1. 关于两位佛陀不出现的提问巴利
1. Dvinnaṃ buddhānaṃ anuppajjamānapañho
1 “尊者那先,世尊曾作是言:‘诸比丘,无有是处,无有容有之理——于一世间界中,有二阿拉汉、正自觉者不先不后同时示现;此非理趣,不存其位。’然而,尊者那先,一切如来教授时,皆教授三十七菩提分法;宣说时,皆宣说四圣谛;训导时,皆训导三学;策励时,皆策励不放逸之修行。尊者那先,若一切如来所教授者同、所宣说者同、所训导者同、所策励者亦同,何以二如来不于同一时刻出现于世?仅一佛陀出世,世间已得大光明;若更有第二佛陀出世,以二佛之光辉,世间当更增光明;二如来相应劝导,则劝导应更得安乐;相互教示,则教示应更入于安乐。敬请为我解说其中缘由,令我断尽疑惑。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso, yaṃ ekissā lokadhātuyā dve arahanto sammāsambuddho apubbaṃ acarimaṃ uppajjeyyuṃ, netaṃ ṭhānaṃ vijjatī’ti. Desentā ca, bhante nāgasena, sabbepi tathāgatā sattatiṃsa bodhipakkhiyadhamme desenti, kathayamānā ca cattāri ariyasaccāni kathenti, sikkhāpentā ca tīsu sikkhāsu sikkhāpenti, anusāsamānā ca appamādappaṭipattiyaṃ anusāsanti. Yadi, bhante nāgasena, sabbesampi tathāgatānaṃ ekā desanā ekā kathā ekā sikkhā ekā anusiṭṭhi, kena kāraṇena dve tathāgatā ekakkhaṇe nuppajjanti? Ekenapi tāva buddhuppādena ayaṃ loko obhāsajāto, yadi dutiyo buddho bhaveyya, dvinnaṃ pabhāya ayaṃ loko bhiyyosomattāya obhāsajāto bhaveyya, ovadamānā ca dve tathāgatā sukhaṃ ovadeyyuṃ, anusāsamānā ca sukhaṃ anusāseyyuṃ, tattha me kāraṇaṃ brūhi, yathāhaṃ nissaṃsayo bhaveyya’’nti.
“大王,此十千世界唯载一佛,唯能承载一如来功德。若有第二佛出现,此十千世界则不能载,必将震动、动摇、倾斜、倾覆、歪斜、离散、崩坏、毁灭,不得安住其位。”巴利
‘‘Ayaṃ, mahārāja, dasasahassī lokadhātu ekabuddhadhāraṇī, ekasseva tathāgatassa guṇaṃ dhāreti, yadi dutiyo buddho uppajjeyya, nāyaṃ dasasahassī lokadhātu dhāreyya, caleyya kampeyya nameyya onameyya vinameyya vikireyya vidhameyya viddhaṃseyya, na ṭhānamupagaccheyya.
“大王,譬如有艘船恰能满足一人乘坐。当一个人登船时,那艘船便已满载。这时又有第二个人到来,他在寿命、容貌、年龄、身量、胖瘦乃至所有肢体等方面都与前者等同,他也登上那艘船——大王,那艘船能承载两个人吗?”“不能,尊者!它会动摇、震动、倾斜、倾倒、弯曲、松散、崩坏、毁坏,无法保持稳定,会沉入水中。”“同样地,大王,这十千世界只能承载一位佛陀,只堪承受一位如来的功德。若第二位佛陀出现,这十千世界将无法承载,必会动摇、震动、倾斜、倾倒、弯曲、松散、崩坏、毁坏,不能稳定安住。”巴利
‘‘Yathā, mahārāja, nāvā ekapurisasandhāraṇī bhaveyya, ekasmiṃ purise abhirūḷhe sā nāvā samupādikā bhaveyya. Atha dutiyo puriso āgaccheyya tādiso āyunā vaṇṇena vayena pamāṇena kisathūlena sabbaṅgapaccaṅgena, so taṃ nāvaṃ abhirūheyya, api nu sā, mahārāja, nāvā dvinnampi dhāreyyā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, caleyya kampeyya nameyya onameyya vinameyya vikireyya vidhameyya viddhaṃseyya, na ṭhānamupagaccheyya, osīdeyya udake’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, ayaṃ dasasahassī lokadhātu ekabuddhadhāraṇī, ekasseva tathāgatassa guṇaṃ dhāreti, yadi dutiyo buddho uppajjeyya, nāyaṃ dasasahassī lokadhātu dhāreyya, caleyya kampeyya nameyya onameyya vinameyya vikireyya vidhameyya viddhaṃseyya, na ṭhānamupagaccheyya.
“或者,大王,譬如有人进食已足,乃至饱填至咽喉。彼时他已饱足、充满、无有余隙、充塞胀满、身体僵直。若此人再享用相同分量的食物,他会感到安乐吗?”“不会,尊者,仅吃一次便足以致死。”“同样地,大王,这十千世界只能承载一位佛陀,只堪承受一位如来的功德。若第二位佛陀出现,这十千世界将无法承载,必会动摇、震动、倾斜、倾倒、弯曲、松散、崩坏、毁坏,不能稳定安住。”巴利
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, puriso yāvadatthaṃ bhojanaṃ bhuñjeyya chādentaṃ yāva kaṇṭhamabhipūrayitvā, so dhāto pīṇito paripuṇṇo nirantaro tandikato anonamitadaṇḍajāto punadeva tattakaṃ bhojanaṃ bhuñjeyya, api nu kho so, mahārāja, puriso sukhito bhaveyyā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, sakiṃ bhuttova mareyyā’’ti . ‘‘Evameva kho, mahārāja, ayaṃ dasasahassī lokadhātu ekabuddhadhāraṇī, ekasseva tathāgatassa guṇaṃ dhāreti, yadi dutiyo buddho uppajjeyya, nāyaṃ dasasahassī lokadhātu dhāreyya, caleyya kampeyya nameyya onameyya vinameyya vikireyya vidhameyya viddhaṃseyya, na ṭhānamupagaccheyyā’’ti.
“尊者那先,大地是否因超常的法负担而动摇?”“大王,譬如有两辆车满载宝物,满至车辕。若从一辆车取出宝物倒入另一辆车,大王,那辆车能承载两辆车的宝物吗?”“不能,尊者!它的轮毂会碎裂,轮辐会折断,轮辋会脱落,车轴会断毁。”“大王,那辆车是因过重的宝物负担而破裂吗?”“是的,尊者。”“同样地,大王,大地是因过于沉重的法负担而动摇。”巴利
‘‘Kiṃ nu kho, bhante nāgasena, atidhammabhārena pathavī calatī’’ti? ‘‘Idha, mahārāja, dve sakaṭā ratanaparipūritā bhaveyyuṃ yāva mukhasamā, ekasmā sakaṭato ratanaṃ gahetvā ekasmiṃ sakaṭe ākireyyuṃ, api nu kho taṃ, mahārāja, sakaṭaṃ dvinnampi sakaṭānaṃ ratanaṃ dhāreyyā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, nābhipi tassa phaleyya, arāpi tassa bhijjeyyuṃ, nemipi tassa opateyya, akkhopi tassa bhijjeyyā’’ti. ‘‘Kiṃ nu kho, mahārāja, atiratanabhārena sakaṭaṃ bhijjatī’’ti? ‘‘Āma, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, atidhammabhārena pathavī calati.
“再者,大王,此因缘是为彰显佛陀之力而说。请更听另一合适的因缘:为何两位正自觉者不会同时出现于世。大王,若两位正自觉者同时出现,他们的徒众便会起争论:‘这是你们的佛陀,那是我们的佛陀’,从而分裂为两派。大王,譬如有两位权重的大臣,其追随者会起争论:‘这是你们的大臣,那是我们的大臣’,从而分裂为两派。大王,同样地,若两位正自觉者同时出现,其徒众也会起争论:‘这是你们的佛陀,那是我们的佛陀’,从而分裂为两派。大王,这便是其中一因,为何两位正自觉者不会同时出现于世。”巴利
‘‘Api ca, mahārāja, imaṃ kāraṇaṃ buddhabalaparidīpanāya osāritaṃ. Aññampi tattha abhirūpaṃ kāraṇaṃ suṇohi, yena kāraṇena dve sammāsambuddho ekakkhaṇe nuppajjanti. Yadi, mahārāja, dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe uppajjeyyuṃ, tesaṃ parisāya vivādo uppajjeyya ‘tumhākaṃ buddho, amhākaṃ buddho’ti, ubhato pakkhajātā bhaveyyuṃ, yathā, mahārāja, dvinnaṃ balavāmaccānaṃ parisāya vivādo uppajjeyya ‘tumhākaṃ amacco, amhākaṃ amacco’ti, ubhato pakkhajātā honti, evameva kho, mahārāja, yadi dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe uppajjeyyuṃ, tesaṃ parisāya vivādo uppajjeyya ‘tumhākaṃ buddho, amhākaṃ buddho’ti, ubhato pakkhajātā bhaveyyuṃ . Idaṃ tāva, mahārāja, ekaṃ kāraṇaṃ, yena kāraṇena dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe nuppajjanti.
“大王,请更听另一个更高的理由,为何两位正自觉者不会同时出现于世。大王,若两位正自觉者同时出现,‘佛陀为最上’之说便成虚妄,‘佛陀为最尊’之说便成虚妄,‘佛陀为最胜’‘佛陀为殊胜’‘佛陀为最高’‘佛陀为最优’‘佛陀为无等’‘佛陀为无等等’‘佛陀为无比’‘佛陀为无对’‘佛陀为无匹’——这些话便都成虚妄。大王,你当从义理上信受此因缘:为何两位正自觉者不会同时出现于世。”巴利
‘‘Aparampi, mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi, yena kāraṇena dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe nuppajjanti. Yadi, mahārāja, dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe uppajjeyyuṃ, ‘aggo buddho’ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā bhaveyya, ‘jeṭṭho buddho’ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā bhaveyya, ‘seṭṭho buddho’ti, ‘visiṭṭho buddho’ti, ‘uttamo buddho’ti, ‘pavaro buddho’ti, ‘asamo buddho’ti, ‘asamasamo buddho’ti, ‘appaṭimo buddho’ti, ‘appaṭibhāgo buddho’ti, ‘appaṭipuggalo buddho’ti yaṃ vacanaṃ, taṃ micchā bhaveyya. Idampi kho tvaṃ, mahārāja, kāraṇaṃ atthato sampaṭiccha, yena kāraṇena dve sammāsambuddhā ekakkhaṇe nuppajjanti.
“然而,大王,这是诸佛世尊的本来性质:世间唯有一位佛陀出现。是什么原因呢?因为一切知佛陀功德的伟大性。大王,世间其余伟大的事物,也都唯有一个。大王,大地是伟大的,它唯有一个。大海是伟大的,它唯有一个。须弥山王是伟大的,它唯有一个。虚空是伟大的,它唯有一个。帝释是伟大的,他唯有一位。魔是伟大的,他唯有一位。大梵天神是伟大的,他唯有一位。如来、阿拉汉、正自觉者是伟大的,世间唯有一位。在它们生起之处,其余者便没有位置,因此,大王,如来、阿拉汉、正自觉者唯有一位出现于世间。”巴利
‘‘Api ca kho, mahārāja, buddhānaṃ bhagavantānaṃ sabhāvapakati esāyaṃ, eko yeva buddho loke uppajjati. Kasmā kāraṇā? Mahantatāya sabbaññubuddhaguṇānaṃ. Aññampi, mahārāja, yaṃ loke mahantaṃ, taṃ ekaṃ yeva hoti. Pathavī, mahārāja, mahantī, sā ekā yeva. Sāgaro mahanto, so eko yeva. Sineru girirājā mahanto, so eko yeva. Ākāso mahanto, so eko yeva. Sakko mahanto, so eko yeva. Māro mahanto, so eko yeva. Mahābrahmā mahanto, so eko yeva. Tathāgato arahaṃ sammāsambuddho mahanto, so eko yeva lokasmiṃ. Yattha te uppajjanti, tattha aññassa okāso na hoti, tasmā, mahārāja, tathāgato arahaṃ sammāsambuddho eko yeva lokasmiṃ uppajjatī’’ti.
