1. 触等分别之问
1. Phassādivinibbhujanapañho
1王说:“尊者那先,能否将这些已合为一体的诸法一一分别,指出其差别:‘这是触,这是受,这是想,这是思,这是识,这是寻,这是伺’呢?”“大王,不能将这些已合为一体的诸法一一分别,指出其差别:‘这是触,这是受,这是想,这是思,这是识,这是寻,这是伺。’”
Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, sakkā imesaṃ dhammānaṃ ekatobhāvagatānaṃ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṃ paññāpetuṃ ‘ayaṃ phasso, ayaṃ vedanā, ayaṃ saññā, ayaṃ cetanā, idaṃ viññāṇaṃ, ayaṃ vitakko, ayaṃ vicāro’ti’’? ‘‘Na sakkā, mahārāja, imesaṃ dhammānaṃ ekatobhāvagatānaṃ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṃ paññāpetuṃ ‘ayaṃ phasso, ayaṃ vedanā, ayaṃ saññā, ayaṃ cetanā, idaṃ viññāṇaṃ, ayaṃ vitakko, ayaṃ vicāro’’’ti.
“请作譬喻。”
“大王,譬如国王的厨师烹制无味或有味的食物时,加入酸奶,也加入盐,也加入姜,也加入孜然,也加入胡椒,也加入其他种种佐料。王便对他说:‘给我取来酸奶的味、盐的味、姜的味、孜然的味、胡椒的味,以及所有放入之物的味。’大王,能够将这些已合为一体的诸味一一分别,取出其味——酸、咸、苦、辛、涩、甜吗?”
“尊者,不能将这些已合为一体的诸味一一分别,取出其味——酸、咸、苦、辛、涩、甜,但它们各以其自相呈现。”
“大王,同样地,不能将这些已合为一体的诸法一一分别,指出它们各自的作用:‘这是触,这是受,这是想,这是思,这是识,这是寻,这是伺’,但它们各以其自相呈现。”
‘‘Opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, rañño sūdo arasaṃ vā rasaṃ vā kareyya, so tattha dadhimpi pakkhipeyya, loṇampi pakkhipeyya, siṅgiverampi pakkhipeyya, jīrakampi pakkhipeyya, maricampi pakkhipeyya, aññānipi pakārāni pakkhipeyya, tamenaṃ rājā evaṃ vadeyya, ‘dadhissa me rasaṃ āhara, loṇassa me rasaṃ āhara, siṅgiverassa me rasaṃ āhara, jīrakassa me rasaṃ āhara, maricassa me rasaṃ āhara, sabbesaṃ me pakkhittānaṃ rasaṃ āharā’ti. Sakkā nu kho, mahārāja, tesaṃ rasānaṃ ekatobhāvagatānaṃ vinibbhujitvā vinibbhujitvā rasaṃ āharituṃ ambilattaṃ vā lavaṇattaṃ vā tittakattaṃ vā kaṭukattaṃ vā kasāyattaṃ vā madhurattaṃ vā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, sakkā tesaṃ rasānaṃ ekatobhāvagatānaṃ vinibbhujitvā vinibbhujitvā rasaṃ āharituṃ ambilattaṃ vā lavaṇattaṃ vā tittakattaṃ vā kaṭukattaṃ vā kasāyattaṃ vā madhurattaṃ vā, api ca kho pana sakena sakena lakkhaṇena upaṭṭhahantī’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, na sakkā imesaṃ dhammānaṃ ekatobhāvagatānaṃ vinibbhujitvā vinibbhujitvā nānākaraṇaṃ paññāpetuṃ ‘ayaṃ phasso, ayaṃ vedanā, ayaṃ saññā, ayaṃ cetanā, idaṃ viññāṇaṃ, ayaṃ vitakko, ayaṃ vicāro’ti, api ca kho pana sakena sakena lakkhaṇena upaṭṭhahantī’’ti.
“善哉,尊者那先!”
‘‘Kallosi , bhante nāgasenā’’ti.
