第二十二集·8. 大那罗陀迦叶本生注释
22. 大集义注 · 305 段
8. 大那罗陀迦叶本生注释
[545] 8. Mahānāradakassapajātakavaṇṇanā
“Ahurājā videhānanti”这一段,是导师住在竹林园时,以调伏优楼频螺·迦叶为因缘而说的。那时,导师转起殊胜的法轮之后,调伏了优楼频螺·迦叶等结发苦行者,为了履行对摩揭陀王的承诺,由一千名旧日的结发苦行者围绕,前往竹林园。当时,摩揭陀王与十二万眷属一起来到,顶礼十力者之后坐下。在座的大众当中,婆罗门和居士们生起了这样的念头:“到底是优楼频螺·迦叶在大沙门座下修梵行,还是大沙门在优楼频螺·迦叶座下修梵行呢?”于是,世尊以心察知这十二万人的内心想法后,为了让他们知道“迦叶已经在我座下出家”,说出了这首偈颂——
Ahurājā videhānanti idaṃ satthā laṭṭhivanuyyāne viharanto uruvelakassapadamanaṃ ārabbha kathesi. Yadā hi satthā pavattitavaradhammacakko uruvelakassapādayo jaṭile dametvā magadharājassa paṭissavaṃ locetuṃ purāṇajaṭilasahassaparivuto laṭṭhivanuyyānaṃ agamāsi. Tadā dvādasanahutāya parisāya saddhiṃ āgantvā dasabalaṃ vanditvā nisinnassa magadharañño parisantare brāhmaṇagahapatikānaṃ vitakko uppajji ‘‘kiṃ nu kho uruvelakassapo mahāsamaṇe brahmacariyaṃ carati, udāhu mahāsamaṇo uruvelakassape’’ti. Atha kho bhagavā tesaṃ dvādasanahutānaṃ cetasā cetoparivitakkamaññāya ‘‘kassapassa mama santike pabbajitabhāvaṃ jānāpessāmī’’ti imaṃ gāthamāha –
“乌鲁瓦勒瓦的居民啊,你究竟见到了什么,才舍弃了火供?身形消瘦、少言寡语的苦行者啊。
迦叶,我问你这件事:你的火供是怎么舍弃的?”
‘‘Kimeva disvā uruvelavāsi, pahāsi aggiṃ kisakovadāno; Pucchāmi taṃ kassapa etamatthaṃ, kathaṃ pahīnaṃ tava aggihutta’’nti. (mahāva. 55);
上座长老也明白了世尊的心意,于是——
Theropi bhagavato adhippāyaṃ viditvā –
祭典赞色、声、味,亦赞可爱之女;
知此于诸依着中为垢秽,故不乐于献祭,亦不乐于火供。
‘‘Rūpe ca sadde ca atho rase ca, kāmitthiyo cābhivadanti yaññā; Etaṃ malanti upadhīsu ñatvā, tasmā na yiṭṭhe na hute arañji’’nti. (mahāva. 55); –
说完这首偈颂后,为了表明自己是弟子,他把头放在如来的脚背上,说:“尊者,世尊是我的导师,我是弟子。”然后他升上空中,从一多罗树高、两多罗树高、三多罗树高,一直到七多罗树高,这样上下七次,再降下来,礼拜如来,坐在一边。大众看到这个神变,纷纷说:“啊,佛陀真是有大威神力!像优楼频螺·迦叶这样执着邪见、自认为是阿拉汉的人,也被如来破除了见网,调伏了下来。”大众只是赞叹导师的功德。导师听到这话后,说:“如今我已成就一切知智,调伏他并不稀奇;我在过去还有贪爱的时候,曾是一位名叫那罗陀的梵天神,那时就已经摧破了他的见网,让他不再纠缠。”于是,应大众的请求,导师讲述了过去的事。
Imaṃ gāthaṃ vatvā attano sāvakabhāvaṃ pakāsanatthaṃ tathāgatassa pādapiṭṭhe sīsaṃ ṭhapetvā ‘‘satthā me, bhante, bhagavā, sāvakohamasmī’’ti vatvā ekatālaṃ dvitālaṃ titālanti yāva sattatālappamāṇaṃ sattakkhattuṃ vehāsaṃ abbhuggantvā oruyha tathāgataṃ vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā mahājano ‘‘aho mahānubhāvo buddho, evaṃ thāmagatadiṭṭhiko nāma attānaṃ ‘arahā’ti maññamāno uruvelakassapopi diṭṭhijālaṃ bhinditvā tathāgatena damito’’ti satthu guṇakathaññeva kathesi. Taṃ sutvā satthā ‘‘anacchariyaṃ idāni sabbaññutappattena mayā imassa damanaṃ, svāhaṃ pubbe sarāgakālepi nārado nāma brahmā hutvā imassa diṭṭhijālaṃ bhinditvā imaṃ nibbisevanamakāsi’’nti vatvā tāya parisāya yācito atītaṃ āhari.
