1. 蚁支问
1. Upacikaṅgapañho
1“尊者那先,您说‘应取白蚁之一支’,是哪一支呢?”“大王,譬如白蚁在上方造起遮覆,遮蔽自身,方出行觅食。同样地,大王,瑜伽行者应以戒律防护为遮覆,遮护心念后,入村乞食。大王,凭借戒律防护之遮覆,瑜伽行者超越一切怖畏。大王,这便是应取白蚁之一支。诚如长老优波先那·旺甘答子所说——”
‘‘Bhante nāgasena, ‘upacikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, upacikā upari chadanaṃ katvā attānaṃ pidahitvā gocarāya carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sīlasaṃvarachadanaṃ katvā mānasaṃ pidahitvā piṇḍāya caritabbaṃ, sīlasaṃvarachadanena kho, mahārāja, yogī yogāvacaro sabbabhayasamatikkanto hoti. Idaṃ, mahārāja, upacikāya ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ, bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –
“瑜伽行者,以戒律防护为遮覆,善护其心;
“‘不为世间所染,从怖畏中解脱。’”
‘‘‘Sīlasaṃvarachadanaṃ, yogī katvāna mānasaṃ; Anupalitto lokena, bhayā ca parimuccatī’’’ti.
2. 猫支问
2. Biḷāraṅgapañho
2“尊者那先!您说‘应取猫的两支’,是哪两支呢?”“大王,犹如猫无论进入洞穴、孔隙还是楼阁之间,都只寻找老鼠;同样地,大王,瑜伽行者无论到村落、到林中、到树下、到空寂之处,都应恒常、相续、不放逸地,唯应寻求身至念之食。大王,这便是应取猫的第一支。”
‘‘Bhante nāgasena, ‘biḷārassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, biḷāro guhāgatopi susiragatopi hammiyantaragatopi undūraṃ yeva pariyesati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena gāmagatenāpi araññagatenāpi rukkhamūlagatenāpi suññāgāragatenāpi satataṃ samitaṃ appamattena kāyagatāsatibhojanaṃ yeva pariyesitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, biḷārassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,猫只于附近寻食;同样地,大王,瑜伽行者应即于此五取蕴中,安住于随观生灭:‘如是色,如是色之集,如是色之灭;如是受,如是受之集,如是受之灭;如是想,如是想之集,如是想之灭;如是行,如是行之集,如是行之灭;如是识,如是识之集,如是识之灭。’大王,这是应取猫的第二支。大王,这也是世尊、天中之天所说——”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, biḷāro āsanne yeva gocaraṃ pariyesati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena imesu yeva pañcasu upādānakkhandhesu udayabbayānupassinā viharitabbaṃ ‘iti rūpaṃ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo, iti vedanā iti vedanāya samudayo iti vedanāya atthaṅgamo, iti saññā iti saññāya samudayo iti saññāya atthaṅgamo, iti saṅkhārā iti saṅkhārānaṃ samudayo iti saṅkhārānaṃ atthaṅgamo, iti viññāṇaṃ iti viññāṇassa samudayo iti viññāṇassa atthaṅgamo’ti. Idaṃ, mahārāja, biḷārassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena –
“‘不应离此而住,有顶又能何为?’”
于当下的言说中,于自身的身躯中洞见。
‘‘‘Na ito dūre bhavitabbaṃ, bhavaggaṃ kiṃ karissati; Paccuppannamhi vohāre, sake kāyamhi vindathā’’’ti.
3. 鼠支问
3. Undūraṅgapañho
3“尊者那先,您所说的‘应取老鼠的一支’,是哪一支呢?”“大王,正如老鼠四处游走,只为觅食而行;同样地,大王,瑜伽行者无论走到何处,也都应只为寻求如理作意而行。大王,这便是应取老鼠的一支。大王,这也是长老优波先那·旺甘答子所说:
‘‘Bhante nāgasena, ‘undūrassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, undūro itocito ca vicaranto āhārūpāsīsako yeva carati, evameva kho, mahārāja , yoginā yogāvacarena itocito ca vicarantena yoniso manasikārūpāsīsakeneva bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, undūrassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –
“以法为首,安住于观;
无滞着而住,寂静、常具正念。”
‘‘‘Dhammāsīsaṃ karitvāna, viharanto vipassako; Anolīno viharati, upasanto sadā sato’’’ti.
