8. 大那罗陀迦叶本生注释(续) §1313
22. 大集义注 · 126 段
在这里,“少许”就是指一点点。“种种奔驰”就是指以各种方式奔跑。
Tattha ittarampīti parittakampi. Vidhāvantanti vividhā dhāvantaṃ.
“即使被套在战车上奔跑,自身燃烧,在大地上行进;
正被刺棒狠狠驱赶着的人,谁又能在来世千倍地驱策他呢?”
‘‘Sandhāvamānampi rathesu yuttaṃ, sajotibhūtaṃ pathaviṃ kamantaṃ; Patodalaṭṭhīhi sucodayantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
在那里,被套在车上是指:他们被一辆接一辆地套在那些燃烧的铁车上。踏着是指:正在踩踏,也就是踩踏着大地。猛烈驱策是指:狠狠地驱赶。
Tattha rathesu yuttanti vārena vāraṃ tesu jalitaloharathesu yuttaṃ. Kamantanti akkamamānaṃ. Sucodayantanti suṭṭhu codayantaṃ.
“登上那座布满刀刃、燃烧着、令人恐惧的可怕之山;
肢体被割裂、鲜血流淌,谁还能在来世驱策这千人呢?”
‘‘Tamāruhantaṃ khurasañcitaṃ giriṃ, vibhiṃsanaṃ pajjalitaṃ bhayānakaṃ; Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
在那里,所谓“登上它”,是指那个众生受不了燃烧的武器打击,于是爬上那由燃烧的刀刃堆积而成、燃烧的铁山。
Tattha tamāruhantanti taṃ bhavantaṃ jalitāvudhapahāre asahitvā jalitakhurehi sañcitaṃ jalitalohapabbataṃ āruhantaṃ.
“登上那座像山一样、燃烧着熊熊大火、令人恐惧的炭火堆;
身体被烧得焦烂、孤苦哭泣的人,谁能在来世驱策他一千次呢?”
‘‘Tamāruhantaṃ pabbatasannikāsaṃ, aṅgārarāsiṃ jalitaṃ bhayānakaṃ; Sudaḍḍhagattaṃ kapaṇaṃ rudantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
在这里,“身体被彻底烧焦”就是指身体被烧得透透的。
Tattha sudaḍḍhagattanti suṭṭhu daḍḍhasarīraṃ.
“高树参天齐云峰,荆棘密布;
铁制尖刺锋利,嗜饮人血。”
‘‘Abbhakūṭasamā uccā, kaṇṭakanicitā dumā; Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhī’’ti.
在这里,“布满荆棘”是指被燃烧的荆棘所布满。说“以铁制成的”,是为了指出那些荆棘是用什么做的。
Tattha kaṇṭakanicitāti jalitakaṇṭakehi citā. ‘‘Ayomayehī’’ti idaṃ yehi kaṇṭakehi ācitā, te dassetuṃ vuttaṃ.
“女人们和侵犯他人妻子的人,都会爬上它。
被那些执行阎魔命令、手持长矛的人所驱赶。”
‘‘Tamāruhanti nāriyo, narā ca paradāragū; Coditā sattihatthehi, yamaniddesakāribhī’’ti.
在这里,“爬上它”的意思是爬上那样一棵木棉树。“执行阎魔命令者”指听从阎魔吩咐的人,也就是地狱的狱卒。
Tattha tamāruhantīti taṃ evarūpaṃ simbalirukkhaṃ āruhanti. Yamaniddesakāribhīti yamassa vacanakarehi, nirayapālehīti attho.
攀上那血污浸染的地狱红棉树,
身躯撕裂、皮剥殆尽,苦楚难堪,剧痛缠身。
‘‘Tamāruhantaṃ nirayaṃ, simbaliṃ ruhiramakkhitaṃ; Vidaḍḍhakāyaṃ vitacaṃ, āturaṃ gāḷhavedanaṃ.
“不断喘息吐热气,宿世业罪所感身,
树梢之上皮开肉绽;谁还会向他乞求那财?”
