṃ , bhagavā, yāpanīyaṃ, bhagavā. Appakilamathena ca mayaṃ, bhante, addhānaṃ āgatā’’ti.
那时,具寿伍巴塞那·伍巴塞那的共住弟子比丘,正坐在离世尊不远的地方。于是,世尊对那位比丘说:“比丘,你觉得粪扫衣可意吗?”
“尊者,我并不觉得粪扫衣可意。”
“那你为什么是个穿粪扫衣的呢?”
“尊者,我的亲教师是穿粪扫衣的,所以我也就成了穿粪扫衣的。”于是,世尊对具寿伍巴塞那·伍巴塞那说:“伍巴塞那,你这徒众真是令人悦意。你是怎样教导徒众的呢?”
“尊者,如果有人向我请求达上,我就对他说:‘贤友,我是住在林野的、常乞食的、穿粪扫衣的。如果你也能成为住在林野的、常乞食的、穿粪扫衣的,那我就为你授达上。’如果他答应,我就为他授;如果他不答应,我就不授。如果有人向我请求依止,我也是这样对他说。尊者,我就是这样教导徒众的。”
Tena kho pana samayena āyasmato upasenassa vaṅgantaputtassa saddhivihāriko bhikkhu bhagavato avidūre nisinno hoti. Atha kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘manāpāni te, bhikkhu, paṃsukūlānī’’ti? ‘‘Na kho me, bhante, manāpāni paṃsukūlānī’’ti. ‘‘Kissa pana tvaṃ, bhikkhu, paṃsukūliko’’ti? ‘‘Upajjhāyo me, bhante, paṃsukūliko. Evaṃ ahampi paṃsukūliko’’ti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ upasenaṃ vaṅgantaputtaṃ etadavoca – ‘‘pāsādikā kho tyāyaṃ, upasena, parisā. Kathaṃ tvaṃ, upasena, parisaṃ vinesī’’ti? ‘‘Yo maṃ, bhante, upasampadaṃ yācati tamahaṃ evaṃ vadāmi – ‘ahaṃ kho, āvuso, āraññiko piṇḍapātiko paṃsukūliko. Sace tvampi āraññiko bhavissasi piṇḍapātiko paṃsukūliko, evāhaṃ taṃ upasampādessāmī’ti. Sace me paṭissuṇāti upasampādemi, no ce me paṭissuṇāti na upasampādemi. Yo maṃ nissayaṃ yācati tamahaṃ evaṃ vadāmi – ‘ahaṃ kho, āvuso, āraññiko piṇḍapātiko paṃsukūliko. Sace tvampi āraññiko bhavissasi piṇḍapātiko paṃsukūliko, evāhaṃ te nissayaṃ dassāmī’ti. Sace me paṭissuṇāti nissayaṃ demi, no ce me paṭissuṇāti na nissayaṃ demi. Evaṃ kho ahaṃ, bhante, parisaṃ vinemī’’ti.
“萨度(sādhu,古译:善哉),萨度,伍巴塞那。伍巴塞那,你教导徒众教导得好。不过,伍巴塞那,你知道舍卫城僧团的约定吗?”
“尊者,我不知道舍卫城僧团的约定。”
“伍巴塞那,舍卫城的僧团作了这样的约定:‘贤友们,世尊想独处三个月。除了那位送食物的以外,任何人不得去见世尊。谁去见了世尊,就应当叫他忏悔巴吉帝亚。’”“尊者,舍卫城的僧团自然会知道他们自己的约定。我们是不会去制定还没制定的学处,也不会去废除已经制定的学处;我们会依止着已经制定下来的那些学处来奉行。”
“萨度,萨度,伍巴塞那。确实不应制定还没制定的,也不应废除已经制定的,应当依止着已制定的学处来奉行。伍巴塞那,我允许那些住在林野的、常乞食的、穿粪扫衣的比丘,可以随他们的意愿来见我。”
‘‘Sādhu sādhu, upasena. Sādhu kho tvaṃ, upasena, parisaṃ vinesi . Jānāsi pana tvaṃ, upasena, sāvatthiyā saṅghassa katika’’nti? ‘‘Na kho ahaṃ, bhante, jānāmi sāvatthiyā saṅghassa katika’’nti. ‘‘Sāvatthiyā kho, upasena, saṅghena katikā katā – ‘icchatāvuso, bhagavā temāsaṃ paṭisallīyituṃ. Na bhagavā kenaci upasaṅkamitabbo, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena. Yo bhagavantaṃ upasaṅkamati so pācittiyaṃ desāpetabbo’ti. ‘‘Paññāyissati, bhante, sāvatthiyā saṅgho sakāya katikāya, na mayaṃ apaññattaṃ paññapessāma paññattaṃ vā na samucchindissāma, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattissāmā’’ti. ‘‘Sādhu sādhu, upasena, apaññattaṃ na paññapetabbaṃ, paññattaṃ vā na samucchinditabbaṃ, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattitabbaṃ. Anujānāmi, upasena, ye te bhikkhū āraññikā piṇḍapātikā paṃsukūlikā yathāsukhaṃ maṃ dassanāya upasaṅkamantū’’ti.
