3. 药学处
3. Bhesajjasikkhāpadaṃ
4. 尼萨耆亚篇 · 14 段
618那时,世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇树给孤独园。那时候,具寿毕林达·瓦恰(Pilindavaccha)在王舍城(Rājagaha)清理山坡,想要造一个洞窟。这时,摩揭陀国(Magadha)频婆娑罗王(Bimbisāra)来到具寿毕林达·瓦恰这里,走近后礼敬具寿毕林达·瓦恰,然后坐在一旁。坐在一旁的摩揭陀国频婆娑罗王对具寿毕林达·瓦恰这样说:“尊者,长老在做什么呢?”
“大王,我在清理山坡,想造一个洞窟。”
“尊者,圣者需要一位净人吗?”
“大王,世尊尚未允许有净人。”
“那么,尊者,请您问过世尊后告诉我吧。”
“好的,大王。”具寿毕林达·瓦恰这样回答了摩揭陀国频婆娑罗王。接着,具寿毕林达·瓦恰以法语教示、激励、鼓舞、令摩揭陀国频婆娑罗王欢喜。那时,摩揭陀国频婆娑罗王被具寿毕林达·瓦恰以法语教导、激励、鼓舞后,便从座起身,礼敬具寿毕林达·瓦恰,右绕之后离去。
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā pilindavaccho rājagahe pabbhāraṃ sodhāpeti leṇaṃ kattukāmo. Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro yenāyasmā pilindavaccho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ pilindavacchaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā māgadho seniyo bimbisāro āyasmantaṃ pilindavacchaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ, bhante, thero kārāpetī’’ti? ‘‘Pabbhāraṃ mahārāja, sodhāpemi leṇaṃ kattukāmo’’ti. ‘‘Attho, bhante, ayyassa ārāmikenā’’ti? ‘‘Na kho, mahārāja, bhagavatā ārāmiko anuññāto’’ti. ‘‘Tena hi, bhante, bhagavantaṃ paṭipucchitvā mama āroceyyāthā’’ti. ‘‘Evaṃ mahārājā’’ti kho āyasmā pilindavaccho rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa paccassosi. Atha kho āyasmā pilindavaccho rājānaṃ māgadhaṃ seniyaṃ bimbisāraṃ dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro āyasmatā pilindavacchena dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito uṭṭhāyāsanā āyasmantaṃ pilindavacchaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.
619那时,具寿毕林达·瓦恰派人传信给世尊:“尊者,摩揭陀的频婆娑罗王想送一位净人。尊者,我该怎么做呢?”那时,世尊就这个因缘、就这件事作了法谈后,对诸比丘说:“诸比丘,我允许接受净人。” 第二次,摩揭陀的频婆娑罗王来到具寿毕林达·瓦恰那里,到了以后,向具寿毕林达·瓦恰问讯,然后坐在一边。坐在一边后,摩揭陀的频婆娑罗王对具寿毕林达·瓦恰说:“尊者,世尊允许接受净人了吗?” “是的,大王。” “那么,尊者,我要给尊长一位净人。” 于是,摩揭陀的频婆娑罗王答应了给具寿毕林达·瓦恰净人,但后来忘了,过了很久才想起来,就对一位管事的大臣说:“喂,我说要给尊长的净人,给了吗?” “大王,尊长的净人还没给。” “喂,离那时到现在有多久了?” 于是那位大臣算了一下天数,对摩揭陀的频婆娑罗王说:“大王,五百天了。” “喂,既然如此,就给尊长五百位净人吧。” “遵命,大王。”那位大臣答应了摩揭陀的频婆娑罗王,就给了具寿毕林达·瓦恰五百位净人,他们单独住了一个村。人们称那个村为净人村,也称它为毕陵达村(Pilindagāma)。