‘‘Passasantaṃ muhuṃ uṇhaṃ, pubbakammāparādhikaṃ; Dumagge vitacaṃ gattaṃ, ko taṃ yāceyya taṃ dhana’’nti.
在这里,“身体被撕裂”是指身体受到伤害。“皮开肉绽”是指皮肉被割穿、划破,布满大大小小的伤口,就像黑檀花、紧叔迦花一样。
Tattha vidaḍḍhakāyanti vihiṃsitakāyaṃ. Vitacanti cammamaṃsānaṃ chiddāvachiddaṃ chinnatāya koviḷārapupphaṃ viya kiṃsukapupphaṃ viya ca.
“高耸如云峰,剑叶遍布的树;
由铁打造、极其锋利、喝人血的剑叶。”
‘‘Abbhakūṭasamā uccā, asipattācitā dumā; Ayomayehi tikkhehi, naralohitapāyibhī’’ti.
在这里,“剑叶所覆”是指被剑一样的叶子覆盖。
Tattha asipattācitāti asimayehi pattehi citā.
“他爬上那棵剑叶树,被锋利如剑的叶片割得遍体鳞伤;
身体被砍得支离破碎,鲜血不断流淌,到了下一世,还有谁会来催讨那一千钱呢?”
‘‘Tamāruhantaṃ asipattapādapaṃ, asīhi tikkhehi ca chijjamānaṃ; Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
在这里,“往上爬”是指:那个有情受不了地狱狱卒用武器打他,于是往上爬。
Tattha tamāruhantanti taṃ bhavantaṃ nirayapālānaṃ āvudhapahāre asahitvā āruhantaṃ.
“才从彼处出来须臾,剑叶遍布之树;
已堕入韦陀罗尼河,谁还向他求那财?”
‘‘Tato nikkhantamattaṃ taṃ, asipattācitā dumā; Sampatitaṃ vetaraṇiṃ, ko taṃ yāceyya taṃ dhana’’nti.
在这里,“sampatitaṃ”就是“patitaṃ”(坠落)的意思。
Tattha sampatitanti patitaṃ.
“粗粝、碱水滚烫、难以渡过的灰河;
被铁莲花覆盖着,从锋利的叶片间流淌。”
‘‘Kharā khārodikā tattā, duggā vetaraṇī nadī; Ayopokkharasañchannā, tikkhā pattehi sandati’’.
在这里,“佉罗”就是粗恶、粗糙的意思。“铁莲花叶覆盖”是指被铁制的、边缘锋利的莲花叶所覆盖。“以叶”是说,因为那些叶片,那条河变得锋利地流淌。
Tattha kharāti pharusā. Ayopokkharasañchannāti ayomayehi tikhiṇapariyantehi pokkharapattehi sañchannā. Pattehīti tehi pattehi sā nadī tikkhā hutvā sandati.
“他肢体残缺,被冲走,浑身沾满血迹;
在灰河那无依无靠之处,谁会向你乞求那财富?”
‘‘Tattha sañchinnagattaṃ taṃ, vuyhantaṃ ruhiramakkhitaṃ; Vetaraññe anālambe, ko taṃ yāceyya taṃ dhana’’nti.
在这里,“在灰河”指的是灰河的水中。
Tattha vetaraññeti vetaraṇīudake.
国王听了这位大士讲述的地狱之事,内心震动不安,一心只求大士救护,便说道:
Imaṃ pana mahāsattassa nirayakathaṃ sutvā rājā saṃviggahadayo mahāsattaññeva tāṇagavesī hutvā āha –
我像一棵正在被砍的树一样发抖,神志昏乱,分不清方向。
我因恐惧而忧悔,心中充满巨大的恐惧;圣仙啊,听了你所说的话之后。
‘‘Vedhāmi rukkho viya chijjamāno, disaṃ na jānāmi pamūḷhasañño; Bhayānutappāmi mahā ca me bhayā, sutvāna kathā tava bhāsitā ise.
如燃烧处的水中央,如洪涛大海中的洲岛;
如黑暗中的明灯——圣者啊,您是我们的皈依处。
‘‘Āditte vārimajjhaṃva, dīpaṃvoghe mahaṇṇave; Andhakāreva pajjoto, tvaṃ nosi saraṇaṃ ise.
