8. 大那罗陀迦叶本生注释(续) §1238
22. 大集义注 · 297 段
鲁迦容貌端丽,闻毗提诃之语,
明了前后诸法,如是白于父前。巴利
‘‘Vedehassa vaco sutvā, rucā ruciravaṇṇinī; Jānaṃ pubbāparaṃ dhammaṃ, pitaraṃ etadabravi.
过去只是听别人说,如今我已亲眼见到、亲自作证。
谁亲近愚人,自己也会变成愚人。巴利
‘Sutameva pure āsi, sakkhi diṭṭhamidaṃ mayā; Bālūpasevī yo hoti, bālova samapajjatha.
‘ 愚人亲近愚人,愚痴愈加深重;
以火把与比雅迦(奴隶)而迷惑,理固宜然。’巴利
‘Mūḷho hi mūḷhamāgamma, bhiyyo mohaṃ nigacchati; Patirūpaṃ alātena, bījakena ca muyhitu’’’nti.
比丘们,所谓“前后法”:王女鲁恰听了父亲的话后,凭过去七世了知过去法,凭未来七世了知未来法。她想让父亲脱离邪见,就说了“只是听过而已”等这番话。其中“等同”是说:一个人如果亲近愚者,他自己就等同于愚者——这个道理我以前只是听说过,今天却亲眼见到了。“愚者”是说:就像亲近迷路的人自己也会迷路一样,亲近邪见者自己也会变成邪见者,愚痴越来越重,变得比以前更愚痴。“火把”是说:大王啊,你们亲近的这位火把将军,在出身、族姓、家族、地方、权势、福报和智慧方面都极其低劣;还有那个极其低劣、毫无智慧的奴隶比雅迦;以及像村童一样不知羞耻、愚痴无知的邪命外道古那。亲近他们而陷入迷惑,那是再合适不过、再相称不过了。他们怎么可能不迷惑呢?巴利
Tattha pubbāparaṃ dhammanti bhikkhave, pitu vacanaṃ sutvā rucā rājadhītā atīte sattajātivasena pubbadhammaṃ, anāgate sattajātivasena anāgatadhammañca jānantī pitaraṃ micchādiṭṭhito mocetukāmā etaṃ ‘‘sutamevā’’tiādimāha. Tattha samapajjathāti yo puggalo bālūpasevī hoti, so bālova samapajjatīti etaṃ mayā pubbe sutameva, ajja pana paccakkhato diṭṭhaṃ. Mūḷhoti maggamūḷhaṃ āgamma maggamūḷho viya diṭṭhimūḷhaṃ āgamma diṭṭhimūḷhopi uttari mohaṃ nigacchati, mūḷhataro hoti. Alātenāti deva, tumhehi jātigottakulapadesaissariyapuññapaññāhīnena alātasenāpatinā accantahīnena duppaññena bījakadāsena ca gāmadārakasadisaṃ ahirikaṃ bālaṃ guṇaṃ ājīvakaṃ āgamma muyhituṃ patirūpaṃ anucchavikaṃ. Kiṃ te na muyhissantīti?
就这样,你们两人都责备了[他],一心想着让父亲从邪见中解脱,便称赞父亲说:巴利
Evaṃ te ubhopi garahitvā diṭṭhito mocetukāmatāya pitaraṃ vaṇṇentī āha –
你可是天神,有智慧,又勇敢,还善于分辨什么是有益的。
你怎么会像愚人一样,落入低劣的见解呢?巴利
‘‘Tvañca devāsi sappañño, dhīro atthassa kovido; Kathaṃ bālebhi sadisaṃ, hīnadiṭṭhiṃ upāgami.
1242 第1242段没有可翻译的巴利文内容。巴利
1242.
就算一个人真的能靠轮回这条路得到清净,古那的出家也就没有意义了。
就像飞蛾扑向燃烧的火焰,愚痴迷乱的人投生为裸形者。巴利
‘‘Sacepi saṃsārapathena sujjhati, niratthiyā pabbajjā guṇassa; Kīṭova aggiṃ jalitaṃ apāpataṃ, upapajjati mohamūḷho naggabhāvaṃ.
“ 昔执轮回即是净,众盲无知坏其业;
宿昔错执骰成灾,难脱恰似鱼吞钩。”巴利
‘‘Saṃsārasuddhīti pure niviṭṭhā, kammaṃ vidūsenti bahū ajānaṃ; Pubbe kalī duggahitovanatthā, dummocayā balisā ambujovā’’ti.
在这里,所谓“有慧者”,是指依靠名声、年龄、福报、圣地、居所、生处、如理作意和讨论而获得的智慧,所以叫有慧者;也正是因为这个原因,他被称为明智者;由于明智,他对什么是义、什么是无义,什么是原因、什么不是原因,都很善巧通达。“与愚者相似”:意思是,就像那些愚者所趣入的那样,你为什么也趣入了这种卑劣的见解?“陷堕”:就是也堕落、堕落的意思。这里要说明的是:孩子,如果持有“通过轮回就能得到清净”这种见解,那就像夜蛾在夜里看见燃烧的火焰,却不知道以这火焰为因缘会带来痛苦,因为愚痴而扑向那里,结果遭受大苦;同样,具有德行者虽然舍弃了五种欲乐,却被愚痴所迷惑,就会投生到毫无滋味、赤裸的状态中去。巴利
Tattha sappaññoti yasavayapuññatitthāvāsayonisomanasikārasākacchāvasena laddhāya paññāya sappañño, teneva kāraṇena dhīro, dhīratāya atthānatthassa kāraṇākāraṇassa kovido. Bālebhi sadisanti yathā te bālā upagatā, tathā kathaṃ tvaṃ hīnadiṭṭhiṃ upagato. Apāpatanti api āpataṃ, patantoti attho. Idaṃ vuttaṃ hoti – tāta, saṃsārena suddhīti laddhiyā sati yathā paṭaṅgakīṭo rattibhāge jalitaṃ aggiṃ disvā tappaccayaṃ dukkhaṃ ajānitvā mohena tattha patanto mahādukkhaṃ āpajjati, tathā guṇopi pañca kāmaguṇe pahāya mohamūḷho nirassādaṃ naggabhāvaṃ upapajjati.
所谓“先前执著”:孩子,并不是有人从没听过“通过轮回就能得到清净”这种说法,才一开始就安立了这个见解;而是因为执取了“善业和恶业都没有果报”这一点,很多人由于无知,在毁谤业的同时,也把业果一起毁谤了。这样一来,他们先前所执取的那套关于罪过和失败的执取,恰恰就是错误的执取,这就是这里的意思。至于“像鱼难脱钩”:这些愚人如此无知,凭着邪见执取无益之事而安住其中,就像吞了钩的鱼难以从钩上脱身一样,他们也难以从那种无益之事中脱身。巴利
Pure niviṭṭhāti tāta, saṃsārena suddhīti kassaci vacanaṃ asutvā paṭhamameva niviṭṭho natthi, sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalanti gahitattā bahū janā ajānantā kammaṃ vidūsentā kammaphalampi vidūsentiyeva, evaṃ tesaṃ pubbe gahito kali parājayagāho duggahitova hotīti attho. Dummocayā balisā ambujovāti te pana evaṃ ajānantā micchādassanena anatthaṃ gahetvā ṭhitā bālā yathā nāma balisaṃ gilitvā ṭhito maccho balisā dummocayo hoti, evaṃ tamhā anatthā dummocayā honti.
她又进一步举出例子,说道:巴利
Uttaripi udāharaṇaṃ āharantī āha –
大王,我要为你打个比方,来说明其中的道理。
有些智者是通过譬喻来明白道理的。巴利
‘‘Upamaṃ te karissāmi, mahārāja tavatthiyā; Upamāya midhekacce, atthaṃ jānanti paṇḍitā.
就像商人的船,装载了无法计量的重物;
承担了过重的负担,就会沉没在大海里。巴利
‘‘Vāṇijānaṃ yathā nāvā, appamāṇabharā garu; Atibhāraṃ samādāya, aṇṇave avasīdati.
就像这样,一个人一点点地累积恶业,
把过重的负担扛起来,就会沉没到地狱里去。巴利
‘‘Evameva naro pāpaṃ, thokaṃ thokampi ācinaṃ; Atibhāraṃ samādāya, niraye avasīdati.
大王啊,阿拉塔的担子还没装满呢。
他不断累积那种恶业,凭着它就会走向恶趣。巴利
‘‘Na tāva bhāro paripūro, alātassa mahīpati; Ācināti ca taṃ pāpaṃ, yena gacchati duggatiṃ.
大王啊,这是阿拉塔先前所作的福德;
大王啊,这正是他的果报:他所获得的安乐。巴利
‘‘Pubbevassa kataṃ puññaṃ, alātassa mahīpati; Tasseva deva nissando, yañceso labhate sukhaṃ.
他的福德就在损耗,因为他沉溺于不善的行为。
他放弃正道,却去追随邪道。巴利
‘‘Khīyate cassa taṃ puññaṃ, tathā hi aguṇe rato; Ujumaggaṃ avahāya, kummaggamanudhāvati.
1250 第1250段没有可翻译的巴利文内容。巴利
1250.
就像一杆被提起的秤,秤盘放下的时候;
重物卸下后,秤杆就往上翘。巴利
‘‘Tulā yathā paggahitā, ohite tulamaṇḍale; Unnameti tulāsīsaṃ, bhāre oropite sati.
1251 (此段原文缺失,无法翻译。)巴利
1251.
“ 就像人一点一点地积累福德一样,
自以为能升天的人,就像名为比迦的奴仆,沉迷在享乐里。”巴利
‘‘Evameva naro puññaṃ, thokaṃ thokampi ācinaṃ; Saggātimāno dāsova, bījako sātave rato’’ti.