Atha kho āyasmā pilindavaccho bhagavato santike dūtaṃ pāhesi – ‘‘rājā, bhante , māgadho seniyo bimbisāro ārāmikaṃ dātukāmo. Kathaṃ nu kho, bhante, mayā paṭipajjitabba’’nti? Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, ārāmika’’nti. Dutiyampi kho rājā māgadho seniyo bimbisāro yenāyasmā pilindivaccho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ pilindavacchaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā māgadho seniyo bimbisāro āyasmantaṃ pilindavacchaṃ etadavoca – ‘‘anuññāto, bhante, bhagavatā ārāmiko’’ti? ‘‘Evaṃ, mahārājā’’ti. ‘‘Tena hi, bhante, ayyassa ārāmikaṃ dammī’’ti. Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro āyasmato pilindavacchassa ārāmikaṃ paṭissuṇitvā vissaritvā cirena satiṃ paṭilabhitvā aññataraṃ sabbatthakaṃ mahāmattaṃ āmantesi – ‘‘yo mayā, bhaṇe, ayyassa ārāmiko paṭissuto, dinno so ārāmiko’’ti? ‘‘Na kho, deva, ayyassa ārāmiko dinno’’ti. ‘‘Kīvaciraṃ nu kho, bhaṇe, ito hi taṃ hotī’’ti? Atha kho so mahāmatto rattiyo gaṇetvā rājānaṃ māgadhaṃ seniyaṃ bimbisāraṃ etadavoca – ‘‘pañca, deva, rattisatānī’’ti. ‘‘Tena hi, bhaṇe, ayyassa pañca ārāmikasatāni dehī’’ti. ‘‘Evaṃ, devā’’ti kho so mahāmatto rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa paṭissuṇitvā āyasmato pilindavacchassa pañca ārāmikasatāni pādāsi , pāṭiyekko gāmo nivisi. Ārāmikagāmakotipi naṃ āhaṃsu, pilindagāmakotipi naṃ āhaṃsu.
620那时候,具寿毕林达·瓦恰在那个村里是受恭敬供养的常客。一天上午,具寿毕林达·瓦恰穿好下衣,拿着钵和衣,进入毕陵达村去托钵。那时,村里正在举行庆典,孩子们都打扮得漂漂亮亮,戴着花环玩耍。具寿毕林达·瓦恰在毕陵达村次第地托钵,来到了一位净人的家。到了以后,就在已铺好的座位上坐下。那时,那位净人妻子的女儿看到别人家的孩子打扮得漂漂亮亮,戴着花环,就哭闹着说:“给我花环,给我装饰品!” 于是,具寿毕林达·瓦恰对那位净人的妻子说:“这小女孩为什么哭?” “尊者,这女孩看到别人家的孩子打扮得漂漂亮亮,戴着花环,就哭闹说:‘给我花环,给我装饰品!’像我们这样穷苦的人,哪来的花环,哪来的装饰品呢?” 于是,具寿毕林达·瓦恰拿起一个草环,对那位净人的妻子说:“来,把这个草环戴在那女孩的头上。” 那位净人的妻子接过那个草环,把它戴在了女儿的头上。那草环立刻变成了金花环,美丽悦目,令人欢喜。连国王后宫里的金花环也没有这样的。人们就去报告摩揭陀的频婆娑罗王:“大王,某净人的家里有一个美丽悦目、令人欢喜的金花环。连大王您后宫里的金花环也没有那样的。他那么穷,哪里来的?想必是偷来的!”于是,摩揭陀的频婆娑罗王就叫人把那个净人全家绑了起来。 第二次,具寿毕林达·瓦恰又在上午,穿好下衣,拿着钵和衣,进入毕陵达村去托钵。他在毕陵达村次第地托钵,又来到了那个净人的住处。到了以后,就问邻居:“这净人一家到哪去了?” “尊者,因为那个金花环的事,被国王绑起来了。”
Tena kho pana samayena āyasmā pilindavaccho tasmiṃ gāmake kulūpako hoti. Atha kho āyasmā pilindavaccho pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaraṃ ādāya pilindagāmakaṃ piṇḍāya pāvisi. Tena kho pana samayena tasmiṃ gāmake ussavo hoti. Dārakā alaṅkatā mālākitā kīḷanti. Atha kho āyasmā pilindavaccho pilindagāmake sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena aññatarassa ārāmikassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Tena kho pana samayena tassā ārāmikiniyā dhītā aññe dārake alaṅkate mālākite passitvā rodati – ‘‘mālaṃ me detha, alaṅkāraṃ me dethā’’ti. Atha kho āyasmā pilindavaccho taṃ ārāmikiniṃ etadavoca – ‘‘kissāyaṃ dārikā rodatī’’ti? ‘‘Ayaṃ, bhante, dārikā aññe