“圣贤啊,请教导我利益与法,过去我犯下了过错。
那罗陀,请为我讲说清净之道,让我不会堕入地狱。”
‘‘Atthañca dhammaṃ anusāsa maṃ ise, atītamaddhā aparādhitaṃ mayā; Ācikkha me nārada suddhimaggaṃ, yathā ahaṃ no nirayaṃ pateyya’’nti.
在这里,“因恐惧而懊悔”的意思是:因为害怕自己造下的恶业而懊悔。“我心中生起极大的恐惧”是说:我心里生起了对地狱的巨大恐惧。“如洪流中的岛屿”就像洪流中的岛屿。这段话要表达的是:就像劫火燃烧的时候,对于困在洪流大海中、找不到依靠的破船之人,你就像一座岛屿;对于处在黑暗中的人,你就像一盏明灯。圣者啊,请你成为我们的皈依处。“我过去曾犯下过失”意思是:我过去所做的业,确实有违犯、有过失,背离了善法,只做了不善的事。
Tattha bhayānutappāmīti attanā katassa pāpassa bhayena anutappāmi. Mahā ca me bhayāti mahantañca me nirayabhayaṃ uppannaṃ. Dipaṃvogheti dīpaṃva oghe. Idaṃ vuttaṃ hoti – āditte kāle vārimajjhaṃ viya bhinnanāvānaṃ oghe aṇṇave patiṭṭhaṃ alabhamānānaṃ dīpaṃ viya andhakāragatānaṃ pajjoto viya ca tvaṃ no ise saraṇaṃ bhava. Atītamaddhā aparādhitaṃ mayāti ekaṃsena mayā atītaṃ kammaṃ aparādhitaṃ virādhitaṃ, kusalaṃ atikkamitvā akusalameva katanti.
这时,大士为了向正确修行者讲说清净道,就以古代诸王为例来说明,这样说道:
Athassa mahāsatto visuddhimaggaṃ ācikkhituṃ sammāpaṭipanne porāṇakarājāno udāharaṇavasena dassento āha –
就像过去有持国、毗舍密多、阿吒迦、耶摩得吉,
优辛陀罗王和尸毗王,也都是沙门与婆罗门的仆役。
‘‘Yathā ahū dhataraṭṭho, vessāmitto aṭṭhako yāmataggi; Usindaro cāpi sivī ca rājā, paricārakā samaṇabrāhmaṇānaṃ.
这些国王和其他国王,都已经往生到了天界。
要避开非法的事,依照法来行事,大王。
‘‘Ete caññe ca rājāno, ye saggavisayaṃ gatā; Adhammaṃ parivajjetvā, dhammaṃ cara mahīpati.
你宫中那些捧食者,让他们在城中宣告:
谁饿了?谁渴了?谁要花环?谁要香膏?
各种颜色的衣服,谁光着身子会穿呢?
‘‘Annahatthā ca te byamhe, ghosayantu pure tava; ‘Ko chāto ko ca tasito, ko mālaṃ ko vilepanaṃ; Nānārattānaṃ vatthānaṃ, ko naggo paridahissati.
‘谁在路上带来伞和柔软美好的鞋?’
如是,让他们清晨和傍晚在你的城中宣告。
‘Ko panthe chattamāneti, pādukā ca mudū subhā’; Iti sāyañca pāto ca, ghosayantu pure tava.
“莫如往昔役使衰老之人与牛马;
当予护养——因他曾有力,曾作供养。”
‘‘Jiṇṇaṃ posaṃ gavāssañca, māssu yuñja yathā pure; Parihārañca dajjāsi, adhikārakato balī’’ti.
在这里,“这些也”的意思是:就像持国、毗舍密多、阿吒迦、耶摩得吉、优私因陀罗和尸毗这六位国王,以及其他一些人,他们行持正法后往生天界,你也同样应当远离非法,行持正法。“谁饿了?”意思是:大王,在早上,在你的王宫和城里,那些手里拿着食物的人,会怀着想要布施的心高声宣告:“谁饿了?谁渴了?”“谁要花环?”意思是:谁想要花环?谁想要涂香?对于各种颜色的衣服,无论谁想要哪一种,就宣告:“谁光着身子?就给他穿上那件衣服。”“谁在路上要伞?”意思是:谁在路上要撑伞?“以及鞋”意思是:谁想要柔软舒适的凉鞋?