2长老说:“大王,盐是眼所识知的。”“是的,尊者,是眼所识知的。”“大王,你当善知。”“那么,尊者,也是舌所识知的吗?”“是的,大王,是舌所识知的。”“那么,尊者,一切盐都是舌所识知的吗?”“是的,大王,一切盐都是舌所识知的。”
Thero āha ‘‘loṇaṃ, mahārāja, cakkhuviññeyya’’nti. ‘‘Āma, bhante, cakkhuviññeyya’’nti. ‘‘Suṭṭhu kho, mahārāja, jānāhī’’ti. ‘‘Kiṃ pana, bhante, jivhāviññeyya’’nti? ‘‘Āma, mahārāja, jivhāviññeyya’’nti. ‘‘Kiṃ pana, bhante, sabbaṃ loṇaṃ jivhāya vijānātī’’ti? ‘‘Āma, mahārāja, sabbaṃ loṇaṃ jivhāya vijānāti’’.
“尊者,若一切盐都是舌所识知的,为何还用牛车运送?不是只运盐就可以了吗?”“大王,盐不能单独运送,这些性质已混为一体,行境却各有不同,即盐与重量。大王,能用秤来称盐吗?”“是的,尊者,能称。”“大王,盐不能用秤来称,能称量的只是重量。”
‘‘Yadi, bhante, sabbaṃ loṇaṃ jivhāya vijānāti, kissa pana taṃ sakaṭehi balībaddā āharanti, nanu loṇameva āharitabba’’nti? ‘‘Na sakkā, mahārāja, loṇameva āharituṃ ekatobhāvagatā ete dhammā gocaranānattagatā loṇaṃ garubhāvo cāti. Sakkā pana, mahārāja, loṇaṃ tulāya tulayitu’’nti? ‘‘Āma, bhante, sakkā’’ti. ‘‘Na sakkā, mahārāja, loṇaṃ tulāya tulayituṃ, garubhāvo tulāya tuliyatī’’ti.
“善哉,尊者那先!”
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
3. 五处业所生问
3. Pañcāyatanakammanibbattapañho
3王问道:“尊者那先,这五处,是由不同的业所生,还是由同一个业所生?”“大王,是由不同的业所生,并非由单一业所生。”
Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, yānimāni pañcāyatanāni, kiṃ nu tāni nānākammehi nibbattāni, udāhu ekena kammenā’’ti? ‘‘Nānākammehi, mahārāja, nibbattāni, na ekena kammenā’’ti.
“那就请作个譬喻吧。”“大王,您怎样认为:假如在一块田里播下许多不同的种子,那么这些不同的种子,会各自结出不同的果实吗?”“是的,尊者,会结出不同的果实。”“大王,同样的道理,这五处,各各是由不同的业所生起的,并非由同一个业所生。”
‘‘Opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, ekasmiṃ khette nānābījāni vappeyyuṃ , tesaṃ nānābījānaṃ nānāphalāni nibbatteyyu’’nti? ‘‘Āma, bhante, nibbatteyyu’’nti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, yāni yāni pañcāyatanāni, tāni tāni nānākammehi nibbattāni, na ekena kammenā’’ti.
“善哉,尊者那先!”
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
4. 业差别问
4. Kammanānākaraṇapañho
4大王问道:“尊者那先,以何因缘,众人并非全然相同?有些短命,有些长寿,有些多病,有些少病,有些丑陋,有些美貌,有些少威势,有些大威势,有些少财富,有些大财富,有些出身低贱,有些出身高贵,有些劣慧,有些具慧?”
Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, kena kāraṇena manussā na sabbe samakā, aññe appāyukā, aññe dīghāyukā, aññe bahvābādhā aññe appābādhā, aññe dubbaṇṇā, aññe vaṇṇavanto, aññe appesakkhā, aññe mahesakkhā, aññe appabhogā, aññe mahābhogā, aññe nīcakulīnā, aññe mahākulīnā, aññe duppaññā, aññe paññavanto’’ti?