4. 蝎支问
4. Vicchikaṅgapañho
4“尊者那先,您说‘应取蝎子的一支’,应取哪一支呢?”“大王,犹如蝎子以尾为武器,常扬其尾而行;同样地,大王,瑜伽行者应以智慧为武器,高举智慧而住。大王,这便是应取蝎子的一支。大王,这也正如长老优波先那·旺甘答子所说——
‘‘Bhante nāgasena, ‘vicchikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, vicchiko naṅgulāvudho naṅgulaṃ ussāpetvā carati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ñāṇāvudhena bhavitabbaṃ, ñāṇaṃ ussāpetvā viharitabbaṃ . Idaṃ, mahārāja, vicchikassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –
“执持智慧之剑,安住于观照,
他解脱一切怖畏,于有之中不可摧伏。”
‘‘‘Ñāṇakhaggaṃ gahetvāna, viharanto vipassako; Parimuccati sabbabhayā, duppasaho ca so bhave’’’ti.
5. 獴支问
5. Nakulaṅgapañho
5“尊者那先,您说‘应取獴的一支’,应取哪一支呢?”“大王,譬如獴要捕捉蛇时,先以药涂遍全身,而后才上前捉取。同样地,大王,瑜伽行者面对为忿怒、嗔害、争吵、争论、论辩、敌对所淹没的世间时,应以慈心之药涂护其心。大王,这便是应取獴的一支。大王,这也是长老舍利弗法将所说——
‘‘Bhante nāgasena, ‘nakulassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’nti yaṃ vadesi, katamaṃ taṃ ekaṃ aṅgaṃ gahetabba’’nti? ‘‘Yathā, mahārāja, nakulo uragamupagacchanto bhesajjena kāyaṃ paribhāvetvā uragamupagacchati gahetuṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kodhāghātabahulaṃ kalahaviggahavivādavirodhābhibhūtaṃ lokamupagacchantena mettābhesajjena mānasaṃ anulimpitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, nakulassa ekaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“是故,于己于人,皆应修习慈心;
当以慈心遍满,这便是诸佛的教导。
‘‘‘Tasmā sakaṃ paresampi, kātabbā mettabhāvanā; Mettacittena pharitabbaṃ, etaṃ buddhāna sāsana’’’nti.
6. 老豺支问
6. Jarasiṅgālaṅgapañho
6“尊者那先!您说‘应取老豺狼的两个特质’,是哪两个特质呢?”“大王,譬如老豺狼得到食物后,不生厌嫌,随需而食。同样地,大王,瑜伽行者获得食物后,应不生厌嫌,仅为维持身体而受用。大王,这是应取老豺狼的第一个特质。大王,这也是长老大迦叶所说——”
‘‘Bhante nāgasena, ‘jarasiṅgālassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, jarasiṅgālo bhojanaṃ paṭilabhitvā ajigucchamāno yāvadatthaṃ āharayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṃ paṭilabhitvā ajigucchamānena sarīrayāpanamattameva paribhuñjitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, jarasiṅgālassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena mahākassapena –
“我从住处下来,为托钵而入村;
我恭敬地侍奉那位正在进食的麻风病人。
“他用腐烂的手,把一团食物递给了我。
当他投入那食团时,手指便在此处断落。
“我靠着墙角,吃了那食团;
进食时也好,食毕也好,我皆无厌恶。
‘‘‘Senāsanamhā oruyha, gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ; Bhuñjantaṃ purisaṃ kuṭṭhiṃ, sakkacca naṃ upaṭṭhahiṃ. ‘‘‘So me pakkena hatthena, ālopaṃ upanāmayi; Ālopaṃ pakkhipantassa, aṅgulipettha chijjatha. ‘‘‘Kuṭṭamūlañca nissāya, ālopaṃ taṃ abhuñjisaṃ; Bhuñjamāne vā bhutte vā, jegucchaṃ me na vijjatī’ti.