Tattha ete cāti yathā ete ca dhataraṭṭho vessāmitto aṭṭhako yāmataggi usindaro sivīti cha rājāno aññe ca dhammaṃ caritvā saggavisayaṃ gatā, evaṃ tvampi adhammaṃ parivajjetvā dhammaṃ cara. Ko chātoti mahārāja, tava byamhe pure rājanivesane ceva nagare ca annahatthā purisā ‘‘ko chāto, ko tasito’’ti tesaṃ dātukāmatāya ghosentu. Ko mālanti ko mālaṃ icchati, ko vilepanaṃ icchati, nānārattānaṃ vatthānaṃ yaṃ yaṃ icchati, taṃ taṃ ko naggo paridahissatīti ghosentu. Ko panthe chattamānetīti ko panthe chattaṃ dhārayissati. Pādukā cāti upāhanā ca mudū subhā ko icchati.
对于年老的人,你要这样照顾:在你的侍从当中,如果有大臣或其他人以前帮助过你,到了年老体衰的时候,已经不能像过去那样做事了;还有你的牛、马等,因为衰老也干不了活了,对其中任何一个,都不要像以前那样再让他们去干活。因为到了衰老的时候,他们已经做不了那些事了。说到“随从”,这里“随从”指的就是侍奉照料。这话的意思是:如果有人有能力、有担当,以前又帮助过你,那么在他年老体衰的时候,你应该像从前一样给他随从侍奉。因为不善之人只在别人还有能力的时候才表示尊敬,一旦对方没能力了就不管了;而善士即使在对方没能力的时候,也照样恭敬对待。所以你也应该这样做。
Jiṇṇaṃ posanti yo te upaṭṭhākesu amacco vā añño vā pubbe katūpakāro jarājiṇṇakāle yathā porāṇakāle kammaṃ kātuṃ na sakkoti, yepi te gavāssādayo jiṇṇatāya kammaṃ kātuṃ na sakkonti, tesu ekampi pubbe viya kammesu mā yojayi. Jiṇṇakālasmiñhi te tāni kammāni kātuṃ na sakkonti. Parihārañcāti idha parivāro ‘‘parihāro’’ti vutto. Idaṃ vuttaṃ hoti – yo ca te balī hutvā adhikārakato pubbe katūpakāro hoti, tassa jarājiṇṇakāle yathāporāṇaparivāraṃ dadeyyāsi. Asappurisā hi attano upakārakānaṃ upakāraṃ kātuṃ samatthakāleyeva sammānaṃ karonti, samatthakāle pana na olokenti. Sappurisā pana asamatthakālepi tesaṃ tatheva sakkāraṃ karonti, tasmā tuvampi evaṃ kareyyāsīti.
大士这样为国王讲了布施论和戒论之后,如今这位国王在有人以车子比喻、称赞他自身时,会感到欢喜;因此大士便以能满足一切欲望的车子为譬喻,为他开示法义,说道:
Iti mahāsatto rañño dānakathañca sīlakathañca kathetvā idāni yasmā ayaṃ rājā attano attabhāve rathena upametvā vaṇṇiyamāne tussissati, tasmāssa sabbakāmaduharathopamāya dhammaṃ desento āha –
你的身体被视为车,心是那轻快的御者;
以不伤害为车轴,以分享为车篷。
‘‘Kāyo te rathasaññāto, manosārathiko lahu; Avihiṃsāsāritakkho, saṃvibhāgapaṭicchado.
以足律仪为轮圈,以手律仪为挡板;
腹部有律仪而不越界,言语有律仪而不喧哗。
‘‘Pādasaññamanemiyo, hatthasaññamapakkharo; Kucchisaññamanabbhanto, vācāsaññamakūjano.