在这里,“地狱”指的是八种大地狱、十六种增地狱,以及世界之间的地狱。“重担”是说:亲爱的孩子,阿罗咤的不善业重担还没有满。“正是他的”是说:那是他过去所造善业的等流果,所以这位阿罗咤将军今天能得到快乐。确实,亲爱的孩子,这不是杀牛业的果报。因为恶业的果报竟然会是可爱、令人欢喜的,这是绝无道理的。“乐于非功德”是说:就像那样,他现在乐于不善业。“直道”指十善业道。“邪道”指通往地狱的不善道。巴利
Tattha nirayeti aṭṭhavidhe mahāniraye, soḷasavidhe ussadaniraye, lokantaraniraye ca. Bhāroti tāta, na tāva alātassa akusalabhāro pūrati. Tassevāti tassa pubbe katassa puññasseva nissando, yaṃ so alātasenāpati ajja sukhaṃ labhati. Na hi tāta, etaṃ goghātakakammassa phalaṃ. Pāpakammassa hi nāma vipāko iṭṭho kanto bhavissatīti aṭṭhānametaṃ. Aguṇe ratoti tathāhesa idāni akusalakamme rato. Ujumagganti dasakusalakammapathamaggaṃ. Kummagganti nirayagāmiakusalamaggaṃ.
“秤盘已经放下”的意思是:为了遮住货物,把秤盘挂上去放好。“提起”的意思是向上举起。“积累”的意思是:哪怕只一点点地积累福德,人也会卸下恶业的重担,抬起善业之首,然后投生到天界。“以天界为傲”的意思是:对能投生天界、带来快乐果报的善业充满热情。也有一种写法是“saggādhimāno”,意思是心以天界为依托而安住。“乐于甜美”的意思是:这个名叫比迦的奴仆只乐于那些能带来甜美果报的善法。等到他的恶业消尽时,他就会凭借善业的果报投生到天界。巴利
Ohite tulamaṇḍaleti bhaṇḍapaṭicchanatthāya tulamaṇḍale laggetvā ṭhapite. Unnametīti uddhaṃ ukkhipati. Ācinanti thokaṃ thokampi puññaṃ ācinanto pāpabhāraṃ otāretvā naro kalyāṇakammassa sīsaṃ ukkhipitvā devalokaṃ gacchati. Saggātimānoti sagge atimāno saggasampāpake sātaphale kalyāṇakamme abhirato. ‘‘Saggādhimāno’’tipi pāṭho, saggaṃ adhikāraṃ katvā ṭhitacittoti attho. Sātave ratoti esa bījakadāso sātave madhuravipāke kusaladhammeyeva rato. So imassa pāpakammassa khīṇakāle, kalyāṇakammassa phalena devaloke nibbattissati.
而他现在落到奴隶的身份,这并不是善业带来的果报。因为能导致他成为奴隶的,一定是他过去所造的恶业,这一点应当确定下来。为了说明这个道理,所以说道:巴利
Yañcesa idāni dāsattaṃ upagato, na taṃ kalyāṇakammassa phalena. Dāsattasaṃvattanikañhissa pubbe kataṃ pāpaṃ bhavissatīti niṭṭhamettha gantabbanti imamatthaṃ pakāsentī āha –
今天,那个叫“种子”的奴隶,在自己身上看到了苦;
他过去造下的恶业,如今正是他自己在承受。巴利
‘‘Yamajja bījako dāso, dukkhaṃ passati attani; Pubbevassa kataṃ pāpaṃ, tameso paṭisevati.
“ 他的恶业就这样被消尽,因为他确实乐于修学戒律。
到了迦叶那里之后,千万别走上邪路。”巴利
‘‘Khīyate cassa taṃ pāpaṃ, tathā hi vinaye rato; Kassapañca samāpajja, mā hevuppathamāgamā’’ti.
在这里,“千万别走上邪路”是说:父亲,你去亲近那个裸行的迦叶苦行者之后,千万别走上通往地狱的邪路,千万别作恶——她这样告诫父亲。巴利
Tattha mā hevuppathamāgamāti tāta, tvaṃ imaṃ naggaṃ kassapājīvakaṃ upagantvā mā heva nirayagāmiṃ uppathaṃ agamā, mā pāpamakāsīti pitaraṃ ovadati.
现在,为了显示他亲近恶人的过失和亲近善友的功德,她说道:巴利
Idānissa pāpūpasevanāya dosaṃ kalyāṇamittūpasevanāya ca guṇaṃ dassentī āha –
大王啊,一个人不管亲近的是善人还是不善的人,
不管是持戒的人还是破戒的人,都会跟着他走,受他摆布。巴利
‘‘Yaṃ yañhi rāja bhajati, santaṃ vā yadi vā asaṃ; Sīlavantaṃ visīlaṃ vā, vasaṃ tasseva gacchati.
所交之友如何,所近之者如何,
他自己也就会成为那样的人,因为共住相处正是如此。巴利
‘‘Yādisaṃ kurute mittaṃ, yādisaṃ cūpasevati; Sopi tādisako hoti, sahavāso hi tādiso.
亲近者亲近被亲近者,被接触者接触他人;
就像涂了毒的箭会污染整个箭囊,没涂毒的箭也会被沾染。
因为害怕被污染,智者不会和恶人做朋友。巴利
‘‘Sevamāno sevamānaṃ, samphuṭṭho samphusaṃ paraṃ; Saro diddho kalāpaṃva, alittamupalimpati; Upalepabhayā dhīro, neva pāpasakhā siyā.
有人用茅草尖去包腐烂的鱼,
吉祥草也会散发腐臭,亲近愚人同样如此。巴利
‘‘Pūtimacchaṃ kusaggena, yo naro upanayhati; Kusāpi pūti vāyanti, evaṃ bālūpasevanā.
有人用叶子包多伽罗香,
连叶子也会散出芬芳;亲近智者,亦复如是。巴利
‘‘Tagarañca palāsena, yo naro upanayhati; Pattāpi surabhi vāyanti, evaṃ dhīrūpasevanā.
“ 是故,如了知叶袋随其所装而变,智者应知自身之熏染:
不应亲近不善者,应亲近善者。
不善者引人入地狱,善者则导人至善趣。”巴利
‘‘Tasmā pattapuṭasseva, ñatvā sampākamattano Asante nopaseveyya, sante seveyya paṇḍito; Asanto nirayaṃ nenti, santo pāpenti suggati’’nti.
在这里,善者就是善士,非善者就是非善士。大王,就像涂了毒的箭射进箭囊,整个箭囊本来没沾毒,却被那支毒箭染上,全都带了毒;同样,恶友亲近恶行时,既亲近了自己,也亲近了别人,被他触及的那个原本没沾恶的人,因为跟他变成同一种心态,就被染污了。散发恶臭,是说连他身边的草叶也散发出臭味。多伽罗香,是指多伽罗香以及其他各种芬芳的香材。这样,就是指这样亲近智者。因为智者确实能让亲近自己的人也变得明智。巴利
Tattha santaṃ vāti sappurisaṃ vā. Yadi vā asanti asappurisaṃ vā. Saro diddho kalāpaṃvāti mahārāja, yathā nāma halāhalavisalitto saro sarakalāpe khitto sabbaṃ taṃ visena alittampi sarakalāpaṃ limpati, visadiddhameva karoti, evameva pāpamitto pāpaṃ sevamāno attānaṃ sevamānaṃ paraṃ, tena samphuṭṭho taṃ samphusaṃ alittaṃ pāpena purisaṃ attanā ekajjhāsayaṃ karonto upalimpati. Pūti vāyantīti tassa te kusāpi duggandhā vāyanti. Tagarañcāti tagarañca aññañca gandhasampannaṃ gandhajātaṃ. Evanti evarūpā dhīrūpasevanā. Dhīro hi attānaṃ sevamānaṃ dhīrameva karoti.
所以,“就像用叶子包着香料一样”——因为包裹着多伽罗香等香料的叶子也会变得芳香,所以就像用叶子包着香料那样,通过亲近智者,我也会因此成为智者——应当这样理解。“知道自己成熟到什么程度”:就是了解自己成熟、成为智者的程度之后,舍弃不善的人,亲近那些善士和智者。至于“把人带向地狱”这一句,应当以被提婆达多等人带往地狱者为例;而“把人引向善趣”这一句,应当以被舍利弗长老等人引向善趣者为例。巴利
Tasmāpattapuṭassevāti yasmā tagarādipaliveṭhamānāni paṇṇānipi sugandhāni honti, tasmā palāsapattapuṭasseva paṇḍitūpasevanena ahampi paṇḍito bhavissāmīti evaṃ. Ñatvā sampākamattanoti attano paripākaṃ paṇḍitabhāvaṃ parimāṇaṃ ñatvā asante pahāya paṇḍite sante seveyya. ‘‘Nirayaṃ nentī’’ti ettha devadattādīhi nirayaṃ, ‘‘pāpenti suggati’’nti ettha sāriputtattherādīhi sugatiṃ nītānaṃ vasena udāharaṇāni āharitabbāni.
王女就这样用六首偈颂为父亲说法,现在为了显示自己过去世所经历的痛苦,接着说道:巴利
Evaṃ rājadhītā chahi gāthāhi pitu dhammaṃ kathetvā idāni atīte attanā anubhūtaṃ dukkhaṃ dassentī āha –
我也曾忆起七次投生,在轮回中流转;
未来也仅有七生,是我从此处命终后所要往生的。巴利
‘‘Ahampi jātiyo satta, sare saṃsaritattano; Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā.
人主啊,我的第七世,在过去就曾有过。
在摩揭陀国的王舍城,我曾是铁匠之子。巴利
‘‘Yā me sā sattamī jāti, ahu pubbe janādhipa; Kammāraputto magadhesu, ahuṃ rājagahe pure.
依靠恶友,我造下了许多恶业。
我们侵害他人妻子时,就像不死者一样生活。巴利
‘‘Pāpaṃ sahāyamāgamma, bahuṃ pāpaṃ kataṃ mayā; Paradārassa heṭhento, carimhā amarā viya.
