1. 葫芦藤支问
1. Lābulataṅgapañho
1“尊者那先,您说‘应当取葫芦藤的一支’,那么应当取哪一支呢?”“大王,正如葫芦藤以卷须攀附草、木或藤蔓,于其上生长;同样地,大王,希求阿拉汉果增长的瑜伽行者,当以心系念所缘,令阿拉汉果增长。大王,这即是应当取葫芦藤的一支。大王,法将舍利弗长老曾这样说:”
‘‘Bhante nāgasena, ‘lābulatāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, lābulatā tiṇe vā kaṭṭhe vā latāya vā soṇḍikāhi ālambitvā tassūpari vaḍḍhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena arahatte abhivaḍḍhitukāmena manasā ārammaṇaṃ ālambitvā arahatte abhivaḍḍhitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, lābulatāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“犹如葫芦藤,依于草、木或藤蔓,”
以卷须攀附,从那里向上生长。
“同样地,志求阿拉汉果的佛子,
当依止所缘,于无学果中增长。
‘‘‘Yathā lābulatā nāma, tiṇe kaṭṭhe latāya vā; Ālambitvā soṇḍikāhi, tato vaḍḍhati uppari. ‘‘‘Tatheva buddhaputtena, arahattaphalakāminā; Ārammaṇaṃ ālambitvā, vaḍḍhitabbaṃ asekkhaphale’’’ti.
2. 莲花支问
2. Padumaṅgapañho
2“尊者那先,您说‘应取莲花的三个特质’,是哪三个特质呢?”“大王,譬如莲花生于水中、长于水中,却不被水所染污。同样地,大王,瑜伽行者身处家族、群众、利养、名誉、恭敬、尊重及资具受用之中,于一切处不被染着。大王,这便是应取莲花的第一个特质。”
‘‘Bhante nāgasena, ‘padumassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti ? ‘‘Yathā, mahārāja, padumaṃ udake jātaṃ udake saṃvaddhaṃ anupalittaṃ udakena, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kule gaṇe lābhe yase sakkāre sammānanāya paribhogapaccayesu ca sabbattha anupalittena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, padumassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,莲花自水中挺出而安立。同样地,大王,瑜伽行者应超越一切世间,超拔而安住于出世间法。大王,这便是应取莲花的第二个特质。
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, padumaṃ udakā accuggamma ṭhāti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbalokaṃ abhibhavitvā accuggamma lokuttaradhamme ṭhātabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, padumassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,莲花纵被微风吹动,也会摇曳。同样地,大王,瑜伽行者对于微细的烦恼,也应加以调伏,以见怖畏而安住。大王,这便是应取莲花的第三个特质。大王,天中之天的世尊也曾这样说:‘于微细罪见怖畏,受持学习诸学处。’”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, padumaṃ appamattakenapi anilena eritaṃ calati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appamattakesupi kilesesu saṃyamo karaṇīyo, bhayadassāvinā viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, padumassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesū’ti.
3“尊者那先,您说‘应把握种子的两种特质’,是哪两种呢?”
“大王,譬如种子虽然微小,若种在良田之中,天又降下适时的甘霖,便能结出极为丰盛的果实。同样地,大王,瑜伽行者如法修持的戒行,能圆满成就沙门果。应当这样正确地修习。大王,这是应把握的种子第一种特质。”
‘‘Bhante nāgasena, ‘bījassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, bījaṃ appakampi samānaṃ bhaddake khette vuttaṃ deve sammā dhāraṃ pavecchante subahūni phalāni anudassati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yathā paṭipāditaṃ sīlaṃ kevalaṃ sāmaññaphalamanudassati. Evaṃ sammā paṭipajjitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, bījassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,种子种在极清净的田地中,便能迅速生长。同样地,大王,瑜伽行者善加调伏的心,在空旷寂静处得以清净,投入念处的殊胜田中,便能迅速生长。大王,这是应把握的种子第二种特质。大王,这也是长老阿那律所说——”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, bījaṃ suparisodhite khette ropitaṃ khippameva saṃvirūhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānasaṃ supariggahitaṃ suññāgāre parisodhitaṃ satipaṭṭhānakhettavare khittaṃ khippameva virūhati. Idaṃ, mahārāja, bījassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ . Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena anuruddhena –
“犹如在清净的田地,种子已安立;
果实丰硕,令耕作者亦感满足;
“同样地,瑜伽行者的心,在空寂处得以清净;
在念处田中,迅速生长。”»
‘‘‘Yathāpi khette parisuddhe, bījañcassa patiṭṭhitaṃ; Vipulaṃ tassa phalaṃ hoti, api toseti kassakaṃ. ‘‘‘Tatheva yogino cittaṃ, suññāgāre visodhitaṃ; Satipaṭṭhānakhettamhi, khippameva virūhatī’’’ti.