dārake alaṅkate mālākite passitvā rodati – ‘mālaṃ me detha, alaṅkāraṃ me dethā’ti. Kuto amhākaṃ duggatānaṃ mālā kuto, alaṅkāro’’ti? Atha kho āyasmā pilindavaccho aññataraṃ tiṇaṇḍupakaṃ gahetvā taṃ ārāmikiniṃ etadavoca – ‘‘handimaṃ tiṇaṇḍupakaṃ tassā dārikāya sīse paṭimuñcā’’ti. Atha kho sā ārāmikinī taṃ tiṇaṇḍupakaṃ gahetvā tassā dārikāya sīse paṭimuñci. Sā ahosi suvaṇṇamālā abhirūpā dassanīyā pāsādikā. Natthi tādisā raññopi antepure suvaṇṇamālā. Manussā rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa ārocesuṃ – ‘‘amukassa, deva, ārāmikassa ghare suvaṇṇamālā abhirūpā dassanīyā pāsādikā. Natthi tādisā devassāpi antepure suvaṇṇamālā. Kuto tassa duggatassa! Nissaṃsayaṃ corikāya ābhatā’’ti!! Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro taṃ ārāmikakulaṃ bandhāpesi. Dutiyampi kho āyasmā pilindavaccho pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaraṃ ādāya pilindagāmakaṃ piṇḍāya pāvisi. Pilindagāmake sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena tassa ārāmikassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paṭivissake pucchi – ‘‘kahaṃ imaṃ ārāmikakulaṃ gata’’nti? ‘‘Etissā, bhante, suvaṇṇamālāya kāraṇā raññā bandhāpita’’nti.
621其时,具寿毕林达·瓦恰就来到了摩揭陀的频婆娑罗王的住处。到了以后,在已铺好的座位上坐下。摩揭陀的频婆娑罗王来到具寿毕林达·瓦恰那里,到了以后,向具寿毕林达·瓦恰问讯,然后坐在一边。具寿毕林达·瓦恰就对坐在一边的摩揭陀的频婆娑罗王说:“大王,为什么把那净人一家绑起来?” “尊者,那个净人的家里有一个美丽悦目、令人欢喜的金花环。连我们后宫里的金花环也没有那样的。他那么穷,哪来的?想必是偷来的!” 那时,具寿毕林达·瓦恰就将摩揭陀的频婆娑罗王的宫殿,以神变力令其呈现为纯金的。他便问:“大王,你哪有这么多金子呢?” “我明白了,尊者,这全都是尊长您的神通威力所致。” 国王便释放了那个净人一家。人们知道了“据说尊长毕林达·瓦恰对国王及其眷属示现了上人法的神通神变”,都很欢喜,心生净信,就给具寿毕林达·瓦恰送去了五种药,即:酥、生酥、油、蜂蜜、糖浆。具寿毕林达·瓦恰本来也就常常得到这五种药的供养。他每次收到后,就分给身边的人。而他的那些随从人员却很贪多,把收到的药装满瓶瓶罐罐收藏起来,装进滤囊和布袋挂在窗户上。这些东西或滴或漏,搞得精舍里到处都是老鼠乱窜。人们在寺院里走动时看见了,就讥嫌、批评、指责说:“这些沙门释迦子就像存了好多东西在库房里一样,简直跟摩揭陀的频婆娑罗王似的!” 那些少欲的诸比丘听到了人们的讥嫌、批评、指责,也讥嫌、批评、指责说:“诸比丘怎么可以热衷于这样的贪多囤积呢!” 其时,那些比丘用种种方法呵责后,就把这件事报告了世尊…… “诸比丘,据说诸比丘确实热衷于这样的贪多囤积吗?” “确实如此,世尊。” 佛陀世尊呵责说…… “诸比丘,那些愚痴的人怎么能热衷于这样的贪多囤积呢!诸比丘,这不能令未生信者生信…… 再者,诸比丘,你们应当这样诵学处:”
Atha kho āyasmā pilindavaccho yena rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro yenāyasmā pilindavaccho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ pilindavacchaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho rājānaṃ māgadhaṃ seniyaṃ bimbisāraṃ āyasmā pilindavaccho etadavoca – ‘‘kissa, mahārāja, ārāmikakulaṃ bandhāpita’’nti? ‘‘Tassa, bhante, ārāmikassa ghare suvaṇṇamālā abhirūpā dassanīyā pāsādikā. Natthi