真实语成就,离两舌而善自调御;
言辞柔净无咎,语量有节,戒行严饰。
‘‘Saccavākyasamattaṅgo, apesuññasusaññato; Girāsakhilanelaṅgo, mitabhāṇisilesito.
信与无贪为善巧行,谦下合掌为车辕;
柔软谦顺为车辕,戒律防护为系缚。
‘‘Saddhālobhasusaṅkhāro, nivātañjalikubbaro; Athaddhatānatīsāko, sīlasaṃvaranandhano.
1337第1337段没有可翻译的巴利文内容。
1337.
不愤怒、不伤害,以法为白色伞盖;
以多闻为依靠,以心安定而不执取。
‘‘Akkodhanamanugghātī, dhammapaṇḍarachattako; Bāhusaccamapālambo, ṭhitacittamupādhiyo.
知时之心为木心,无畏为三杖;
谦顺之行为轭绳,不慢为轭,轻疾而行。
‘‘Kālaññutācittasāro, vesārajjatidaṇḍako; Nivātavuttiyottako, anatimānayugo lahu.
心不退缩,铺为车褥;亲近增长者,拂除尘垢。
念是智者之策鞭,坚定与精进,斯为缰辔。
‘‘Alīnacittasanthāro, vuddhisevī rajohato; Satipatodo dhīrassa, dhiti yogo ca rasmiyo.
调伏了的心能引领前路,就像有了完全调伏的拉车牲口一样。
欲求和贪是邪路,自制才是正道。
‘‘Mano dantaṃ pathaṃ neti, samadantehi vāhibhi; Icchā lobho ca kummaggo, ujumaggo ca saṃyamo.
车驾奔驰于色、声、味、香之中,
大王,慧即是刺棒,在这里,自己正是御者。
‘‘Rūpe sadde rase gandhe, vāhanassa padhāvato; Paññā ākoṭanī rāja, tattha attāva sārathi.
“若以此乘,正行坚固、精进坚定,
大王,您是能满足一切愿望的国王,绝不会堕入地狱。”
‘‘Sace etena yānena, samacariyā daḷhā dhiti; Sabbakāmaduho rāja, na jātu nirayaṃ vaje’’ti.
在这里,大王,所谓“车想”,就是让你的身体被认定为车。所谓“以意为御者”,就是具备以被称为意的善心作为御者。所谓“轻快”,就是因为去除了昏沉和睡眠而变得轻快。所谓“无害之轴”,就是具备由无害所构成、以无害之行所善加完成的轴。所谓“分享之盖”,就是具备由布施分享所构成的车盖。所谓“以足自制为轮辋”,就是具备由足部自制所构成的轮辋。所谓“以手自制为车翼”,就是具备由手部自制所构成的车翼。所谓“以腹自制为内”,就是内部以腹部的抑制——亦即节食之油——得到润滑。另有读作“让肚脐应被涂抹”。所谓“语抑制不响”,就是通过语的抑制而没有嘈杂声响。
Tattha rathasaññātoti mahārāja, tava kāyo rathoti saññāto hotu. Manosārathikoti manasaṅkhātena kusalacittena sārathinā samannāgato. Lahūti vigatathinamiddhatāya sallahuko. Avihiṃsāsāritakkhoti avihiṃsāmayena sāritena suṭṭhu pariniṭṭhitena akkhena samannāgato. Saṃvibhāgapaṭicchadoti dānasaṃvibhāgamayena paṭicchadena samannāgato. Pādasaññamanemiyoti pādasaṃyamamayāya nemiyā samannāgato. Hatthasaññamapakkharoti hatthasaṃyamamayena pakkharena samannāgato. Kucchisaññamanabbhantoti kucchisaṃyamasaṅkhātena mitabhojanamayena telena abbhanto. ‘‘Abbhañjitabbo nābhi hotū’’tipi pāṭho. Vācāsaññamakūjanoti vācāsaṃyamena akūjano.