“尊者那先,此问以譬喻及理据而善巧宣说。听闻之后,纵使不慧之人亦当欢喜,何况如我这等具大慧者。善哉!尊者那先,我正是如此信受。”巴利
‘‘Sukathito, bhante nāgasena, pañho opammehi kāraṇehi. Anipuṇopetaṃ sutvā attamano bhaveyya, kiṃ pana mādiso mahāpañño. Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
2. 乔达弥供衣之问巴利
2. Gotamivatthadānapañho
2 “尊者那先,世尊在姨母大爱道·乔达弥供养雨季衣时,曾这样说:‘乔达弥,布施僧团吧!施与僧团,则我与僧团都受供养。’尊者那先,难道如来不比僧宝更尊、更重、更应受供养吗?为何如来让姨母将亲手采集、摘取、捶打、纺织、编织而成的雨季衣——本该供养如来的——转施僧团呢?尊者那先,假若如来确实比僧宝更殊胜、更崇高、更超越,‘供养我便有大果报’,如来就不会让姨母把亲手采集、摘取、捶打的雨季衣施与僧团了。尊者那先,正因为如来无所期求、无所倚恃,才让姨母将那件雨季衣施与僧团。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā mātucchāya mahāpajāpatiyā gotamiyā vassikasāṭikāya dīyamānāya ‘saṅghe gotami dehi, saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā’ti. Kiṃ nu kho, bhante nāgasena, tathāgato saṅgharatanato na bhāriko na garuko na dakkhiṇeyyo, yaṃ tathāgato sakāya mātucchāya sayaṃ piñjitaṃ sayaṃ luñcitaṃ sayaṃ pothitaṃ sayaṃ kantitaṃ sayaṃ vāyitaṃ vassikasāṭikaṃ attano dīyamānaṃ saṅghassa dāpesi. Yadi, bhante nāgasena, tathāgato saṅgharatanato uttaro bhaveyya adhiko vā visiṭṭho vā, ‘mayi dinne mahapphalaṃ bhavissatī’ti na tathāgato mātucchāya sayaṃ piñjitaṃ sayaṃ luñcitaṃ sayaṃ pothitaṃ vassikasāṭikaṃ saṅghe dāpeyya, yasmā ca kho bhante nāgasena tathāgato attānaṃ na patthayati na upanissayati, tasmā tathāgato mātucchāya taṃ vassikasāṭikaṃ saṅghassa dāpesī’’ti.
“大王,世尊在姨母大爱道·乔达弥供养雨季衣时,说此话语:‘乔达弥,布施僧团吧!施与僧团时,我与僧团皆得供养。’这并非因为恭敬如来自身没有果报,也非如来不应受供养,而是,大王,为了利益、出于悲悯,为令‘我去世后,僧团在未来世中被忆念’,宣说真实不虚的功德,才这般说:‘乔达弥,布施僧团,施与僧团时,我与僧团皆得供养。’”巴利
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā mātucchāya mahāpajāpatiyā gotamiyā vassikasāṭikāya dīyamānāya ‘saṅghe gotami dehi, saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā’ti. Taṃ pana na attano patimānanassa avipākatāya na adakkhiṇeyyatāya, api ca kho, mahārāja, hitatthāya anukampāya anāgatamaddhānaṃ saṅgho mamaccayena cittīkato bhavissatīti vijjamāne yeva guṇe parikittayanto evamāha ‘saṅghe gotami dehi, saṅghe te dinne ahañceva pūjito bhavissāmi saṅgho cā’ti.
“大王,譬如父亲在世时,于大臣、军队、守门将、军众、随从与民众之间,在国王面前称叹儿子已有的功德:‘他若立于此位,未来将在众人中受到敬重。’同样地,大王,如来为了利益,出于悲悯,为令‘我去世后,僧团在未来世中被忆念’,称叹现前功德而说:‘乔达弥,布施僧团吧!施与僧团时,我受恭敬,僧团也受恭敬。’”巴利
‘‘Yathā, mahārāja, pitā dharamāno yeva amaccabhaṭabaladovārikaanīkaṭṭhapārisajjajanamajjhe rañño santike puttassa vijjamānaṃ yeva guṇaṃ pakitteti ‘idha ṭhapito anāgatamaddhānaṃ janamajjhe pūjito bhavissatī’ti. Evameva kho, mahārāja, tathāgato hitatthāya anukampāya anāgatamaddhānaṃ saṅgho mamaccayena cittīkato bhavissatīti vijjamāne yeva guṇe pakittayanto evamāha ‘saṅghe gotami dehi, saṅghe te dinne ahañceva pujito bhavissāmi saṅgho cā’ti.
“大王,僧团并非仅因得到那件雨季衣的供养,就比如来更殊胜、更优越。大王,正如父母给孩子涂油、按摩、沐浴、揉搓——大王,难道仅因这样的涂油、按摩、沐浴、揉搓,孩子就比父母更殊胜、更优越吗?”“尊者,并非如此。孩子是父母所应照护的,因此父母为孩子涂油、按摩、沐浴、揉搓。”“同样地,大王,僧团并非仅因得到那件雨季衣的供养,就比如来更殊胜、更优越。然而,如来行了所应行之事,令姨母将那一件雨季衣供养僧团。”巴利
‘‘Na kho, mahārāja, tāvatakena vassikasāṭikānuppadānamattakena saṅgho tathāgatato adhiko nāma hoti visiṭṭho vā. Yathā, mahārāja, mātāpitaro puttānaṃ ucchādenti parimaddanti nahāpenti sambāhenti, api nu kho, mahārāja, tāvatakena ucchādanaparimaddananahāpanasambāhanamattakena ‘putto mātāpitūhi adhiko nāma hoti visiṭṭho vā’ti? ‘‘Na hi, bhante, akāmakaraṇīyā bhante puttā mātāpitūnaṃ, tasmā mātāpitaro puttānaṃ ucchādanaparimaddananahāpanasambāhanaṃ karontī’’ti. Evameva kho, mahārāja, na tāvatakena vassikasāṭikānuppadānamattakena saṅgho tathāgatato adhiko nāma hoti visiṭṭho vāti. Api ca tathāgato akāmakaraṇīyaṃ karonto mātucchāya taṃ vassikasāṭikaṃ saṅghassa dāpesi.
“又,大王,譬如有人带着礼物来献给国王,国王却把那礼物转赐给某位士兵、或军队、或将军、或祭司。大王,难道那人仅因得到礼物,就比国王更高、更殊胜吗?”“尊者,不会如此。那人是国王的随从,依国王而活,国王是把他安置在合宜的位置后,才赐予礼物的。”“同样地,大王,僧团并非仅因得到雨季衣,就比如来更高、更殊胜;僧团是如来的随从,依如来而住,如来是把僧团安立在合宜的位置后,才令其得受雨季衣的。”巴利
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, kocideva puriso rañño upāyanaṃ āhareyya, taṃ rājā upāyanaṃ aññatarassa bhaṭassa vā balassa vā senāpatissa vā purohitassa vā dadeyya. Api nu kho so, mahārāja, puriso tāvatakena upāyanapaṭilābhamattakena raññā adhiko nāma hoti visiṭṭho vā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, rājabhattiko, bhante, so puriso rājūpajīvī, taṭṭhāne ṭhapento rājā upāyanaṃ detī’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, na tāvatakena vassikasāṭikānuppadānamattakena saṅgho tathāgatato adhiko nāma hoti visiṭṭho vā, atha kho tathāgatabhattiko tathāgatūpajīvī. Taṭṭhāne ṭhapento tathāgato saṅghassa vassikasāṭikaṃ dāpesi.
“然而,大王,如来心中这样想:‘僧团本性应受供养,我当以我所有的,来供养僧团。’于是便把雨季衣施与僧团。大王,如来并非只赞叹对自己的供养,也赞叹对世间一切应供养者的供养。”巴利
‘‘Api ca, mahārāja, tathāgatassa evaṃ ahosi ‘sabhāvapaṭipūjanīyo saṅgho, mama santakena saṅghaṃ paṭipūjessāmī’ti saṅghassa vassikasāṭikaṃ dāpesi, na, mahārāja, tathāgato attano yeva paṭipūjanaṃ vaṇṇeti, atha kho ye loke paṭipūjanārahā, tesampi tathāgato paṭipūjanaṃ vaṇṇeti.
“大王,这是世尊、天中之天在《中部》的殊胜篇章《法嗣法教》中,赞叹少欲行道时所说的:‘这位比丘对我而言更应受尊敬、更应受赞叹。’大王,于一切有中,没有任何众生比如来更应受供养、更殊胜、更超越、更卓越,唯有如来是最殊胜、最超越、最卓越的。”巴利
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena majjhimanikāyavaralañchake dhammadāyādadhammapariyāye appicchappaṭipattiṃ pakittayamānena ‘asu yeva me purimo bhikkhu pujjataro ca pāsaṃsataro cā’ti. ‘‘Natthi, mahārāja, bhavesu koci satto tathāgatato dakkhiṇeyyo vā uttaro vā adhiko vā visiṭṭho vā, tathāgatova uttaro adhiko visiṭṭho.
“大王,这是在《相应部》中,玛那瓦咖弥咖天子立于世尊前,在天与人之中所说的:巴利
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, saṃyuttanikāyavare māṇavagāmikena devaputtena bhagavato purato ṭhatvā devamanussamajjhe –
“‘ 韦布喇山被称为王舍城人的最胜山;
“ 雪山是群山中的最胜,太阳是星宿中的最胜。
“‘ 海洋是诸水域中的最胜,月亮是诸星宿中的最胜;
在含天的世间中,佛陀被称为最上。’巴利
‘‘‘Vipulo rājagahīyānaṃ , giri seṭṭho pavuccati; Seto himavataṃ seṭṭho, ādicco aghagāminaṃ. ‘‘‘Samuddo udadhinaṃ seṭṭho, nakkhattānañca candimā; Sadevakassa lokassa, buddho aggo pavuccatī’ti.
“大王,玛那瓦咖弥咖天子所唱的这首偈颂,是善唱而非恶唱,是善说而非恶说,并已得到世尊的认可。大王,法将舍利弗长老岂不也如此说过吗——巴利
‘‘Tā kho panetā, mahārāja, māṇavagāmikena devaputtena gāthā sugītā na duggītā, subhāsitā na dubbhāsitā, anumatā ca bhagavatā, nanu, mahārāja, therenapi sāriputtena dhammasenāpatinā bhaṇitaṃ –
“ 一次心的净信;或皈依、合掌礼敬;
(对摧灭魔军的佛陀的一念净信)足以令其得度。”巴利
‘‘‘Eko manopasādo; Saraṇagamanamañjalipaṇāmo vā; Ussahate tārayituṃ, mārabalanisūdane buddhe’ti.
天中天之世尊也曾说:“诸比丘,有一人出现于世间,是为饶益众人、安乐众人、悲悯世间、为天人的利益、福祉与安乐而出现。那一种人是谁?即是如来、阿拉汉、正自觉者……(中略)……天人。” “善哉,尊者那先!正是如此,我如是接受。”巴利
‘‘Bhagavatā ca bhaṇitaṃ devātidevena ‘ekapuggalo, bhikkhave, loke uppajjamāno uppajjati bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussānaṃ. Katamo ekapuggalo? Tathāgato arahaṃ sammāsambuddho…pe… devamanussāna’’’nti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
3. 在家与出家者正行问巴利
3. Gihipabbajitasammāpaṭipattipañho
“尊者那先,世尊也曾说:‘诸比丘,无论在家者或出家者,我皆赞叹正行道。诸比丘,若在家者或出家者能正行道,因正行道之故,便成就正理与善法。’尊者那先,若在家者,身着白衣,受用诸欲,与妻儿共住在拥挤的住处,涂抹迦尸栴檀,持花鬘、涂香,接受金银,佩戴宝石耳环,头束华丽巾冠,如此正行道,便成就正理与善法;而出家者,剃发并穿着袈裟(染衣),依他人施食而活,圆满具足四戒蕴,受持一百五十学处,无余奉行十三头陀支,如此正行道,也成就正理与善法。尊者,既然如此,在家者与出家者之间有何差别?苦行无果,出家无义,守护学处徒劳,受持头陀支空无。何必在此修习苦行,岂不应当以乐而得乐吗?”巴利
[3] ‘‘Bhante nāgasena, bhāsitampetaṃ bhagavatā ‘gihino vāhaṃ, bhikkhave, pabbajitassa vā sammāpaṭipattiṃ vaṇṇemi, gihī vā bhikkhave pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusala’’nti. Yadi, bhante nāgasena, gihī odātavasano kāmabhogī puttadārasambādhasayanaṃ ajjhāvasanto kāsikacandanaṃ paccanubhonto mālāgandhavilepanaṃ dhārento jātarūparajataṃ sādiyanto maṇikuṇḍala vicittamoḷibaddho sammāpaṭipanno ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusalaṃ, pabbajitopi bhaṇḍukāsāvavatthavasano parapiṇḍamajjhupagato catūsu sīlakkhandhesu sammāparipūrakārī diyaḍḍhesu sikkhāpadasatesu samādāya vattanto terasasu dhutaguṇesu anavasesaṃ vattanto sammāpaṭipanno ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusalaṃ. Tattha, bhante, ko viseso gihino vā pabbajitassa vā? Aphalaṃ hoti tapokammaṃ, niratthakā pabbajjā. Vañjhā sikkhāpadagopanā, moghaṃ dhutaguṇasamādānaṃ, kiṃ tattha dukkhamanuciṇṇena, nanu nāma sukheneva sukhaṃ adhigantabba’’nti.
