5. 接受衣学处
5. Cīvarapaṭiggahaṇasikkhāpadaṃ
4. 尼萨耆亚篇 · 17 段
508那时,佛陀世尊住在王舍城(Rājagaha)竹林迦兰陀迦园(Kalandakanivāpa)。当时,莲华色比丘尼(Uppalavaṇṇā)住在舍卫城(Sāvatthī)。那时,莲华色比丘尼在午前时分,穿好下衣,持钵与衣,进入舍卫城乞食。在舍卫城乞食后,饭后从乞食处返回,前往盲林(Andhavana)准备日间休息。进入盲林后,她在一棵树下坐下开始日间休息。那时,有一群刚作完案的盗贼,杀了一头母牛,拿着肉进入了盲林。盗贼首领看见莲华色比丘尼正坐在一棵树下日间休息。看见后,他心想:“要是我的子侄兄弟们看见她,肯定会骚扰这位比丘尼。”于是便改走另一条路。随后,那盗贼首领在肉煮熟后,取了一些最好的肉,用树叶包好,挂在离莲华色比丘尼不远处的一棵树上,说道:“无论是哪位沙门或婆罗门看见了,请把这已经施与的东西取走吧!”说完就走了。莲华色比丘尼出定后,听到了那盗贼首领所说的这番话。于是,莲华色比丘尼拿起那块肉,回到了自己的住处。次日夜里过后,莲华色比丘尼把那块肉准备好,用上衣包成一个小包,腾空而起,来到了竹林。
Tena samayena buddho bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena uppalavaṇṇā bhikkhunī sāvatthiyaṃ viharati. Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātappaṭikkantā yena andhavanaṃ tenupasaṅkami divāvihārāya. Andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Tena kho pana samayena corā katakammā gāviṃ vadhitvā maṃsaṃ gahetvā andhavanaṃ pavisiṃsu. Addasā kho coragāmaṇiko uppalavaṇṇaṃ bhikkhuniṃ aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisinnaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘sace me puttabhātukā passissanti viheṭhissanti imaṃ bhikkhuni’’nti aññena maggena agamāsi. Atha kho so coragāmaṇiko maṃse pakke varamaṃsāni gahetvā paṇṇapuṭaṃ bandhitvā uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā avidūre rukkhe ālaggetvā – ‘‘yo passati samaṇo vā brāhmaṇo vā dinnaṃyeva haratū’’ti, vatvā pakkāmi. Assosi kho uppalavaṇṇā bhikkhunī samādhimhā vuṭṭhahitvā tassa coragāmaṇikassa imaṃ vācaṃ bhāsamānassa. Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī taṃ maṃsaṃ gahetvā upassayaṃ agamāsi. Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī tassā rattiyā accayena taṃ maṃsaṃ sampādetvā uttarāsaṅgena bhaṇḍikaṃ bandhitvā vehāsaṃ abbhuggantvā veḷuvane paccuṭṭhāsi .
那时,世尊已进村乞食了。具寿伍达义(Udāyī)留守在寺院,负责看护住处。于是,莲华色比丘尼便去拜访具寿伍达义。到了之后,她对具寿伍达义说:“尊者,世尊在哪里?”
“贤妹,世尊进村乞食去了。”
“尊者,请把这块肉交给世尊。”
“贤妹,你用这块肉让世尊满意了。如果你能把下衣给我,那我也就能因下衣而满意了。”
“尊者,我们女人家得到东西很不容易。而且这是我最后一件、第五件衣了。我不能给。”
“贤妹,就像一个人给了大象,却又在象轭上斤斤计较;同样地,贤妹,你既已把肉给了世尊,却又对我吝啬一件下衣。”于是,莲华色比丘尼在具寿伍达义的强索下,把下衣给了他,然后回到了自己的住处。那些比丘尼们迎接莲华色比丘尼,接过她的钵和衣时,对莲华色比丘尼说:“圣尼,你的下衣在哪里?”莲华色比丘尼就把这件事告诉了那些比丘尼。比丘尼们纷纷批评、指责、非难道:“具寿伍达义怎么能接受比丘尼的衣呢?女人家得到东西是多么不容易啊!”然后,那些比丘尼就把这件事告诉了诸比丘。那些少欲的诸比丘……批评、指责、非难道:“具寿伍达义怎么能接受比丘尼的衣呢!”接着,那些比丘用各种方式呵责了具寿伍达义之后,把这件事报告了世尊。……“伍达义,听说你确实接受了比丘尼的衣,这是真的吗?”
“是真的,世尊。”
“伍达义,那位比丘尼是你的亲属,还是非亲属?”