4. 娑罗树支问
4. Sālakalyāṇikaṅgapañho
4“尊者那先,你说‘应取佳妙娑罗树的一支分’,所取的是哪一支分呢?”“大王,犹如名为佳妙娑罗树者,只是在地底下生长,可达百肘乃至更深。同样地,大王,瑜伽行者当于空寂之处,圆满四沙门果、四无碍解、六神通及一切沙门法。大王,这便是应取佳妙娑罗树的一支分。大王,这也是长老罗睺罗所说——”
‘‘Bhante nāgasena, ‘sālakalyāṇikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, sālakalyāṇikā nāma antopathaviyaṃ yeva abhivaḍḍhati hatthasatampi bhiyyopi, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cattāri sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidā chaḷabhiññāyo kevalañca samaṇadhammaṃ suññāgāre yeva paripūrayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, sālakalyāṇikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena rāhulena –
“称为佳妙娑罗树,乃从大地所生的树;
就在大地之下,它生长至百肘之深。”
“犹如时令到来时,那棵树便成熟;
既发芽后,仅一日,便增长至百肘。
“同样地,大雄,我亦如那美妙娑罗树;
在内在的空寂处,依于法而增长。”
‘‘‘Sālakalyāṇikā nāma, pādapo dharaṇīruho; Antopathaviyaṃ yeva, satahatthopi vaḍḍhati. ‘‘‘Yathā kālamhi sampatte, paripākena so dumo; Uggañchitvāna ekāhaṃ, satahatthopi vaḍḍhati. ‘‘‘Evamevāhaṃ mahāvīra, sālakalyāṇikā viya; Abbhantare suññāgāre, dhammato abhivaḍḍhayi’’’nti.
5“尊者那先,你所说的‘船应取三支分’是指哪三支分?”“大王,犹如船凭借种种木材的组合构造而能渡越许多人,同样地,大王,瑜伽行者应以种种行持、戒律、德行与修习所组成的种种法的集合,渡越含天在内的世间。大王,这是船应取的第一支分。”
‘‘Bhante nāgasena, ‘nāvāya tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, nāvā bahuvidhadārusaṅghāṭasamavāyena bahumpi janaṃ tārayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācārasīlaguṇavattappaṭivattabahuvidhadhammasaṅghāṭasamavāyena sadevako loko tārayitabbo. Idaṃ, mahārāja, nāvāya paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,船能忍受种种波浪的冲击、激荡、扩散与漩涡之力,同样地,大王,瑜伽行者应当忍受种种烦恼波浪的冲击,以及利养、恭敬、名声、礼拜、供养,在他人处所遭受的毁与誉、苦与乐、尊重与轻蔑等种种过失的波浪冲击。大王,这是船应取的第二支分。”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, nāvā bahuvidhaūmitthanitavegavisaṭamāvaṭṭavegaṃ sahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bahuvidhakilesaūmivegaṃ lābhasakkārayasasilokapūjanavandanā parakulesu nindāpasaṃsāsukhadukkhasammānanavimānanabahuvidhadosaūmivegañca sahitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvāya dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,船在无量、无边、无有彼岸、不可扰动、深邃、巨声震响、充满鲸鱼、摩竭罗与鱼群的大海中航行,同样地,大王,瑜伽行者应当让心运行于三转、十二行相、四圣谛的现观通达之中。大王,这是船应取的第三支分。大王,这也是世尊、天中天在《相应部》最胜的《谛相应》中所说——”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, nāvā aparimitamanantamapāramakkhobhitagambhīre mahatimahāghose timitimiṅgalamakaramacchagaṇākule mahatimahāsamudde carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena tiparivaṭṭa dvādasākāra catusaccābhisamayappaṭivedhe mānasaṃ sañcārayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvāya tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare saccasaṃyutte –
“诸比丘,你们在思惟时,应如此思惟:‘这是苦’,应如此思惟:‘这是苦集’,应如此思惟:‘这是苦灭’,应如此思惟:‘这是导至苦灭之道’。”
‘‘‘Vitakkentā ca kho tumhe, bhikkhave, ‘‘idaṃ dukkha’’nti vitakkeyyātha, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti vitakkeyyātha, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti vitakkeyyātha, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti vitakkeyyāthā’’’ti.
