【譬喻详释·驴品第一】1. 驴品
弥兰陀问 · 197 段
【第六大纲·六十七支譬喻总目】6. 譬喻论问
6. Opammakathāpañho
“尊者那先(Nāgasena),比丘具足多少支,能证得阿拉汉果?”
Bhante nāgasena, katihaṅgehi samannāgato bhikkhu arahattaṃ sacchikarotīti?
“大王,于此处,想要现证阿拉汉果的比丘——”
Idha, mahārāja, arahattaṃ sacchikātukāmena bhikkhunā –
“应取驴的一支。”
Gadrabhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“应取鸡的五支。”
Kukkuṭassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
“应当取松鼠的一支。”
Kalandakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“应当取母豹的一支。”
Dīpiniyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“应当取猎豹的两支。”
Dīpikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
“应取乌龟的五种特征。”
Kummassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应取竹子的一种特征。
Vaṃsassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取弓的一个部分。
Cāpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应学取乌鸦的两种德行
Vāyasassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应学取猴子的两种德行
Makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取葫芦藤之一分
Lābulatāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取莲华(Paduma)之三分
Padumassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取种子之两分
Bījassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取娑罗善树的一分。
Sālakalyāṇikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取船的三分。
Nāvāya tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取船锚的二支分。
Nāvālagganakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取桅杆之一支。
Kūpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取舵手之三支。
Niyāmakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取工人之一支。
Kammakārassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
当取大海之五支。
Samuddassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
当取大地之五支。
Pathaviyā pañca aṅgāni gahetabbāni.
取水应有五相。
Āpassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
取火应有五相。
Tejassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
取风应有五相。
Vāyussa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应取山的五种相。
Pabbatassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应取虚空的五种相。
Ākāsassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应取月的五种相。
Candassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应取太阳的七种行相。
Sūriyassa satta aṅgāni gahetabbāni.
应取帝释天神的三种行相。
Sakkassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取转轮王的四种行相。
Cakkavattissa cattāri aṅgāni gahetabbāni.
应取白蚁的一相
Upacikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取猫的二支
Biḷārassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取老鼠之一支。
Undūrassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取蝎子之一支。
Vicchikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取獴之一支。
Nakulassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取老豺狼的二支。
Jarasiṅgālassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取鹿的三支。
Migassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取牛的四支。
Gorūpassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.
应当学习野猪的两种特质。
Varāhassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当学习象的五种特质。
Hatthissa pañca aṅgāni gahetabbāni.
当取狮子的七种品格。
Sīhassa satta aṅgāni gahetabbāni.
当取鹅的三种品格。
Cakkavākassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
当取(某种鸟)的两种品格。
Peṇāhikāya dve aṅgāni gahetabbāni.
应取家鸽一分
Gharakapotassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取猫头鹰二分
Ulūkassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取百舌鸟一分
Satapattassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取瓦咕利的二肢。
Vaggulissa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取水蛭的一肢。
Jalūkāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取蛇的三肢。
Sappassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取蟒蛇之一支。
Ajagarassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取路上蜘蛛之一支。
Panthamakkaṭakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取乳儿之一支。
Thanasitadārakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取花龟之一支。
Cittakadharakummassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取林野之五支。
Pavanassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应取树之三支。
Rukkhassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取云之五支。
Meghassa pañca aṅgāni gahetabbāni.
应取摩尼宝之三支。
Maṇiratanassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应当受持猎人的四种支分。
Māgavikassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.
应当受持渔夫的二种支分。
Bāḷisikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应当受持木匠的二种支分。
Tacchakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取瓶之一分。
Kumbhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取黑铁之二分。
Kāḷāyasassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取伞三支。
Chattassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取田三支。
Khettassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取药二支。
Agadassa dve aṅgāni gahetabbāni.
可取食物之三支。
Bhojanassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
可取弓箭手之四支。
Issāsassa cattāri aṅgāni gahetabbāni.