那业已潜藏不动,就像被灰覆盖的火。
然后因为别的业,我出生在竹地。巴利
‘‘Taṃ kammaṃ nihitaṃ aṭṭhā, bhasmacchannova pāvako; Atha aññehi kammehi, ajāyiṃ vaṃsabhūmiyaṃ.
在憍赏弥城的一个富豪家里,家境富足、兴旺,财产极多;
大王,我是家里唯一的孩子,一直受到恭敬和供养。巴利
‘‘Kosambiyaṃ seṭṭhikule, iddhe phīte mahaddhane; Ekaputto mahārāja, niccaṃ sakkatapūjito.
1265 第1265段没有可翻译的巴利文内容。巴利
1265.
彼处我亲近一友,同侣乐于善利;
彼智者博学多闻,将我安立于义利。巴利
‘‘Tattha mittaṃ asevissaṃ, sahāyaṃ sātave rataṃ; Paṇḍitaṃ sutasampannaṃ, so maṃ atthe nivesayi.
我在十四日、十五日,以及很多个夜晚都持守斋戒;
那业就搁在那里,像水边的宝藏一样。巴利
‘‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, bahuṃ rattiṃ upāvasiṃ; Taṃ kammaṃ nihitaṃ aṭṭhā, nidhīva udakantike.
那时,在摩揭陀国所做的那些恶业;
后来,果报降临到我身上,就像吃了剧毒一样。巴利
‘‘Atha pāpāna kammānaṃ, yametaṃ magadhe kataṃ; Phalaṃ pariyāga maṃ pacchā, bhutvā duṭṭhavisaṃ yathā.
毗提诃人!我从彼处舍命后,长久沦坠号叫地狱;
以自业故受烹煮,忆念彼事不得乐。巴利
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, roruve niraye ciraṃ; Sakammunā apaccissaṃ, taṃ saraṃ na sukhaṃ labhe.
“ 大王,我于彼处历无数年岁,备受众苦;
昔在毗那伽陀,我曾为一只阉羊。”巴利
‘‘Bahuvassagaṇe tattha, khepayitvā bahuṃ dukhaṃ; Bhinnāgate ahuṃ rāja, chagalo uddhatapphalo’’ti.
大王,这里说的“有情”,就是有此世和他世,善行和恶行确实有果报。轮回本身并不能让有情变得清净,有情只是靠自己的业才得到清净。阿罗咤将军和那个叫“种子”的奴隶,都只能回忆起一世。并不只是他们能回忆一世,我也能回忆自己过去七世的流转,也知道未来从此应去的七世。所谓“我的那个”,就是指我过去世中的第七世。所谓“工匠之子”,就是在那一世里,我生在摩揭陀国的王舍城,是一个金匠的儿子。巴利
Tattha sattāti mahārāja, idhalokaparalokā nāma sukatadukkaṭānañca phalaṃ nāma atthi. Na hi saṃsāro satte sodhetuṃ sakkoti, sakammunā eva sattā sujjhanti. Alātasenāpati ca bījakadāso ca ekameva jātiṃ anussaranti. Na kevalaṃ eteva jātiṃ saranti, ahampi atīte satta jātiyo attano saṃsaritaṃ sarāmi, anāgatepi ito gantabbā satteva jānāmi. Yā me sāti yā sā mama atīte sattamī jāti āsi. Kammāraputtoti tāya jātiyā ahaṃ magadhesu rājagahanagare suvaṇṇakāraputto ahosiṃ.
侵犯他人妻子:就是侵犯别人所守护、看管、如同最珍贵财物一样不让人责难的他人之妻。隐伏:我那时造下的恶业,没找到机会显现,就一直潜伏着;一旦机会来了,它就会给出果报,像被灰盖住的火种一样藏在下面。在竹域:就是竹国。独子:那时在一个拥有八亿财富的富豪家里,我是唯一的儿子。乐于善行:心对善业感到欢喜、爱好。那位朋友:就是那位朋友,他把我引导、安立在有意义、有利益的善业上。巴利
Paradārassaheṭhentoti paradāraṃ heṭhentā paresaṃ rakkhitagopite varabhaṇḍe aparajjhantā. Aṭṭhāti taṃ tadā mayā kataṃ pāpakammaṃ okāsaṃ alabhitvā okāse sati vipākadāyakaṃ hutvā bhasmapaṭicchanno aggi viya nihitaṃ aṭṭhāsi. Vaṃsabhūmiyanti vaṃsaraṭṭhe. Ekaputtoti asītikoṭivibhave seṭṭhikule ahaṃ ekaputtakova ahosiṃ. Sātave ratanti kalyāṇakamme abhirataṃ. So manti so sahāyako maṃ atthe kusalakamme patiṭṭhāpesi.
那业:我那时所造的善业,当时也没得到成熟的机会,就暂时潜伏着;一旦机会来了,它就成了果报的给予者,像埋在近水处的宝藏一样待在那里。而我那句:在我自己的种种恶业里,我在摩揭陀国所做的侵犯他人妻室这件事,它的果报后来完全追上了我、缠住了我——这就是意思。怎么个比方呢?就像吃了剧毒的食物。好比有人吃了带毒的食物,那猛烈、粗硬的哈拉哈拉毒就在他体内发作;同样,那果报也完全追上了我——这就是意思。从那事之后,从憍赏弥的富商家。他们忆念那事:忆念在那地狱中所受的苦后,我确实得不到所谓的心乐,只有恐惧生起于我。破落国:所谓破落的国土。被拔除种实者:即种子(睾丸)被拔除的(羊),即阉羊。巴利
Taṃ kammanti tampi me kataṃ kalyāṇakammaṃ tadā okāsaṃ alabhitvā okāse sati vipākadāyakaṃ hutvā udakantike nidhi viya nihitaṃ aṭṭhāsi. Yametanti atha mama santakesu pāpakammesu yaṃ etaṃ mayā magadhesu paradārikakammaṃ kataṃ, tassa phalaṃ pacchā maṃ pariyāgaṃ upagatanti attho. Yathā kiṃ? Bhutvā duṭṭhavisaṃ yathā, yathā savisaṃ bhojanaṃ bhuñjitvā ṭhitassa taṃ duṭṭhaṃ kakkhaḷaṃ halāhalaṃ visaṃ kuppati, tathā maṃ pariyāgatanti attho. Tatoti tato kosambiyaṃ seṭṭhikulato. Taṃ saranti taṃ tasmiṃ niraye anubhūtadukkhaṃ sarantī cittasukhaṃ nāma na labhāmi, bhayameva me uppajjati. Bhinnāgateti bhinnāgate nāma raṭṭhe. Uddhatapphaloti uddhatabījo.
那只山羊力气很大。人们骑到它背上驱使它,还把它套到车上拉车。为了说明这个道理,他们这样说——巴利
So pana chagalako balasampanno ahosi. Piṭṭhiyaṃ abhiruyhapi naṃ vāhayiṃsu, yānakepi yojayiṃsu. Imamatthaṃ pakāsentī āha –
“ 我曾用背驮、用车载,把萨达的儿子们运走;
那是我私通他人妻子的业报。”巴利
‘‘Sātaputtā mayā vūḷhā, piṭṭhiyā ca rathena ca; Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me’’ti.
在这里,“萨塔的儿子们”就是指大臣的儿子们。大王啊,他那种业的果报就是:在噜噜瓦大地狱里被煎熬,投生为山羊时被阉割,还有背负重担、被套上轭拉车,这一切全都是他私通他人妻子所结出的果报。巴利
Tattha sātaputtāti amaccaputtā. Tassa kammassāti deva, roruve mahāniraye paccanañca chagalakakāle bījuppāṭanañca piṭṭhivāhanayānakayojanāni ca sabbopesa tassa nissando paradāragamanassa meti.
他死后投生到森林里,成了母猴胎中的一只猴子。出生那天,他们把他带去见猴王。猴王说:“把我的儿子给我!”就一把紧紧抓住他,不顾他拼命哭叫,用牙齿把他的睾丸咬了下来。为了说明这件事的含意,说了下面的话:巴利
Tato pana cavitvā araññe kapiyoniyaṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. Atha naṃ jātadivase yūthapatino dassesuṃ. So ‘‘ānetha me, putta’’nti daḷhaṃ gahetvā tassa viravantassa dantehi phalāni uppāṭesi. Tamatthaṃ pakāsentī āha –
“ 毗提诃啊,我从那里命终,转生到广袤的森林中成为一只猴子;
被那狂妄的猴群首领摘除了睾丸。
这是我私通别人妻子所造业带来的果报。”巴利
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, kapi āsiṃ brahāvane; Niluñcitaphaloyeva, yūthapena pagabbhinā; Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me’’ti.
在这里,“被摘掉睾丸”的意思是说:就在那里,我被那只凶猛的猴王摘除并扯掉了睾丸,结果就成了被阉割的样子,这就是这句话的含义。巴利
Tattha niluñcitaphaloyevāti tatrapāhaṃ pagabbhena yūthapatinā luñcitvā uppāṭitaphaloyeva ahosinti attho.
接着,为了显示另外几种投生,他又说道:巴利
Atha aparāpi jātiyo dassentī āha –
我从那里死后,毗提诃啊,我转生成了达萨那的牲畜。
被阉割的、迅捷的、优良的马;车轭长久由我牵引。
这是依赖于我行邪淫之业的果报。巴利
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, dassanesu pasū ahuṃ; Niluñcito javo bhadro, yoggaṃ vūḷhaṃ ciraṃ mayā; Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
我从那里死后,毗提诃啊,投生到了跋耆族中;
我既不是女人,也不是男人,投生在极其难得的人身中。
那业的果报,是我与他人妻子私通。巴利
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, vajjīsu kulamāgamā; Nevitthī na pumā āsiṃ, manussatte sudullabhe; Tassa kammassa nissando, paradāragamanassa me.