“再者,大王,老豺狼获得食物后,不分别那是粗劣还是精致。同样地,大王,瑜伽行者获得食物后,不应分别那是粗劣还是精致,是具足还是不具足,而应随所得而满足。大王,这是应取老豺狼的第二支。大王,长老优波先那·旺甘答子也曾这样说过——”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, jarasiṅgālo bhojanaṃ paṭilabhitvā na vicināti lūkhaṃ vā paṇītaṃ vāti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhojanaṃ paṭilabhitvā na vicinitabbaṃ ‘lūkhaṃ vā paṇītaṃ vā sampannaṃ vā asampannaṃ vā’ti, yathāladdhena santussitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, jarasiṅgālassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena upasenena vaṅgantaputtena –
“纵使所食粗劣,也当满足,不应希求其他种种美味;
贪著诸味者,其心不乐于禅那;
随得而足者,则圆满沙门性。
‘‘‘Lūkhenapi ca santusse, nāññaṃ patthe rasaṃ bahuṃ; Rasesu anugiddhassa, jhāne na ramate mano; Itarītarena santuṭṭho , sāmaññaṃ paripūratī’’’ti.
7“尊者那先,您说‘应取鹿的三种品质’,是哪三种品质应当取呢?”“大王,正如鹿白天在林野中游走,夜晚栖于露地;同样地,大王,瑜伽行者白天应当安住林野,夜晚居于露地。大王,这便是应取鹿的第一种品质。
‘‘Bhante nāgasena, ‘migassa tīṇi aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni tīṇi aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, migo divā araññe carati, rattiṃ abbhokāse, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena divā araññe viharitabbaṃ, rattiṃ abbhokāse. Idaṃ, mahārāja, migassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“大王,世尊、天中之天在《毛发竖立经》中也曾这样说——
‘‘Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena lomahaṃsanapariyāye –
“舍利弗,在那寒冬的夜晚,八日间霜雪纷降的时节,我夜住露地,昼住林间。于夏季最后一个月,我昼住露地,夜住林间。”
‘So kho ahaṃ, sāriputta, yā tā rattiyo sītā hemantikā antaraṭṭhakā himapātasamayā , tathārūpāsu rattīsu rattiṃ abbhokāse viharāmi, divā vanasaṇḍe. Gimhānaṃ pacchime māse divā abbhokāse viharāmi, rattiṃ vanasaṇḍe’ti.
“再者,大王,当箭矛射来时,鹿会巧妙闪避、迅疾逃离,不将身体迎向它。同样地,大王,当烦恼袭来时,瑜伽行者应当巧妙闪避、迅疾逃离,不将心迎向它。大王,这是应取鹿的第二支。”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, migo sattimhi vā sare vā opatante vañceti palāyati, na kāyamupaneti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kilesesu opatantesu vañcayitabbaṃ palāyitabbaṃ, na cittamupanetabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, migassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,鹿见到人之后,便向各方逃开,心想:‘愿他们别见到我。’同样地,大王,瑜伽行者见到那些喜好诤论、斗诤、争执、辩驳,恶戒、懈怠、乐于群聚的人,便应向各方逃开,心想:‘愿他们别见到我,我也别见到他们。’大王,这是应取鹿的第三支。大王,这也是长老舍利弗、法将所说——”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, migo manusse disvā yena vā tena vā palāyati ‘mā maṃ te addasaṃsū’ti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena bhaṇḍanakalahaviggahavivādasīle dussīle kusīte saṅgaṇikārāme disvā yena vā tena vā palāyitabbaṃ ‘mā maṃ te addasaṃsu, ahañca te mā addasa’nti. Idaṃ, mahārāja, migassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“愿我任何时候都不成为恶欲者、懈怠者、精进下劣者;
“少闻且无行持者,却于任何地方受人尊重。”
‘‘‘Mā me kadāci pāpiccho, kusīto hīnavīriyo; Appassuto anācāro, sammato ahu katthacī’’’ti.