“是非亲属,世尊。”
“愚人!一个非亲属男子,对一个非亲属女子,根本就不了解什么是适当、什么是不适当,什么是合适、什么是不合适。你竟然在这种情况下,你这个愚人,从非亲属比丘尼的手中接受衣物!愚人,这不能令未信者生信……(中略)……那么,诸比丘,应当这样诵出此学处——”
Tena kho pana samayena bhagavā gāmaṃ piṇḍāya paviṭṭho hoti. Āyasmā udāyī ohiyyako hoti vihārapālo. Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca – ‘‘kahaṃ, bhante, bhagavā’’ti? ‘‘Paviṭṭho, bhagini, bhagavā gāmaṃ piṇḍāyā’’ti. ‘‘Imaṃ, bhante, maṃsaṃ bhagavato dehī’’ti. ‘‘Santappito tayā, bhagini, bhagavā maṃsena. Sace me tvaṃ antaravāsakaṃ dadeyyāsi, evaṃ ahampi santappito bhaveyyaṃ antaravāsakenā’’ti. ‘‘Mayaṃ kho, bhante, mātugāmā nāma kicchalābhā. Idañca me antimaṃ pañcamaṃ cīvaraṃ. Nāhaṃ dassāmī’’ti. ‘‘Seyyathāpi, bhagini, puriso hatthiṃ datvā kacche sajjeyya evameva kho tvaṃ bhagini bhagavato maṃsaṃ datvā mayi antaravāsake sajjasī’’ti . Atha kho uppalavaṇṇā bhikkhunī āyasmatā udāyinā nippīḷiyamānā antaravāsakaṃ datvā upassayaṃ agamāsi. Bhikkhuniyo uppalavaṇṇāya bhikkhuniyā pattacīvaraṃ paṭiggaṇhantiyo uppalavaṇṇaṃ bhikkhuniṃ etadavocuṃ – ‘‘kahaṃ te, ayye, antaravāsako’’ti? Uppalavaṇṇā bhikkhunī bhikkhunīnaṃ etamatthaṃ ārocesi. Bhikkhuniyo ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma ayyo udāyī bhikkhuniyā cīvaraṃ paṭiggahessati kicchalābho mātugāmo’’ti. Atha kho tā bhikkhuniyo bhikkhūnaṃ etamatthaṃ ārocesuṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā udāyī bhikkhuniyā cīvaraṃ paṭiggahessatī’’ti! Atha kho te bhikkhū āyasmantaṃ udāyiṃ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, udāyi, bhikkhuniyā cīvaraṃ paṭiggahesī’’ti? ‘‘Saccaṃ , bhagavā’’ti. ‘‘Ñātikā te, udāyi, aññātikā’’ti? ‘‘Aññātikā, bhagavā’’ti. ‘‘Aññātako, moghapurisa, aññātikāya na jānāti patirūpaṃ vā appatirūpaṃ vā santaṃ vā asantaṃ vā. Tattha nāma tvaṃ, moghapurisa, aññātikāya bhikkhuniyā hatthato cīvaraṃ paṭiggahessasi! Netaṃ moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
509任何比丘,从非亲属的比丘尼手里接受衣,犯尼萨耆亚巴吉帝亚(nissaggiya pācittiya,古译:舍堕波逸提)。
‘‘Yo pana bhikkhu aññātikāya bhikkhuniyā hatthato cīvaraṃ paṭiggaṇheyya, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti.
就这样,世尊为诸比丘制定了这条学处。
Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hoti.
510那时,诸比丘心怀顾虑,不敢接受比丘尼用来交换的衣。比丘尼们批评、指责、非难道:“尊者们怎么能不接受我们用来交换的衣呢!”诸比丘听到了那些比丘尼们的批评、指责、非难。于是,那些比丘就把这件事报告了世尊。世尊以此因缘、以此事件,进行了法谈后,告诉诸比丘:“诸比丘,允许接受五种人用来交换的衣物:比丘、比丘尼、在学尼、沙弥、沙弥尼。诸比丘,允许接受这五种人用来交换的衣物。那么,诸比丘,应当这样诵出此学处。”
Tena kho pana samayena bhikkhū kukkuccāyantā bhikkhunīnaṃ pārivattakacīvaraṃ na paṭiggaṇhanti. Bhikkhuniyo ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma ayyā amhākaṃ pārivattakacīvaraṃ na paṭiggahessantī’’ti! Assosuṃ kho bhikkhū tāsaṃ bhikkhunīnaṃ ujjhāyantīnaṃ khiyyantīnaṃ vipācentīnaṃ. Atha kho te bhikkhū bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ. Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, pañcannaṃ pārivattakaṃ paṭiggahetuṃ – bhikkhussa, bhikkhuniyā, sikkhamānāya, sāmaṇerassa, sāmaṇeriyā. Anujānāmi, bhikkhave, imesaṃ pañcannaṃ pārivattakaṃ paṭiggahetuṃ. Evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha.