我从那里死后,毗提诃啊,就投生在欢喜林里。
在三十三天的宫殿里,我是有着美妙可人容貌的天女。巴利
‘‘Tato cutāhaṃ vedeha, ajāyiṃ nandane vane; Bhavane tāvatiṃsāhaṃ, accharā kāmavaṇṇinī.
身着种种彩衣与饰物,佩戴宝珠耳环,
她擅长舞蹈和歌唱,是帝释天神的侍女。巴利
‘‘Vicitravatthābharaṇā, āmuttamaṇikuṇḍalā; Kusalā naccagītassa, sakkassa paricārikā.
毗提诃啊,我就站在那个境界里,回忆起这些过去生的种种。
未来也还是只有七次投生,我将从此处命终之后前往那里。巴利
‘‘Tattha ṭhitāhaṃ vedeha, sarāmi jātiyo imā; Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā.
我所修成的那些善业,是我在憍赏弥所做的。
死后,我将往返流转于天人和人间。巴利
‘‘Pariyāgataṃ taṃ kusalaṃ, yaṃ me kosambiyaṃ kataṃ; Deve ceva manusse ca, sandhāvissaṃ ito cutā.
大王,在接下来的七生中,始终受到恭敬和供养。
我将未能脱离女身,这(前)六生之中。巴利
‘‘Satta jacco mahārāja, niccaṃ sakkatapūjitā; Thībhāvāpi na muccissaṃ, chaṭṭhā nigatiyo imā.
第七趣是天神趣,天子有大神通力;
我将成为男性天人,在天众之中最为尊胜。巴利
‘‘Sattamī ca gati deva, devaputto mahiddhiko; Pumā devo bhavissāmi, devakāyasmimuttamo.
直到今天,他们还在欢喜园里编织那由珊陀那花所成的花环。
有个天子名叫迅疾,他接过了我的花环。巴利
‘‘Ajjāpi santānamayaṃ, mālaṃ ganthenti nandane; Devaputto javo nāma, yo me mālaṃ paṭicchati.
天神的一须臾,于此人间已是十六年。
天界的一昼夜,相当于人间的百年。巴利
‘‘Muhutto viya so dibyo, idha vassāni soḷasa; Rattindivo ca so dibyo, mānusiṃ saradosataṃ.
“ 业就是这样跟随众生的,哪怕经历了数不清的生死轮回。
不管是善业还是恶业,业确实都不会消失。”巴利
‘‘Iti kammāni anventi, asaṅkheyyāpi jātiyo; Kalyāṇaṃ yadi vā pāpaṃ, na hi kammaṃ vinassatī’’ti.
这里说的“在观赏国”,就是指在名为观赏国的地方。“牲畜”,是说我曾是一头牛。“被阉割”,是说我还只是小牛犊时,他们就想“这样它才会变得温顺讨喜”,于是把我阉割,去掉了种子。我就这样成了一头被阉割、除去种子的牛,是一头又快又好的良牛。“来到跋耆人的家庭”,是说明我从牛道死后,投生在跋耆国一个非常富有的家庭里。“不是女人也不是男人”,是就非男非女的状态而说的。“在三十三天的住处”,是说我在三十三天的天界里。巴利
Tattha dassanesūti dassanaraṭṭhesu. Pasūti goṇo ahosiṃ. Niluñcitoti vacchakāleyeva maṃ evaṃ manāpo bhavissatīti nibbījakamakaṃsu. Sohaṃ niluñcito uddhatabījo javo bhadro ahosiṃ. Vajjīsu kulamāgamāti goyonito cavitvā vajjiraṭṭhe ekasmiṃ mahābhogakule nibbattinti dasseti. Nevitthī na pumāti napuṃsakattaṃ sandhāya āha. Bhavane tāvatiṃsāhanti tāvatiṃsabhavane ahaṃ.
在那里,毗提诃,我忆念起这些过去世。据说她站在那个天界里,观察自己:“我能来到这样殊胜的天界,究竟是从哪里来的呢?”于是看到自己是从跋耆国一个豪富之家,以非男非女的身份死后,才投生到那里。接着她又观察:“我到底是造了什么业,才投生到这么美妙的地方?”看到自己曾在憍赏弥的一个富商之家投生,做过布施等善行,便知道:“我就是靠这些善业的果报才投生到这里的。”然后她又观察:“在紧挨着的前一世,我作为非男非女的存在投生时,是从哪里来的?”她看到自己在观赏国地区投生为牛,受过大苦。再往前回忆一世,她看到自己投生在猿胎中,果实被人强行摘走。再往前回忆一世,她记起自己投生在破门而入的羊胎中,种子被人强行去除。再继续往前回忆,她回忆起自己曾投生在洛卢瓦地狱。巴利
Tattha ṭhitāhaṃ, vedeha, sarāmi jātiyo imāti sā kira tasmiṃ devaloke ṭhitā ‘‘ahaṃ evarūpaṃ devalokaṃ āgacchantī kuto nu kho āgatā’’ti olokentī vajjiraṭṭhe mahābhogakule napuṃsakattabhāvato cavitvā tattha nibbattabhāvaṃ passi. Tato ‘‘kena nu kho kammena evarūpe ramaṇīye ṭhāne nibbattāmhī’’ti olokentī kosambiyaṃ seṭṭhikule nibbattitvā kataṃ dānādikusalaṃ disvā ‘‘etassa phalena nibbattāmhī’’ti ñatvā ‘‘anantarātīte napuṃsakattabhāve nibbattamānā kuto āgatāmhī’’ti olokentī dassanaraṭṭhesu goyoniyaṃ mahādukkhassa anubhūtabhāvaṃ aññāsi. Tato anantaraṃ jātiṃ anussaramānā vānarayoniyaṃ uddhataphalabhāvaṃ addasa. Tato anantaraṃ anussarantī bhinnāgate chagalakayoniyaṃ uddhatabījabhāvaṃ anussari. Tato paraṃ anussaramānā roruve nibbattabhāvaṃ anussari.
当她回忆起在地狱和畜生道里受过的苦时,心里生起了恐惧。接着她想:“我到底是造了什么业,才受了这样的苦?”于是她观察第六生,看到自己那一生在憍赏弥城做过的善业;再观察第七生,看到自己在摩揭陀国依靠恶友而犯下的邪淫之业,便知道:“正是这个业的果报,让我受了那巨大的苦。”然后她又观察:“从这里死后,未来我会生到哪里?”她得知:“我会活到寿命尽时,然后再次投生为帝释天神的侍女。”她这样反复观察,又得知:“第三生我也会成为帝释天神的侍女,第四生也一样;但第五生,我会在同一处天界成为疾行天子的正妃。”知道这些之后,她紧接着再观察:“第六生,我从这三十三天死后,会投生到昂伽王正妃的胎中,我的名字会叫‘茹恰’。”知道后,她又想:“紧接着那一生之后,我会生到哪里?”她得知:“第七生时,我从那里死后,会成为有大神力的天子,生在三十三天,从此脱离女身。”因此——巴利
Athassā niraye tiracchānayoniyañca anubhūtaṃ dukkhaṃ anussarantiyā bhayaṃ uppajji. Tato ‘‘kena nu kho kammena evarūpaṃ dukkhaṃ anubhūtaṃ mayā’’ti chaṭṭhaṃ jātiṃ olokentī tāya jātiyā kosambinagare kataṃ kalyāṇakammaṃ disvā sattamaṃ olokentī magadharaṭṭhe pāpasahāyaṃ nissāya kataṃ paradārikakammaṃ disvā ‘‘etassa phalena me taṃ mahādukkhaṃ anubhūta’’nti aññāsi. Atha ‘‘ito cavitvā anāgate kuhiṃ nibbattissāmī’’ti olokentī ‘‘yāvatāyukaṃ ṭhatvā puna sakkasseva paricārikā hutvā nibbattissāmī’’ti aññāsi. Evaṃ punappunaṃ olokayamānā ‘‘tatiyepi attabhāve sakkasseva paricārikā hutvā nibbattissāmi, tathā catutthe, pañcame pana tasmiṃyeva devaloke javanadevaputtassa aggamahesī hutvā nibbattissāmī’’ti ñatvā tato anantaraṃ olokentī ‘‘chaṭṭhe attabhāve ito tāvatiṃsabhavanato cavitvā aṅgatirañño aggamahesiyā kucchimhi nibbattissāmi, ‘rucā’ti me nāmaṃ bhavissatī’’ti ñatvā ‘‘tato anantarā kuhiṃ nibbattissāmī’’ti olokentī ‘‘sattamāya jātiyā tato cavitvā tāvatiṃsabhavane mahiddhiko devaputto hutvā nibbattissāmi, itthibhāvato muccissāmī’’ti aññāsi. Tasmā –
在那里安住的我,毗提诃啊,能忆念起七生。
未来也还是七生,那就是我从此处死后将要去的地方——她这样开始说。巴利
‘‘Tattha ṭhitāhaṃ vedeha, sarāmi satta jātiyo; Anāgatāpi satteva, yā gamissaṃ ito cutā’’ti. – ādimāha;
在这里,“轮转而来”是指按顺序轮到自己而到来。“七生”是说:在跋耆国那一世是非男非女之身,加上天界的五世,再加上现在这第六世,合起来称为七生。这是说明她在这七生中始终受到尊敬和供养。“第六趣”是说:天界有五趣,再加上这一趣,共为六趣;她说将从这些女身中解脱出来。“第七世”是指从这一世死后紧接着的那一世。“如花环般相续而成”是指以单枝花茎等方式编成的花环。“编织”的意思是:就像花环是编织而成的,直到现在我的侍女们仍在欢喜园里编织花环。“那位接受我花环的人”:大王,那是我下一世紧接着的丈夫,一位名叫疾行的天子,他接取从树上不断掉落的花环。巴利
Tattha pariyāgatanti pariyāyena attano vārena āgataṃ. Satta jaccoti vajjiraṭṭhe napuṃsakajātiyā saddhiṃ devaloke pañca, ayañca chaṭṭhāti satta jātiyoti vuccanti. Etā satta jātiyo niccaṃ sakkatapūjitā ahosinti dasseti. Chaṭṭhā nigatiyoti devaloke pana pañca, ayañca ekāti imā cha gatiyo itthibhāvāna muccissanti vadati. Sattamī cāti ito cavitvā anantaraṃ. Santānamayanti ekatovaṇṭakādivasena katasantānaṃ. Ganthentīti yathā santānamayā honti, evaṃ ajjapi mama paricārikā nandanavane mālaṃ ganthentiyeva. Yo me mālaṃ paṭicchatīti mahārāja, anantarajātiyaṃ mama sāmiko javo nāma devaputto yo rukkhato patitapatitaṃ mālaṃ paṭicchati.