长老说道:“大王,那么,为何树木并非全然相同?有些酸,有些咸,有些苦,有些辣,有些涩,有些甜?”“尊者,我想是由于种子的差别。”“正是如此,大王。由于业的差别,众人并非全然相同:有些短命,有些长寿,有些多病,有些少病,有些丑陋,有些美貌,有些少威势,有些大威势,有些少财富,有些大财富,有些出身低贱,有些出身高贵,有些劣慧,有些具慧。大王,世尊也曾这样说:‘学童,众生是业的所有者,业的继承者,以业为起源,以业为亲属,以业为皈依处,业令众生有差别,即有卑劣与高尚。’”
Thero āha ‘‘kissa pana, mahārāja, rukkhā na sabbe samakā, aññe ambilā, aññe lavaṇā, aññe tittakā, aññe kaṭukā, aññe kasāvā, aññe madhurā’’ti? ‘‘Maññāmi, bhante, bījānaṃ nānākaraṇenā’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, kammānaṃ nānākaraṇena manussā na sabbe samakā, aññe appāyukā, aññe dīghāyukā, aññe bahvābādhā, aññe appābādhā, aññe dubbaṇṇā, aññe vaṇṇavanto, aññe appesakkhā, aññe mahesakkhā, aññe appabhogā, aññe mahābhogā, aññe nīcakulīnā, aññe mahākulīnā, aññe duppaññā, aññe paññavanto. Bhāsitampetaṃ mahārāja bhagavatā – ‘kammassakā, māṇava, sattā kammadāyādā kammayonī kammabandhū kammappaṭisaraṇā, kammaṃ satte vibhajati yadidaṃ hīnappaṇītatāyā’’’ti.
“善哉,尊者那先!”
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
5. 精勤作问
5. Vāyāmakaraṇapañho
5国王说:“尊者那先,你们说‘如何令此苦灭尽,而其他苦不再生起?’”“大王,我们正是为此目的而出家。”“何须预先努力?难道不应待时节因缘到来时再努力吗?”长老回答:“大王,若等到时节因缘到来时,努力便无济于事;预先努力,才有作用。”
Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha ‘kinti imaṃ dukkhaṃ nirujjheyya, aññañca dukkhaṃ nuppajjeyyā’ti . Etadatthā, mahārāja, amhākaṃ pabbajjā’’ti. ‘‘Kiṃ paṭikacceva vāyamitena, nanu sampatte kāle vāyamitabba’’nti? Thero āha ‘‘sampatte kāle, mahārāja, vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatī’’ti.
“请作个譬喻吧。”“大王,你意下如何?当你感到口渴时,你会在那时才去令人挖井、掘池,想着‘我要喝水’吗?”“不会,尊者。”“同样地,大王,等到时节因缘到来时,努力便无济于事;预先努力,才有作用。”
‘‘Opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā tvaṃ pipāsito bhaveyyāsi, tadā tvaṃ udapānaṃ khaṇāpeyyāsi, taḷākaṃ khaṇāpeyyāsi ‘pānīyaṃ pivissāmī’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatī’’ti.
“请再作一个譬喻。”“大王,你意下如何?当你感到饥饿时,你会在那时才去令人耕田、下种、运回稻谷,想着‘我要吃饭’吗?”“不会,尊者。”“同样地,大王,等到时节因缘到来时,努力便无济于事;预先努力,才有作用。”
‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā tvaṃ bubhukkhito bhaveyyāsi, tadā tvaṃ khettaṃ kasāpeyyāsi, sāliṃ ropāpeyyāsi, dhaññaṃ atiharāpeyyāsi ‘bhattaṃ bhuñjissāmī’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavatīti.
“请再作一个譬喻。” “大王,您意下如何?当战争迫近时,您会令人挖掘壕沟、修筑城墙、建造城门、搭建瞭望台、搬运粮食。那时候,您还会去学驯象、驯马、驾车、射箭和用剑吗?” “不会,尊者。” “正是如此,大王。事到临头才用功,是徒劳无益的;预先用功,才有真舍利益。大王,世尊亦曾如此说。”
‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yadā te saṅgāmo paccupaṭṭhito bhaveyya, tadā tvaṃ parikhaṃ khaṇāpeyyāsi, pākāraṃ kārāpeyyāsi, gopuraṃ kārāpeyyāsi, aṭṭālakaṃ kārāpeyyāsi, dhaññaṃ atiharāpeyyāsi, tadā tvaṃ hatthismiṃ sikkheyyāsi, assasmiṃ sikkheyyāsi, rathasmiṃ sikkheyyāsi, dhanusmiṃ sikkheyyāsi, tharusmiṃ sikkheyyāsī’’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, sampatte kāle vāyāmo akiccakaro bhavati, paṭikacceva vāyāmo kiccakaro bhavati. Bhāsitampetaṃ mahārāja bhagavatā –
“凡自知有益之事,应当预先去做;
智者不依车夫的盘算,而以明智精进。
“犹如车夫舍弃平坦大道,
却爬上崎岖险路,车轴折断,徒然忧悔。
“同样,人若背离正法,随行非法,
愚者已到达死魔之口,犹如车轴折断,正在燃烧。
‘‘‘Paṭikacceva taṃ kayirā, yaṃ jaññā hitamattano; Na sākaṭikacintāya, mantā dhīro parakkame. ‘‘‘Yathā sākaṭiko maṭṭhaṃ , samaṃ hitvā mahāpathaṃ; Visamaṃ maggamāruyha, akkhacchinnova jhāyati. ‘‘‘Evaṃ dhammā apakkamma, adhammamanuvattiya; Mando maccu mukhaṃ patto, akkhacchinnova jhāyatī’’’ti .