过去,在毗提诃国的弥提罗城里,有一位名叫安伽提的国王,他依法治理国家,是一位法王。他有个女儿叫露恰,容貌美丽,端庄可爱,是百千劫以来祈愿所求、福德深厚的果报,出生在首位后妃腹中。国王其余的一万六千名妃子都不能生育。国王非常疼爱这个女儿,觉得她可爱又称心,每天送去装满各种花的二十五个花匣,以及无价的细软衣服,说:“用这些打扮自己吧。”至于吃的喝的,那就没有限量了。每半个月还送去成千上万金币,说:“拿去布施吧。”国王有三位大臣,名叫胜利、善意和火把。到了第四月白分的柯穆蒂节,城里和王宫都装饰得像天宫一样。国王沐浴涂香,佩戴好所有饰物,吃过晚饭,在宽敞的殿堂里打开狮子窗,在大臣们的围绕下,望见清净天空中升起的月轮,便问大臣们:“诸位啊,今晚月色真是迷人,我们今天该怎样娱乐尽欢呢?”为了说明这件事,导师说道:
Atīte videharaṭṭhe mithilāyaṃ aṅgati nāma rājā rajjaṃ kāresi dhammiko dhammarājā. Tassa rucā nāma dhītā ahosi abhirūpā dassanīyā pāsādikā kappasatasahassaṃ patthitapatthanā mahāpuññā aggamahesiyā kucchismiṃ nibbattā. Sesā panassa soḷasasahassā itthiyo vañjhā ahesuṃ. Tassa sā dhītā piyā ahosi manāpā. So tassā nānāpupphapūre pañcavīsatipupphasamugge anagghāni sukhumāni vatthāni ca ‘‘imehi attānaṃ alaṅkarotū’’ti devasikaṃ pahiṇi. Khādanīyabhojanīyassa pana pamāṇaṃ natthi. Anvaḍḍhamāsaṃ ‘‘dānaṃ detū’’ti sahassaṃ sahassaṃ pesesi. Tassa kho pana vijayo ca sunāmo ca alāto cāti tayo amaccā ahesuṃ. So komudiyā cātumāsiniyā chaṇe pavattamāne devanagaraṃ viya nagare ca antepure ca alaṅkate sunhāto suvilitto sabbālaṅkārappaṭimaṇḍito bhuttasāyamāso vivaṭasīhapañjare mahātale amaccagaṇaparivuto visuddhaṃ gaganatalaṃ abhilaṅghamānaṃ candamaṇḍalaṃ disvā ‘‘ramaṇīyā vata bho dosinā ratti, kāya nu kho ajja ratiyā abhirameyyāmā’’ti amacce pucchi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
从前,毗提诃人有一位国王,名叫安伽提,是刹帝利。
他拥有充足的车辆装备,财富丰足,力量与人力无边无尽。
‘‘Ahu rājā videhānaṃ, aṅgati nāma khattiyo; Pahūtayoggo dhanimā, anantabalaporiso.