应受持王的四支。
Rañño cattāri aṅgāni gahetabbāni.
应受持守门者的二支。
Dovārikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应受持座的一支。
Nisadāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取灯的两分。
Padīpassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取孔雀的两分。
Mayūrassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取马的两分。
Turaṅgassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取卖酒者的两种支分
Soṇḍikassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取门柱的两种支分
Indakhīlassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取秤的一种支分
Tulāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取剑的两个支分
Khaggassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取鱼的两个支分
Macchassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取负债者的一个支分
Iṇaggāhakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
对病者,应取其两支。
Byādhitassa dve aṅgāni gahetabbāni.
对死者,应取其两支。
Matassa dve aṅgāni gahetabbāni.
对河,应取其两支。
Nadiyā dve aṅgāni gahetabbāni.
应取公牛之一支。
Usabhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取道之二支。
Maggassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取税吏之一支。
Suṅkasāyikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
当取盗贼之三支。
Corassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
当取鹰之一支。
Sakuṇagghiyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
当取狗之一支。
Sunakhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当学习医者的三个方面的品质。
Tikicchakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应当学习孕妇的两个方面的品质。
Gabbhiniyā dve aṅgāni gahetabbāni.
应当学习牦牛的一个方面的品质。
Camariyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应当取鸡的二支。
Kikiyā dve aṅgāni gahetabbāni.
应当取鸽的三支。
Kapotikāya tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应当取独眼者的二支。
Ekanayanassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取农夫的三支。
Kassakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取雌豺的一支。
Jambukasiṅgāliyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取滤水器的两支。
Caṅgavārakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取勺的一支。
Dabbiyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取讨债者的三支。
Iṇasādhakassa tīṇi aṅgāni gahetabbāni.
应取侦察者的一支。
Anuvicinakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
应取御者二支。
Sārathissa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取村长(领主)二支。
Bhojakassa dve aṅgāni gahetabbāni.
应取裁缝的一支。
Tunnavāyassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
当取船夫之一支。
Nāvikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
当取蜜蜂之二支。
Bhamarassa dve aṅgāni gahetabbānīti.
【譬喻详释·驴品第一】1. 驴品
1. Gadrabhavaggo
【第一问·驴之一支问】1. 驴支问
1. Gadrabhaṅgapañho
1“尊者那先,您说‘应取驴的一支’,应取哪一支呢?”
“大王,譬如驴,无论在垃圾堆、十字路口、村门口、糠堆,无论何处皆可躺卧,而不贪著睡眠。同样地,大王,瑜伽行者应当在草铺、叶铺、木床、地上,无论于何处铺展皮革,无论于何处躺卧,都不应贪著睡眠。大王,这便是应取驴的一支。大王,世尊——天中之天——也曾这样说:‘诸比丘,如今我的弟子们安住于羯陵伽(Kāliṅga)卧姿,不放逸,具足热诚与精进。’大王,法将舍利弗长老(Sāriputta)也曾这样说过——”
‘‘Bhante nāgasena, ‘gadrabhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, gadrabho nāma saṅkārakūṭepi catukkepi siṅghāṭakepi gāmadvārepi thusarāsimhipi yattha katthaci sayati, na sayanabahulo hoti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena tiṇasanthārepi paṇṇasanthārepi kaṭṭhamañcakepi chamāyapi yattha katthaci cammakhaṇḍaṃ pattharitvā yattha katthaci sayitabbaṃ, na sayanabahulena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, gadrabhassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘kaliṅgarūpadhānā, bhikkhave, etarahi mama sāvakā viharanti appamattā ātāpino padhānasmi’nti. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatināpi –
“结跏趺坐者,任雨透膝;
“对精勤的比丘而言,已足以让他安住其中。”
‘‘‘Pallaṅkena nisinnassa, jaṇṇukenābhivassati; Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno’’’ti.