大王,十六,是指我这一生到现在已经十六年了,而这么长的时间,对天人来说只是一个片刻。所以那些天女根本不知道我已经死了,还在继续为我编花环。人间的,是按人间的年数来算,这十六年就相当于一百年,天人就是这样长寿。大王,从这个道理,你就应当知道有来世,也有善业和恶业的存在。巴利
Soḷasāti mahārāja, mama jātiyā imāni soḷasa vassāni, ettako pana kālo devānaṃ eko muhutto, tena tā mama cutabhāvampi ajānantā mamatthāya mālaṃ ganthentiyeva. Mānusinti manussānaṃ vassagaṇanaṃ āgamma esa saradosataṃ vassasataṃ hoti, evaṃ dīghāyukā devā . Iminā pana kāraṇena paralokassa ca kalyāṇapāpakānañca kammānaṃ atthitaṃ jānāhi, devāti.
“跟随”的意思是:就像他们曾经跟随我那样,现在也这样跟随着。业确实不会消失:现法受的业就在这同一生中给出果报,后生受的业在紧接着的下一世给出果报,而后后受的业只要还没给出果报,就不会消失。针对这一点,她先说了“业确实不会消失”,然后说:“大王,我因为邪淫之业的果报,曾在地狱和畜生道中遭受巨大的痛苦。如果你们现在也听信古纳的教导而去做同样的事,你们也将遭受和我经历过的同样的痛苦,所以请不要这样做。”巴利
Anventīti yathā maṃ anubandhiṃsu, evaṃ anubandhanti. Na hi kammaṃ vinassatīti diṭṭhadhammavedanīyaṃ tasmiṃyeva attabhāve, upapajjavedanīyaṃ anantarabhave vipākaṃ deti, aparāpariyavedanīyaṃ pana vipākaṃ adatvā na nassati. Taṃ sandhāya ‘‘na hi kammaṃ vinassatī’’ti vatvā ‘‘deva, ahaṃ paradārikakammassa nissandena niraye ca tiracchānayoniyañca mahantaṃ dukkhaṃ anubhaviṃ. Sace pana tumhepi idāni guṇassa kathaṃ gahetvā evaṃ karissatha, mayā anubhūtasadisameva dukkhaṃ anubhavissatha, tasmā evaṃ mā karitthā’’ti āha.
于是,为了进一步给他讲说法,她说道:巴利
Athassa uttari dhammaṃ desentī āha –
若有人希望生生世世皆为男子,
应当远离他人的妻子,就像洗净双脚的人避开泥坑一样。巴利
‘‘Yo icche puriso hotuṃ, jātiṃ jātiṃ punappunaṃ; Paradāraṃ vivajjeyya, dhotapādova kaddamaṃ.
女子若愿生生世世、再三得为男身,
当敬奉其夫,犹如侍女侍奉帝释。巴利
‘‘Yā icche puriso hotuṃ, jātiṃ jātiṃ punappunaṃ; Sāmikaṃ apacāyeyya, indaṃva paricārikā.
如果有人想要天界的享受、天寿、名声和快乐,
远离各种恶行,修习三种法。巴利
‘‘Yo icche dibyabhogañca, dibbamāyuṃ yasaṃ sukhaṃ; Pāpāni parivajjetvā, tividhaṃ dhammamācare.
通过身、语、意,不放逸且明察的人,
无论女人还是男人,这都是为了自己的利益。巴利
‘‘Kāyena vācā manasā, appamatto vicakkhaṇo; Attano hoti atthāya, itthī vā yadi vā pumā.
凡是人世间那些有名望、样样受用都圆满的人,
毫无疑问,他们在过去生中都曾好好修行,一切众生都是各自业的主人。巴利
‘‘Ye kecime mānujā jīvaloke, yasassino sabbasamantabhogā; Asaṃsayaṃ tehi pure suciṇṇaṃ, kammassakāse puthu sabbasattā.
“ 来吧,大王,您自己也当思量:人主啊,这些女子究竟从何因缘而来?
宛如天女、严饰庄严、身披金网的女子。”巴利
‘‘Iṅghānucintesi sayampi deva, kutonidānā te imā janinda; Yā te imā accharāsannikāsā, alaṅkatā kañcanajālachannā’’ti.
在这里,“成为”就是生起的意思。“一切圆满受用”指所有受用都圆满具足。“善修”指善加修习、所做的善业。“业是自己的”指业属于自己,只有自己所做的业,才由自己感受果报。因为父母所做的业不会给儿女带来果报,儿女所做的业也不会给父母带来果报。其他人所做的业,又怎么会给其他人带来果报呢?“来吧”是一个表示催促的词。“你应当反复思量”意思是你要一次又一次地思考。“你这些”是指这一万六千名侍奉你的女子,这些女子是从哪里来的?是躺着睡觉就能得到的吗?还是做了拦路抢劫、截断商旅之类的恶行才得到的?或者是依靠善业才得到的?天王啊,这件事你自己至少应当先想一想。巴利
Tattha hotunti bhavituṃ. Sabbasamantabhogāti paripuṇṇasabbabhogā. Suciṇṇanti suṭṭhu ciṇṇaṃ kalyāṇakammaṃ kataṃ. Kammassakāseti kammassakā attanā katakammasseva vipākapaṭisaṃvedino. Na hi mātāpitūhi kataṃ kammaṃ puttadhītānaṃ vipākaṃ deti, na tāhi puttadhītāhi kataṃ kammaṃ mātāpitūnaṃ vipākaṃ deti. Sesehi kataṃ sesānaṃ kimeva dassati? Iṅghāti codanatthe nipāto. Anucintesīti punappunaṃ cinteyyāsi. Yā te imāti yā imā soḷasasahassā itthiyo taṃ upaṭṭhahanti, imā te kutonidānā, kiṃ nipajjitvā niddāyantena laddhā, udāhu panthadūsanasandhicchedādīni pāpāni katvā, adu kalyāṇakammaṃ nissāya laddhāti idaṃ tāva attanāpi cinteyyāsi, devāti.
她就这样教导了父亲。为了说明这件事的含义,导师说道:巴利
Evaṃ sā pitaraṃ anusāsi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
“ 少女卢佳就这样让父亲安伽提欢喜起来。
她为迷路的人指明了道路,这位持善戒者宣说了正法。”巴利
‘‘Iccevaṃ pitaraṃ kaññā, rucā tosesi aṅgatiṃ; Mūḷhassa maggamācikkhi, dhammamakkhāsi subbatā’’ti.
在这里,比丘们,“如是”的意思是这样的:这位名叫乐意的少女用这样甜美、悦耳的话让父亲欢喜,就像为迷路的人指出道路一样,为父亲讲说了通往善趣的正道,用种种方式宣说了善行之法。当她正在说法的时候,这位持善戒、具善德的女子也讲说了自己过去世的事。巴利
Tattha iccevanti bhikkhave, iti imehi evarūpehi madhurehi vacanehi rucākaññā pitaraṃ tosesi, mūḷhassa maggaṃ viya tassa sugatimaggaṃ ācikkhi, nānānayehi sucaritadhammaṃ akkhāsi. Dhammaṃ kathentīyeva sā subbatā sundaravatā attano atītajātiyopi kathesi.
就这样,从上午开始,她整夜为父亲说法,然后说:“大王,请不要听信裸形外道邪见者的话。您要听信像我这样的善友所说的话:‘这个世界存在,他世存在,善行恶行都有果报。’请不要走上歧途。”虽然她这样说了,还是没能让父亲摆脱邪见。他只不过听了她那些甜言蜜语而感到高兴罢了。父母确实会喜爱可爱子女的话,但他并没有因此舍弃那邪见。城里也到处一片喧嚷:“听说乐公主为父王说法,让父王舍弃了邪见!”大众都很欢喜:“乐公主真是有智慧!今天她让父王脱离了邪见,会给全城居民带来平安!”她无法让父亲觉悟,却仍不放弃努力,心想:“我一定要想个办法让父亲得到平安。”于是她把双手合在头顶,向十方行礼,发愿说:“在这个世界上,如果有住持世间的如法沙门、婆罗门,有护世天神,有大梵天神,愿他们来到这里,用他们的力量让我父亲舍弃邪见。即使他没有功德,也愿凭我的功德、我的戒行、我的真实语,让他们来到这里,让他舍弃这邪见,让整个世界都得到平安!”这样发愿之后,她恭敬行礼。巴利
Evaṃ pubbaṇhato paṭṭhāya sabbarattiṃ pitu dhammaṃ desetvā ‘‘mā, deva, naggassa micchādiṭṭhikassa vacanaṃ gaṇhi, ‘atthi ayaṃ loko, atthi paraloko , atthi sukaṭadukkaṭakammānaṃ phala’nti vadantassa mādisassa kalyāṇamittassa vacanaṃ gaṇha, mā atitthena pakkhandī’’ti āha. Evaṃ santepi pitaraṃ micchādassanā mocetuṃ nāsakkhi. So hi kevalaṃ tassā madhuravacanaṃ sutvā tussi. Mātāpitaro hi piyaputtānaṃ vacanaṃ piyāyanti, na pana taṃ micchādassanaṃ vissajjesi. Nagarepi ‘‘rucā kira rājadhītā pitu dhammaṃ desetvā micchādassanaṃ vissajjāpesī’’ti ekakolāhalaṃ ahosi. ‘‘Paṇḍitā rājadhītā ajja pitaraṃ micchādassanā mocetvā nagaravāsīnaṃ sotthibhāvaṃ karissatī’’ti mahājano tussi. Sā pitaraṃ bodhetuṃ asakkontī vīriyaṃ avissajjetvāva ‘‘yena kenaci upāyena pitu sotthibhāvaṃ karissāmī’’ti sirasmiṃ añjaliṃ patiṭṭhapetvā dasadisā namassitvā ‘‘imasmiṃ loke lokasandhārakā dhammikasamaṇabrāhmaṇā nāma lokapāladevatā nāma mahābrahmāno nāma atthi, te idhāgantvā attano balena mama pitaraṃ micchādassanaṃ vissajjāpentu , etassa guṇe asatipi mama guṇena mama sīlena mama saccena idhāgantvā imaṃ micchādassanaṃ vissajjāpetvā sakalalokassa sotthiṃ karontū’’ti adhiṭṭhahitvā namassi.