他在十五日的夜晚,初夜分尚未到来时,
到了第四个月的白莲月满月日,他召集了大臣们。
‘‘So ca pannarasiṃ rattiṃ, purimayāme anāgate; Cātumāsā komudiyā, amacce sannipātayi.
智者、多闻具足者,先笑而后言、明察秋毫者;
维贾亚与善名,以及将军阿拉塔卡。
‘‘Paṇḍite sutasampanne, mhitapubbe vicakkhaṇe; Vijayañca sunāmañca, senāpatiṃ alātakaṃ.
“毗提诃王问他们:‘请各自说说你们真正喜欢什么。’
雨季第四个月,白睡莲盛开之时,月光已驱散黑暗。
今天我们当以身体之欢愉度过此夜、这个时节。”
‘‘Tamanupucchi vedeho, paccekaṃ brūtha saṃ ruciṃ; Cātumāsā komudajja, juṇhaṃ byapahataṃ tamaṃ; Kāyajja ratiyā rattiṃ, viharemu imaṃ utu’’nti.
此处,具足众多象轭等者名为“多轭”。“无边力士”即有无边之身力。“未至”即尚未到达终点,“未越”之义。“四月”即四个月雨季月的最后一日之夜。“拘物陀”即开满拘物陀花之夜。“曾微笑”即先微笑而后言语之习性。“问彼”即于那些大臣中一一询问每位大臣。“各各说汝等之欲”即你们所有人各自按照自己的意乐,各各向我诉说自己的喜好。“拘物陀今日”即今日是拘物陀日。“月光”即作为月光所依的月轮升起了。“已除暗”即由此一切黑暗已被去除。“时节”即今夜我们要以身体的欢愉度过这样的时节。
Tattha pahūtayoggoti bahukena hatthiyoggādinā samannāgato. Anantabalaporisoti anantabalakāyo. Anāgateti pariyosānaṃ appatte, anatikkanteti attho. Cātumāsāti catunnaṃ vassikamāsānaṃ pacchimadivasabhūtāya rattiyā. Komudiyāti phullakumudāya. Mhitapubbeti paṭhamaṃ sitaṃ katvā pacchā kathanasīle. Tamanupucchīti taṃ tesu amaccesu ekekaṃ amaccaṃ anupucchi. Paccekaṃ brūtha saṃ rucinti sabbepi tumhe attano attano ajjhāsayānurūpaṃ ruciṃ paccekaṃ mayhaṃ kathetha. Komudajjāti komudī ajja. Juṇhanti juṇhāya nissayabhūtaṃ candamaṇḍalaṃ abbhuggacchati. Byapahataṃ tamanti tena sabbaṃ andhakāraṃ vihataṃ. Utunti ajja rattiṃ imaṃ evarūpaṃ utuṃ kāyaratiyā vihareyyāmāti.
国王就这样询问了大臣们。他们被问到时,各自按照自己的想法说了出来。导师为了说明这件事的含义,说道:
Iti rājā amacce pucchi. Tena te pucchitā attano attano ajjhāsayānurūpaṃ kathaṃ kathayiṃsu. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
于是,将军阿拉塔对国王这样说道:
我们准备好欢乐的车乘和全部兵力,把军队武装起来吧。
‘‘Tato senāpati rañño, alāto etadabravi; ‘Haṭṭhaṃ yoggaṃ balaṃ sabbaṃ, senaṃ sannāhayāmase.
‘大王,我们出征作战;我等有无穷之力、无量之士;
凡不归顺者,我等令其归顺。
这就是我的见解:我们要征服未被征服的。’
‘Niyyāma deva yuddhāya, anantabalaporisā; Ye te vasaṃ na āyanti, vasaṃ upanayāmase; Esā mayhaṃ sakā diṭṭhi, ajitaṃ ojināmase’.