6. 船锚支问
6. Nāvālagganakaṅgapañho
6“尊者那先,您说‘应取船锚的两个要素’,是哪两个要素呢?” “大王,譬如船锚在大海中,于波涛罗网、翻腾搅动的水底,令船系住安止,不任其漂向四方;同样地,大王,瑜伽行者应将心安止于贪、嗔、痴之网与种种寻思之中,而不应任其漂向四方。大王,这就是应取船锚的第一个要素。”
‘‘Bhante nāgasena, ‘nāvālagganakassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, nāvālagganakaṃ bahuūmijālākulavikkhobhitasalilatale mahatimahāsamudde nāvaṃ laggeti ṭhapeti, na deti disāvidisaṃ harituṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohūmijāle mahatimahāvitakkasampahāre cittaṃ laggetabbaṃ, na dātabbaṃ disāvidisaṃ harituṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvālagganakassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,船锚不浮而沉,纵使在百手深的水中,仍能牢系船舶,令其安抵停泊之处;同样地,大王,瑜伽行者处于利养、名声、恭敬、尊重、礼拜、供养、承事之中,纵使于利养之巅、声望之顶,亦不应漂浮,唯应将心安立于维持身命所需之量。大王,这就是应取船锚的第二个要素。大王,这也是长老舍利弗法将军所说——”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, nāvālagganakaṃ na plavati visīdati, hatthasatepi udake nāvaṃ laggeti ṭhānamupaneti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhayasasakkāramānanavandanapūjanaapacitīsu lābhaggayasaggepi na plavitabbaṃ, sarīrayāpanamattake yeva cittaṃ ṭhapetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nāvālagganakassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“恰如海中船锚,不浮而沉;”
同样地,面对利养恭敬,你们不要漂浮,而应沉潜。
‘‘‘Yathā samudde lagganakaṃ, na plavati visīdati; Tatheva lābhasakkāre, mā plavatha visīdathā’’’ti.
7“尊者那先,您说‘应取井的一个要素’,是哪一要素呢?”“大王,犹如水井备有绳、桶与钩;同样地,大王,瑜伽行者应当具足念与正知。在前进、后退、前视、旁视、屈伸之际,在持僧伽梨、钵、衣之时,在食、饮、嚼、尝之时,在大、小便之时,在行、住、坐、卧、醒、语、默之时,应当正知而作。大王,这便是应取于井的那一要素。大王,这也正是世尊、天中之天所说:‘诸比丘,比丘应具足念与正知而住,这是我们对你们的教诫。’”
‘‘Bhante nāgasena, ‘kūpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, kūpo rajjuñca varattañca laṅkārañca dhāreti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena satisampajaññasamannāgatena bhavitabbaṃ, abhikkante paṭikkante ālokite vilokite samiñjite pasārite saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe asite pīte khāyite sāyite uccārapassāvakamme gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite tuṇhībhāve sampajānakārinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kūpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘sato, bhikkhave, bhikkhu vihareyya sampajāno, ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’’ti.
8. 舵手支问
8. Niyāmakaṅgapañho
8“尊者那先,您说‘应取舵手的三种要素’,是哪三种要素?”“大王,犹如舵手日夜恒常、相续不断、毫不放逸、精进努力地驾驶船只;同样地,大王,瑜伽行者在调御自心时,也当日夜恒常、相续不断、毫不放逸、精进努力地以如理作意引导其心。大王,这便是应取舵手的第一种要素。大王,这也是世尊、天人师在《法句》中所说——
‘‘Bhante nāgasena, ‘niyāmakassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, niyāmako rattindivaṃ satataṃ samitaṃ appamatto yattappayatto nāvaṃ sāreti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cittaṃ niyāmayamānena rattindivaṃ satataṃ samitaṃ appamattena yattappayattena yoniso manasikārena cittaṃ niyāmetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, niyāmakassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena dhammapade –
“当乐于不放逸,善守护自心;
当自险难中超拔自己,犹如陷于泥淖的大象。”
‘‘‘Appamādaratā hotha, sacittamanurakkhatha; Duggā uddharathattānaṃ, paṅke sannova kuñjaro’ti.