tādisā amhākampi antepure suvaṇṇamālā. Kuto tassa duggatassa! Nissaṃsayaṃ corikāya ābhatā’’ti!! Atha kho āyasmā pilindavaccho rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa pāsādaṃ suvaṇṇanti adhimucci. So ahosi sabbasovaṇṇamayo. ‘‘Idaṃ pana te, mahārāja, tāva bahuṃ suvaṇṇaṃ kuto’’ti? ‘‘Aññātaṃ, bhante, ayyasseveso iddhānubhāvo’’ti. Taṃ ārāmikakulaṃ muñcāpesi. Manussā – ‘‘ayyena kira pilindavacchena sarājikāya parisāya uttarimanussadhammaṃ iddhipāṭihāriyaṃ dassita’’nti, attamanā abhippasannā āyasmato pilindavacchassa pañca bhesajjāni abhihariṃsu, seyyathidaṃ – sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ. Pakatiyāpi ca āyasmā pilindavaccho lābhī hoti pañcannaṃ bhesajjānaṃ. Laddhaṃ laddhaṃ parisāya vissajjeti. Parisā cassa hoti bāhullikā. Laddhaṃ laddhaṃ kolambepi ghaṭepi pūretvā paṭisāmeti, parissāvanānipi thavikāyopi pūretvā vātapānesu laggeti. Tāni olīnavilīnāni tiṭṭhanti. Undūrehipi vihārā okiṇṇavikiṇṇā honti. Manussā vihāracārikaṃ āhiṇḍantā passitvā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘antokoṭṭhāgārikā ime samaṇā sakyaputtiyā, seyyathāpi rājā māgadho seniyo bimbisāro’’ti ! Assosuṃ kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma bhikkhū evarūpāya bāhullāya cetessantī’’ti! Atha kho te bhikkhū te anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira, bhikkhave, bhikkhū evarūpāya bāhullāya cetentī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. Vigarahi buddho bhagavā…pe… kathañhi nāma te, bhikkhave, moghapurisā evarūpāya bāhullāya cetessanti! Netaṃ, bhikkhave, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
622病比丘可以服用的那些药——就是酥、生酥、油、蜜、糖——接受后最多可储存服用七天;超过这个期限,犯尼萨耆亚巴吉帝亚(nissaggiya pācittiya,古译:舍堕波逸提)。
‘‘Yāni kho pana tāni gilānānaṃ bhikkhūnaṃ paṭisāyanīyāni bhesajjāni, seyyathidaṃ – sappi navanītaṃ telaṃ madhu phāṇitaṃ, tāni paṭiggahetvā sattāhaparamaṃ sannidhikārakaṃ paribhuñjitabbāni. Taṃ atikkāmayato nissaggiyaṃ pācittiya’’nti.
623“酥”是指:牛酥、山羊酥、水牛酥等那些肉可以吃的动物的酥。“生酥”是指那些同样动物的生酥。“油”是指:芝麻油、芥子油、蜜树油、蓖麻油、兽脂油。“蜂蜜”是指:蜜蜂酿的蜜。“糖浆”是指:从甘蔗提炼出来的。
Yāni kho pana tāni gilānānaṃ bhikkhūnaṃ paṭisāyanīyāni bhessajjānīti sappi nāma gosappi vā ajikāsappi vā mahiṃsasappi vā yesaṃ maṃsaṃ kappati tesaṃ sappi. Navanītaṃ nāma tesaṃ yeva navanītaṃ. Telaṃ nāma tilatelaṃ sāsapatelaṃ madhukatelaṃ eraṇḍatelaṃ vasātelaṃ. Madhu nāma makkhikāmadhu. Phāṇitaṃ nāma ucchumhā nibbattaṃ.