听了阿拉塔的话,苏那摩这样说:
大王,您的所有敌人都已经归顺了。
Alātassa vaco sutvā, sunāmo etadabravi; ‘Sabbe tuyhaṃ mahārāja, amittā vasamāgatā.
敌人已经放下武器,变得谦恭顺从。
今天是殊胜的庆典,我不喜欢战争。
‘Nikkhittasatthā paccatthā, nivātamanuvattare; Uttamo ussavo ajja, na yuddhaṃ mama ruccati.
‘愿食物、饮品和嚼食迅速被送到你处。
大王,请享受歌舞与妙音带来的欲乐吧。’
‘Annapānañca khajjañca, khippaṃ abhiharantu te; Ramassu deva kāmehi, naccagīte suvādite’.
听了苏那摩的话,维阇耶这样说道:
大王,一切欲乐永远都呈现在你面前。
Sunāmassa vaco sutvā, vijayo etadabravi; ‘Sabbe kāmā mahārāja, niccaṃ tava mupaṭṭhitā.
大王,这些欲乐对你来说并不难得,你完全可以享受。
欲乐任何时候都容易得到,但这并不是我想要的。
‘Na hete dullabhā deva, tava kāmehi modituṃ; Sadāpi kāmā sulabhā, netaṃ cittamataṃ mama.
“让我们亲近侍奉多闻的沙门或婆罗门吧。
今日尚未断除疑惑、了知义与法的仙人啊。
‘Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vāpi, upāsemu bahussutaṃ; Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise’.
1165这一段只有编号,没有可翻译的巴利文内容。
1165.
听了维者雅的话,安伽提王这样说道:
就像维阇耶说的那样,这也正合我意;
Vijayassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi; ‘Yathā vijayo bhaṇati, mayhampetaṃva ruccati;
“让我们亲近侍奉多闻的沙门或婆罗门吧。
仙人啊,唯有他能断除对戒律的疑惑,通达义与法。
‘Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vāpi, upāsemu bahussutaṃ; Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise.
‘在场诸位且静心思惟:我等当亲近哪位智者?
唯有能于今日消除疑惑、通达义理与正法者——仙人啊。’
‘Sabbeva santā karotha matiṃ, kaṃ upāsemu paṇḍitaṃ; Yo najja vinaye kaṅkhaṃ, atthadhammavidū ise’.
听了毗提诃的话之后,阿拉塔这样说道:
在鹿野苑,有一位裸体修行者,被大家认为是坚毅而有智慧的人。
Vedehassa vaco sutvā, alāto etadabravi; ‘Atthāyaṃ migadāyasmiṃ, acelo dhīrasammato.
‘这位名叫古诺的迦叶族后裔,声名远扬,善于言辞,拥有徒众;
大王,我们应该去亲近他,他一定能帮我们消除疑惑。’
‘Guṇo kassapagottāyaṃ, suto citrakathī gaṇī; Taṃ deva payirupāsemu, so no kaṅkhaṃ vinessati’.
“国王听了阿拉塔的话,就命令车夫;
我们要去鹿野苑,把已经套好的车带到这里来。”
‘‘Alātassa vaco sutvā, rājā codesi sārathiṃ; Migadāyaṃ gamissāma, yuttaṃ yānaṃ idhā nayā’’ti.
在这里,“喜悦”是指满足而欢喜。“我们战胜”是指:那些还没被我们战胜的,我们就去战胜。这是我的意乐。国王对这番话既不反对,也不表示赞同。“这样说”是指:他看见国王对阿拉塔的话既不赞同也不反对,就心想:“这位国王并没有想打仗的心思,我要抓住他的心,赞叹对五欲之乐的贪爱。”这样想过之后,便说出了“一切都是你的……”等话。
Tattha haṭṭhanti tuṭṭhapahaṭṭhaṃ. Ojināmaseti yaṃ no ajitaṃ, taṃ jināma. Eso mama ajjhāsayoti. Rājā tassa kathaṃ neva paṭikkosi, nābhinandi. Etadabravīti rājānaṃ alātassa vacanaṃ anabhinandantaṃ appaṭikkosantaṃ disvā ‘‘nāyaṃ yuddhajjhāsayo, ahamassa cittaṃ gaṇhanto kāmaguṇābhiratiṃ vaṇṇayissāmī’’ti cintetvā etaṃ ‘‘sabbe tuyha’’ntiādivacanaṃ abravi.