566那时,有一些比丘站在外门边,心里想:“我们要让具寿伍巴塞那·伍巴塞那去忏悔巴吉帝亚。”而这时,具寿伍巴塞那·伍巴塞那正带着他的徒众站起来,礼敬世尊,右绕之后便离开了。那些比丘就对具寿伍巴塞那·伍巴塞那说:“贤友伍巴塞那,你知道舍卫城僧团的约定吗?”
“贤友们,世尊刚才也这样问我:‘伍巴塞那,你知道舍卫城僧团的约定吗?’ 我说:‘尊者,我不知道舍卫城僧团的约定。’” “伍巴塞那,舍卫城的僧团作了这样的约定:‘贤友们,世尊想独处三个月。除了那位送食物的以外,任何人不得去见世尊。谁去见了世尊,就应当叫他忏悔巴吉帝亚。’” “我说:‘尊者,舍卫城的僧团自然会知道他们自己的约定。我们是不会去制定还没制定的,也不会去废除已经制定的。我们会依止着已经制定下来的那些学处来奉行。贤友们,世尊已经允许了:“那些住在林野的、常乞食的、穿粪扫衣的比丘,可以随他们的意愿来见我。”’”
Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bahidvārakoṭṭhake ṭhitā honti – ‘‘mayaṃ āyasmantaṃ upasenaṃ vaṅgantaputtaṃ pācittiyaṃ desāpessāmā’’ti . Atha kho āyasmā upaseno vaṅgantaputto sapariso uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho te bhikkhū āyasmantaṃ upasenaṃ vaṅgantaputtaṃ etadavocuṃ – ‘‘jānāsi tvaṃ, āvuso upasena, sāvatthiyā saṅghassa katika’’nti. ‘‘Bhagavāpi maṃ, āvuso, evamāha – ‘jānāsi pana tvaṃ, upasena, sāvatthiyā saṅghassa katika’nti? Na kho ahaṃ, bhante, jānāmi sāvatthiyā saṅghassa katika’’nti. ‘‘Sāvatthiyā kho, upasena, saṅghena katikā katā – icchatāvuso, bhagavā temāsaṃ paṭisallīyituṃ. Na bhagavā kenaci upasaṅkamitabbo, aññatra ekena piṇḍapātanīhārakena. Yo bhagavantaṃ upasaṅkamati so pācittiyaṃ desāpetabbo’’ti. ‘‘Paññāyissati, bhante, sāvatthiyā saṅgho sakāya katikāya, na mayaṃ apaññattaṃ paññapessāma paññattaṃ vā na samucchindissāma, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattissāmāti. Anuññātāvuso, bhagavatā – ‘ye te bhikkhū āraññikā piṇḍapātikā paṃsukūlikā yathāsukhaṃ maṃ dassanāya upasaṅkamantū’’’ti.
那些比丘听了,心想:“具寿伍巴塞那说得没错——不应制定还没制定的,不应废除已制定的,应当依止着已制定的学处来奉行。”后来诸比丘听说世尊确实允许了:“那些住在林野的、常乞食的、穿粪扫衣的比丘,可以随他们的意愿来见我。”于是,这些比丘因为渴望见到世尊,就把坐卧具丢得到处都是,然后开始受持“林野住支”“常乞食支”“粪扫衣支”。世尊和众多比丘一起巡视僧房时,看见坐卧具被到处乱丢。看过后,世尊对诸比丘说:“诸比丘,这些到处被丢弃的坐卧具是谁的?”诸比丘便将事情的经过告诉了世尊。于是,世尊便以这件事为因缘、为由头,讲了与法相关的开示,然后对诸比丘说:“那么,诸比丘,我就要为诸比丘制定学处了,这是基于十种理由:为了僧团的良好状态,为了僧团的安乐……(中略)……诸比丘,你们应当这样诵读这条学处:
Atha kho te bhikkhū – ‘‘saccaṃ kho āyasmā upaseno āha – ‘na apaññattaṃ paññapetabbaṃ, paññattaṃ vā na samucchinditabbaṃ, yathāpaññattesu sikkhāpadesu samādāya vattitabba’’’nti. Assosuṃ kho bhikkhū – ‘‘anuññātā kira bhagavatā – ‘ye te bhikkhū āraññikā piṇḍapātikā paṃsukūlikā yathāsukhaṃ maṃ dassanāya upasaṅkamantū’’’ti. Te bhagavantaṃ dassanaṃ pihentā santhatāni ujjhitvā āraññikaṅgaṃ piṇḍapātikaṅgaṃ paṃsukūlikaṅgaṃ samādiyiṃsu. Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ senāsanacārikaṃ āhiṇḍanto addasa santhatāni tahaṃ tahaṃ ujjhitāni. Passitvā bhikkhū āmantesi – ‘‘kassimāni, bhikkhave, santhatāni tahaṃ tahaṃ ujjhitānī’’ti? Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘tena hi, bhikkhave, bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññapessāmi dasa atthavase paṭicca – saṅghasuṭṭhutāya, saṅghaphāsutāya,…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
567比丘做坐垫时,应当从旧坐垫的边缘取一善逝拃见方的料缝上去,好让新坐垫显旧。如果比丘不取旧坐垫边缘一善逝拃的料,就做新坐垫,犯尼萨耆亚巴吉帝亚(nissaggiya pācittiya,古译:舍堕波逸提)。
‘‘Nisīdanasanthataṃ pana bhikkhunā kārayamānena purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthi ādātabbā dubbaṇṇakaraṇāya, anādā ce bhikkhu purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṃ navaṃ nisīdanasanthataṃ kārāpeyya, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti.