“大王,世尊确曾这样说:‘诸比丘,无论在家者或出家者,我皆赞叹正行道。诸比丘,若在家者或出家者能正行道,因正行道之故,便成就正理与善法。’大王,正是如此,正行道者方为殊胜。大王,若出家者心想‘我是出家者’而不行正道,他便远离沙门的本质,远离婆罗门的本质,更何况在家白衣者?大王,在家者若正行道,便成就正理与善法;大王,出家者若正行道,也成就正理与善法。”巴利
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā ‘gihino vāhaṃ, bhikkhave, pabbajitassa vā sammāpaṭipattiṃ vaṇṇemi, gihī vā, bhikkhave, pabbajito vā sammāpaṭipanno sammāpaṭipattādhikaraṇahetu ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusala’’nti. Evametaṃ, mahārāja, sammāpaṭipannova seṭṭho, pabbajitopi, mahārāja, ‘pabbajitomhī’ti na sammā paṭipajjeyya, atha kho so ārakāva sāmaññā, ārakāva brahmaññā, pageva gihī odātavasano. Gihīpi, mahārāja, sammāpaṭipanno ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusalaṃ, pabbajitopi, mahārāja, sammāpaṭipanno ārādhako hoti ñāyaṃ dhammaṃ kusalaṃ.
“然而,大王,出家者才是沙门性的主人与统领。大王,出家具有众多功德、种种功德、无量功德,无法以尺度量度出家的功德。”巴利
‘‘Api ca kho, mahārāja, pabbajitova sāmaññassa issaro adhipati; pabbajjā, mahārāja, bahuguṇā anekaguṇā appamāṇaguṇā, na sakkā pabbajjāya guṇaṃ parimāṇaṃ kātuṃ.
“大王,犹如如意宝珠,无法用财富来衡量它的价值,说“宝珠的价值是这么多”,同样,大王,出家具有多种功德、无量功德,无法衡量出家的功德。”巴利
‘‘Yathā, mahārāja, kāmadadassa maṇiratanassa na sakkā dhanena aggho parimāṇaṃ kātuṃ ‘ettakaṃ maṇiratanassa mūla’nti, evameva kho, mahārāja, pabbajjā bahuguṇā anekaguṇā appamāṇaguṇā, na sakkā pabbajjāya guṇaṃ parimāṇaṃ kātuṃ.
“又如,大王,犹如大海中的波浪,无法数算它的多少,说“大海的波浪有这么多”,同样,大王,出家具有多种功德、无量功德,无法衡量出家的功德。”巴利
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, mahāsamudde ūmiyo na sakkā parimāṇaṃ kātuṃ ‘ettakā mahāsamudde ūmiyo’ti, evameva kho, mahārāja, pabbajjā bahuguṇā anekaguṇā appamāṇaguṇā, na sakkā pabbajjāya guṇaṃ parimāṇaṃ kātuṃ.
“大王,出家之人,凡所应作,皆能迅速成就,不须久长。这是什么缘故呢?大王,出家之人,少欲知足,远离独处,不与杂住,精进勇猛,无家无住处,戒行圆满,行持减损,善巧头陀行。由此因缘,出家之人,凡所应作,悉皆迅速成就,不须久长。大王,譬如一支无节眼、研磨精良、挺直清净的箭,善加安设,便能正确飞射;同样,大王,出家之人,凡所应作,悉皆迅速成就,不须久长。善哉,尊者那先!确实如此,我如是接受。”巴利
‘‘Pabbajitassa, mahārāja, yaṃ kiñci karaṇīyaṃ, sabbaṃ taṃ khippameva samijjhati no cirarattāya. Kiṃ kāraṇā? Pabbajito, mahārāja, appiccho hoti santuṭṭho pavivitto asaṃsaṭṭho āraddhavīriyo nirālayo aniketo paripuṇṇasīlo sallekhitācāro dhutappaṭipattikusalo hoti, taṃ kāraṇā pabbajitassa yaṃ kiñci karaṇīyaṃ, sabbaṃ taṃ khippameva samijjhati no cirarattāya. Yathā, mahārāja, niggaṇṭhisamasudhotaujuvimalanārāco susajjito sammā vahati, evameva kho, mahārāja, pabbajitassa yaṃ kiñci karaṇīyaṃ, sabbaṃ taṃ khippameva samijjhati no cirarattāyā’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
4. 道过失问巴利
4. Paṭipadādosapañho
4 “尊者那先,当菩萨修习苦行时,除了精勤、努力、与烦恼搏斗、摧破魔军、节制饮食这些苦行之外,再无如此的精进。在如此的精勤中,他未曾获得丝毫滋味,反而使心损减,于是他说道:‘我以这严酷的苦行,未能证得上人法、堪为圣者的殊胜智见。或许另有通往觉悟的道路?’由此厌离,他便依另一条道路证得一切智,其后又以那条道,教诫、劝导声闻弟子。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, yadā bodhisatto dukkarakārikaṃ akāsi, netādiso aññatra ārambho ahosi nikkamo kilesayuddhaṃ maccusenaṃ vidhamanaṃ āhārapariggaho dukkarakārikā, evarūpe parakkame kiñci assādaṃ alabhitvā tameva cittaṃ parihāpetvā evamavoca ‘na kho panāhaṃ imāya kaṭukāya dukkarakārikāya adhigacchāmi uttarimanussadhammaṃ alamariyañāṇadassanavisesaṃ, siyā nu kho añño maggo bodhāyā’ti, tato nibbinditvā aññena magena sabbaññutaṃ patto, puna tāya paṭipadāya sāvake anusāsati samādapeti.
“ 当勤精进,当努力,当致心于佛陀的教诫;
当摧破死魔之军,如象摧破芦苇之屋。巴利
‘‘‘Ārambhatha nikkhamatha, yuñjatha buddhasāsane; Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro’ti .
“尊者那先,以何因缘,如来自己于那条道已厌离、已离欲,却还教诫、劝导声闻弟子呢?”巴利
‘‘Kena na kho, bhante nāgasena, kāraṇena tathāgato yāya paṭipadāya attanā nibbinno virattarūpo, tattha sāvake anusāsati samādapetī’’ti?
“大王,彼时如此,如今亦然,正是同一条道。菩萨正是依循此道而证悟一切知。然而,大王,菩萨在精进过度之时,完全断绝了饮食。由于断绝饮食,内心便生起了羸弱。正是因为这羸弱,他未能证悟一切知。后来,他适量受用段食,不久即依此同一条道证悟一切知。大王,这条道正是诸佛如来证得一切知智之道。巴利
‘‘Tadāpi , mahārāja, etarahipi sā yeva paṭipadā, taṃ yeva paṭipadaṃ paṭipajjitvā bodhisatto sabbaññutaṃ patto. Api ca, mahārāja, bodhisatto ativīriyaṃ karonto niravasesato āhāraṃ uparundhi. Tassa āhārūparodhena cittadubbalyaṃ uppajji. So tena dubbalyena nāsakkhi sabbaññutaṃ pāpuṇituṃ, so mattamattaṃ kabaḷīkārāhāraṃ sevanto tāyeva paṭipadāya nacirasseva sabbaññutaṃ pāpuṇi. So yeva, mahārāja, paṭipadā sabbesaṃ tathāgatānaṃ sabbaññutañāṇappaṭilābhāya.
“大王,正如饮食是一切有情的依怙,依止饮食,一切有情得以体验安乐;同样地,大王,那同一条道,正是诸佛如来证得一切知智所依之道。大王,此非精勤之过,非精进之过,亦非与烦恼战斗之过,而令如来于彼时未证一切知智;那仅是断绝饮食之过。那条道,恒常现成。巴利
‘‘Yathā, mahārāja, sabbesaṃ sattānaṃ āhāro upatthambho, āhārūpanissitā sabbe sattā sukhaṃ anubhavanti, evameva kho, mahārāja, sā yeva paṭipadā sabbesaṃ tathāgatānaṃ sabbaññutañāṇappaṭilābhāya, neso, mahārāja, doso ārambhassa, na nikkamassa, na kilesayuddhassa, yena tathāgato tasmiṃ samaye na pāpuṇi sabbaññutañāṇaṃ, atha kho āhārūparodhasseveso doso, sadā paṭiyattā yevesā paṭipadā.
“大王,譬如有人以过快的速度赶路,由此他可能半身不遂,或成为坐凳挪行的跛子,无法在地上行走。大王,难道大地有何过失,以致那人半身不遂?”“尊者,没有过失。尊者,大地常然具足,它何来过失?这是努力的过失,以致那人半身不遂。”“正是如此,大王,那不是精勤的过失,不是出离的过失,不是与烦恼战斗的过失,以致如来在那时未证得一切知智,而是截断饮食的过失。那条道是常然具足的。”巴利
‘‘Yathā, mahārāja, puriso addhānaṃ ativegena gaccheyya, tena so pakkhahato vā bhaveyya pīṭhasappī vā asañcaro pathavitale. Api nu kho, mahārāja, mahāpathaviyā doso atthi, yena so puriso pakkhahato ahosī’’ti? ‘‘Na hi, bhante; sadā paṭiyattā, bhante, mahāpathavī, kuto tassā doso? Vāyāmasseveso doso, yena so puriso pakkhahato ahosī’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, neso doso ārambhassa, na nikkamassa, na kilesayuddhassa, yena tathāgato tasmiṃ samaye na pāpuṇi sabbaññutañāṇaṃ, atha kho āhārūparodhasseveso doso sadā paṭiyattā yevesā paṭipadā.
“大王,譬如有人穿着污秽的衣服,却不加洗涤。这不是水的过失,水是常时备足的。这是那个人的过失。同样地,大王,如来那时未证得一切知智,并非精勤、努力或与烦恼战斗的过失,而是断绝饮食的过失。那条道是常时备足的。因此,如来即以那同一条道,教诫、劝导声闻弟子。大王,如此,这条道是常时备足的、无过失的。” “善哉,尊者那先,确实如此,我如是接受。”巴利
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, puriso kiliṭṭhaṃ sāṭakaṃ nivāseyya, na so taṃ dhovāpeyya, neso doso udakassa, sadā paṭiyattaṃ udakaṃ. Purisasseveso doso. Evameva kho, mahārāja, neso doso ārambhassa, na nikkamassa, na kilesayuddhassa, yena tathāgato tasmiṃ samaye na pāpuṇi sabbaññutañāṇaṃ, atha kho āhārūparodhasseveso doso, sadā paṭiyattā yevesā paṭipadā, tasmā tathāgato tāyeva paṭipadāya sāvake anusāsati samādapeti, evaṃ kho, mahārāja, sadā paṭiyattā anavajjā sā paṭipadā’’ti. ‘‘Sādhu, bhante nāgasena, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
5. 退转下劣问巴利
5. Hīnāyāvattanapañho
5 “尊者那先!这如来的教法广大、是精髓,殊胜、最上、卓越、无与伦比,又是清净、无垢、洁白、无过失的;不应让在家者就这样出家。应当在居家时先将他调伏于一果,待他成为不再退堕(还俗)者时,方可令他出家。这是什么原因呢?因为这些恶人于清净教法中出家之后,竟还俗而退堕于劣处;人们见他们回来,便生起这样的思惟:‘尊者!这沙门乔达摩的教法果然空虚,因为这些人还俗了。’这就是其中的原因。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, mahantaṃ idaṃ tathāgatasāsanaṃ sāraṃ varaṃ seṭṭhaṃ pavaraṃ anupamaṃ parisuddhaṃ vimalaṃ paṇḍaraṃ anavajjaṃ, na yuttaṃ gihiṃ tāvatakaṃ pabbajetuṃ, gihī yeva ekasmiṃ phale vinetvā yadā apunarāvattī hoti tadā so pabbājetabbo. Kiṃ kāraṇā? Ime dujjanā tāva tattha sāsane visuddhe pabbajitvā paṭinivattitvā hīnāyāvattanti, tesaṃ paccāgamanena ayaṃ mahājano evaṃ vicinteti ‘tucchakaṃ vata bho etaṃ samaṇassa gotamassa sāsanaṃ bhavissati, yaṃ ime paṭinivattantī’ti, idamettha kāraṇa’’nti.