那时,菩萨是名叫那罗陀的大梵天神。菩萨们因为自己修慈心的广大与悲悯,为了看见行正道和行邪道的众生,会时常观察世间。那天他观察世间时,看见那位公主为了令父亲脱离邪见,正在向护持世间的诸天神敬礼,于是想:“除了我,没有别人能让这位国王舍弃邪见。今天我应该摄受这位公主,并让国王和他的眷属得到安稳之后再回去。我该用什么形象前去呢?”他思惟:“人们对出家人既喜爱又尊敬,他们的话也容易被接受,所以我应该以出家人的形象前去。”这样决定之后,他化作一副庄严的金色人身,结起可爱的发髻,在发髻间插入金针,里面穿上红色布,外面披上红色树皮衣,把一件缀有金星的银色鹿皮搭在一肩上,拿着用珍珠串系着的金钵,肩上荷着一根三处弯曲的金杖,又用同样的珍珠串提着一把珊瑚色水壶。以这样的仙人形象,他像虚空中的月亮一样光辉,从空中而来,进入装饰华美的月宫大殿露台,然后在国王面前的虚空中停住。导师为了说明这件事,说道:巴利
Tadā bodhisatto nārado nāma mahābrahmā ahosi. Bodhisattā ca nāma attano mettābhāvanāya anuddayāya mahantabhāvena suppaṭipannaduppaṭipanne satte dassanatthaṃ kālānukālaṃ lokaṃ olokenti. So taṃ divasaṃ lokaṃ olokento taṃ rājadhītaraṃ pitu micchādiṭṭhimocanatthaṃ lokasandhārakadevatāyo namassamānaṃ disvā, ‘‘ṭhapetvā maṃ añño etaṃ rājānaṃ micchādassanaṃ vissajjāpetuṃ samattho nāma natthi, ajja mayā rājadhītu saṅgahaṃ, rañño ca saparijanassa sotthibhāvaṃ katvā āgantuṃ vaṭṭati, kena nu kho vesena gamissāmī’’ti cintetvā ‘‘manussānaṃ pabbajitā piyā ceva garuno ca ādeyyavacanā ca, tasmā pabbajitavesena gamissāmī’’ti sanniṭṭhānaṃ katvā pāsādikaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ manussattabhāvaṃ māpetvā manuññaṃ jaṭāmaṇḍalaṃ bandhitvā jaṭantare kañcanasūciṃ odahitvā anto rattapaṭaṃ upari rattavākacīraṃ nivāsetvā pārupitvā suvaṇṇatārākhacitaṃ rajatamayaṃ ajinacammaṃ ekaṃse katvā muttāsikkāya pakkhittaṃ suvaṇṇamayaṃ bhikkhābhājanaṃ ādāya tīsu ṭhānesu onataṃ suvaṇṇakājaṃ khandhe katvā muttāsikkāya eva pavāḷakamaṇḍaluṃ ādāya iminā isivesena gaganatale cando viya virocamāno ākāsena āgantvā alaṅkatacandakapāsādamahātalaṃ pavisitvā rañño purato ākāse aṭṭhāsi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
那时,那罗陀从梵天界来到人间众生之中;
他眺望瞻部洲时,看见了安伽提王。巴利
‘‘Athāgamā brahmalokā, nārado mānusiṃ pajaṃ; Jambudīpaṃ avekkhanto, addā rājānamaṅgatiṃ.
“ 尔时立于宫殿,在毗提诃王东面;
见彼已至,茹佳欢喜,礼敬仙人。”巴利
‘‘Tato patiṭṭhā pāsāde, vedehassa puratthato; Tañca disvānānuppattaṃ, rucā isimavandathā’’ti.
在这里,“看见”是指:那位梵天神就站在梵天界,俯视着赡部洲,看见安伽提国王在邪命外道瞿那吉瓦卡身边接受了邪见,所以才前来——这就是“前来”的意思。接着“于是停立”:那位梵天神就在众大臣围绕而坐的国王面前,在那座宫殿的虚空中,在无立足处显示足迹而停立在那里。“已到达”就是已经来了。“仙人”:因为他以仙人的形象而来,所以导师称他为“仙人”。“她敬礼”:她满心欢喜,心想“因对我的摄受并对我父亲生起悲悯,一定是有位天王降临了”,于是像被风吹弯的金色芭蕉一样弯下身来,向那罗陀梵天神敬礼。巴利
Tattha addāti brahmaloke ṭhitova jambudīpaṃ avekkhanto guṇājīvakassa santike gahitamicchādassanaṃ rājānaṃ aṅgatiṃ addasa, tasmā āgatoti attho. Tato patiṭṭhāti tato so brahmā tassa rañño amaccagaṇaparivutassa nisinnassa purato tasmiṃ pāsāde apade padaṃ dassento ākāse patiṭṭhahi. Anuppattanti āgataṃ. Isinti isivesena āgatattā satthā ‘‘isi’’nti āha. Avandathāti ‘‘mamānuggahena mama pitari kāruññaṃ katvā eko devarājā āgato bhavissatī’’ti haṭṭhapahaṭṭhā vātābhihaṭā suvaṇṇakadalī viya onamitvā nāradabrahmānaṃ avandi.
国王一看见他,就被梵天的威光镇住了,没法继续坐在自己的座位上,只好从座位上下来,站在地上,问他从哪里来、叫什么名字、姓什么。导师为了说明这件事,就说了下面的话:巴利
Rājāpi taṃ disvāva brahmatejena tajjito attano āsane saṇṭhātuṃ asakkonto āsanā oruyha bhūmiyaṃ ṭhatvā āgataṭṭhānañca nāmagottañca pucchi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
这时,国王从座位上起身,内心惊恐不安;
他向那罗陀反复请教,说了这番话。巴利
‘‘Athāsanamhā oruyha, rājā byathitamānaso; Nāradaṃ paripucchanto, idaṃ vacanamabravi.
‘ 你从哪里来,容貌如天人的你?你像月亮一样,照亮了所有方向。
请回答我的问题:你的名字和家族姓氏是什么?在人间,人们是怎么认识你的?’巴利
‘Kuto nu āgacchasi devavaṇṇi, obhāsayaṃ sabbadisā candimāva; Akkhāhi me pucchito nāmagottaṃ, kathaṃ taṃ jānanti manussaloke’’’ti.
在这里,“心神受惊”指的是心里害怕。“他从哪里来呢?”意思是,他心里琢磨:“这人该不会是个持明者吧?”于是连礼都没行,就这样问了出来。巴利
Tattha byathitamānasoti bhītacitto. Kuto nūti kacci nu kho vijjādharo bhaveyyāti maññamāno avanditvāva evaṃ pucchi.
这时他心里想:“这位国王以为‘没有他世’,那我就先给他讲讲他世。”这样想过之后,他说了一首偈颂:巴利
Atha so ‘‘ayaṃ rājā ‘paraloko natthī’ti maññati, paralokamevassa tāva ācikkhissāmī’’ti cintetvā gāthamāha –
“ 我现在确实从天界来到这里,像月亮一样照亮所有方向。
你问起我的名字和族姓,我就告诉你:大家知道我叫那罗陀,族姓迦叶。”巴利
‘‘Ahañhi devato idāni emi, obhāsayaṃ sabbadisā candimāva; Akkhāmi te pucchito nāmagottaṃ, jānanti maṃ nārado kassapo cā’’ti.
在这里,“从天”是指来自天界。众人以“那罗陀”这个名字知道我,以“迦叶”这个族姓知道我。巴利
Tattha devatoti devalokato. Nārado kassapo cāti maṃ nāmena nārado, gottena kassapoti jānanti.
这时,国王心想:“他世的事我以后再问,先问他获得神通的因由。”这样想完,他说了一首偈颂:巴利
Atha rājā ‘‘imaṃ pacchāpi paralokaṃ pucchissāmi, iddhiyā laddhakāraṇaṃ tāva pucchissāmī’’ti cintetvā gāthamāha –
“ 你的相貌真是奇妙稀有,你还能在虚空中行走、站立;
那罗陀,我问你这件事:你到底是凭着什么样的功德,才有了这样的神通?”巴利
‘‘Accherarūpaṃ tava yādisañca, vehāyasaṃ gacchasi tiṭṭhasī ca; Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, atha kena vaṇṇena tavāyamiddhī’’ti.
在这里,所谓“什么样的”,是指你长什么样,以及你在空中行走和站立,这真是稀奇的事。巴利
Tattha yādisañcāti yādisañca tava saṇṭhānaṃ, yañca tvaṃ ākāse gacchasi tiṭṭhasi ca, idaṃ acchariyajātaṃ.