维阇耶这样说道。国王听了苏那摩的话,既不欢喜,也不反对。于是维阇耶心想:“这位国王听完他们两人的话,只是沉默地站着。智者本来就爱听法,我要向他赞叹听法的好处。”这样想过之后,便说出了“一切诸欲……”这段话。其中,“为你而现前”就是为你现前。“想要欢喜”:你们若想借诸欲而欢喜、享乐,这些欲乐并不难得。“这不是我的心意”:以诸欲为乐并不是我的心意,我的心不会投入其中。“非今日”:就是不是今日。“了知义法者”:了达圣典之义理与圣典之法的人。“仙人”:寻求功德的仙人。
Vijayoetadabravīti rājā sunāmassapi vacanaṃ nābhinandi, na paṭikkosi. Tato vijayo ‘‘ayaṃ rājā imesaṃ dvinnampi vacanaṃ sutvā tuṇhīyeva ṭhito, paṇḍitā nāma dhammassavanasoṇḍā honti, dhammassavanamassa vaṇṇayissāmī’’ti cintetvā etaṃ ‘‘sabbe kāmā’’tiādivacanaṃ abravi. Tattha tavamupaṭṭhitāti tava upaṭṭhitā. Moditunti tava kāmehi modituṃ abhiramituṃ icchāya sati na hi ete kāmā dullabhā. Netaṃ cittamataṃ mamāti etaṃ tava kāmehi abhiramaṇaṃ mama cittamataṃ na hoti, na me ettha cittaṃ pakkhandati. Yo najjāti yo no ajja. Atthadhammavidūti pāḷiatthañceva pāḷidhammañca jānanto. Iseti isi esitaguṇo.
安伽提说:安伽提说了。——“这也合我的意”:这也正合我的心意。——“所有在场的人”:你们所有在这里的人,都要用心思量、仔细考虑。——“阿拉塔说了这番话”:听了国王的话之后,阿拉塔心想:“这位名叫古诺的邪命外道是我的家友,住在王家的园林里。我称赞他,就能让他成为王室的亲近者。”这样想过之后,就说了“为了利益……”等这番话。其中,“被认为是贤明者”:就是被认为有智慧、明达的人。“这位迦叶种姓者”:这个人属于迦叶种姓。“博闻者”:就是多闻的人。“有徒众者”:就是有徒众的导师。“吩咐”:就是下令。
Aṅgati mabravīti aṅgati abravi. Mayhampetaṃva ruccatīti mayhampi etaññeva ruccati. Sabbeva santāti sabbeva tumhe idha vijjamānā matiṃ karotha cintetha. Alāto etadabravīti rañño kathaṃ sutvā alāto ‘‘ayaṃ mama kulūpako guṇo nāma ājīvako rājuyyāne vasati, taṃ pasaṃsitvā rājakulūpakaṃ karissāmī’’ti cintetvā etaṃ ‘‘atthāya’’ntiādivacanaṃ abravi. Tattha dhīrasammatoti paṇḍitoti sammato. Kassapagottāyanti kassapagotto ayaṃ. Sutoti bahussuto. Gaṇīti gaṇasatthā. Codesīti āṇāpesi.
御者们听了国王的话,就照那样去做了。导师为了说明这件事的含义,这样说道——
Rañño taṃ kathaṃ sutvā sārathino tathā kariṃsu. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
为他套上车乘,象牙为体,白银为覆;
围饰莹净明澈,车前素白,皎若明月。
‘‘Tassa yānaṃ ayojesuṃ, dantaṃ rūpiyapakkharaṃ; Sukkamaṭṭhaparivāraṃ, paṇḍaraṃ dosinā mukhaṃ.