“善哉,尊者那先!”
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
6. 地狱火炽热性问
6. Nerayikaggiuṇhabhāvapañho
6国王说:“尊者那先,你们说‘地狱火远比平常之火更为炽热,小石头放在平常火里,烧一整天也不会熔化,而大如殿堂的石头,一旦投入地狱火中,刹那便完全熔化’,这话我不信。你们还说‘那些生于地狱的众生,即使在地狱中被燃烧数千年,也不会熔化’,这话我也不信。”
Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha ‘pākatikaaggito nerayiko aggi mahābhitāpataro hoti, khuddakopi pāsāṇo pākatike aggimhi pakkhitto divasampi paccamāno na vilayaṃ gacchati, kūṭāgāramattopi pāsāṇo nerayikaggimhi pakkhitto khaṇena vilayaṃ gacchatī’ti, etaṃ vacanaṃ na saddahāmi, evañca pana vadetha ‘ye ca tattha uppannā sattā, te anekānipi vassasahassāni niraye paccamānā na vilayaṃ gacchantī’ti, tampi vacanaṃ na saddahāmī’’ti.
长老说:“大王,您认为如何?那些雌鳄、雌鲨、雌龟、雌孔雀、雌鸽子,它们吃坚硬的石头和砾石吗?”“是的,尊者,它们吃。”“那些进入它们腹中、到达肠胃里的东西,是否会被消化?”“是的,尊者,会被消化。”“那么,它们腹中的胎儿,也会被消化吗?”“不会,尊者。”“是什么原因?”“尊者,我认为是由于业的力量,才不被消化。”“正是如此,大王。因为业的力量,地狱众生即使在地狱中被烧燃数千年,也不会消亡。大王,世尊也曾说:‘恶业未尽,他则不死。’”
Thero āha ‘‘taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yā tā santi makariniyopi susumāriniyopi kacchapiniyopi moriniyopi kapotiniyopi, kiṃnu tā kakkhaḷāni pāsāṇāni sakkharāyo ca khādantī’’ti? ‘‘Āma, bhante, khādantī’’ti. ‘‘Kiṃ pana tāni tāsaṃ kucchiyaṃ koṭṭhabbhantaragatāni vilayaṃ gacchantī’’ti? ‘‘Āma, bhante, vilayaṃ gacchantī’’ti. ‘‘Yo pana tāsaṃ kucchiyaṃ gabbho, sopi vilayaṃ gacchatī’’ti? ‘‘Na hi bhante’’ti. ‘‘Kena kāraṇenā’’ti? ‘‘Maññāmi, bhante, kammādhikatena na vilayaṃ gacchatī’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, kammādhikatena nerayikā sattā anekānipi vassasahassāni niraye paccamānā na vilayaṃ gacchanti. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā – ‘so na tāva kālaṃ karoti, yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhotī’’’ti.