2. 鸡支问
2. Kukkuṭaṅgapañho
2“尊者那先,您说‘应取鸡的五支’,是哪五支呢?”
“大王,譬如鸡于适当之时独处。同样,大王,瑜伽行者当于适当之时,清扫塔院,备好饮用水与净水,护持身体,沐浴后礼敬佛塔,前往谒见诸长老比丘,尔后于适当之时进入空寂之处。大王,此是应取鸡的第一支。”
‘‘Bhante nāgasena, ‘kukkuṭassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, kukkuṭo kālena samayena paṭisallīyati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kālena samayeneva cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā sarīraṃ paṭijaggitvā nahāyitvā cetiyaṃ vanditvā vuḍḍhānaṃ bhikkhūnaṃ dassanāya gantvā kālena samayena suññāgāraṃ pavisitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,鸡适时而起。同样,大王,瑜伽行者当于适当之时起身,清扫塔院,备好饮用水与漱口水,护持身体,礼敬佛塔后,再进入空寂之处。大王,此是应取鸡的第二支。”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo kālena samayeneva vuṭṭhāti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kālena samayeneva vuṭṭhahitvā cetiyaṅgaṇaṃ sammajjitvā pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhapetvā sarīraṃ paṭijaggitvā cetiyaṃ vanditvā punadeva suññāgāraṃ pavisitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,鸡以爪刨地,掘地而后啄食。同样地,大王,瑜伽行者应当反复省察之后才受用饮食:‘不为嬉戏,不为骄慢,不为装饰,不为庄严,仅仅只是为了此身得以存续、得以维持,为了止息恼害,为了资益梵行:如此,我当令旧受消灭,不令新受生起,我将得以存续、无有过失、安隐而住。’大王,这便是鸡所应取的第三支。大王,这也是世尊、天中之天所说:”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo pathaviṃ khaṇitvā khaṇitvā ajjhohāraṃ ajjhoharati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena paccavekkhitvā paccavekkhitvā ajjhohāraṃ ajjhoharitabbaṃ ‘neva davāya na madāya na maṇḍanāya na vibhūsanāya, yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya vihiṃsūparatiyā brahmacariyānuggahāya, iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi navañca vedanaṃ na uppādessāmi, yātrā ca me bhavissati anavajjatā ca phāsuvihāro cā’ti. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
“‘如旷野中的子肉,如同车轴的润滑油;”
“如是摄取饮食,只为存续,毫不贪著。’”
‘‘‘Kantāre puttamaṃsaṃva, akkhassabbhañjanaṃ yathā; Evaṃ āhari āhāraṃ, yāpanatthamamucchito’ti.
“再者,大王,鸡虽有眼,入夜即盲。同样地,大王,瑜伽行者虽非盲者,亦当如盲者。居于森林,或入村落行乞食时,于可染著的色、声、香、味、触、法,应如盲者、如聋者、如哑者,不应执取其相,不应执取其随相。大王,这是应取公鸡的第四种支分。大王,这也是长老玛哈咖佳亚那(Mahākaccāyana)所说——”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo sacakkhukopi rattiṃ andho hoti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anandheneva andhena viya bhavitabbaṃ, araññepi gocaragāme piṇḍāya carantenapi rajanīyesu rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu andhena badhirena mūgena viya bhavitabbaṃ, na nimittaṃ gahetabbaṃ, nānubyañjanaṃ gahetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena mahākaccāyanena –
“有眼者犹如盲人,有耳者犹如聋人;”
“有慧者犹如哑人,有力者犹如弱人;”
“当自身的意义已生起时,便应如死者一般安卧。”
‘Cakkhumāssa yathā andho, sotavā badhiro yathā; Paññavāssa yathā mūgo, balavā dubbaloriva; Attaatthe samuppanne, sayetha matasāyika’nti.