“大王,譬如有一池塘,充满清净、无垢、清凉、澄澈之水。若有任何污秽、沾满垢泥之人,前往那池塘后并未沐浴,便污秽地返回。大王,在那里,众人会责备哪一方——是污秽者,还是池塘呢?”“尊者,众人会责备污秽者:‘此人前往池塘后并未沐浴,便污秽地返回了。池塘岂会自行为此不愿沐浴之人沐浴?池塘有何过失?’正是如此,大王,如来建立了充满解脱胜妙之水的正法胜妙池塘:‘凡有心识、能觉知之众生为烦恼垢所染,他们于此沐浴后,将冲刷一切烦恼。’若有人前往那正法胜妙池塘后并未沐浴,便带着烦恼还俗而退堕于低劣,众人将责备他:‘此人在胜者教法中出家后,未于彼处安立,便退堕于低劣。胜者教法岂会自行令此不践行之人觉悟?胜者教法有何过失?’”巴利
‘‘Yathā, mahārāja, taḷāko bhaveyya sampuṇṇasucivimalasītalasalilo, atha yo koci kiliṭṭho malakaddamagato taṃ taḷākaṃ gantvā anahāyitvā kiliṭṭhova paṭinivatteyya, tattha, mahārāja, katamaṃ jano garaheyya kiliṭṭhaṃ vā taḷākaṃ vā’’ti? ‘‘Kiliṭṭhaṃ, bhante, jano garaheyya ‘ayaṃ taḷākaṃ gantvā anahāyitvā kiliṭṭhova paṭinivatto, kiṃ imaṃ anahāyitukāmaṃ taḷāko sayaṃ nahāpessati, ko doso taḷākassā’ti. Evameva kho, mahārāja , tathāgato vimuttivarasalilasampuṇṇaṃ saddhammavarataḷākaṃ māpesi ‘ye keci kilesamalakiliṭṭhā sacetanā budhā, te idha nahāyitvā sabbakilese pavāhayissantī’ti. Yadi koci taṃ saddhammavarataḷākaṃ gantvā anahāyitvā sakilesova paṭinivattitvā hīnāyāvattati taṃ yeva jano garahissati ‘ayaṃ jinasāsane pabbajitvā tattha patiṭṭhaṃ alabhitvā hīnāyāvatto, kiṃ imaṃ appaṭipajjantaṃ jinasāsanaṃ sayaṃ bodhessati, ko doso jinasāsanassā’ti?
“或者,大王,譬如有人身患极重之病,他见到了精通诸病生起、所作不虚、稳固、具足成就的医师、外科医生,却不愿接受治疗,带着病患而归。在那里,众人会责备谁——是病人,还是医师?”“尊者,众人会责备病人:‘此人见到了精通诸病生起、所作不虚、稳固、具足成就的医师、外科医生,却不愿接受治疗,带着病患而归。难道医师会自行医治这个不愿接受治疗的人吗?医师有何过失?’”“正是如此,大王,如来在教法中安立了能完全止息一切烦恼病的甘露药:‘凡被烦恼病所逼迫的有识者、有觉者,饮用此甘露药后,将止息一切烦恼病。’倘若有人不愿饮用那甘露药,带着烦恼还俗,退堕到低劣,众人将责备他:‘此人在胜者教法中出家后,于彼处未得立足,便退堕到低劣。难道胜者教法会自行觉悟这个不实践的人吗?胜者教法有何过失?’”巴利
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, puriso paramabyādhito roguppattikusalaṃ amoghadhuvasiddhakammaṃ bhisakkaṃ sallakattaṃ disvā atikicchāpetvā sabyādhikova paṭinivatteyya, tattha katamaṃ jano garaheyya āturaṃ vā bhisakkaṃ vā’’ti? ‘‘Āturaṃ, bhante, jano garaheyya ‘ayaṃ roguppattikusalaṃ amoghadhuvasiddhakammaṃ bhisakkaṃ sallakattaṃ disvā atikicchāpetvā sabyādhikova paṭinivatto, kiṃ imaṃ atikicchāpentaṃ bhisakko sayaṃ tikicchissati, ko doso bhisakkassā’’’ti? ‘‘Evameva kho, mahārāja, tathāgato antosāsanasamugge kevalaṃ sakalakilesabyādhivūpasamanasamatthaṃ amatosadhaṃ pakkhipi, ‘ye keci kilesabyādhipīḷitā sacetanā budhā, te imaṃ amatosadhaṃ pivitvā sabbakilesabyādhiṃ vūpasamessantī’ti. Yadi koci yaṃ amatosadhaṃ apivitvā sakilesova paṭinivattitvā hīnāyāvattati, taṃ yeva jano garahissati ‘ayaṃ jinasāsane pabbajitvā tattha patiṭṭhaṃ alabhitvā hīnāyāvatto, kiṃ imaṃ appaṭipajjantaṃ jinasāsanaṃ sayaṃ bodhessati, ko doso jinasāsanassā’ti?
“大王,譬如一个饥饿的人,来到一场极为盛大的福德食施,却不食用那食物,便饿着肚子折返。对此,众人会责备哪一个——是那饥饿者,还是福德食物?”“尊者,众人会责备那饥饿者:‘此人为饥饿所逼,得了福德食物却不吃,饿着回去。难道食物会自己跑进不吃的人口中吗?食物又有何过?’”“正是如此,大王。如来于教法聚中,安立了无上、殊胜、寂静、安稳、微细、甘露、最甘美的身至念之食:‘若有心识者、具觉者,其内心为烦恼之饿所逼,为渴爱所缠,他们食用此食,便能于欲有、色有、无色有中断除一切渴爱。’若有人不食用此食,因渴爱之饿而还俗退转,堕入低下,众人便会责备他:‘此人于胜者教法中出家,却未能于此教法中得立足,便退转低下。难道胜者教法会自行觉悟那不行道的人吗?胜者教法又有何过失?’”巴利
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, chāto puriso mahatimahāpuññabhattaparivesanaṃ gantvā taṃ bhattaṃ abhuñjitvā chātova paṭinivatteyya, tattha katamaṃ jano garaheyya chātaṃ vā puññabhattaṃ vā’’ti? ‘‘Chātaṃ, bhante, jano garaheyya ‘ayaṃ khudāpīḷito puññabhattaṃ paṭilabhitvā abhuñjitvā chātova paṭinivatto, kiṃ imassa abhuñjantassa bhojanaṃ sayaṃ mukhaṃ pavisissati, ko doso bhojanassā’’’ti? ‘‘Evameva kho, mahārāja, tathāgato antosāsanasamugge paramapavaraṃ santaṃ sivaṃ paṇītaṃ amataṃ paramamadhuraṃ kāyagatāsatibhojanaṃ ṭhapesi ‘ye keci kilesachātajjhattā taṇhāparetamānasā sacetanā budhā, te imaṃ bhojanaṃ bhuñjitvā kāmarūpārūpabhavesu sabbaṃ taṇhamapanessantī’ti. Yadi koci taṃ bhojanaṃ abhuñjitvā taṇhāsitova paṭinivattitvā hīnāyāvattati, taññeva jano garahissati ‘ayaṃ jinasāsane pabbajitvā tattha patiṭṭhaṃ alabhitvā hīnāyāvatto, kiṃ imaṃ appaṭipajjantaṃ jinasāsanaṃ sayaṃ bodhessasi, ko doso jinasāsanassā’ti.
“大王,若如来让在家人于证得初果、心得调伏后方才出家,那么这种出家便不是为了断除烦恼,也不是为了清净,出家便无复应作之事了。大王,譬如有人,以数百工事令人掘成池塘后,对大众宣告:‘诸位,切莫让任何垢染之人进入我这池塘;已洗净尘垢、清净、无垢、洁净的人方可进入。’大王,那些已洗净尘垢、清净、无垢、洁净的人,对这池塘还有所应作吗?”“尊者,没有。他们何须再去那池塘?其应作已于别处完成,要那池塘又有何用?”“确实如此,大王。若如来让在家证得初果调伏者出家,其应作已在他处完成,他们出家又有何用?”巴利
‘‘Yadi, mahārāja, tathāgato gihiṃ yeva ekasmiṃ phale vinītaṃ pabbājeyya, na nāmāyaṃ pabbajjā kilesappahānāya visuddhiyā vā, natthi pabbajjāya karaṇīyaṃ. Yathā, mahārāja, puriso anekasatena kammena taḷākaṃ khaṇāpetvā parisāya evamanussāveyya ‘mā me, bhonto, keci saṃkiliṭṭhā imaṃ taḷākaṃ otaratha, pavāhitarajojallā parisuddhā vimalamaṭṭhā imaṃ taḷākaṃ otarathā’ti. Api nu kho, mahārāja, tesaṃ pavāhitarajojallānaṃ parisuddhānaṃ vimalamaṭṭhānaṃ tena taḷākena karaṇīyaṃ bhaveyyā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, yassatthāya te taṃ taḷākaṃ upagaccheyyuṃ, taṃ aññatreva tesaṃ kataṃ karaṇīyaṃ, kiṃ tesaṃ tena taḷākenā’’ti? ‘‘Evameva kho, mahārāja, yadi tathāgato gihiṃ yeva ekasmiṃ phale vinītaṃ pabbājeyya, tattheva tesaṃ kataṃ karaṇīyaṃ, kiṃ tesaṃ pabbajjāya.
“大王,又譬如一位食自然仙人食、持诵真言章句、不依推论、精通诸病之生起、所行无空过、决定成就其业的良医兼外科师,他集齐了能平息一切疾病之药后,对大众宣告:‘诸位,切莫让任何有病者来至我处;当是无病、健康的人来至我处。’大王,那些无病、健康、圆满、安乐的人,对那位医师还有所应作吗?”“尊者,没有。他们何须去寻那良医兼外科师?其应作已于别处完成,要那医师作什么?”“确是如此,大王。若如来让在家人于初果调伏后便出家,其应作已在他处完成,他们出家又有何用?”巴利
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, sabhāvaisibhattiko sutamantapadadharo atakkiko roguppattikusalo amoghadhuvasiddhakammo bhisakko sallakatto sabbarogūpasamabhesajjaṃ sannipātetvā parisāya evamanussāveyya ‘mā kho, bhonto , keci sabyādhikā mama santike upagacchatha, abyādhikā arogā mama santike upagacchathā’ti. Api nu kho, mahārāja, tesaṃ abyādhikānaṃ arogānaṃ paripuṇṇānaṃ udaggānaṃ tena bhisakkena karaṇīyaṃ bhaveyyā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, yassatthāya te taṃ bhisakkaṃ sallakattaṃ upagaccheyyuṃ, taṃ aññatreva tesaṃ kataṃ karaṇīyaṃ, kiṃ tesaṃ tena bhisakkenā’’ti? ‘‘Evameva kho, mahārāja, yadi tathāgato gihiṃ yeva ekasmiṃ phale vinītaṃ pabbājeyya, tattheva tesaṃ kataṃ karaṇīyaṃ, kiṃ tesaṃ pabbajjāya?
“或者,大王,犹如有人备下数百盘烹煮的食物,随后向大众宣布:‘诸位,莫让任何饥饿之人来到我这布施处;已经饱食、满足、安乐、得食、饱满、圆满的人,才可来这布施处。’大王,那些已经饱食、满足、安乐、得食、饱满、圆满的人,对那食物还有什么当作吗?”“尊者,没有了。他们去那布施处还有什么当作?应行之事已在别处完成,要那食物做什么?”“正是如此,大王。如果如来让在家众于一果调伏后便出家,他们应行之事早已在那里完成,要出家做什么?”巴利
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, koci puriso anekathālipākasataṃ bhojanaṃ paṭiyādāpetvā parisāya evamanussāveyya ‘mā me, bhonto, keci chātā imaṃ parivesanaṃ upagacchatha, subhuttā tittā suhitā dhātā pīṇitā paripuṇṇā imaṃ parivesanaṃ upagacchathā’’ti. Api nu kho mahārāja, tesaṃ bhuttāvīnaṃ tittānaṃ suhitānaṃ dhātānaṃ pīṇitānaṃ paripuṇṇānaṃ tena bhojanena karaṇīyaṃ bhaveyyā’’ti? ‘‘Na hi, bhante, yassatthāya te taṃ parivesanaṃ upagaccheyyuṃ, taṃ aññatreva tesaṃ kataṃ karaṇīyaṃ, kiṃ tesaṃ tāya parivesanāyā’’ti? ‘‘Evameva kho, mahārāja, yadi tathāgato gihiṃ yeva ekasmiṃ phale vinītaṃ pabbājeyya, tattheva tesaṃ kataṃ karaṇīyaṃ, kiṃ tesaṃ pabbajjāya?