“请再作一譬喻。” “大王,你认为如何?那些母狮、母虎、母豹、母狗,它们是否啃食坚硬的骨与肉?” “是的,尊者,它们啃食。” “那些进入它们腹中、到达肠胃里的食物,是否会消化?” “是的,尊者,会消化。” “那么,它们腹中的胎儿,也会被消化吗?” “不会,尊者。” “是何缘故?” “尊者,我认为是由于业力之故,所以不会被消化。” “正是如此,大王,因业力故,地狱众生虽在地狱中被烧煮数千年,亦不消亡。”
‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yā tā santi sīhiniyopi byagghiniyopi dīpiniyopi kukkuriniyopi, kiṃnu tā kakkhaḷāni aṭṭhikāni maṃsāni khādantīti? ‘‘Āma, bhante, khādantī’’ti. ‘‘Kiṃ pana tāni tāsaṃ kucchiyaṃ koṭṭhabbhantaragatāni vilayaṃ gacchantī’’ti? ‘‘Āma, bhante, vilayaṃ gacchantī’’ti. ‘‘Yo pana tāsaṃ kucchiyaṃ gabbho, sopi vilayaṃ gacchatī’’ti? ‘‘Na hi bhante’’ti. ‘‘Kena kāraṇenā’’ti? ‘‘Maññāmi, bhante, kammādhikatena na vilayaṃ gacchatī’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, kammādhikatena nerayikā sattā anekānipi vassasahassāni niraye paccamānā na vilayaṃ gacchantī’’ti.
“请再作一譬喻。” “大王,你认为如何?那些希腊贵妇、刹帝利贵妇、婆罗门贵妇、居士贵妇,她们是否食用坚硬的嚼食与肉?” “是的,尊者,她们食用。” “那些进入她们腹中、到达肠胃里的食物,是否会消化?” “是的,尊者,会消化。” “那么,她们腹中的胎儿,也会被消化吗?” “不会,尊者。” “是何缘故?” “尊者,我认为,它因业力而不会被消化。” “正是如此,大王,因业力故,地狱众生虽在地狱中被烧煮数千年,亦不消亡。大王,世尊也说过:‘彼不命终,直至恶业销尽。’”
‘‘Bhiyyo opammaṃ karohī’’ti. ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yā tā santi yonakasukhumāliniyopi khattiyasukhumāliniyopi brāhmaṇasukhumāliniyopi gahapatisukhumāliniyopi, kiṃnu tā kakkhaḷāni khajjakāni maṃsāni khādantī’’ti? ‘‘Āma, bhante, khādantī’’ti. ‘‘Kiṃ pana tāni tāsaṃ kucchiyaṃ koṭṭhabbhantaragatāni vilayaṃ gacchantī’’ti? ‘‘Āma, bhante, vilayaṃ gacchantī’’ti. ‘‘Yo pana tāsaṃ kucchiyaṃ gabbho sopi vilayaṃ gacchatī’’ti? ‘‘Na hi bhante’’ti. ‘‘Kena kāraṇenā’’ti. ‘‘Maññāmi, bhante, kammādhikatena na vilayaṃ gacchatī’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, kammādhikatena nerayikā sattā anekānipi vassasahassāni niraye paccamānā na vilayaṃ gacchanti. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā – ‘‘so na tāva kālaṃ karoti, yāva na taṃ pāpakammaṃ byantīhotī’’ti.
“善哉,尊者那先!”
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
7. 地持问
7. Pathavisandhārakapañho
7王说:“尊者那先,你们说‘这大地依止于水,水依止于风,风依止于虚空’,我难以信受此说。”长老以水瓶取水,让弥兰陀王明白:“大王,正如此水由风所持,那水也同样由风所持。”
Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha ‘ayaṃ mahā pathavī udake patiṭṭhitā, udakaṃ vāte patiṭṭhitaṃ, vāto ākāse patiṭṭhito’ti, etampi vacanaṃ na saddahāmī’’ti. Thero dhammakarakena udakaṃ gahetvā rājānaṃ milindaṃ saññāpesi ‘‘yathā, mahārāja, imaṃ udakaṃ vātena ādhāritaṃ, evaṃ tampi udakaṃ vātena ādhārita’’nti.
“善哉,尊者那先!”
‘‘Kallosi , bhante nāgasenā’’ti.