“再者,大王,鸡纵然被石块、棍棒、土块、锤子驱赶,也不会舍弃自己的家。同样地,大王,瑜伽行者无论在做衣袍之事时,在劳作新的事务时,在履行各种义务与应对时,在亲自教示时,在令他人教示时,都不应舍弃如理作意。大王,这如理作意,正是瑜伽行者自己的家。大王,这是应取鸡之第五支。大王,这也是世尊、天中之天所说:‘诸比丘,什么是比丘的行境、自身父亲的领域呢?那就是四念处。’大王,这也是法将舍利弗长老所说——”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kukkuṭo leḍḍudaṇḍalaguḷamuggarehi paripātiyantopi sakaṃ gehaṃ na vijahati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena cīvarakammaṃ karontenapi navakammaṃ karontenapi vattappaṭivattaṃ karontenapi uddisantenapi uddisāpentenapi yoniso manasikāro na vijahitabbo, sakaṃ kho panetaṃ, mahārāja, yogino gehaṃ, yadidaṃ yoniso manasikāro . Idaṃ, mahārāja, kukkuṭassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ . Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena ‘ko ca, bhikkhave, bhikkhuno gocaro sako pettiko visayo? Yadidaṃ cattāro satipaṭṭhānā’ti. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatināpi –
“如同被善加调御的象,不会踩踏自己的长鼻;”
“他了知什么是食物、什么不是食物,以及自己的生计方式。”
“同样地,作为佛弟子,或者不放逸的行者,”
“不应轻视胜者的教言——那是最殊胜的作意。”
‘‘‘Yathā sudanto mātaṅgo, sakaṃ soṇḍaṃ na maddati; Bhakkhābhakkhaṃ vijānāti, attano vuttikappanaṃ. ‘‘‘Tatheva buddhaputtena, appamattena vā pana; Jinavacanaṃ na madditabbaṃ, manasikāravaruttama’’’nti.
3. 松鼠支问
3. Kalandakaṅgapañho
3“尊者那先,您所说的‘应取松鼠的一支’,是指哪一支呢?”
“大王,犹如松鼠在敌人来袭时,鼓起尾巴,令其变粗大,以那尾巴球击退敌人。同样地,大王,瑜伽行者当烦恼敌来袭时,也应将念处之球膨胀变大,以那念处球击退一切烦恼。大王,这便是应取松鼠的一支。大王,这也是长老秋喇潘塔咖(Cūḷapanthaka)所说——”
‘‘Bhante nāgasena, ‘kalandakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, kalandako paṭisattumhi opatante naṅguṭṭhaṃ papphoṭetvā mahantaṃ katvā teneva naṅguṭṭhalaguḷena paṭisattuṃ paṭibāhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesasattumhi opatante satipaṭṭhānalaguḷaṃ papphoṭetvā mahantaṃ katvā teneva satipaṭṭhānalaguḷena sabbakilesā paṭibāhitabbā. Idaṃ, mahārāja, kalandakassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena cūḷapanthakena –
“当烦恼袭来之时,沙门功德即遭毁坏;”
“应以念处之槌,将它们反复击碎。”
‘Yadā kilesā opatanti, sāmaññaguṇadhaṃsanā; Satipaṭṭhānalaguḷena, hantabbā te punappuna’’’nti.