“ 真实、法、调御与舍离,这些功德是我本然久远的;
以这些善修之法,我迅疾如心念,随心所往。”巴利
‘‘Saccañca dhammo ca damo ca cāgo, guṇā mamete pakatā purāṇā; Teheva dhammehi susevitehi, manojalo yena kāmaṃ gatosmī’’ti.
这里,“谛”是指远离妄语的语谛。“法”是指三种善行法,以及通过遍处预备所成就的禅那法。“调御”是指调伏诸根。“舍离”是指舍弃烦恼,也指舍离应当布施之物。“我的这些功德”是指这些与我相应、伴随我的功德。“固有的、久远的”是在表明:这些是我在过去生中就已经修成的。“凭借这些善加修习的法”是在表示:这一切功德都已被妥善修习、反复运用。“意速”是指以神通力为因而获得的。所谓“想去哪里,我就已经到达”,意思是:无论想去天界还是人间,我都凭此已经到达。巴利
Tattha saccanti musāvādavirahitaṃ vacīsaccaṃ. Dhammoti tividhasucaritadhammo ceva kasiṇaparikammajhānadhammo ca. Damoti indriyadamanaṃ. Cāgoti kilesapariccāgo ca deyyadhammapariccāgo ca. Mamete guṇāti mama ete guṇasampayuttā guṇasahagatā. Pakatā purāṇāti mayā purimabhave katāti dasseti. ‘‘Teheva dhammehi susevitehī’’ti te sabbe guṇe susevite paricārite dasseti. Manojavoti iddhiyā kāraṇena paṭiladdho. Yena kāmaṃ gatosmīti yena devaṭṭhāne ca manussaṭṭhāne ca gantuṃ icchanaṃ, tena gatosmīti attho.
尽管那人这样说,国王仍因执持邪见而不信他世,说道:“真的有福报吗?”随后说了一首偈颂:巴利
Rājā evaṃ tasmiṃ kathentepi micchādassanassa gahitattā paralokaṃ asaddahanto ‘‘atthi nu kho puññavipāko’’ti vatvā gāthamāha –
“ 你讲的是奇妙的福德成就;如果你说的确实和这些相符,
那罗陀,我向你请教这个问题,请你被我问到时好好为我解答。”巴利
‘‘Accheramācikkhasi puññasiddhiṃ, sace hi etehi yathā vadesi; Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, puṭṭho ca me sādhu viyākarohī’’ti.
在那里,当你说“福德成就”是指诸福德能带来果报这一成就时,你是在讲说一件稀有的事。巴利
Tattha puññasiddhinti puññānaṃ siddhiṃ phaladāyakattaṃ ācikkhanto acchariyaṃ ācikkhasi.
“ 大王,请问我吧,此是你的目的;大地守护者,你生起何疑?
我以诸理、诸因、诸方,令你达于无疑。”巴利
‘‘Pucchassu maṃ rāja tavesa attho, yaṃ saṃsayaṃ kuruse bhūmipāla; Ahaṃ taṃ nissaṃsayataṃ gamemi, nayehi ñāyehi ca hetubhī cā’’ti.
在这里,所谓“你的这个义理”,就是指你应该问的那个义理。所谓“怀疑”,是说:如果你对任何一个义理有疑惑,就来问我那件事。所谓“无疑地”,意思是:我让你达到没有疑惑的状态。所谓“以理趣”,是指通过说明理由的种种言词。所谓“以智慧”,是指依靠智慧。所谓“以因由”,是指依靠诸缘。也就是说,不是仅仅口头承认就算了,而是以智慧加以判定,通过说理的言词,以及诸法生起的诸缘,让你对那个义理不再有疑惑。这就是这段话的意思。巴利
Tattha tavesa atthoti pucchitabbako nāma tava esa attho. Yaṃ saṃsayanti yaṃ kismiñcideva atthe saṃsayaṃ karosi, taṃ maṃ puccha. Nissaṃsayatanti ahaṃ taṃ nissaṃsayabhāvaṃ gamemi. Nayehīti kāraṇavacanehi. Ñāyehīti ñāṇehi. Hetubhīti paccayehi, paṭiññāmatteneva avatvā ñāṇena paricchinditvā kāraṇavacanena ca tesaṃ dhammānaṃ samuṭṭhāpakapaccayehi ca taṃ nissaṃsayaṃ karissāmīti attho.
“ 那罗陀,我向你问这个问题;既然我问了你,那罗陀,请不要说假话。
真的有天神吗?真的有祖先吗?真的有他世吗?人们所说的那些,是真的吗?”巴利
‘‘Pucchāmi taṃ nārada etamatthaṃ, puṭṭho ca me nārada mā musā bhaṇi; Atthi nu devā pitaro nu atthi, loko paro atthi jano yamāhū’’ti.
在这里,所谓“人们所说”,就是人们这样说:“有天神,有祖先,有他世。”他问:这一切真的存在吗?巴利
Tattha jano yamāhūti yaṃ jano evamāha – ‘‘atthi devā, atthi pitaro, atthi paro loko’’ti, taṃ sabbaṃ atthi nu khoti pucchati.
“ 天人实有,先祖亦存;他世实有,如世人所言。
耽溺欲乐之人,愚痴所缚,不见他世。”巴利
‘‘Attheva devā pitaro ca atthi, loko paro atthi jano yamāhu; Kāmesu giddhā ca narā pamūḷhā, lokaṃ paraṃ na vidū mohayuttā’’ti.
在这件事上,“确实有天神”的意思是:大王,天神和祖先确实存在,人们所说的他世也确实存在。“不知”的意思是:那些贪恋欲乐、被愚痴蒙蔽的人,看不见也不了解他世。巴利
Tattha attheva devāti mahārāja, devā ca pitaro ca atthi, yampi jano paralokamāha, sopi attheva. Na vidūti kāmagiddhā pana mohamūḷhā janā paralokaṃ na vidanti na jānantīti.
国王听了之后,就开玩笑地这样说:巴利
Taṃ sutvā rājā parihāsaṃ karonto evamāha –
“ 那罗陀,你若信逝者于他世确有居所,
今生便予我五百,来世我偿你一千。”巴利
‘‘Atthīti ce nārada saddahāsi, nivesanaṃ paraloke matānaṃ; Idheva me pañca satāni dehi, dassāmi te paraloke sahassa’’nti.
在这里,“住所”指的是居住的地方。“五百”指的是五百个迦哈巴那。巴利
Tattha nivesananti nivāsaṭṭhānaṃ. Pañca satānīti pañca kahāpaṇasatāni.
于是,大士当着众人的面呵责他,说道:巴利
Atha naṃ mahāsatto parisamajjheyeva garahanto āha –
尊者,我们愿意奉上五百钱,只要我们能知道您是持戒且乐善好施的人。
那个凶残的人住在地狱里,谁能在来世向他催讨那一千呢?巴利
‘‘Dajjemu kho pañca satāni bhoto, jaññāmu ce sīlavantaṃ vadaññuṃ; Luddaṃ taṃ bhontaṃ niraye vasantaṃ, ko codaye paraloke sahassaṃ.
1303 第1303段没有可翻译的巴利文内容。巴利
1303.
就在这一世,如果有人行为违背正法、品行恶劣、懒惰、干残忍的勾当,
智者不会借债给那种人,因为从这种人那里确实不会有回报。巴利
‘‘Idheva yo hoti adhammasīlo, pāpācāro alaso luddakammo; Na paṇḍitā tasmiṃ iṇaṃ dadanti, na hi āgamo hoti tathāvidhamhā.
“ 众人识其聪敏勤勉、持戒乐施,
便自以财宝相邀:且作其事,事毕复来取之。”巴利
‘‘Dakkhañca posaṃ manujā viditvā, uṭṭhānakaṃ sīlavantaṃ vadaññuṃ; Sayameva bhogehi nimantayanti, kammaṃ karitvā puna māharesī’’ti.
在这里,如果我们能认出您,知道“这位是持戒者、慷慨者;对如法的沙门婆罗门,此时以此名义/缘由有需要;他是各种事务的承担者,是个慷慨者”——那么,我们就会借给您五百(本金)以求生息。可是您是个粗暴残暴的人,执持邪见,砸毁了布施堂,还侵犯别人的妻子,从这里死后会投生到地狱。像您这样粗暴的人住在地狱里的时候,谁还会跑到那里去催讨说“给我一千”呢?像那样的人,对于已经给出的债,是再也不会回来还的。“能干”指善于创造财富。“你再来给”的意思是你造了业、挣了钱,再给我们拿回来,不要闲着什么都不干。所以他们自己就用财物来催促你。巴利
Tattha jaññāmu ceti yadi mayaṃ bhavantaṃ ‘‘sīlavā esa vadaññū, dhammikasamaṇabrāhmaṇānaṃ imasmiṃ kāle iminā nāmatthoti jānitvā tassa tassa kiccassa kārako vadaññū’’ti jāneyyāma. Atha te vaḍḍhiyā pañca satāni dadeyyāma, tvaṃ pana luddo sāhasiko micchādassanaṃ gahetvā dānasālaṃ viddhaṃsetvā paradāresu aparajjhasi, ito cuto niraye uppajjissasi, evaṃ luddaṃ taṃ niraye vasantaṃ bhontaṃ tattha gantvā ko ‘‘sahassaṃ me dehī’’ti codessati. Tathāvidhamhāti tādisā purisā dinnassa iṇassa puna āgamo nāma na hoti. Dakkhanti dhanuppādanakusalaṃ. Puna māharesīti attano kammaṃ karitvā dhanaṃ uppādetvā puna amhākaṃ santakaṃ āhareyyāsi, mā nikkammo vasīti sayameva bhogehi nimantayantīti.