8. 灭涅槃问
8. Nirodhanibbānapañho
8国王问道:“尊者那先,灭就是涅槃吗?”“是的,大王,灭就是涅槃。”“尊者那先,灭如何是涅槃呢?”“大王,一切愚夫俗子对内外的处所欢喜、认同、执取而住,他们便为那流所冲走,不能从生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼中解脱出来,我说他们不能从苦解脱。大王,然而多闻的圣弟子对内外的处所不欢喜、不认同、不执取而住。对于这样不欢喜、不认同、不执取而住的他,渴爱灭尽;由渴爱灭而取灭,由取灭而有灭,由有灭而生灭,由生灭则老死、愁、悲、苦、忧、恼统统灭尽。如是,这整个苦蕴便灭尽。大王,如此,灭就是涅槃。”
Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, nirodho nibbāna’’nti? ‘‘Āma, mahārāja, nirodho nibbāna’’nti. ‘‘Kathaṃ, bhante , nāgasena, nirodho nibbāna’’nti? ‘‘Sabbe bālaputhujjanā kho, mahārāja, ajjhattikabāhire āyatane abhinandanti abhivadanti ajjhosāya tiṭṭhanti, te tena sotena vuyhanti, na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokena paridevena dukkhehi domanassehi upāyāsehi na parimuccanti dukkhasmāti vadāmi. Sutavā ca kho, mahārāja, ariyasāvako ajjhattikabāhire āyatane nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati, tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato taṇhā nirujjhati, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti, evaṃ kho, mahārāja, nirodho nibbāna’’nti.
“善哉,尊者那先!”
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
9. 问 证得涅槃
9. Nibbānalabhanapañho
9国王问道:“尊者那先,是否一切人都能证得涅槃?” “大王,并非一切人都能证得涅槃。然而,大王,凡是正行道者,对于应证知之法,如实证知;对于应遍知之法,如实遍知;对于应断除之法,如实断除;对于应修习之法,如实修习;对于应作证之法,如实作证,他便证得涅槃。”
Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, sabbeva labhanti nibbāna’’nti? ‘‘Na kho, mahārāja, sabbeva labhanti nibbānaṃ, api ca kho, mahārāja, yo sammā paṭipanno abhiññeyye dhamme abhijānāti, pariññeyye dhamme parijānāti, pahātabbe dhamme pajahati, bhāvetabbe dhamme bhāveti, sacchikātabbe dhamme sacchikaroti, so labhati nibbāna’’nti.
“善哉,尊者那先!”
‘‘Kallosi , bhante nāgasenā’’ti.
10. 问 知涅槃为乐
10. Nibbānasukhajānanapañho
10国王问:“尊者那先,未证得涅槃者,能知晓‘涅槃是乐’吗?”“是的,大王,未证得涅槃者,也能知晓‘涅槃是乐’。”“尊者那先,既未证得,如何能知晓‘涅槃是乐’?”“大王,你意下如何?那些手足未曾被截断的人,可知‘截断手足是苦’吗?”“的确,尊者,他们知道。”“他们如何能知?”“尊者,他们听到其他被截断手足者的悲泣之声,便知道‘截断手足是苦’。”“正是如此,大王,听闻了那些已见涅槃者所说,未证得者便知道‘涅槃是乐’。”
Rājā āha ‘‘bhante nāgasena, yo na labhati nibbānaṃ, jānāti so ‘sukhaṃ nibbāna’’’nti? ‘‘Āma, mahārāja, yo na labhati nibbānaṃ, jānāti so ‘sukhaṃ nibbāna’’’nti. ‘‘Kathaṃ, bhante nāgasena, alabhanto jānāti ‘sukhaṃ nibbāna’’’nti? ‘‘Taṃ kiṃ maññasi, mahārāja, yesaṃ nacchinnā hatthapādā , jāneyyuṃ te, mahārāja, ‘dukkhaṃ hatthapādacchedana’’’nti? ‘‘Āma, bhante, jāneyyu’’nti. ‘‘Kathaṃ jāneyyu’’nti? ‘‘Aññesaṃ, bhante, chinnahatthapādānaṃ paridevitasaddaṃ sutvā jānanti ‘dukkhaṃ hatthapādacchedana’’’nti . ‘‘Evameva kho, mahārāja, yesaṃ diṭṭhaṃ nibbānaṃ, tesaṃ saddaṃ sutvā jānāti ‘sukhaṃ nibbāna’’’nti.
“善哉,尊者那先!”
‘‘Kallosi, bhante nāgasenā’’ti.
此品有十问
Imasmiṃ vagge dasa pañhā.