4. 母豹支问
4. Dīpiniyaṅgapañho
4“尊者那先,你说‘应取母豹的一支’,应取的那一支是什么呢?”“大王,如同母豹仅怀胎一次,便不再亲近雄性。同样地,大王,瑜伽行者见到未来的结生、入胎、住胎、死亡、破坏、灭尽、毁灭、轮回的怖畏、恶趣、苦厄、逼迫之后,应如理作意:‘我于未来不再结生。’大王,这便是应取母豹的一支。大王,这也是世尊——天中之天——在《经集》的《特尼亚(Dhaniya)牧牛者经》中所说的:
‘‘Bhante nāgasena, ‘dīpiniyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, dīpinī sakiṃ yeva gabbhaṃ gaṇhāti, na punappunaṃ purisaṃ upeti? Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āyatiṃ paṭisandhiṃ uppattiṃ gabbhaseyyaṃ cutiṃ bhedaṃ khayaṃ vināsaṃ saṃsārabhayaṃ duggatiṃ visamaṃ sampīḷitaṃ disvā ‘punabbhave nappaṭisandahissāmī’ti yoniso manasikāro karaṇīyo. Idaṃ, mahārāja, dīpiniyā ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena suttanipāte dhaniyagopālakasutte –
‘如公牛断绝诸束缚,如龙象摧毁腐烂藤蔓;
我不再入母胎,天,若你愿意,便请降雨吧。’”
‘‘‘Usabhoriva chetva bandhanāni, nāgo pūtilataṃva dālayitvā; Nāhaṃ punupessaṃ gabbhaseyyaṃ, atha ce patthayasī pavassa devā’’’ti.
5. 豹子支问
5. Dīpikaṅgapañho
5“尊者那先,您说‘应取猎豹的两支’,应取的那两支是什么呢?”
“大王,如同猎豹依止森林中的草丛、林薮或山岩,潜伏而捕捉鹿群;同样地,大王,瑜伽行者应当亲近远离——或森林、树下、山岳、山洞、山洞、冢间、林野、露地、草堆——这些地方寂静少声,无人喧杂,堪作隐居,适宜独坐。大王,亲近远离的瑜伽行者,不久即于六神通得自在。大王,这是应取猎豹的第一支。大王,这也是诸长老、法集者所说。”
‘‘Bhante nāgasena, ‘dīpikassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, dīpiko araññe tiṇagahanaṃ vā vanagahanaṃ vā pabbatagahanaṃ vā nissāya nilīyitvā mige gaṇhāti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena vivekaṃ sevitabbaṃ araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ vijanavātaṃ manussarāhaseyyakaṃ paṭisallānasāruppaṃ; vivekaṃ sevamāno hi, mahārāja, yogī yogāvacaro nacirasseva chaḷabhiññāsu ca vasibhāvaṃ pāpuṇāti. Idaṃ, mahārāja, dīpikassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therehi dhammasaṅgāhakehi –
“譬如有名为猎豹者,潜伏而捕鹿群;
如是此佛弟子,勤修瑜伽,正观而行;
“进入森林,即得最上之果。”
‘‘‘Yathāpi dīpiko nāma, nilīyitvā gaṇhate mige; Tathevāyaṃ buddhaputto, yuttayogo vipassako; Araññaṃ pavisitvāna, gaṇhāti phalamuttama’nti.
“再者,大王,猎豹若杀死任何野兽,若其倒在左侧,便不食用。同样地,大王,瑜伽行者不应食用凭竹施、叶施、花施、果施、沐浴施、泥土施、粉末施、齿木施、漱口水施所得的食物,也不应食用凭谄媚、豆汤、跑腿使役、按摩、医疗业、使者业、派遣往来、团食换团食、施换施所得的食物,更不应食用凭地相学、星相学、肢相学,或其他种种违背佛陀教导的邪命所得的食物。正如猎豹不食倒在左侧的兽类。大王,这便是可从猎豹取学的第二支。大王,这也是长老舍利弗法将所说——”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, dīpiko yaṃ kiñci pasuṃ vadhitvā vāmena passena patitaṃ na bhakkheti. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena veḷudānena vā pattadānena vā pupphadānena vā phaladānena vā sinānadānena vā mattikādānena vā cuṇṇadānena vā dantakaṭṭhadānena vā mukhodakadānena vā cātukamyatāya vā muggasupyatāya vā pāribhaṭa yatāya vā jaṅghapesanīyena vā vejjakammena vā dūtakammena vā pahiṇagamanena vā piṇḍapaṭipiṇḍena vā dānānuppadānena vā vatthuvijjāya vā nakkhattavijjāya vā aṅgavijjāya vā aññataraññatarena vā buddhappaṭikuṭṭhena micchājīvena nipphāditaṃ bhojanaṃ na bhuñjitabbaṃ vāmena passena patitaṃ pasuṃ viya dīpiko. Idaṃ, mahārāja, dīpikassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“语表展现,蜜粥生起;
倘若我食用了,我的正命便会受到指责。
“纵使我的肠子脱出,在体外游走,
我也绝不毁破正命,哪怕舍弃生命。”
‘‘‘Vacīviññattivipphārā, uppannaṃ madhupāyasaṃ; Sace bhutto bhaveyyāhaṃ, sājīvo garahito mama. ‘‘‘Yadipi me antaguṇaṃ, nikkhamitvā bahī care; Neva bhindeyyamājīvaṃ, cajamānopi jīvita’’’nti.