“再者,大王,舵手对于大海中一切或善或恶之事,悉皆了知;同样地,大王,瑜伽行者应当了知善与不善、有过与无过、低劣与殊胜、黑与白及其相对之法。大王,这便是应取的舵手第二支。”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, niyāmakassa yaṃ kiñci mahāsamudde kalyāṇaṃ vā pāpakaṃ vā, sabbaṃ taṃ viditaṃ hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kusalākusalaṃ sāvajjānavajjaṃ hīnappaṇītaṃ kaṇhasukkasappaṭibhāgaṃ vijānitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, niyāmakassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,舵手在舵上盖上封印,并说:‘任何人都不许碰触此舵。’同样地,大王,瑜伽行者应当在心上安立防护封印:‘不应寻思任何邪恶、不善之寻。’大王,这便是应取的舵手第三支。大王,这也是世尊、天中之天在《相应部》中所说:‘诸比丘,你们不要寻思邪恶、不善之寻,即:欲寻、嗔恚寻、伤害寻。’”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, niyāmako yante muddikaṃ deti ‘mā koci yantaṃ āmasitthā’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena citte saṃvaramuddikā dātabbā ‘mā kiñci pāpakaṃ akusalavitakkaṃ vitakkesī’ti, idaṃ, mahārāja, niyāmakassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare ‘mā, bhikkhave, pāpake akusale vitakke vitakkeyyātha, seyyathīdaṃ, kāmavitakkaṃ byāpādavitakkaṃ vihiṃsāvitakka’’’nti.
9. 工匠喻支问
9. Kammakāraṅgapañho
9“尊者那先,您说‘应取工匠的一支’,那一支是什么呢?”“大王,如同工匠这样思惟:‘我是这艘船的雇工,我为这艘船工作,我凭着这艘船的运载而得到饮食和酬劳。我不应放逸,应以不放逸来运驾此船。’同样地,大王,瑜伽行者应如此思惟:‘我当观察此四大所成之身,恒常、持续、不放逸,令念现前,具足念与正知,心得定、一境,从生、老、病、死、愁、悲、苦、忧、恼中解脱。我应不放逸。’大王,这便是应取工匠的一支。大王,这也是法将舍利弗长老所说:”
‘‘Bhante nāgasena, ‘kammakārassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, kammakāro evaṃ cintayati ‘bhatako ahaṃ imāya nāvāya kammaṃ karomi, imāyāhaṃ nāvāya vāhasā bhattavetanaṃ labhāmi, na me pamādo karaṇīyo, appamādena me ayaṃ nāvā vāhetabbā’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena evaṃ cintayitabbaṃ ‘imaṃ kho ahaṃ cātumahābhūtikaṃ kāyaṃ sammasanto satataṃ samitaṃ appamatto upaṭṭhitassati sato sampajāno samāhito ekaggacitto jātijarābyādhimaraṇasokaparidevadukkhadomanassupāyāsehi parimuccissāmīti appamādo me karaṇīyo’ti, idaṃ, mahārāja, kammakārassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“当观此身,数数遍知;见身自性,作苦边际。”
见到身中自性后,你们将作苦之边际。
‘‘‘Kāyaṃ imaṃ sammasatha, parijānātha punappunaṃ; Kāye sabhāvaṃ disvāna, dukkhassantaṃ karissathā’ti.