“再者,大王,那些退转还俗的人,反而彰显了胜者教法的五种无比功德。哪五种?彰显此教法之地的广大性,彰显其清净无垢性,彰显其不与恶人共住性,彰显其难以通达性,彰显其多律仪守护性。”巴利
‘‘Api ca, mahārāja, ye hīnāyāvattanti, te jinasāsanassa pañca atuliye guṇe dassenti. Katame pañca? Bhūmimahantabhāvaṃ dassenti, parisuddhavimalabhāvaṃ dassenti, pāpehi asaṃvāsiyabhāvaṃ dassenti, duppaṭivedhabhāvaṃ dassenti, bahusaṃvararakkhiyabhāvaṃ dassenti.
“如何彰显地的广大性呢?大王,譬如一个贫穷、出身低贱、毫无特长、智慧贫乏的人,获得了广大的王国,却不久便从荣耀中衰败、毁坏、退堕,不能持守统治权。什么原因?因为统治权力的广大性。同样地,大王,凡是那些资质平庸、未积福德、智慧欠缺的人,在胜者教法中出家之后,不能维持这最上的出家,不久便从胜者教法中衰败、毁坏、退堕,退转于下劣,无法持守胜者教法。什么原因?因为胜者教法之地的广大性。如此便彰显了地的广大性。”巴利
‘‘Kathaṃ bhūmimahantabhāvaṃ dassenti? Yathā, mahārāja, puriso adhano hīnajacco nibbiseso buddhiparihīno mahārajjaṃ paṭilabhitvā na cirasseva paripatati paridhaṃsati parihāyati yasato, na sakkoti issariyaṃ sandhāretuṃ. Kiṃ kāraṇaṃ ? Mahantattā issariyassa. Evameva kho, mahārāja, ye keci nibbisesā akatapuññā buddhiparihīnā jinasāsane pabbajanti, te taṃ pabbajjaṃ pavaruttamaṃ sandhāretuṃ avisahantā na cirasseva jinasāsanā paripatitvā paridhaṃsitvā parihāyitvā hīnāyāvattanti, na sakkonti jinasāsanaṃ sandhāretuṃ. Kiṃ kāraṇaṃ? Mahantattā jinasāsanabhūmiyā. Evaṃ bhūmimahantabhāvaṃ dassenti.
“如何显示其清净无垢?大王,犹如水在莲叶上散开、流散、消散,不会停留,也不会沾染。何以故?因为莲花的清净无垢性。同样地,大王,那些狡诈、欺诳、歪曲、邪僻、抱着邪见的人,在胜者的教法中出家,他们从这清净、无垢、无刺、洁白、最上的教法中,不久便会散开、流散、消散,不能安住,不能融入,退堕于低劣。何以故?因为胜者教法的清净无垢性。如是,便显示了清净无垢。”巴利
‘‘Kathaṃ parisuddhavimalabhāvaṃ dassenti? Yathā, mahārāja, vāri pokkharapatte vikirati vidhamati vidhaṃseti, na ṭhānamupagacchati nūpalimpati. Kiṃ kāraṇaṃ? Parisuddhavimalattā padumassa. Evameva kho, mahārāja, ye keci saṭhā kūṭā vaṅkā kuṭilā visamadiṭṭhino jinasāsane pabbajanti, te parisuddhavimalanikkaṇṭakapaṇḍaravarappavarasāsanato na cirasseva vikiritvā vidhamitvā vidhaṃsetvā asaṇṭhahitvā anupalimpitvā hīnāyāvattanti. Kiṃ kāraṇaṃ? Parisuddhavimalattā jinasāsanassa. Evaṃ parisuddhavimalabhāvaṃ dassenti.
“如何显示其不与恶者共住?大王,犹如大海不与死尸共住,凡有死尸在大海中,便会被迅速冲到岸边,推上陆地。何以故?因为大海是诸大元素的住处。同样地,大王,那些恶劣、不防护、无惭无愧、懈怠、放逸、充满烦恼的染污之人在胜者的教法中出家,他们从这阿拉汉的清净、漏尽、大元素之住处——胜者的教法中,不久便会离去,不能共住,退堕于低劣。何以故?因为胜者教法的不与恶者共住性。如是,便显示了不与恶者共住。”巴利
‘‘Kathaṃ pāpehi asaṃvāsiyabhāvaṃ dassenti? Yathā, mahārāja, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṃvasati, yaṃ hoti mahāsamudde mataṃ kuṇapaṃ, taṃ khippameva tīraṃ upaneti thalaṃ vā ussāreti. Kiṃ kāraṇaṃ? Mahābhūtānaṃ bhavanattā mahāsamuddassa. Evameva kho, mahārāja, ye keci pāpakā asaṃvutā ahirikā akiriyā osannavīriyā kusītā kiliṭṭhā dujjanā manussā jinasāsane pabbajanti, te na cirasseva jinasāsanato arahantavimalakhīṇāsavamahābhūtabhavanato nikkhamitvā asaṃvasitvā hīnāyāvattanti. Kiṃ kāraṇaṃ? Pāpehi asaṃvāsiyattā jinasāsanassa. Evaṃ pāpehi asaṃvāsiyabhāvaṃ dassenti.
“如何显示其难通达?大王,犹如那些不熟练、未经训练、没有技艺、智慧缺失的射手,无法以箭射穿毛端,便会退缩离开。何以故?因为毛端极微细、难通达。同样地,大王,那些劣慧、愚钝、暗昧、昏聩、根性迟钝之人,在胜者的教法中出家,他们无法通达那极微细的四圣谛,从胜者的教法中退失、离去后,不久便会退堕于低劣。何以故?因为诸谛极微细、难通达。如是,便显示了难通达。”巴利
‘‘Kathaṃ duppaṭivedhabhāvaṃ dassenti? Yathā, mahārāja, ye keci achekā asikkhitā asippino mativippahīnā issāsā vālaggavedhaṃ avisahantā vigaḷanti pakkamanti. Kiṃ kāraṇaṃ? Saṇhasukhumaduppaṭivedhattā vālaggassa . Evameva kho, mahārāja, ye keci duppaññā jaḷā eḷamūgā mūḷhā dandhagatikā janā jinasāsane pabbajanti, te taṃ paramasaṇhasukhumacatusaccappaṭivedhaṃ paṭivijjhituṃ avisahantā jinasāsanā vigaḷitvā pakkamitvā na cirasseva hīnāyāvattanti. Kiṃ kāraṇaṃ? Paramasaṇhasukhumaduppaṭivedhatāya saccānaṃ. Evaṃ duppaṭivedhabhāvaṃ dassenti.
“大王,如何显示多防护守护之性?譬如有人进入大战场,被敌军从四方八面包围,看见手持武器的人逼近时,便恐惧、退缩、折返、逃走。什么原因?因为畏惧在多处战线上的防守。同样地,大王,那些邪恶、不防护、无惭无愧、懈怠不能忍、轻浮、动摇、下劣、愚痴的人,在胜者的教法中出家后,不能守护众多学处,退缩、折返、逃走,不久便退堕于下劣。什么原因?因为胜者教法的多防护守护之性。如此便显示了多防护守护之性。”巴利
‘‘Kathaṃ bahusaṃvararakkhiyabhāvaṃ dassenti? Yathā, mahārāja, kocideva puriso mahatimahāyuddhabhūmimupagato parasenāya disāvidisāhi samantā parivārito sattihatthaṃ janamupentaṃ disvā bhīto osakkati paṭinivattati palāyati. Kiṃ kāraṇaṃ? Bahuvidhayuddhamukharakkhaṇabhayā. Evameva kho, mahārāja, ye keci pāpakā asaṃvutā ahirikā akiriyā akkhantī capalā calitā ittarā bālajanā jinasāsane pabbajanti, te bahuvidhaṃ sikkhāpadaṃ parirakkhituṃ avisahantā osakkitvā paṭinivattitvā palāyitvā na cirasseva hīnāyāvattanti. Kiṃ kāraṇaṃ? Bahuvidhasaṃvararakkhiyabhāvattā jinasāsanassa. Evaṃ bahuvidhasaṃvararakkhiyabhāvaṃ dassenti.
“大王,即使在旱地的茉莉花丛中,有些花遭虫蛀食,那些花蕾萎缩,未开即落;但它们的凋落并不使茉莉花丛为人轻视。而那些挺立其间的花,能以香气遍满四方。同样地,大王,那些在胜者教法中出家后退堕下劣的人,犹如胜者教法中遭虫蛀的茉莉花,既无色泽也无香气,戒行徒具褪色之相,不能臻于圆满;然而,他们的退堕并不使胜者教法为人轻视。那些安住其中的比丘们,则以戒德之香遍满含括天界在内的世间。”巴利
‘‘Thalajuttamepi, mahārāja, vassikāgumbe kimividdhāni pupphāni honti, tāni aṅkurāni saṅkuṭitāni antarā yeva paripatanti, na ca tesu paripatitesu vassikāgumbo hīḷito nāma hoti. Yāni tattha ṭhitāni pupphāni, tāni sammā gandhena disāvidisaṃ abhibyāpenti. Evameva kho, mahārāja, ye te jinasāsane pabbajitvā hīnāyāvattanti, te jinasāsane kimividdhāni vassikāpupphāni viya vaṇṇagandharahitā nibbaṇṇākārasīlā abhabbā vepullāya, na ca tesaṃ hīnāyāvattanena jinasāsanaṃ hīḷitaṃ nāma hoti. Ye tattha ṭhitā bhikkhū, te sadevakaṃ lokaṃ sīlavaragandhena abhibyāpenti.
“大王,即使在无病的红米稻中,也会生起一种名为糠米的劣种,中途便即败坏;但糠米的败坏并不使红米稻为人轻视。那些挺立不倒的稻穗,才堪受国王享用。同样地,大王,那些在胜者教法中出家后退堕下劣的人,如同红米稻中的糠米,在胜者教法中未得增长、未达圆满,中途便退堕下劣;然而,他们的退堕并不使胜者教法为人轻视。那些安住其中的比丘们,才堪受阿拉汉果。”巴利
‘‘Sālīnampi, mahārāja, nirātaṅkānaṃ lohitakānaṃ antare karumbhakaṃ nāma sālijāti uppajjitvā antarā yeva vinassati, na ca tassā vinaṭṭhattā lohitakasālī hīḷitā nāma honti. Ye tattha ṭhitā sālī, te rājūpabhogā honti. Evameva kho, mahārāja, ye te jinasāsane pabbajitvā hīnāyāvattanti, te lohitakasālīnamantare karumbhakā viya jinasāsane na vaḍḍhitvā vepullataṃ na pāpuṇitvā antarā yeva hīnāyāvattanti, na ca tesaṃ hīnāyāvattanena jinasāsanaṃ hīḷitaṃ nāma hoti. Ye tattha ṭhitā bhikkhū te arahattassa anucchavikā honti.
“大王,即使在如意宝珠上,某个部分也会出现粗糙,但宝珠并不因那里出现了粗糙而被轻视;宝珠上清净的那一部分,才令人心生欢喜。同样地,大王,那些在胜者教法中出家后还俗退堕者,就像是胜者教法中的粗糙碎屑,然而,胜者教法并不因他们还俗退堕而遭轻视。那些于此教法中安住的比丘们,却能令天与人欢喜。”巴利
‘‘Kāmadadassāpi , mahārāja, maṇiratanassa ekadesaṃ kakkasaṃ uppajjati, na ca tattha kakkasuppannattā maṇiratanaṃ hīḷitaṃ nāma hoti. Yaṃ tattha parisuddhaṃ maṇiratanassa, taṃ janassa hāsakaraṃ hoti. Evameva kho, mahārāja, ye te jinasāsane pabbajitvā hīnāyāvattanti, kakkasā te jinasāsane papaṭikā, na ca tesaṃ hīnāyāvattanena jinasāsanaṃ hīḷitaṃ nāma hoti. Ye tattha ṭhitā bhikkhū, te devamanussānaṃ hāsajanakā honti.