6“尊者那先,您说‘应取龟的五支’,应取的五支是哪些呢?”
“大王,譬如龟行于水中,唯以水为住所;同样地,大王,瑜伽行者应以慈俱行之心,对一切众生、一切有情,心怀利益与悲悯,以广大、无量、无怨、无害之心,遍满一切世间而安住。大王,这便是应取龟的第一支。”
‘‘Bhante nāgasena, ‘kummassa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, kummo udakacaro udakeyeva vāsaṃ kappeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbapāṇabhūtapuggalānaṃ hitānukampinā mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena sabbāvantaṃ lokaṃ pharitvā viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kummassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,犹如龟浮于水面,抬起头来,若望见任何人,便立刻沉入水中,深深潜没,心想:‘莫让他们再见到我。’同样地,大王,瑜伽行者于烦恼现前时,应沉入所缘之湖,深深隐没,心想:‘莫让烦恼再见到我。’大王,这是应取龟的第二支。
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo udake uppilavanto sīsaṃ ukkhipitvā yadi koci passati, tattheva nimujjati gāḷhamogāhati ‘mā maṃ te puna passeyyu’nti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesesu opatantesu ārammaṇasare nimujjitabbaṃ gāḷhamogāhitabbaṃ ‘mā maṃ kilesā puna passeyyu’nti. Idaṃ, mahārāja, kummassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,犹如龟从水中出,曝晒其身;同样地,大王,瑜伽行者应于坐、卧、经行之处将心抽出,于正勤中曝晒其心。大王,这是应取龟的第三支。
‘‘Puna caparaṃ , mahārāja, kummo udakato nikkhamitvā kāyaṃ otāpeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena nisajjaṭṭhānasayanacaṅkamato mānasaṃ nīharitvā sammappadhāne mānasaṃ otāpetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kummassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,犹如龟掘地之后,居于隐僻之处;同样地,大王,瑜伽行者应舍弃利养、恭敬与名声,深入空闲幽静的林中、深山、岩岳、崖窟、山洞——那些少音声、少喧闹之处,而住于隐僻之地。大王,这是应取龟的第四支。大王,长老伍巴塞那·旺甘德之子(Upasena Vaṅgantaputta)也曾说过此事——
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo pathaviṃ khaṇitvā vivitte vāsaṃ kappeti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena lābhasakkārasilokaṃ pajahitvā suññaṃ vivittaṃ kānanaṃ vanapatthaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ pavivittamogāhitvā vivitte yeva vāsaṃ upagantabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, kummassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –
“僻静无喧,野兽栖止;
比丘为静息独处故,当依止如是住所。”
‘‘‘Vivittaṃ appanigghosaṃ, vāḷamiganisevitaṃ; Seve senāsanaṃ bhikkhu, paṭisallānakāraṇā’ti.