568所谓“坐具(坐垫布)”,是指带边(有流苏)的。
Nisīdanaṃ nāma sadasaṃ vuccati.
所谓“展开而作成”,是指不是纺织而成的。
Santhataṃ nāma santharitvā kataṃ hoti avāyimaṃ.
所谓“建造时”,是指自己做或令他人做。
Kārayamānenāti karonto vā kārāpento vā.
所谓“旧坐垫”,是指穿过一次,或者搭过一次。
Purāṇasanthataṃ nāma sakiṃ nivatthampi sakiṃ pārutampi.
为了让它牢固,应当剪成圆形或四方形后铺开;或应于一处铺开。
Sāmantā sugatavidatthi ādātabbā dubbaṇṇakaraṇāyāti thirabhāvāya vaṭṭaṃ vā caturassaṃ vā chinditvā ekadese vā santharitabbaṃ vijaṭetvā vā santharitabbaṃ.
意思是:不取旧坐垫周边一善逝拃的地方,自己做新坐垫、或者叫人做。每做一个动作,犯恶作罪;拿到坐垫时,犯尼萨耆亚(nissaggiya,古译:尼萨耆波逸提,意译:舍堕)罪。应当舍给僧团、或者给一群比丘、或者给一个人。诸比丘,应当这样舍:‘尊者,这个新坐垫,我没有取旧坐垫周边一善逝拃,就叫人做了,是应当舍的。我现在把它舍给僧团。’……舍了之后,应当忏悔……处理衣的比丘这样给:‘我把它给你,具寿。’
Anādā ce bhikkhu purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthinti anādiyitvā purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṃ navaṃ nisīdanasanthataṃ karoti vā kārāpeti vā, payoge dukkaṭaṃ, paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti. Nissajjitabbaṃ saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā. Evañca pana, bhikkhave, nissajjitabbaṃ…pe… idaṃ me, bhante, nisīdanasanthataṃ anādiyitvā purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ. Imāhaṃ saṅghassa nissajjāmīti…pe… dadeyyāti…pe… āyasmato dammīti.
569自己没做完的,自己把它完成,尼萨耆亚巴吉帝亚。自己没做完的,叫别人把它完成,尼萨耆亚巴吉帝亚。别人没做完的,自己把它完成,尼萨耆亚巴吉帝亚。别人没做完的,叫别人把它完成,尼萨耆亚巴吉帝亚。
Attanā vippakataṃ attanā pariyosāpeti, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Attanā vippakataṃ parehi pariyosāpeti, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Parehi vippakataṃ attanā pariyosāpeti, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Parehi vippakataṃ parehi pariyosāpeti, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.
如果为了别人而做或叫人做,犯恶作罪。
Aññassatthāya karoti vā kārāpeti vā, āpatti dukkaṭassa.
570无犯的情况是:从旧坐垫的边缘取一善逝拃,然后做;如果得不到,就取比一善逝拃稍少一点,然后做;如果完全得不到,就不取也可以做;得到别人做好的,拿来用;做天篷、地毡、布幕墙、床垫或枕头;以及精神错乱者和最初犯行者。
Anāpatti – purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṃ ādiyitvā karoti, alabhanto thokataraṃ ādiyitvā karoti, alabhanto anādiyitvā karoti, aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjati, vitānaṃ vā bhūmattharaṇaṃ vā sāṇipākāraṃ vā bhisiṃ vā bibbohanaṃ vā karoti, ummattakassa ādikammikassāti.