8. 牛支问
8. Gorūpaṅgapañho
8“尊者那先,您所说的‘应取牛的四支’,是哪四支呢?”“大王,譬如牛不舍弃自己的家,同样地,大王,瑜伽行者不应舍弃自己的身体,心想:‘此身乃无常、覆蔽、磨损、破坏、散灭、毁坏之法。’大王,这是应取牛的第一支。”
‘‘Bhante nāgasena, ‘gorūpassa cattāri aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni cattāri aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, gorūpo sakaṃ gehaṃ na vijahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sako kāyo na vijahitabbo ‘aniccucchādanaparimaddanabhedanavikiraṇaviddhaṃsanadhammo ayaṃ kāyo’ti. Idaṃ, mahārāja, gorūpassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,犹如牛负轭后,便于苦乐中荷担;同样地,大王,瑜伽行者既已受持梵行,便应力行苦乐,直至命终、乃至命尽,修习梵行。大王,这是应取牛的第二支。”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, gorūpo ādinnadhuro sukhadukkhena dhuraṃ vahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ādinnabrahmacariyena sukhadukkhena yāva jīvitapariyādānā āpāṇakoṭikaṃ brahmacariyaṃ caritabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, gorūpassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,牛出于意欲和喜爱而饮水。同样地,大王,瑜伽行者应当以意欲、敬爱和净信,领受老师与亲教师的教诫。大王,这便是应当学习的牛之第三支。”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, gorūpo chandena ghāyamāno pānīyaṃ pivati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena ācariyupajjhāyānaṃ anusiṭṭhi chandena pemena pasādena ghāyamānena paṭiggahetabbā. Idaṃ, mahārāja, gorūpassa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,牛无论被谁驱策,都承载重担。同样地,大王,瑜伽行者应当恭敬顶戴,领受长老比丘、新学比丘、中座比丘,乃至在家男居士的教诫与教示。大王,这便是应当学习的牛之第四支。大王,这也是长老舍利弗、法将所说的——
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, gorūpo yena kenaci vāhiyamāno vahati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena theranavamajjhimabhikkhūnampi gihiupāsakassāpi ovādānusāsanī sirasā sampaṭicchitabbā. Idaṃ, mahārāja, gorūpassa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena sāriputtena dhammasenāpatinā –
“出家那日,他便寂静安住,时年七岁;
哪怕他教导我,我恭敬地以头顶领受。
“若见自己对他怀有深切的热忱与敬爱,便应亲近承事;
应将他安置于师长之位,再三恭敬地承事。”
‘‘‘Tadahu pabbajito santo, jātiyā sattavassiko; Sopi maṃ anusāseyya, sampaṭicchāmi matthake . ‘‘‘Tibbaṃ chandañca pemañca, tasmiṃ disvā upaṭṭhape; Ṭhapeyyācariyaṭṭhāne, sakkacca naṃ punappuna’’’nti.
9. 猪支问
9. Varāhaṅgapañho
9“尊者那先,您说‘应取野猪的两种品质’,是哪两种呢?”“大王,譬如野猪,在炎热的夏季到来、大地被烧灼之时,便会趋近水边;同样的,大王,当瑜伽行者的心被嗔恚所扰乱、动摇、混乱、烧燃时,便应趋向清凉、甘露、殊胜的慈心修习。大王,这便是应取于野猪的第一种品质。
‘‘Bhante nāgasena, ‘varāhassa dve aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni dve aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, varāho santattakaṭhite gimhasamaye sampatte udakaṃ upagacchati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena dosena citte āluḷitakhalitavibbhantasantatte sītalāmatapaṇītamettābhāvanaṃ upagantabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, varāhassa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“复次,大王,野猪行至泥水之处,以鼻掘地,掘成洼坑,卧于坑中。大王,瑜伽行者也当如此:将身体安放在心念之中,转住所缘而卧。大王,这是应当取学的野猪第二征象。大王,宾头卢·婆罗堕阇长老也曾言及此事——
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, varāho cikkhallamudakamupagantvā nāsikāya pathaviṃ khaṇitvā doṇiṃ katvā doṇikāya sayati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena mānase kāyaṃ nikkhipitvā ārammaṇantaragatena sayitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, varāhassa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, therena piṇḍolabhāradvājena –
“既见色身之自性,观者细察;
独一、无侣,安卧于所缘之中。
‘‘‘Kāye sabhāvaṃ disvāna, vicinitvā vipassako; Ekākiyo adutiyo, seti ārammaṇantare’’’ti.