“复次,大王,犹如乌龟于行走时,若有所见,或闻音声,便将其鼻端等五肢悉皆收入壳内,安然止息,默然不动,守护其身。同样地,大王,瑜伽行者于一切色、声、香、味、触、法来触六门时,当紧闭防护之门,收摄心意,善加防护,具足正念正知而住,守护沙门法。大王,此即应当效法乌龟的第五种行持。大王,这也是天中天世尊在《相应尼柯耶》无上的《龟喻经》中所说——
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, kummo cārikaṃ caramāno yadi kañci passati vā, saddaṃ suṇāti vā, soṇḍipañcamāni aṅgāni sake kapāle nidahitvā appossukko tuṇhībhūto tiṭṭhati kāyamanurakkhanto, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbattha rūpasaddagandharasaphoṭṭhabbadhammesu āpatantesu chasu dvāresu saṃvarakavāṭaṃ anugghāṭetvā mānasaṃ samodahitvā saṃvaraṃ katvā satena sampajānena vihātabbaṃ samaṇadhammaṃ anurakkhamānena. Idaṃ, mahārāja, kummassa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare kummūpamasuttante –
“犹如龟收入诸肢于自壳,比丘收摄心寻思,
“无所依止,不恼害他,已般涅槃者不谤任何人。”
‘‘‘Kummova aṅgāni sake kapāle, samodahaṃ bhikkhu manovitakke; Anissito aññamaheṭhayāno, parinibbutonūpavadeyya kañcī’’’ti.
7“尊者那先!您说‘应取竹子的一支分’,所应取的这一支分是什么呢?”“大王,犹如竹子,风吹向何处,便向何处弯顺,而不往其他方向奔驰。同样地,大王,瑜伽行者,对于佛陀、世尊所宣说的九分导师教法,应当随顺,安住于如法、无有过失的行持,唯独寻求沙门法。大王,这便是应取竹子的一支分。大王,这也正是长老罗睺罗(Rāhula)所说:
‘‘Bhante nāgasena, ‘vaṃsassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, vaṃso yattha vāto, tattha anulometi, nāññatthamanudhāvati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena yaṃ buddhena bhagavatā bhāsitaṃ navaṅgaṃ satthu sāsanaṃ, taṃ anulomayitvā kappiye anavajje ṭhatvā samaṇadhammaṃ yeva pariyesitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vaṃsassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ mahārāja therena rāhulena –
“恒常随顺九分佛语,
“安住于合宜、无过失之处,便由此道超越恶趣。”
‘‘‘Navaṅgaṃ buddhavacanaṃ, anulometvāna sabbadā; Kappiye anavajjasmiṃ, ṭhatvāpāyaṃ samuttari’’’nti.
8“尊者那先,您所说‘应取弓的一支’,应取的是哪一支呢?”“大王,如同良弓削治调适后,从弓梢到弓根都随顺弯曲而不僵硬;同样地,大王,瑜伽行者无论对新学、中年、长老还是同辈比丘,皆应随顺谦和,不起傲慢。大王,这是应取弓的一支。大王,这也是世尊、天中之天在《维土拉(Vidhura)[布纳咖(Puṇṇaka)]本生》中所说——
‘‘Bhante nāgasena, ‘cāpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, cāpo sutacchito namito yāvaggamūlaṃ samakameva anunamati nappaṭitthambhati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena theranavamajjhimasamakesu anunamitabbaṃ nappaṭipharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, cāpassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena vidhura [puṇṇaka] jātake –
‘智者腹凹如弓,亦如竹被摇动。
不逆风而行,他应安住于王宫。’”
‘‘‘Cāpovūnudaro dhīro, vaṃso vāpi pakampaye ; Paṭilomaṃ na vatteyya, sa rājavasatiṃ vase’’’ti.