10. 海支问
10. Samuddaṅgapañho
10“尊者那先,您说‘应取大海的五支’,这应取的五支是什么?”“大王,正如大海不与死尸共住,同样地,瑜伽行者不应与贪、嗔、痴、慢、见、覆、恼、嫉、悭、诳、谄、曲、伪、恶行、烦恼、垢秽共住。大王,这是应取大海的第一支。”
‘‘Bhante nāgasena, ‘samuddassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, mahāsamuddo matena kuṇapena saddhiṃ na saṃvasati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena rāgadosamohamānadiṭṭhimakkhapaḷāsaissāmacchariyamāyāsāṭheyyakuṭilavisamaduccaritakilesamalehi saddhiṃ na saṃvasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, samuddassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,大海蕴含珍珠、摩尼、琉璃、螺贝、宝石、珊瑚、水晶、摩尼等种种宝聚而将其隐藏,不向外散失。同样地,大王,瑜伽行者在证得道、果、禅那、解脱、定、等至、观、神通及种种功德宝后,应将其深藏,不应向外显露。大王,这是应取大海的第二支。”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo muttāmaṇiveḷuriyasaṅkhasilāpavāḷaphalikamaṇivividharatananicayaṃ dhārento pidahati, na bahi vikirati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena maggaphalajhānavimokkhasamādhisamāpattivipassanābhiññāvividhaguṇaratanāni adhigantvā pidahitabbāni, na bahi nīharitabbāni. Idaṃ, mahārāja, samuddassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,大海与诸大生物共住。同样地,大王,瑜伽行者应亲近这样的善友、梵行者:少欲、知足、说头陀、行削减、具足行仪、有惭、柔和、尊重、应受尊崇、善于说法、堪忍言语、呵责者、呵斥恶者、劝诫者、教诫者、令知者、示导者、劝导者、激励者、使欢喜者,而与他们同住。大王,这是应取大海的第三支。”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo mahantehi mahābhūtehi saddhiṃ saṃvasati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena appicchaṃ santuṭṭhaṃ dhutavādaṃ sallekhavuttiṃ ācārasampannaṃ lajjiṃ pesalaṃ garuṃ bhāvanīyaṃ vattāraṃ vacanakkhamaṃ codakaṃ pāpagarahiṃ ovādakaṃ anusāsakaṃ viññāpakaṃ sandassakaṃ samādapakaṃ samuttejakaṃ sampahaṃsakaṃ kalyāṇamittaṃ sabrahmacāriṃ nissāya vasitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,大海虽汇入新水的数十万条河流——恒河、亚穆纳河、阿吉拉瓦底河、沙拉布河、摩醯河等——以及自天而降的水流,却从不逾越自己的界限。同样地,大王,瑜伽行者,纵使为了利养、恭敬、名声、礼敬、尊重、供养,乃至为保全性命,也不应故意违犯学处。大王,这是大海的第四个可取之处。大王,这也是世尊、天中之天所说的——
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo navasalilasampuṇṇāhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīādīhi nadīsatasahassehi antalikkhe saliladhārāhi ca pūritopi sakaṃ velaṃ nātivattati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokavandanamānanapūjanakāraṇā jīvitahetupi sañcicca sikkhāpadavītikkamo na karaṇīyo. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
“大王,譬如大海安住于法,不越过其限;同样地,大王,凡为我的大弟子们所制定的学处,我的弟子们即使为护惜性命,也决不违越。”
‘Seyyathāpi, mahārāja , mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātikkamati, evameva kho, mahārāja, yaṃ mahā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ, taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamantī’ti.
“再者,大王,大海不为一切河流所充满——恒河、亚穆纳河、阿吉拉瓦底河、沙拉布河、摩醯河,乃至从天而降的水流。同样地,大王,瑜伽行者,纵使不断听闻总说、详问、法义、受持、抉择、阿毗达摩、律、深奥经典、论议、句释、句连结、句分别等九分胜者教法,亦不应以此为足。大王,这是大海的第五个可取之处。大王,这也是世尊、天中之天于《须陀素摩本生》中所说——
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, mahāsamuddo sabbasavantīhi gaṅgāyamunāaciravatīsarabhūmahīhi antalikkhe udakadhārāhipi na paripūrati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena uddesaparipucchāsavanadhāraṇavinicchayaabhidhammavinayagāḷhasuttantaviggahapadanikkhepapadasandhi padavibhattinavaṅgajinasāsanavaraṃ suṇantenāpi na tappitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, mahāsamuddassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena sutasomajātake –
“犹如烈火焚烧草木不知餍足,亦如大海纳受众流并无盈溢;
如是,纵是贤者、王中之尊,听闻善说亦不餍足。”
‘‘‘Aggi yathā tiṇakaṭṭhaṃ dahanto, na tappati sāgaro vā nadīhi; Evampi ce paṇḍitā rājaseṭṭha, sutvā na tappanti subhāsitenā’’’ti.
海支问第十。海品第二。
Samuddaṅgapañho dasamo.Samuddavaggo dutiyo.
葫芦藤与莲花,以及种子、沙罗树和吉祥女;
船与船的系着,井与决定者亦复如是。
工匠与海,故称此品。
Lābulatā ca padumaṃ, bījaṃ sālakalyāṇikā; Nāvā ca nāvālagganaṃ, kūpo niyāmako tathā; Kammakāro samuddo ca, vaggo tena pavuccatīti.