彼处四匹信度骏马,白莲为饰;
如风腾跃,善调御,金鬘庄严。
‘‘Tatrāsuṃ kumudāyuttā, cattāro sindhavā hayā; Anilūpamasamuppātā, sudantā soṇṇamālino.
白伞盖、白车、白马、白拂尘。
毗提诃王和群臣一起出行,就像月亮一样光彩照人。
‘‘Setacchattaṃ setaratho, setassā setabījanī; Vedeho sahamaccehi, niyyaṃ candova sobhati.
众多执因陀罗之剑的力士随他而行,
骑在马背上的勇士们,众人随从人中最胜之主。
‘‘Tamanuyāyiṃsu bahavo, indikhaggadharā balī; Assapiṭṭhigatā vīrā, narā naravarādhipaṃ.
毗提诃王乘车行未久,便下车,
与诸大臣徒步走近具德者。
‘‘So muhuttaṃva yāyitvā, yānā oruyha khattiyo; Vedeho sahamaccehi, pattī guṇamupāgami.
“昔时聚集彼处者,婆罗门与庶民众;
此等来至未垦地,国王未曾驱遣之。”
‘‘Yepi tattha tadā āsuṃ, brāhmaṇibbhā samāgatā; Na te apanayī rājā, akataṃ bhūmimāgate’’ti.
在那里,他们为那位国王套上了车。所谓“象牙制的”,就是用象牙做的。“银轮辐”,就是用银子做的轮辐。“被白净细滑的随从围绕”,就是被非常清净、不粗糙的随从围绕着。“如无瑕之夜的月亮”,意思是像没有过失的夜晚的月亮一样,也就是像月亮那样。“在那里有”,就是在那里存在着。“睡莲色”,就是睡莲那样的颜色。“信度马”,就是信度地区出产的良马。“奔驰如风”,是说它们的速度像风一样。“白伞”,就是在那辆车上撑起的伞也是白色的。“白车”,就是那辆车本身也是白色的。“白马”,就是那些马也是白色的。“白拂”,就是拂尘也是白色的。毗提诃王被大臣们围绕着,乘坐那辆车出行时,就像月亮一样闪耀着光辉。
Tattha tassa yānanti tassa rañño rathaṃ yojayiṃsu. Dantanti dantamayaṃ. Rūpiyapakkharanti rajatamayaupakkharaṃ. Sukkamaṭṭhaparivāranti parisuddhāpharusaparivāraṃ. Dosinā mukhanti vigatadosāya rattiyā mukhaṃ viya, candasadisanti attho. Tatrāsunti tatra ahesuṃ. Kumudāti kumudavaṇṇā. Sindhavāti sindhavajātikā. Anilūpamasamuppātāti vātasadisavegā. Setacchattanti tasmiṃ rathe samussāpitaṃ chattampi setaṃ ahosi. Setarathoti sopi ratho setoyeva. Setassāti assāpi setā. Setabījanīti bījanīpi setā. Niyyanti tena rathena niggacchanto amaccagaṇaparivuto vedeharājā cando viya sobhati.