9. 乌鸦支问
9. Vāyasaṅgapañho
9“尊者那先,您说‘应取乌鸦的两支’,应当取的是哪两支呢?”“大王,如同乌鸦怀着疑虑与警惕,精勤而行;同样地,大王,瑜伽行者亦应怀着疑虑与警惕,精勤不放逸,依现起的正念、防护诸根而行事。大王,这便是应取乌鸦的第一支。
‘‘Bhante nāgasena, ‘vāyasassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, vāyaso āsaṅkitaparisaṅkito yattappayatto carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena āsaṅkitaparisaṅkitena yattapayattena upaṭṭhitāya satiyā saṃvutehi indriyehi caritabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, vāyasassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,如同乌鸦见到任何食物,都会与同侪分享后才食用;同样地,大王,瑜伽行比丘对于那些如法、如法获得的利养,乃至仅仅钵中所得之量,也应与具戒的同梵行者分享而受用。大王,这便是应效法乌鸦的第二支。大王,这也是长老舍利弗、法之大将所说:
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, vāyaso yaṃ kiñci bhojanaṃ disvā ñātīhi saṃvibhajitvā bhuñjati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi, tathārūpehi lābhehi paṭivibhattabhoginā bhavitabbaṃ sīlavantehi sabrahmacārīhi. Idaṃ, mahārāja, vāyasassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“若诸行者向我奉献,随其所得,
与一切人分享之后,我方才受用此食。”
‘‘‘Sace me upanāmenti, yathāladdhaṃ tapassino; Sabbe saṃvibhajitvāna, tato bhuñjāmi bhojana’’’nti.
10. 猴支问
10. Makkaṭaṅgapañho
10“尊者那先,你所说的‘应取猴子的两支’,应取的是哪两支呢?”
“大王,譬如猴子前往住处时,在这样的处所——大树、寂静处、一切处有枝、恐怖的庇护所——前往住处,同样地,大王,瑜伽行者应依止这样的善友、老师而住——有惭、柔和、具戒、善法、多闻、持法、持律、可爱、应尊重、教诫者、堪受言语、劝诫者、教导者、指示者、令欢喜者、令激励者、令欣悦者。大王,这是应取猴子的第一支。”
‘‘Bhante nāgasena, ‘makkaṭassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, makkaṭo vāsamupagacchanto tathārūpe okāse mahatimahārukkhe pavivitte sabbaṭṭhakasākhe bhīruttāṇe vāsamupagacchati, evameva kho, mahārāja , yoginā yogāvacarena lajjiṃ pesalaṃ sīlavantaṃ kalyāṇadhammaṃ bahussutaṃ dhammadharaṃ vinayadharaṃ piyaṃ garubhāvanīyaṃ vattāraṃ vacanakkhamaṃ ovādakaṃ viññāpakaṃ sandassakaṃ samādapakaṃ samuttejakaṃ sampahaṃsakaṃ evarūpaṃ kalyāṇamittaṃ ācariyaṃ nissāya viharitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, makkaṭassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,猕猴只在树上行走、站立、坐卧;若要入眠,便在树上度过夜晚。同样地,大王,瑜伽行者应面向林野,在林野中行走、站立、坐卧、入眠,就在那里体会念处。大王,这是应取的猕猴第二支。大王,这也是法将舍利弗长老所说——
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, makkaṭo rukkhe yeva carati tiṭṭhati nisīdati, yadi niddaṃ okkamati, tattheva rattiṃ vāsamanubhavati. Evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena pavanābhimukhena bhavitabbaṃ, pavane yeva ṭhānacaṅkamanisajjāsayanaṃ niddaṃ okkamitabbaṃ, tattheva satipaṭṭhānamanubhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, makkaṭassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“行走、站立时,或以坐卧之姿;
比丘在林野中端严,一如林野的边际为人赞叹。”
‘‘‘Caṅkamantopi tiṭṭhanto, nisajjāsayanena vā; Pavane sobhate bhikkhu, pavanantaṃva vaṇṇita’’’nti.
驴、公鸡、松鼠、雌豹与豹。
龟、竹、弓、乌鸦与猕猴。
Gadrabho ceva kukkuṭo, kalando dīpini dīpiko; Kummo vaṃso ca cāpo ca, vāyaso atha makkaṭoti.