“以真实语而圆满具足”,意即:由真实语而成就圆满的肢分,车身毫无残缺。“远离两舌而善自约束”,意即:由远离两舌而善加约束,卓然挺立。“语言柔和而无过失肢”,意即:由柔和温语而成就无过失的肢分,成为光滑的车身。“以少语相粘合”,意即:以少语为粘合剂而善加连接。“信与无贪所成的善庄严”,意即:具足由信受业果之信与无贪所构成的善妙庄严。“谦恭合掌为篷”,意即:具足由对持戒者谦恭以及合掌礼敬所构成的车篷。“不刚硬而略倾斜”,意即:具足柔和友善这种不刚硬的状态,而稍带倾斜,也就是略微倾斜。“戒与防护为绑绳”,意即:具足由无缺的五戒以及眼根等根门防护所构成的绑绳。
Saccavākyasamattaṅgoti saccavākyena paripuṇṇaaṅgo akhaṇḍarathaṅgo. Apesuññasusaññatoti apesuññena suṭṭhu saññato samussito. Girāsakhilanelaṅgoti sakhilāya saṇhavācāya niddosaṅgo maṭṭharathaṅgo. Mitabhāṇisilesito mitabhāṇasaṅkhātena silesena suṭṭhu sambandho. Saddhālobhasusaṅkhāroti kammaphalasaddahanasaddhāmayena ca alobhamayena ca sundarena alaṅkārena samannāgato. Nivātañjalikubbaroti sīlavantānaṃ nivātamayena ceva añjalikammamayena ca kubbarena samannāgato. Athaddhatānatīsākoti sakhilasammodabhāvasaṅkhātāya athaddhatāya anataīso, thokanataīsoti attho. Sīlasaṃvaranandhanoti akhaṇḍapañcasīlacakkhundriyādisaṃvarasaṅkhātāya nandhanarajjuyā samannāgato.
不被激怒也不伤害他人,是指具备以不嗔怒的状态所构成的“不伤害”。“法白伞”,是指具备以十种善法所构成的“白伞”。“多闻为依靠”,是指具备由依止义理而多闻所成的依靠。“心住不动如座”,是指具备不为世间法所动摇、善能安住于专一境的心所构成的座,也就是上等敷具或王座。“知时之心坚实”,是指具备了知“此时宜布施,此时宜护戒”这样知时之心所成的善法坚实。这里说的是:大王,就像一辆车,从楔子开始,所有所需部件都应当清净并且用坚实的材料做成,这样车才能耐受长途;同样,您的身车也应当具备由知时而作、清净的布施等善法所成的心坚实。“无畏三杖”,是指在大众中说法时也具备以无所畏惧所构成的三杖。“柔软缰绳”,是指具备以随顺教诫而行所构成的柔软缰绳。确实,用柔软的缰绳系住车,骏马就能安稳地拉车;同样,您的身车也因为随顺智者的教诫而被系缚,愿它能安乐前行。“不高慢的轻轭”,是指具备以不高慢所构成的轻轭。
Akkodhanamanugghātīti akkodhanabhāvasaṅkhātena anugghātena samannāgato. Dhammapaṇḍara-chattakoti dasakusaladhammasaṅkhātena paṇḍaracchattena samannāgato. Bāhusaccamapālamboti atthasannissitabahussutabhāvamayena apālambena samannāgato. Ṭhitacittamupādhiyoti lokadhammehi avikampanabhāvena suṭṭhu ṭhitaekaggabhāvappattacittasaṅkhātena upādhinā uttarattharaṇena vā rājāsanena samannāgato. Kālaññutācittasāroti ‘‘ayaṃ dānassa dinnakālo, ayaṃ sīlassa rakkhanakālo’’ti evaṃ kālaññutāsaṅkhātena kālaṃ jānitvā katena cittena kusalasārena samannāgato. Idaṃ vuttaṃ hoti – yathā, mahārāja, rathassa nāma āṇiṃ ādiṃ katvā dabbasambhārajātaṃ parisuddhaṃ sāramayañca icchitabbaṃ, evañhi so ratho addhānakkhamo hoti, evaṃ tavapi kāyaratho kālaṃ jānitvā katena cittena parisuddhena dānādikusalasārena samannāgato hotūti. Vesārajjatidaṇḍakoti parisamajjhe kathentassapi visāradabhāvasaṅkhātena tidaṇḍena samannāgato. Nivātavuttiyottakoti ovāde pavattanasaṅkhātena mudunā dhurayottena samannāgato . Mudunā hi dhurayottena baddharathaṃ sindhavā sukhaṃ vahanti, evaṃ tava kāyarathopi paṇḍitānaṃ ovādappavattitāya ābaddho sukhaṃ yātūti attho. Anatimānayugo lahūti anatimānasaṅkhātena lahukena yugena samannāgato.