“最多存放七日”,然后可以服用。
Tāni paṭiggahetvā sattāhaparamaṃ sannidhikārakaṃ paribhuñjitabbānīti sattāhaparamatā paribhuñjitabbāni.
到了第八天的明相升起时,便犯了“尼萨耆亚(nissaggiya,古译:尼萨耆波逸提,意译:舍堕)”。必须舍弃给僧团、给一个团体、或给一个人。再者,诸比丘,应当这样舍弃:…… “尊者,我这药已超过七日,是尼萨耆亚的,我现在把它舍给僧团。”……“应当给与”……“应当给与”……“我把它给具寿。”
Taṃ atikkāmayato nissaggiyaṃ hotīti aṭṭhame aruṇuggamane nissaggiyaṃ hoti. Nissajjitabbaṃ saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā. Evañca pana, bhikkhave, nissajjitabbaṃ…pe… idaṃ me, bhante, bhesajjaṃ sattāhātikkantaṃ nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmīti…pe… dadeyyāti…pe… dadeyyunti…pe… āyasmato dammīti.
624于超过七日,有超过想,尼萨耆亚巴吉帝亚罪。于超过七日,有疑,尼萨耆亚巴吉帝亚罪。于超过七日,有未超过想,尼萨耆亚巴吉帝亚罪。于未决意,有已决意想,尼萨耆亚巴吉帝亚罪。于未分发,有已分发想,尼萨耆亚巴吉帝亚罪。于未失去,有已失去想,尼萨耆亚巴吉帝亚罪。于未毁坏,有已毁坏想,尼萨耆亚巴吉帝亚罪。于未烧掉,有已烧掉想,尼萨耆亚巴吉帝亚罪。于未失窃,有已失窃想,尼萨耆亚巴吉帝亚罪。
Sattāhātikkante atikkantasaññī, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Sattāhātikkante vematiko, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Sattāhātikkante anatikkantasaññī, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Anadhiṭṭhite adhiṭṭhitasaññī, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Avissajjite vissajjitasaññī, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Anaṭṭhe naṭṭhasaññī, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Avinaṭṭhe vinaṭṭhasaññī, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Adaḍḍhe daḍḍhasaññī, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Avilutte viluttasaññī, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.
已舍出的药得到后,不得以身体受用而使用,不得吞食;应将它靠近灯火或黑色染料;应由其他比丘以身体受用而使用,不得吞食。
Nissaṭṭhaṃ paṭilabhitvā na kāyikena paribhogena paribhuñjitabbaṃ, na ajjhoharitabbaṃ, padīpe vā kāḷavaṇṇe vā upanetabbaṃ, aññena bhikkhunā kāyikena paribhogena paribhuñjitabbaṃ, na ajjhoharitabbaṃ.
七日未过而持“已过”想,犯恶作罪。七日未过而心疑,犯恶作罪。七日未过而持“未过”想,无犯。
Sattāhānatikkante atikkantasaññī, āpatti dukkaṭassa. Sattāhānatikkante vematiko, āpatti dukkaṭassa. Sattāhānatikkante anatikkantasaññī, anāpatti.
625无犯情况:于七日内决意,舍弃,丢失,毁坏,烧毁,被人夺走,因信赖而取;对未受具足戒者,以已舍弃、已吐出、已放弃而无期待地给与之后,又得到而使用;疯癫者,最初的违犯者。(此等无犯。)
Anāpatti antosattāhaṃ adhiṭṭheti, vissajjeti, nassati, vinassati, ḍayhati, acchinditvā gaṇhanti, vissāsaṃ gaṇhanti, anupasampannassa cattena vantena muttena anapekkho datvā paṭilabhitvā paribhuñjati, ummattakassa, ādikammikassāti.