国王被这样责问,哑口无言。大众欢喜雀跃,整个城里一片喧腾,大家都说:“今天这位有大神力的天神一定会让国王舍弃邪见。”靠着大士的威神力,当时方圆七由旬的弥提罗城里,没有一个人没听到他说法。于是大士心想:“这位国王极其顽固地执持邪见,我先用地狱的恐怖来吓唬他,让他舍弃邪见,然后再用天界来安慰他。”便说道:“大王,如果您不舍弃这个邪见,就会像这样堕入那无尽痛苦的地狱。”接着就开始讲说地狱之事:巴利
Iti rājā tena niggayhamāno appaṭibhāno ahosi. Mahājano haṭṭhatuṭṭho hutvā ‘‘mahiddhiko devopi ajja rājānaṃ micchādassanaṃ vissajjāpessatī’’ti sakalanagaraṃ ekakolāhalaṃ ahosi. Mahāsattassānubhāvena tadā sattayojanikāya mithilāya tassa dhammadesanaṃ assuṇanto nāma nāhosi. Atha mahāsatto ‘‘ayaṃ rājā ativiya daḷhaṃ micchādassanaṃ gaṇhi, nirayabhayena naṃ santajjetvā micchādiṭṭhiṃ vissajjāpetvā puna devalokena assāsessāmī’’ti cintetvā ‘‘mahārāja, sace diṭṭhiṃ na vissajjessasi, evaṃ anantadukkhaṃ nirayaṃ gamissasī’’ti vatvā nirayakathaṃ paṭṭhapesi –
“ 大王,你死后就会在那里看见自己被乌鸦群争相撕扯;
你住在地狱里,被乌鸦、秃鹫和鹰群啄食;
肢体被砍碎,鲜血直流,到了他世,谁还会来向你催讨那一千钱呢?”巴利
‘‘Ito cuto dakkhasi tattha rāja, kākolasaṅghehi vikassamānaṃ; Taṃ khajjamānaṃ niraye vasantaṃ, kākehi gijjhehi ca senakehi; Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
在那里,所谓“乌鸦群”就是指铁喙的乌鸦群。“被撕开”是指你正被拖拽,你将会在那地狱里看到这一幕。“那”指的就是你这个人。巴利
Tattha kākolasaṅghehīti lohatuṇḍehi kākasaṅghehi. Vikassamānanti attānaṃ ākaḍḍhiyamānaṃ tattha niraye passissasi. Tanti taṃ bhavantaṃ.
讲完乌鸦地狱之后,又接着说:“就算你没有投生到这里,也会投生到世界中间的地狱里去。”为了开示那个地狱,便诵出下面这首偈颂:巴利
Taṃ pana kākolanirayaṃ vaṇṇetvā ‘‘sacepi ettha na nibbattissasi, lokantaraniraye nibbattissasī’’ti vatvā taṃ nirayaṃ dassetuṃ gāthamāha –
“ 那里是一片让人看不见东西的黑暗,日月的光都照不到;那里的地狱永远喧闹嘈杂,样子极其可怕。
那里既看不到黑夜,也看不到白天;在那种地方,还有谁会为了求财而四处奔走呢?”巴利
‘‘Andhaṃtamaṃ tattha na candasūriyā, nirayo sadā tumulo ghorarūpo; Sā neva rattī na divā paññāyati, tathāvidhe ko vicare dhanatthiko’’ti.
大王,“令人失明的黑暗”是指:在邪见者投生的那个世界中间地狱里,有一种黑暗能阻碍眼识的生起。“恒常喧嚣”是说那个地狱永远笼罩着浓重的黑暗。“形貌可怖”是说它的本性就令人极度恐惧。“既无黑夜”是说,我们这里有的黑夜和白昼,在那里根本看不到。“谁会游走”是说,有谁会为了找路脱身而在那里四处奔走呢?巴利
Tattha andhaṃ tamanti mahārāja, yamhi lokantaraniraye micchādiṭṭhikā nibbattanti, tattha cakkhuviññāṇassa uppattinivāraṇaṃ andhatamaṃ. Sadā tumuloti so nirayo niccaṃ bahalandhakāro. Ghorarūpoti bhīsanakajātiko. Sā neva rattīti yā idha ratti divā ca, sā neva tattha paññāyati. Ko vicareti ko uddhāraṃ sodhento vicarissati.
他这样详细描述了那个世界中间地狱之后,为了说明“大王,你不舍弃邪见的话,不只会经历这些,还会感受到别的苦”,就说了这首偈颂:巴利
Tampissa lokantaranirayaṃ vitthārena vaṇṇetvā ‘‘mahārāja, micchādiṭṭhiṃ avissajjento na kevalaṃ etadeva, aññampi dukkhaṃ anubhavissasī’’ti dassento gāthamāha –
“ 斑纹狗和黑狗,这两只狗身躯壮实、力气大、体型庞大;
它们用铁牙啃咬从这个世界死后投生到他方世界的人。”巴利
‘‘Sabalo ca sāmo ca duve suvānā, pavaddhakāyā balino mahantā; Khādanti dantehi ayomayehi, ito paṇunnaṃ paralokapatta’’nti.
在这里,“从此处被赶走”是指从这个人界死去。在其他地狱里也是同样的道理。所以,所有那些地狱场所,连同地狱狱卒的各种折磨方式,都应该按照前面说过的方式详细展开,并且要对各首偈颂里不容易理解的词句加以解释。巴利
Tattha ito paṇunnanti imamhā manussalokā cutaṃ. Parato nirayesupi eseva nayo. Tasmā sabbāni tāni nirayaṭṭhānāni nirayapālānaṃ upakkamehi saddhiṃ heṭṭhā vuttanayeneva vitthāretvā tāsaṃ tāsaṃ gāthānaṃ anuttānāni padāni vaṇṇetabbāni.
“ 他住在地狱里,被那些凶残的猛兽和恶兽撕咬啃食时,
肢体被撕裂,鲜血流淌,谁能在另一个世界追讨那一千呢?”巴利
‘‘Taṃ khajjamānaṃ niraye vasantaṃ, luddehi vāḷehi aghammigehi ca; Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
在这里,“凶残的”指残酷的;“暴戾的”指恶毒的;“带来灾祸的野兽”指带来灾祸的兽,意思就是带来痛苦的狗。巴利
Tattha luddehīti dāruṇehi. Vāḷehīti duṭṭhehi. Aghammigehīti aghāvahehi migehi, dukkhāvahehi sunakhehīti attho.
“ 以磨得锋利的箭和矛,仇敌们砍杀、刺穿,
黑与优波黑狱卒,在那可怕的地狱中。”巴利
‘‘Usūhi sattīhi ca sunisitāhi, hananti vijjhanti ca paccamittā; Kāḷūpakāḷā nirayamhi ghore, pubbe naraṃ dukkaṭakammakāri’’nti.
在这里,“击打”和“刺穿”是指:把他推倒在燃烧的铁地上,让他的整个身体被戳得千疮百孔,既捶打又刺穿。“黑耀黑”是那些地狱卒的名字。“在那地狱中”是指在那因那些地狱卒而得名“黑耀黑”的地狱里。“曾造作恶业的人”是指因为邪见而造作种种恶行的人。巴利
Tattha hananti vijjhanti cāti jalitāya ayapathaviyaṃ pātetvā sakalasarīraṃ chiddāvachiddaṃ karontā paharanti ceva vijjhanti ca. Kāḷūpakāḷāti evaṃnāmakā nirayapālā. Nirayamhīti tasmiṃ tesaññeva vasena kāḷūpakāḷasaṅkhāte niraye. Dukkaṭakammakārinti micchādiṭṭhivasena dukkaṭānaṃ kammānaṃ kārakaṃ.
“ 被捶打赴地狱者,腹胁绽裂腑脏翻,
肢断血涌——他世谁复索千金?”巴利
‘‘Taṃ haññamānaṃ niraye vajantaṃ, kucchismiṃ passasmiṃ vipphālitūdaraṃ; Sañchinnagattaṃ ruhiraṃ savantaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
在这当中,“彼”就是指那位在地狱里正这样被鞭打的有情。“奔逃”是指从这边跑到那边。“腹部与两胁”是指腹部和两胁正被击打、被刺穿的意思。巴利
Tattha tanti taṃ bhavantaṃ tattha niraye tathā haññamānaṃ. Vajantanti ito cito ca dhāvantaṃ. Kucchisminti kucchiyañca passe ca haññamānaṃ vijjhiyamānanti attho.
1311 (本段无对应巴利原文内容,无法翻译。)巴利
1311.
天人们在那里降下箭、矛、标枪、短矛、带钩武器等各种武器;
带着火焰的像火炭一样纷纷落下,石雷降在那些造作残酷之业的人身上。巴利
‘‘Sattī usū tomarabhiṇḍivālā, vividhāvudhā vassanti tattha devā; Patanti aṅgāramivaccimanto, silāsanī vassati luddakammeti.
在这里,“像火炭一样带着火焰”说的是:就像燃烧的火炭那样,带着火焰的各种兵器纷纷落下。“石雷”就是燃烧的石雷。“降落在恶业上”说的是:就像天上下雨时雷落下来一样,同样地,从虚空中生起、发出咝咝声的炽热石雨,落在那些造恶业者的上方。巴利
Tattha aṅgāramivaccimantoti jalitaaṅgārā viya accimantā āvudhavisesā patanti. Silāsanīti jalitasilāsani. Vassati luddakammeti yathā nāma deve vassante asani patati, evameva ākāse samuṭṭhāya cicciṭāyamānaṃ jalitasilāvassaṃ tesaṃ luddakammānaṃ upari patati.
“ 地狱里热风猛烈,让人根本无法忍受;在那里,连一丁点快乐都得不到。
那个无依无靠、被病痛折磨而四处奔逃的人,谁能在来世追讨那一千呢?”巴利
‘‘Uṇho ca vāto nirayamhi dussaho, na tamhi sukhaṃ labbhati ittarampi; Taṃ taṃ vidhāvantamalenamāturaṃ, ko codaye paraloke sahassa’’nti.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24