心不萎缩的敷具:就像一辆车因为用象牙做成的华美坐垫而显得庄严,同样,愿你的身体之车也以布施等为因缘,具备不萎缩、不蜷缩的心之敷具。增长随行、远离尘垢:就像一辆车走在崎岖多尘的邪路上,就会被尘土弄脏而不庄严,走在平坦无尘的正道上就庄严;同样,愿你的身体之车也依靠智慧的增长,走上平坦正直的道路,从而除去尘垢。智者之念是刺棒:愿作为智者的你,在那身体之车上,念的刺棒稳稳安立。坚毅与精进之轭和缰绳:愿被称为不间断精进的坚毅,以及在做利他之事时投入的状态,这两者在你那身体之车上,成为转动而坚固的缰绳。以调伏的心引路,以调伏的马驾车:就像一辆车如果由未调伏的马拉着,就会走上邪路;如果由已调伏、训练良好的马拉着,就只走直路;同样,心也会舍弃无益的、泥泞的邪路,而选取直路。因此,愿你那善加调伏、具足正行的心,完成身体之车中马所应做的事。欲求与贪:对还没得到的东西生起欲求,对已经得到的东西生起贪着——这欲求和贪着就是邪道。弯曲不正的路只会把人引向恶趣。然而,依十善业道或八支正道而行的戒的调伏,才叫正道。愿这成为你身体之车的道路。
Alīnacittasanthāroti yathā ratho nāma dantamayena uḷārena santhārena sobhati, evaṃ tava kāyarathopi dānādinā alīnaasaṅkuṭitacittasanthāro hotu. Vuddhisevī rajohatoti yathā ratho nāma visamena rajuṭṭhānamaggena gacchanto rajokiṇṇo na sobhati, samena virajena maggena gacchanto sobhati, evaṃ tava kāyarathopi paññāvuddhisevitāya samatalaṃ ujumaggaṃ paṭipajjitvā hatarajo hotu. Satipatodo dhīrassāti paṇḍitassa tava tasmiṃ kāyarathe supatiṭṭhitasatipatodo hotu. Dhiti yogo ca rasmiyoti abbocchinnavīriyasaṅkhātā dhiti ca hitappaṭipattiyaṃ yuñjanabhāvasaṅkhāto yogo ca tava tasmiṃ kāyarathe vaṭṭitā thirā rasmiyo hontu. Mano dantaṃ pathaṃ neti, samadantehi vāhibhīti yathā ratho nāma visamadantehi sindhavehi uppathaṃ yāti, samadantehi samasikkhitehi yutto ujupathameva anveti, evaṃ manopi dantaṃ nibbisevanaṃ kummaggaṃ pahāya ujumaggaṃ gaṇhāti. Tasmā sudantaṃ ācārasampannaṃ cittaṃ tava kāyarathassa sindhavakiccaṃ sādhetu. Icchālobho cāti appattesu vatthūsu icchā, pattesu lobhoti ayaṃ icchā ca lobho ca kummaggo nāma. Kuṭilo anujumaggo apāyameva neti. Dasakusalakammapathavasena pana aṭṭhaṅgikamaggavasena vā pavatto sīlasaṃyamo ujumaggo nāma. So tava kāyarathassa maggo hotu.