“大王,即便是质地优良的红旃檀木,其局部也会有腐烂而无香气之处,但红旃檀木并不因此而被轻视。其中未腐烂、散发芬芳的部分,才会向四方飘散、遍满香气。同样地,大王,那些在胜者教法中出家后还俗退堕的人,就像混杂在红旃檀木中间的一块腐木,应当从胜者教法中弃去,但胜者教法并不因他们还俗退堕而遭轻视。而那些安住于其中的比丘们,则以戒行这最上之香,遍熏、遍满含天在内的世间。”巴利
‘‘Jātisampannassapi, mahārāja, lohitacandanassa ekadesaṃ pūtikaṃ hoti appagandhaṃ. Na tena lohitacandanaṃ hīḷitaṃ nāma hoti. Yaṃ tattha apūtikaṃ sugandhaṃ, taṃ samantā vidhūpeti abhibyāpeti. Evameva kho, mahārāja, ye te jinasāsane pabbajitvā hīnāyāvattanti, te lohitacandanasārantare pūtikadesamiva chaḍḍanīyā jinasāsane, na ca tesaṃ hīnāyāvattanena jinasāsanaṃ hīḷitaṃ nāma hoti. Ye tattha ṭhitā bhikkhū, te sadevakaṃ lokaṃ sīlavaracandanagandhena anulimpayantī’’ti.
“善哉,尊者那先!您用种种恰如其分、贴切妥当的理证,毫无过失地诠释了胜者教法,彰显了它的殊胜。即便是那些还俗退堕的人,也反而更能衬托出胜者教法的殊胜。”巴利
‘‘Sādhu, bhante nāgasena, tena tena anucchavikena tena tena sadisena kāraṇena niravajjamanupāpitaṃ jinasāsanaṃ seṭṭhabhāvena paridīpitaṃ, hīnāyāvattamānāpi te jinasāsanassa seṭṭhabhāvaṃ yeva paridīpentī’’ti.
6. 阿拉汉受所受问巴利
6. Arahantavedanāvediyanapañho
6 “尊者那先,你们说:‘阿拉汉唯受一种受——身之受,而非心之受。’那么,尊者那先,阿拉汉之心依身而转起时,于彼处,阿拉汉是否无自在、非主人、无自主力呢?”“是的,大王。”“尊者那先,这不合理。当自己的心于身中转起时,他竟无自在、非主人、无自主力;尊者,即便是一只鸟,于自己栖息的巢中,也是自在者、是主人、有自主力的啊。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha ‘arahā ekaṃ vedanaṃ vedayati kāyikaṃ, na cetasika’nti. Kiṃ nu kho, bhante nāgasena, arahato cittaṃ yaṃ kāyaṃ nissāya pavattati, tattha arahā anissaro assāmī avasavattī’’ti ? ‘‘Āma, mahārājā’’ti. ‘‘Na kho, bhante nāgasena, yuttametaṃ, yaṃ so sakacittassa pavattamāne kāye anissaro hoti assāmī avasavattī; sakuṇopi tāva, bhante, yasmiṃ kulāvake paṭivasati, tattha so issaro hoti sāmī vasavattī’’ti.
“大王,有此十种随身之法,生生世世随逐此身、随转此身。哪十种呢?冷、热、饥、渴、大便、小便、睡眠、老、病、死。大王,正是这十种随身之法,生生世世随逐此身、随转此身,对此,阿拉汉无有主权,非是主人,不能自主。”巴利
‘‘Dasayime, mahārāja, kāyānugatā dhammā bhave bhave kāyaṃ anudhāvanti anuparivattanti. Katame dasa? Sītaṃ uṇhaṃ jighacchā pipāsā uccāro passāvo middhaṃ jarā byādhi maraṇaṃ. Ime kho, mahārāja, dasa kāyānugatā dhammā bhave bhave kāyaṃ anudhāvanti anuparivattanti, tattha arahā anissaro assāmī avasavattī’’ti.
“尊者那先,是何因缘,阿拉汉于其身没有权威或自在呢?请为我解释其中的原因。”“大王,譬如一切依地而住的众生,都依止于地而行、住、维生。大王,那么它们对于地有权威或自在力吗?”“没有,尊者。”“同样地,大王,阿拉汉的心依止于身而转起,然而阿拉汉对于身并无权威或自在力。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, kena kāraṇena arahato kāye āṇā nappavattati issariyaṃ vā, tattha me kāraṇaṃ brūhī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, ye keci pathavinissitā sattā, sabbe te pathaviṃ nissāya caranti viharanti vuttiṃ kappenti, api nu kho, mahārāja, tesaṃ pathaviyā āṇā pavattati issariyaṃ vā’’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, arahato cittaṃ kāyaṃ nissāya pavattati, na ca arahato kāye āṇā pavattati issariyaṃ vā’’ti.
“尊者那先,以何因缘,凡夫感受身之受与心之受?”“大王,因为心未修习,凡夫感受身之受与心之受。大王,譬如一头瘦弱、惊惧、软弱无力的牛,被拴在一小堆草或一根藤蔓上,当那头牛惊惶不安时,便拖带着绑缚之物一起奔逃。同样地,大王,心未修习者,感受生起时扰乱其心,心被扰乱后,便使身体弯曲、伸展、辗转不安。于是那位心未修习者恐惧、哀叫,发出可怖的声音。大王,这就是其因缘,以此因缘,凡夫感受身之受与心之受。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, kena kāraṇena puthujjano kāyikampi cetasikampi vedanaṃ vedayatī’’ti? ‘‘Abhāvitattā, mahārāja, cittassa puthujjano kāyikampi cetasikampi vedanaṃ vedayati. Yathā, mahārāja, goṇo chāto paritasito abaladubbalaparittakatiṇesu vā latāya vā upanibaddho assa, yadā so goṇo parikupito hoti, tadā saha upanibandhanena pakkamati. Evameva kho, mahārāja, abhāvitacittassa vedanā uppajjitvā cittaṃ parikopeti, cittaṃ parikupitaṃ kāyaṃ ābhujati nibbhujati samparivattakaṃ karoti. Atha kho so abhāvitacitto tasati ravati bheravarāvamabhiravati, idamettha, mahārāja, kāraṇaṃ, yena kāraṇena puthujjano kāyikampi cetasikampi vedanaṃ vedayatī’’ti.
“那么,是何因缘,令阿拉汉只感受一种受——身受,而非心受?”“大王,阿拉汉的心已修习、善修习,已调伏、善调伏,柔顺而听从指令。当他被苦受所触时,便坚固地把持‘无常’,将心系缚于定柱。他的心已系于定柱,便不动不摇,安住而不散乱。然而,因感受的变化而扩散,他的身体会弯曲、伸展、翻转。大王,这正是此中因缘,以此因缘,阿拉汉只感受一种受——身受,而非心受。”巴利
‘‘Kiṃ pana taṃ kāraṇaṃ, yena kāraṇena arahā ekaṃ vedanaṃ vedayati kāyikaṃ, na cetasika’’nti? ‘‘Arahato, mahārāja, cittaṃ bhāvitaṃ hoti subhāvitaṃ dantaṃ sudantaṃ assavaṃ vacanakaraṃ, so dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno ‘anicca’nti daḷhaṃ gaṇhāti, samādhithambhe cittaṃ upanibandhati, tassa taṃ cittaṃ samādhithambhe upanibandhanaṃ na vedhati na calati, ṭhitaṃ hoti avikkhittaṃ, tassa vedanāvikāravipphārena kāyo ābhujati nibbhujati samparivattati, idamettha, mahārāja, kāraṇaṃ, yena kāraṇena arahā ekaṃ vedanaṃ vedayati kāyikaṃ, na cetasika’’nti.
“尊者那先,这在世间实在稀有——当身动摇时,心却不动摇。请为我说明个中缘由。”“大王,譬如有一棵大巨树,树干挺拔,枝叶繁茂,被强力之风所吹袭,此时树枝动摇,然而它的树干也会动摇吗?”“不会,尊者。”“正是如此,大王,阿拉汉被苦受所触时,便坚固地把持‘无常’,将心系缚于定柱。他的心已系于定柱,便不动不摇,安住而不散乱。因感受的变化而扩散,他的身体会弯曲、伸展、翻转,但他的心却如大树的树干一般,不动不摇。”“真是稀有啊,尊者那先!真是前所未有啊,尊者那先!我从未见过这样一切时中法灯长明的景象。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, taṃ nāma loke acchariyaṃ yaṃ kāye calamāne cittaṃ na calati, tattha me kāraṇaṃ brūhī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, mahatimahārukkhe khandhasākhāpalāsasampanne anilabalasamāhate sākhā calati, api nu tassa khandhopi calatī’’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti . ‘‘Evameva kho, mahārāja, arahā dukkhāya vedanāya phuṭṭho samāno ‘anicca’nti daḷhaṃ gaṇhāti, samādhithambhe cittaṃ upanibandhati, tassa taṃ cittaṃ samādhithambhe upanibandhanaṃ na vedhati na calati, ṭhitaṃ hoti avikkhittaṃ, tassa vedanāvikāravipphārena kāyo ābhujati nibbhujati samparivattati, cittaṃ pana tassa na vedhati na calati khandho viya mahārukkhassā’’ti. ‘‘Acchariyaṃ, bhante nāgasena, abbhutaṃ, bhante nāgasena, na me evarūpo sabbakāliko dhammapadīpo diṭṭhapubbo’’ti.
7. 现观障碍之问巴利
7. Abhisamayantarāyakarapañho
7 “尊者那先,假使有在家人犯了波罗夷,之后出家为僧。他既不知晓‘我于在家时犯了波罗夷’,也没有旁人告诉他:‘你于在家时犯了波罗夷’。若他如法行道,能否证得法现观?”“不能,大王。”“尊者,是何原因?”“能令他证得法现观的因缘已然断除,因此不会有法现观。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, idha yo koci gihī pārājikaṃ ajjhāpanno bhaveyya, so aparena samayena pabbājeyya, attanāpi so na jāneyya ‘gihipārājikaṃ ajjhāpannosmī’ti, napi tassa añño koci ācikkheyya ‘gihipārājikaṃ ajjhāpannosī’ti. So ca tathattāya paṭipajjeyya, api nu tassa dhammābhisamayo bhaveyyā’’ti? ‘‘Na hi, mahārājā’’ti. ‘‘Kena, bhante, kāraṇenā’’ti? ‘‘Yo tassa hetu dhammābhisamayāya, so tassa samucchinno, tasmā dhammābhisamayo na bhavatī’’ti.
“尊者那先,你们说:‘知者有追悔,有追悔便有障碍,心有障碍便无法证得法现观。’然而,对于这位不知者、无追悔者、安住寂静心者,却为何也不能证得法现观?这个问题的理路前后乖违,请深思之后再作解答。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, tumhe bhaṇatha ‘jānantassa kukkuccaṃ hoti, kukkucce sati āvaraṇaṃ hoti, āvaṭe citte dhammābhisamayo na hotī’ti. Imassa pana ajānantassa akukkuccajātassa santacittassa viharato kena kāraṇena dhammābhisamayo na hoti, visamena visameneso pañho gacchati, cintetvā visajjethā’’ti.
“大王,将种子于秋季安稳播入精耕、湿润、平整的良田,它能生长吗?”“能的,尊者。”“大王,那同样的种子,若放在坚硬的石板上,能生长吗?”“不能,尊者。”“大王,是什么因缘,使得同样的种子在湿地能生长,在坚石上却不能?”“尊者,种子在石板上没有生长的因;无因,便不能生长。”“正是如此,大王,令他得法现观之因已被断除,因既断除,便不会有法现观。”巴利
‘‘Ruhati , mahārāja, sukaṭṭhe sukalale maṇḍakhette sāradaṃ sukhasayitaṃ bīja’’nti? ‘‘Āma, bhante’’ti. ‘‘Api nu, mahārāja, taññeva bījaṃ ghanaselasilātale ruheyyā’’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Kissa pana, mahārāja, taññeva bījaṃ kalale ruhati, kissa ghanasele na ruhatī’’ti? ‘‘Natthi, bhante, tassa bījassa ruhanāya ghanasele hetu, ahetunā bījaṃ na ruhatī’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, yena hetunā tassa dhammābhisamayo bhaveyya, so tassa hetu samucchinno, ahetunā dhammābhisamayo na hoti.
“又如,大王,棍、土块、球、锤在地上能得安立;然而,大王,那些同样的棍、土块、球、锤能在空中得安立吗?
“不,尊者。”
“那么,大王,是什么原因,那些棍、土块、球、锤在地上能得安立,又是什么原因,它们在空中不能站立呢?”