10. 象界问
10. Hatthiṅgapañho
10“尊者那先,您说‘应取象之五支’,是哪五支应取呢?”“大王,正如大象行走时步步破开大地,大王,瑜伽行者于正观身时,应如此摧破一切烦恼。大王,这便是应取象的第一支。”
‘‘Bhante nāgasena, ‘hatthissa pañca aṅgāni gahetabbānī’ti yaṃ vadesi, katamāni tāni pañca aṅgāni gahetabbānī’’ti? ‘‘Yathā, mahārāja, hatthī nāma caranto yeva pathaviṃ dāleti, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena kāyaṃ sammasamāneneva sabbe kilesā dāletabbā. Idaṃ, mahārāja, hatthissa paṭhamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,象以全身回顾,直视前方,不向四方环视;同样地,大王,瑜伽行者应以全身回顾,不向四方环视,不向上仰视,不向下俯视,应只平视前方约一轭之距。大王,这是应取象的第二种素质。
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī sabbakāyeneva apaloketi, ujukaṃ yeva pekkhati, na disāvidisā viloketi, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sabbakāyena apalokinā bhavitabbaṃ, na disāvidisā viloketabbā, na uddhaṃ ulloketabbaṃ, na adho oloketabbaṃ, yugamattapekkhinā bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, hatthissa dutiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,象不固定卧处,为觅食而游行后,并不返回同一地方作为住处,没有固定的栖止之所;同样地,大王,瑜伽行者应不固定卧处,应无所系著而行乞食。若有观者见到合意、适当、位于悦意处的亭阁、树下、洞窟或山崖,便应在那里住宿,不应作固定的住所。大王,这是应取象的第三种素质。”
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī anibaddhasayano gocarāyamanugantvā na tameva desaṃ vāsatthamupagacchati, na dhuvappatiṭṭhālayo, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena anibaddhasayanena bhavitabbaṃ, nirālayena piṇḍāya gantabbaṃ, yadi passati vipassako manuññaṃ patirūpaṃ ruciradese bhavaṃ maṇḍapaṃ vā rukkhamūlaṃ vā guhaṃ vā pabbhāraṃ vā, tattheva vāsamupagantabbaṃ, dhuvappatiṭṭhālayo na kātabbo. Idaṃ, mahārāja, hatthissa tatiyaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,象进入水中,进入充满清净、明澈、清凉之水的广大莲池,池中遍布睡莲、红莲、白莲与白睡莲,在其中嬉戏,作象王的各种嬉戏;同样地,大王,瑜伽行者应进入充满清净、明澈、澄净、不浊的法水,遍布解脱之花的广大念处莲池,以智慧抖落并除去诸行,应嬉戏,作瑜伽行者的种种嬉戏。大王,这是应取象的第四种素质。
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī udakaṃ ogāhitvā sucivimalasītalasalilaparipuṇṇaṃ kumuduppalapadumapuṇḍarīkasañchannaṃ mahatimahantaṃ padumasaraṃ ogāhitvā kīḷati gajavarakīḷaṃ, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena sucivimalavippasannamanāviladhammavaravāripuṇṇaṃ vimuttikusumasañchannaṃ mahāsatipaṭṭhānapokkharaṇiṃ ogāhitvā ñāṇena saṅkhārā odhunitabbā vidhunitabbā, yogāvacarakīḷā kīḷitabbā. Idaṃ, mahārāja, hatthissa catutthaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ.
“再者,大王,象有念而举足,有念而放足;同样地,大王,瑜伽行者应当有念、正知而举足,有念、正知而放足,于前进、后退、弯曲、伸展,于一切时处皆当具念正知。大王,此即象的第五分,所应取者。大王,这也是世尊、天中之天在《相应部》中所说——
‘‘Puna caparaṃ, mahārāja, hatthī sato pādaṃ uddharati, sato pādaṃ nikkhipati, evameva kho, mahārāja, yoginā yogāvacarena satena sampajānena pādaṃ uddharitabbaṃ, satena sampajānena pādaṃ nikkhipitabbaṃ, abhikkamapaṭikkame samiñjanapasāraṇe sabbattha satena sampajānena bhavitabbaṃ. Idaṃ, mahārāja, hatthissa pañcamaṃ aṅgaṃ gahetabbaṃ. Bhāsitampetaṃ, mahārāja, bhagavatā devātidevena saṃyuttanikāyavare –
“身律仪是善,语律仪是善;
意律仪是善,一切处律仪是善;
于一切处自制、具惭愧者,名为有护者。”
‘‘‘Kāyena saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro; Manasā saṃvaro sādhu, sādhu sabbattha saṃvaro; Sabbattha saṃvuto lajjī, rakkhitoti pavuccatī’’’ti.
第十 象问。第四 白蚁品。
Hatthiṅgapañho dasamo.Upacikāvaggo catuttho.
白蚁、猫、鼠与蝎
獴、豺、鹿
牛、猪与象,共十种。
Upacikā biḷāro ca, undūro vicchikena ca; Nakulo siṅgālo migo, Gorūpo varāho hatthinā dasāti.