关于“色”:当你的这辆身体之车执取了这些可爱可意的色等五欲对象之相而狂奔、走上邪路时,愿慧就像车夫鞭打信度良马、把它们拦住的那根刺棒一样,起到制止的作用。因为慧确实会把它从邪路上拦回来,引导它走上正直的善行之道。其中“自己就是御者”:在这辆身体之车上,并没有别的什么御者,愿你自己就是御者。“如果乘这辆车”:大王,如果存在这样一辆车,就乘这辆车。“正行坚固、意志坚定”:一个人的正行和意志如果坚固、稳固,他乘这辆车——因为大王,这辆车能赐予一切所欲,随你所愿给予一切欲乐——所以他绝不会堕入地狱。你要确信这一点:乘这样一辆车的人不会堕入地狱。大王,你曾对我说:“那罗陀,请为我开示清净之道,让我不堕入地狱。”这就是我以种种方式为你开示的那条道路。
Rūpeti etesu manāpiyesu rūpādīsu kāmaguṇesu nimittaṃ gahetvā dhāvantassa tava kāyarathassa uppathaṃ paṭipannassa rājarathassa sindhave ākoṭetvā nivāraṇapatodayaṭṭhi viya paññā ākoṭanī hotu. Sā hi taṃ uppathagamanato nivāretvā ujuṃ sucaritamaggaṃ āropessati. Tattha attāva sārathīti tasmiṃ pana te kāyarathe añño sārathi nāma natthi, tava attāva sārathi hotu. Sace etena yānenāti mahārāja, yassetaṃ evarūpaṃ yānaṃ sace atthi, etena yānena. Samacariyā daḷhā dhitīti yassa samacariyā ca dhiti ca daḷhā hoti thirā, so etena yānena yasmā esa ratho sabbakāmaduho rāja, yathādhippete sabbakāme deti, tasmā na jātu nirayaṃ vaje, ekaṃsenetaṃ dhārehi, evarūpena yānena nirayaṃ na gacchasīti attho. Iti kho, mahārāja, yaṃ maṃ avaca ‘‘ācikkha me, nārada, suddhimaggaṃ, yathā ahaṃ no niraye pateyya’’nti, ayaṃ te so mayā anekapariyāyena akkhātoti.
这样为他说法之后,让他舍弃邪见,安立在戒中,又教导说:“从今以后,你要远离恶友,亲近善友,始终不放逸。”接着赞叹王女的功德,又对国王的臣属和后宫妃嫔作了教导,然后以极大的威神力,在众人亲眼目睹之下,往梵天界而去。
Evamassa dhammaṃ desetvā micchādiṭṭhiṃ jahāpetvā sīle patiṭṭhāpetvā ‘‘ito paṭṭhāya pāpamitte pahāya kalyāṇamitte upasaṅkama, niccaṃ appamatto hohī’’ti ovādaṃ datvā rājadhītu guṇaṃ vaṇṇetvā rājaparisāya ca rājorodhānañca ovādaṃ datvā mahantenānubhāvena tesaṃ passantānaññeva brahmalokaṃ gato.
导师引用了这段说法,说道:“诸比丘,不是现在才这样,过去我也曾破掉邪见之网,调伏优楼频螺·迦叶。”然后,在结合本生故事时,诵出了这些偈颂:
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā ‘‘na, bhikkhave, idāneva, pubbepi mayā diṭṭhijālaṃ bhinditvā uruvelakassapo damitoyevā’’ti vatvā jātakaṃ samodhānento imā gāthā abhāsi –
阿拉塔曾是提婆达多,苏那摩曾是跋达吉;
维阇耶曾是舍利弗,目犍连曾是比贾卡。
‘‘Alāto devadattosi, sunāmo āsi bhaddaji; Vijayo sāriputtosi, moggallānosi bījako.
善星是离车族之子,古诺是裸形者;
阿难就是那位露遮,她曾令国王生起净信。
‘‘Sunakkhatto licchaviputto, guṇo āsi acelako; Ānando sā rucā āsi, yā rājānaṃ pasādayi.
“优楼频螺·迦叶当时是国王,持有邪见。
大梵天神就是菩萨,你们要这样记住这部本生经。”
‘‘Uruvelakassapo rājā, pāpadiṭṭhi tadā ahu; Mahābrahmā bodhisatto, evaṃ dhāretha jātaka’’nti.