“尊者,那些棍、土块、球、锤在空中没有安立的因;无因故,不能站立。”
“正是如此,大王。他以那种过失,现观之因已被断除;因已断除,故而无因,便不会有现观。”巴利
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, daṇḍaleḍḍulaguḷamuggarā pathaviyā ṭhānamupagacchanti, api nu, mahārāja, te yeva daṇḍaleḍḍulaguḷamuggarā gagane ṭhānamupagacchantī’’ti? ‘‘Na hi bhante’’ti. ‘‘Kiṃ panettha, mahārāja, kāraṇaṃ, yena kāraṇena te yeva daṇḍaleḍḍulaguḷamuggarā pathaviyā ṭhānamupagacchanti, kena kāraṇena gagane na tiṭṭhantī’’ti? ‘‘Natthi, bhante, tesaṃ daṇḍaleḍḍulaguḷamuggarānaṃ patiṭṭhānāya ākāse hetu, ahetunā na tiṭṭhantī’’ti . ‘‘Evameva kho, mahārāja, tassa tena dosena abhisamayahetu samucchinno, hetusamugghāte ahetunā abhisamayo na hotīti.
“大王,又如,火在陆地能够燃烧,而那相同的火在水中能够燃烧吗?”“不能,尊者。”“大王,是什么因缘,使得同样的火在陆地能燃,在水中却不能?”“尊者,水中没有火燃烧的因;无因,便不能燃烧。”“正是如此,大王,他由彼过失,现观之因已被断除,因既断除,便无从现观。”巴利
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, thale aggi jalati, api nu kho, mahārāja, so yeva aggi udake jalatī’’ti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Kiṃ panettha, mahārāja, kāraṇaṃ, yena kāraṇena so yeva aggi thale jalati, kena kāraṇena udake na jalatī’’ti? ‘‘Natthi, bhante, aggissa jalanāya udake hetu, ahetunā na jalatī’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, tassa tena dosena abhisamayahetu samucchinno, hetusamugghāte ahetunā dhammābhisamayo na hotī’’ti.
“尊者那先,请您再思惟此义理:我的心对此未能信服——‘不知者若无追悔,便有障碍’,请以理由令我信服。”
“大王,若有人不知而误食哈拉哈喇毒,岂不丧命?”
“是的,尊者。”
“正是如此,大王,即使是不知者所作的恶,也会成为现观的障碍。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, punapetaṃ atthaṃ cintehi, na me tattha cittasaññatti bhavati, ajānantassa asati kukkucce āvaraṇaṃ hotīti, kāraṇena maṃ saññāpehī’’ti. ‘‘Api nu, mahārāja, visaṃ halāhalaṃ ajānantena khāyitaṃ jīvitaṃ haratī’’ti? ‘‘Āma, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, ajānantenapi kataṃ pāpaṃ abhisamayantarāyakaraṃ hoti.
“大王,若有人不知而踩踏烈火,火岂不烧他?”
“是的,尊者。”
“正是如此,大王,即使是不知者所作的恶,也会成为现观的障碍。”巴利
‘‘Api nu, mahārāja, aggi ajānitvā akkamantaṃ ḍahatī’’ti? ‘‘Āma, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, ajānantenapi kataṃ pāpaṃ abhisamayantarāyakaraṃ hoti.
“大王,若有人不知而被毒蛇咬伤,岂不丧命?”
“是的,尊者。”
“正是如此,大王,即使是不知者所作的恶,也会成为现观的障碍。”巴利
‘‘Api nu, mahārāja, ajānantaṃ āsīviso ḍaṃsitvā jīvitaṃ haratī’’ti? ‘‘Āma, bhante’’ti. ‘‘Evameva kho, mahārāja, ajānantenapi kataṃ pāpaṃ abhisamayantarāyakaraṃ hoti.
“大王,羯陵伽王沙门乔达摩,七宝围绕,骑乘象宝,为巡视族姓而出行时,即使不知,也无法从菩提道场上空越过。大王,这正是其原因所在:即便是在不知情下所造作的恶业,也能成为现观的障碍。”“尊者那先,胜者所说,无可辩驳,我正是如此领受此义。”巴利
‘‘Nanu, mahārāja, kāliṅgarājā samaṇakolañño sattaratanaparikiṇṇo hatthiratanamabhiruyha kuladassanāya gacchanto ajānantopi nāsakkhi bodhimaṇḍassa uparito gantuṃ, idamettha, mahārāja, kāraṇaṃ, yena kāraṇena ajānantenapi kataṃ pāpaṃ abhisamayantarāyakaraṃ hotī’’ti? ‘‘Jinabhāsitaṃ , bhante nāgasena, kāraṇaṃ na sakkā paṭikkosituṃ, esovetassa attho tathā sampaṭicchāmī’’ti.
8 “尊者那先,破戒在家人与破戒沙门有什么差别,有什么不同?两者趣向是否相同,果报是否等同,抑或有所差异?”巴利
‘‘Bhante nāgasena, gihidussīlassa ca samaṇadussīlassa ca ko viseso, kiṃ nānākaraṇaṃ, ubhopete samasamagatikā, ubhinnampi samasamo vipāko hoti, udāhu kiñci nānākāraṇaṃ atthī’’ti?
“大王,破戒沙门相较于破戒在家人,有十种功德更为殊胜,并以十种因缘令布施更为清净。巴利
‘‘Dasa yime, mahārāja, guṇā samaṇadussīlassa gihidussīlato visesena atirekā, dasahi ca kāraṇehi uttariṃ dakkhiṇaṃ visodheti.
“破戒沙门较于破戒在家人,哪十种功德更为殊胜?大王,于此,破戒沙门恭敬佛、恭敬法、恭敬僧团、恭敬同梵行者,努力于诵习与请问,多闻博识。大王,即便是破戒、行恶之人,一旦身处众中,仍能端正威仪;因畏惧呵责而防护身语;其心倾向精进,已进入比丘的沙门身份。大王,破戒沙门即使造恶,也隐秘而行。大王,譬如有夫之妇隐密地、暗中地行恶;同样地,大王,破戒沙门即使造恶,也隐秘而行。大王,这便是破戒沙门较于破戒在家人更殊胜的十种功德。巴利
‘‘Katame dasa guṇā samaṇadussīlassa gihidussīlato visesena atirekā? Idha, mahārāja, samaṇadussīlo buddhe sagāravo hoti, dhamme sagāravo hoti, saṅghe sagāravo hoti, sabrahmacārīsu sagāravo hoti, uddesaparipucchāya vāyamati, savanabahulo hoti, bhinnasīlopi, mahārāja, dussīlo parisagato ākappaṃ upaṭṭhapeti, garahabhayā kāyikaṃ vācasikaṃ rakkhati, padhānābhimukhañcassa hoti cittaṃ, bhikkhusāmaññaṃ upagato hoti. Karontopi, mahārāja, samaṇadussīlo pāpaṃ paṭicchannaṃ ācarati. Yathā, mahārāja, itthī sapatikā nilīyitvā rahasseneva pāpamācarati; evameva kho, mahārāja, karontopi samaṇadussīlo pāpaṃ paṭicchannaṃ ācarati. Ime kho, mahārāja, dasa guṇā samaṇadussīlassa gihidussīlato visesena atirekā.
“以哪十种因缘更能净化布施?以持无过失语而净化布施,以持仙人沙门的幢相标志而净化布施,以进入僧团之规约而净化布施,以皈依佛法僧而净化布施,以住于精进之住所而净化布施,以持胜者教法之寻求而净化布施,以宣说殊胜法而净化布施,以法为灯、以法为依归而净化布施,以‘佛陀最上’的一向正直见而净化布施,以受持布萨而净化布施。大王,以此十种因缘,更能净化布施。”巴利
‘‘Katamehi dasahi kāraṇehi uttariṃ dakkhiṇaṃ visodheti? Anavajjakavacadhāraṇatāyapi dakkhiṇaṃ visodheti, isisāmaññabhaṇḍuliṅgadhāraṇatopi dakkhiṇaṃ visodheti, saṅghasamayamanuppaviṭṭhatāyapi dakkhiṇaṃ visodheti, buddhadhammasaṅghasaraṇagatatāyapi dakkhiṇaṃ visodheti, padhānāsayaniketavāsitāyapi dakkhiṇaṃ visodheti, jinasāsanadhara pariyesanatopi dakkhiṇaṃ visodheti, pavaradhammadesanatopi dakkhiṇaṃ visodheti, dhammadīpagatiparāyaṇatāyapi dakkhiṇaṃ visodheti, ‘aggo buddho’ti ekantaujudiṭṭhitāyapi dakkhiṇaṃ visodheti, uposathasamādānatopi dakkhiṇaṃ visodheti. Imehi kho, mahārāja, dasahi kāraṇehi uttariṃ dakkhiṇaṃ visodheti .
“大王,纵使极其破戒的沙门,也能净化施者的布施。大王,譬如水虽极为浑浊,却能去除泥垢、尘土与污秽;同样地,大王,纵使极其破戒的沙门,也能净化施者的布施。巴利
‘‘Suvipannopi hi, mahārāja, samaṇadussīlo dāyakānaṃ dakkhiṇaṃ visodheti. Yathā, mahārāja, udakaṃ subahalampi kalalakaddamarajojallaṃ apaneti; evameva kho, mahārāja, suvipannopi samaṇadussīlo dāyakānaṃ dakkhiṇaṃ visodheti.
“又如,大王,譬如热水虽极为沸腾,却能熄灭炽燃的大火聚;同样地,大王,纵使极其败坏的破戒沙门,也能净化施者的布施。巴利
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, uṇhodakaṃ sukudhitampi jjalantaṃ mahantaṃ aggikkhandhaṃ nibbāpeti, evameva kho, mahārāja, suvipannopi samaṇadussīlo dāyakānaṃ dakkhiṇaṃ visodheti.
“大王,又如同食物纵然没有滋味,也能消除饥虚;同样地,大王,即使极为破戒的沙门,也能净化施者所施的供养。”巴利
‘‘Yathā vā pana, mahārāja, bhojanaṃ virasampi khudādubbalyaṃ apaneti, evameva kho, mahārāja, suvipannopi samaṇadussīlo dāyakānaṃ dakkhiṇaṃ visodheti.
“大王,此是如来、天中之天于《中部》那殊胜的《施分别》记说中所说——巴利
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, tathāgatena devātidevena majjhimanikāyavaralañchake dakkhiṇavibhaṅge veyyākaraṇe –
“ 持戒者以清净信心,将如法所得,施于无戒者;
深信殊胜的业果,此布施即从施者得清净。巴利
‘‘‘Yo sīlavā dussīlesu dadāti dānaṃ, dhammena laddhaṃ supasannacitto; Abhisaddahaṃ kammaphalaṃ uḷāraṃ, sā dakkhiṇā dāyakato visujjhatī’’’ti .
“真是奇妙,尊者那先!真是稀有,尊者那先!我们提出这样的问题,您以譬喻与种种理由善加阐明,令其如甘露般甜美,悦耳可闻。尊者,譬如厨师或厨师的弟子,得到这样一块肉,以种种佐料调配烹制,奉献国王享用;同样,尊者那先,我们提出这样的问题,您以譬喻与种种理由善加阐明,令其如甘露般甜美,悦耳可闻。”巴利
‘‘Acchariyaṃ , bhante nāgasena, abbhutaṃ, bhante nāgasena, tāvatakaṃ mayaṃ pañhaṃ apucchimha, taṃ tvaṃ opammehi kāraṇehi vibhāvento amatamadhuraṃ savanūpagaṃ akāsi. Yathā nāma, bhante, sūdo vā sūdantevāsī vā tāvatakaṃ maṃsaṃ labhitvā nānāvidhehi sambhārehi sampādetvā rājūpabhogaṃ karoti; evameva kho, bhante nāgasena, tāvatakaṃ mayaṃ pañhaṃ apucchimha, taṃ tvaṃ opammehi kāraṇehi vibhāvetvā amatamadhuraṃ savanūpagaṃ akāsī’’ti.
9. 问 水中命问巴利
9. Udakasattajīvapañho
9 “尊者那先,这水在火上加热时,嘶嘶作响、咝咝作响,发出种种声响。尊者那先,水是有命的吗?是它在嬉戏而发声,还是被其他因缘所逼迫而发声?”“大王,水并非有命,水中既无命,亦无有情。然而,大王,因火热之力强大,水即嘶嘶作响、咝咝作响,发出种种声响。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, imaṃ udakaṃ aggimhi tappamānaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhaṃ, kiṃ nu kho, bhante nāgasena, udakaṃ jīvati, kiṃ kīḷamānaṃ saddāyati, udāhu aññena paṭipīḷitaṃ saddāyatī’’ti? ‘‘Na hi, mahārāja, udakaṃ jīvati, natthi udake jīvo vā satto vā, api ca, mahārāja, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidha’’nti.