511任何比丘,从非亲属的比丘尼手里接受衣,除非是交换,犯尼萨耆亚巴吉帝亚。
Yo pana bhikkhu aññātikāya bhikkhuniyā hatthato cīvaraṃ paṭiggaṇheyya, aññatra pārivattakā, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti.
512“凡……者”,是指凡是这样的、如此这般的……(中略)……“比丘”,是指……(中略)……此处所指的,正是这个意义上的比丘。
Yo panāti yo yādiso…pe… bhikkhūti…pe… ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti.
所谓非亲属,是指从母系或父系追溯,直到第七代祖先都没有关联的。
Aññātikā nāma mātito vā pitito vā yāva sattamā pitāmahayugā asambaddhā.
所谓比丘尼,是在两众僧团中都受了具足戒的。
Bhikkhunī nāma ubhatosaṅghe upasampannā.
所谓衣,是指六种衣中的某一种衣,属于可以净施的最后一种。
Cīvaraṃ nāma channaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ vikappanupagaṃ pacchimaṃ.
所谓除了交换之外,是指除去交换的情形。
Aññatra pārivattakāti ṭhapetvā pārivattakaṃ.
接受时,在动作中犯恶作。得到手后,成为尼萨耆亚(nissaggiya,古译:尼萨耆波逸提,意译:舍堕)。应当舍给僧团,或给一群人,或给个人。而且,诸比丘,应当这样舍:……“尊者,这件衣是我从非亲属比丘尼手中接受的,除了交换物之外,是应舍的。我现在把这件衣舍给僧团。”……“应当给与。”……“应当给与。”……“我给具寿。”
Paṭiggaṇhāti, payoge dukkaṭaṃ. Paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti. Nissajjitabbaṃ saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā. Evañca pana, bhikkhave, nissajjitabbaṃ…pe… idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātikāya bhikkhuniyā hatthato paṭiggahitaṃ, aññatra pārivattakā, nissaggiyaṃ. Imāhaṃ saṅghassa nissajjāmīti…pe… dadeyyāti…pe… dadeyyunti…pe… āyasmato dammīti.
513如果对非亲戚的女性,心里确定她是非亲戚,而从她那里接受衣,除了交换之外,犯尼萨耆亚巴吉帝亚罪。如果对非亲戚的女性,心里有疑惑,而从她那里接受衣,除了交换之外,犯尼萨耆亚巴吉帝亚罪。如果对非亲戚的女性,心里以为她是亲戚,而从她那里接受衣,除了交换之外,犯尼萨耆亚巴吉帝亚罪。
Aññātikāya aññātikasaññī cīvaraṃ paṭiggaṇhāti, aññatra pārivattakā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Aññātikāya vematiko cīvaraṃ paṭiggaṇhāti, aññatra pārivattakā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Aññātikāya ñātikasaññī cīvaraṃ paṭiggaṇhāti, aññatra pārivattakā, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.
从一个已受具足戒的女子手中接受衣物,除了是交换物之外,犯恶作罪。对于是亲属,心里当作非亲属,犯恶作罪。对于是亲属,心里存有疑惑,犯恶作罪。对于是亲属,心里知道是亲属,无犯。
Ekatoupasampannāya hatthato cīvaraṃ paṭiggaṇhāti, aññatra pārivattakā, āpatti dukkaṭassa. Ñātikāya aññātikasaññī, āpatti dukkaṭassa. Ñātikāya vematiko, āpatti dukkaṭassa. Ñātikāya ñātikasaññī, anāpatti.
514无犯的情况是:对方是亲属;属于交换物,即用小的换大的,或用大的换小的;比丘凭信任拿取;暂时借取;除了衣之外,拿取其他的资具;从在学尼那里拿取;从沙弥尼那里拿取;精神失常者;最初犯者。
Anāpatti ñātikāya, pārivattakaṃ parittena vā vipulaṃ, vipulena vā parittaṃ, bhikkhu vissāsaṃ gaṇhāti, tāvakālikaṃ gaṇhāti , cīvaraṃ ṭhapetvā aññaṃ parikkhāraṃ gaṇhāti, sikkhamānāya, sāmaṇeriyā, ummattakassa, ādikammikassāti.