“尊者那先,有些外道认为‘水是有命的’,他们拒绝用冷水,把水加热后反复使用。他们责备你们、轻蔑你们,说:‘沙门释迦子残害独一命根的生命。’请您驱除他们这般的责备和轻蔑。”“大王,水并非有命,大王,水中既无命,亦无有情。然而,大王,因火热之力强大,水即嘶嘶作响、咝咝作响,发出种种声响。”巴利
‘‘Bhante nāgasena, idhekacce titthiyā udakaṃ jīvatīti sītodakaṃ paṭikkhipitvā udakaṃ tāpetvā vekatikavekatikaṃ paribhuñjanti, te tumhe garahanti paribhavanti ‘ekindriyaṃ samaṇā sakyaputtiyā jīvaṃ viheṭhentī’ti, taṃ tesaṃ garahaṃ paribhavaṃ vinodehi apanehi nicchārehī’’ti. ‘‘Na hi, mahārāja, udakaṃ jīvati, natthi, mahārāja, udake jīvo vā satto vā, api ca, mahārāja, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidhaṃ.
“大王,譬如湖、池、河、溪、潭、洞穴、山麓、井、低地、莲池中的水,因风与热的力量强盛而消散枯竭,那时那水会发出嘶嘶声、咝咝声,发出种种声响吗?”“不会,尊者。”“大王,若水有生命,那么那水也应发出声响。大王,由此道理可知:‘水中无有生命,无有有情,只因火热力量强盛,水才发出嘶嘶声、咝咝声,发出种种声响。’”巴利
‘‘Yathā, mahārāja, udakaṃ sobbhasarasaritadahataḷākakandarapadaraudapānaninnapokkharaṇigataṃ vātātapavegassa mahantatāya pariyādiyati parikkhayaṃ gacchati, api nu tattha udakaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidha’’nti? ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Yadi, mahārāja, udakaṃ jīveyya, tatthāpi udakaṃ saddāyeyya, imināpi, mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidha’nti.
“大王,请再听一个更深的道理:水中并没有命根或有情,只因火大之力强盛,水才发出声音。大王,当水与米混合,盛在容器中,盖好盖,未放在灶上的时候,那水会出声音吗?”“不会,尊者,它是不动的、宁静的。”“大王,那么,把同样的水放在容器中,点上火,安在灶上,那水还会不摇不动、安安静静的吗?”“不会了,尊者。它会摇动、激荡、翻滚、变浊,会涌起波浪,上下四方流溢,溢出、溅落,生起泡沫。”“大王,为什么自然状态的水不动、宁静,而在火上的水却摇动、激荡、翻滚、变浊,涌起波浪,上下四方流溢,溢出、溅落,生起泡沫呢?”“尊者,自然的水本不动,但受火烤的水,因为火大之力强盛,便发出嘶嘶咝咝的声响,发出种种声音。”“大王,凭这个道理,便应当知道:‘水中并没有命根或有情,只因火大之力强盛,水才发出声音。’”巴利
‘‘Aparampi , mahārāja, uttariṃ kāraṇaṃ suṇohi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyatī’ti. Yadā pana, mahārāja, udakaṃ taṇḍulehi sammissitaṃ bhājanagataṃ hoti pihitaṃ uddhane aṭhapitaṃ, api nu tattha udakaṃ saddāyatī’’ti? ‘‘Na hi, bhante, acalaṃ hoti santasanta’’nti. ‘‘Taṃ yeva pana, mahārāja, udakaṃ bhājanagataṃ aggiṃ ujjāletvā uddhane ṭhapitaṃ hoti, api nu tattha udakaṃ acalaṃ hoti santasanta’’nti? ‘‘Na hi, bhante, calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṃ hoti, uddhamadho disāvidisaṃ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotīti. Kissa pana taṃ, mahārāja , pākatikaṃ udakaṃ na calati santasantaṃ hoti, kissa pana aggigataṃ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṃ hoti, uddhamadho disāvidisaṃ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī’’ti? ‘‘Pākatikaṃ, bhante, udakaṃ na calati, aggikataṃ pana udakaṃ aggisantāpavegassa mahantatāya cicciṭāyati ciṭiciṭāyati saddāyati bahuvidha’’nti. ‘‘Imināpi mahārāja, kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyatī’ti.
“大王,请再听一个更高的道理:水中并没有命根或有情,只因火大之力强盛,水才发出声音。大王,那家家户户瓮中盖好的水,是这样吗?”“是的,尊者。”“大王,那水会动荡、激扬、翻滚、浑浊,会涌起波浪,上下四方流溢,涌起又落下,生起泡沫吗?”“不会的,尊者,瓮中的水是不动的,是自然样的。”巴利
‘‘Aparampi, mahārāja, uttaraṃ kāraṇaṃ suṇohi, natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyati. Hoti taṃ, mahārāja, udakaṃ ghare ghare udakavārakagataṃ pihita’’nti? ‘‘Āma, bhante’’ti. ‘‘Api nu taṃ, mahārāja, udakaṃ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṃ hoti, uddhamadho disāvidisaṃ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hotī’’ti. ‘‘Na hi, bhante, acalaṃ taṃ hoti pākatikaṃ udakavārakagataṃ udaka’’nti.
“大王,你可曾听说过:‘大海中的水动摇、震荡、翻涌、浑浊,波浪生起,上下四方流散,涌起落下,泡沫成环,涨退拍击海岸,发出种种声响’吗?”“是的,尊者,我先前听过,也曾见过:‘大海中的水涌起一百手、两百手,升到空中。’”“大王,为何水瓮中的水安然不动、寂然无声,而大海中的水却动荡、发声呢?”“尊者,因为风力的强大,大海中的水动荡、发声;水瓮中的水未受任何击打,故不动摇、不发声。”“大王,正如风力强大,大海之水便动荡、发声;同样,因火热力量的强大,水乃发出声音。”巴利
‘‘Sutapubbaṃ pana tayā, mahārāja, ‘mahāsamudde udakaṃ calati khubbhati luḷati āvilati ūmijātaṃ hoti, uddhamadho disāvidisaṃ gacchati, uttarati patarati pheṇamālī hoti, ussakkitvā ossakkitvā velāya paharati saddāyati bahuvidha’’’nti? ‘‘Āma, bhante, sutapubbaṃ etaṃ mayā diṭṭhapubbañca ‘mahāsamudde udakaṃ hatthasatampi dvepi hatthasatāni gagane ussakkatī’’’ti. ‘‘Kissa, mahārāja, udakavārakagataṃ udakaṃ na calati na saddāyati, kissa pana mahāsamudde udakaṃ calati saddāyatī’’ti? ‘‘Vātavegassa mahantatāya, bhante, mahāsamudde udakaṃ calati saddāyati, udakavārakagataṃ udakaṃ aghaṭṭitaṃ kehici na calati na saddāyatī’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, vātavegassa mahantatāya mahāsamudde udakaṃ calati saddāyati evameva aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyatī’’ti.
“大王,难道不是以干燥的牛皮绷覆鼓面吗?”“是的,尊者。”“大王,鼓中有命或是有情吗?”“不,尊者。”“那么,大王,鼓何以发声呢?”“尊者,因女人或男人的击打、用力。”“大王,正如因女人或男人的击打、用力,鼓方发声;同样,由火热力量的强大,水乃发声。大王,以此理由,你应了知:‘水中无命,因火热力量的强大,水方发声。’”巴利
‘‘Nanu, mahārāja, bheripokkharaṃ sukkhaṃ sukkhena gocammena onandhantī’’ti? ‘‘Āma, bhante’’. ‘‘Api nu, mahārāja, bheriyā jīvo vā satto vā atthī’’ti. ‘‘Na hi, bhante’’ti. ‘‘Kissa pana, mahārāja, bherī saddāyatī’’ti? ‘‘Itthiyā vā, bhante, purisassa vā tajjena vāyāmenā’’ti. ‘‘Yathā, mahārāja, itthiyā vā purisassa vā tajjena vāyāmena bherī saddāyati, evameva aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyati. Imināpi, mahārāja , kāraṇena jānāhi ‘natthi udake jīvo vā satto vā, aggisantāpavegassa mahantatāya udakaṃ saddāyatī’ti.
“大王,我也有问题要问你,如此,这个问题便可妥善决断。大王,是否一切容器中的水被加热时皆发声,还是只有某些容器中的水被加热时才发声呢?”“尊者,并非一切容器中的水被加热时皆发声,仅有某些容器中的水被加热时才发声。”“那么,大王,你已舍弃了自己的主张,回到了我这一边:水中无命。大王,倘若一切容器中的水加热时皆发声,声称‘水为活命’方可合理。大王,水并非有两种:发声者即是活物,不发声者即非活物。大王,若水为活命,当庞大的象王——身躯巨伟而狂暴,以鼻吸水送入嘴中、吞入腹中,水在其齿间受挤压,理当发声。载重百手的大船,稳重满载,装载数十万担货物,航行于大海,受其压挤之水亦当发声。身长数百由旬的极巨鱼类——鲸鱼、大鲸鱼、鲸鲨,深入海底,以大海为住处而居,吞饮巨量水流,水在其齿间、腹中受挤压,亦当发声。大王,正因水虽受如此种种强大的挤压却寂然无声,故知水中无命;大王,你当如此受持。”巴利
‘‘Mayhampi tāva, mahārāja, tava pucchitabbaṃ atthi, evameso pañho suvinicchito hoti, kiṃ nu kho, mahārāja, sabbehipi bhājanehi udakaṃ tappamānaṃ saddāyati, udāhu ekaccehi yeva bhājanehi tappamānaṃ saddāyatī’’ti? ‘‘Na hi, bhante, sabbehipi bhājanehi udakaṃ tappamānaṃ saddāyati, ekaccehi yeva bhājanehi udakaṃ tappamānaṃ saddāyatī’’ti. ‘‘Tena hi, mahārāja, jahitosi sakasamayaṃ, paccāgatosi mama visayaṃ, natthi udake jīvo vā satto vā. Yadi, mahārāja, sabbehipi bhājanehi udakaṃ tappamānaṃ saddāyeyya, yuttamidaṃ ‘udakaṃ jīvatī’ti vattuṃ. Na hi, mahārāja, udakaṃ dvayaṃ hoti, yaṃ saddāyati, taṃ jīvati, yaṃ na saddāyati, taṃ na jīvatīti. Yadi, mahārāja, udakaṃ jīveyya, mahantānaṃ hatthināgānaṃ ussannakāyānaṃ pabhinnānaṃ soṇḍāya ussiñcitvā mukhe pakkhipitvā kucchiṃ pavesayantānaṃ, tampi udakaṃ tesaṃ dantantare cippiyamānaṃ saddāyeyya. Hatthasatikāpi mahānāvā garukā bhārikā anekasatasahassabhāraparipūrā mahāsamudde vicaranti, tāhipi cippiyamānaṃ udakaṃ saddāyeyya. Mahatimahantāpi macchā anekasatayojanikakāyā timī timiṅgalā timirapiṅgalā abbhantare nimuggā mahāsamudde nivāsaṭṭhānatāya paṭivasantā mahāudakadhārā ācamanti dhamanti ca, tesampi taṃ dantantarepi udarantarepi cippiyamānaṃ udakaṃ saddāyeyya. Yasmā ca kho, mahārāja, evarūpehi evarūpehi mahantehi paṭipīḷanehi paṭipīḷitaṃ udakaṃ na saddāyati tasmāpi natthi udake jīvo vā satto vāti, evametaṃ, mahārāja, dhārehī’’ti.
“善哉,尊者那先!有过失的问题,已得到了恰如其分的辨析。尊者那先,犹如珍贵的宝石,交到技术娴熟、善巧且训练有素的宝石匠手中,便会获得名声、赞叹与称誉;又如珍珠到了珠匠手中,布料到了织匠手中,红檀香到了香料商手中,也会获得名声、赞叹与称誉。同样地,尊者那先,有过失的问题,已由您用恰如其分的辨析加以分析,我如此纳受。”巴利
‘‘Sādhu , bhante nāgasena, dosāgato pañho anucchavikāya vibhattiyā vibhatto, yathā nāma, bhante nāgasena, mahagghaṃ maṇiratanaṃ chekaṃ ācariyaṃ kusalaṃ sikkhitaṃ maṇikāraṃ pāpuṇitvā kittiṃ labheyya thomanaṃ pasaṃsaṃ, muttāratanaṃ vā muttikaṃ dussaratanaṃ vā dussikaṃ, lohitacandanaṃ vā gandhikaṃ pāpuṇitvā kittiṃ labheyya thomanaṃ pasaṃsaṃ. Evameva kho, bhante nāgasena, dosāgato pañho anucchavikāya vibhattiyā vibhatto, evametaṃ tathā sampaṭicchāmī’’ti.
此品有九问巴利
Imasmiṃ vagge nava pañhā.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24