人中最上主,指的是人中最上者的统领、王中之王。他只乘车走了片刻,意思是那位国王乘车仅片刻就到了园林。他步行去亲近具德者,意思是他自己步行前去亲近那位有德的邪命外道。那时在那里有的人,指的是那些更早到达那座园林、已经坐在那里亲近侍奉那位邪命外道的人。他并没有把他们赶走,意思是国王说:这是我们自己的过失,因为我们是后来才到的,你们不必在意。对于为了国王的缘故而来到那片未经准备、未经开辟之地的婆罗门和平民,国王没有下令驱散,也没有把他们赶走。
Naravarādhipanti naravarānaṃ adhipatiṃ rājādhirājānaṃ. So muhuttaṃva yāyitvāti so rājā muhutteneva uyyānaṃ gantvā. Pattī guṇamupāgamīti pattikova guṇaṃ ājīvakaṃ upāgami. Yepi tattha tadā āsunti yepi tasmiṃ uyyāne tadā puretaraṃ gantvā taṃ ājīvakaṃ payirupāsamānā nisinnā ahesuṃ. Na te apanayīti amhākameva doso, ye mayaṃ pacchā agamimhā, tumhe mā cintayitthāti te brāhmaṇe ca ibbhe ca raññoyeva atthāya akataṃ akatokāsaṃ bhūmiṃ samāgate na ussāraṇaṃ kāretvā apanayīti.
他被那混合了各阶层人群的大众围绕着,坐在一边之后,便作了寒暄问候。导师阐明这件事,说道:
Tāya pana omissakaparisāya parivutova ekamantaṃ nisīditvā paṭisanthāramakāsi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
于是他就躺在柔软的床铺、柔软悦意的铺垫上。
国王在柔软的坐垫上,坐到一边。
‘‘Tato so mudukā bhisiyā, muducittakasanthate; Mudupaccatthate rājā, ekamantaṃ upāvisi.
国王坐下后,愉快地交谈,说了值得铭记的话。
一切平安吗,尊者?风是否调和?
‘‘Nisajja rājā sammodi, kathaṃ sāraṇiyaṃ tato; ‘Kacci yāpaniyaṃ bhante, vātānamaviyaggatā.
‘你的生活过得还好吗?托钵乞食能顺利得到吗?
你没什么病痛吧?眼睛没有衰退吧?’
‘Kacci akasirā vutti, labhasi piṇḍayāpanaṃ; Appābādho casi kacci, cakkhuṃ na parihāyati’.
那位具德者向乐于戒律的毗提诃王回应致意,
大王,这一切都能靠这两方面维持下去。
Taṃ guṇo paṭisammodi, vedehaṃ vinaye rataṃ; ‘Yāpanīyaṃ mahārāja, sabbametaṃ tadūbhayaṃ.
‘毗提诃王啊,边地可未逞强作乱?
车乘可还安健,坐骑可还堪载?
你没有病痛吧?身体睡得安稳吧?’
‘Kacci tuyhampi vedeha, paccantā na balīyare; Kacci arogaṃ yoggaṃ te, kacci vahati vāhanaṃ; Kacci te byādhayo natthi, sarīrassupatāpiyā’.
国王亲切问候之后,这位爱乐法的车乘之主紧接着问道:
义、法与理。
‘‘Paṭisammodito rājā, tato pucchi anantarā; Atthaṃ dhammañca ñāyañca, dhammakāmo rathesabho.
迦叶啊,一个人应该怎样依法对待父母?
应该怎样对待老师,又应该怎样对待儿女和妻子?
‘Kathaṃ dhammaṃ care macco, mātāpitūsu kassapa; Kathaṃ care ācariye, puttadāre kathaṃ care.
在长辈面前应该怎样行持?在沙门和婆罗门面前应该怎样行持?
在军队里要怎样做,在乡野间又要怎样行。
‘Kathaṃ careyya vuḍḍhesu, kathaṃ samaṇabrāhmaṇe; Kathañca balakāyasmiṃ, kathaṃ janapade care.
‘众生如何依法而行,得生善趣?
又,某些住于非法者如何堕入地狱?’
‘Kathaṃ dhammaṃ caritvāna, maccā gacchanti suggatiṃ; Kathañceke adhammaṭṭhā, patanti nirayaṃ atho’’’ti.
在这里,“柔软的垫褥”是指触感舒适的柔软卧具。“柔软彩垫”是指触感舒适的彩绘铺盖。“软垫铺设”是指用柔软的铺盖来铺设。“寒暄”是指与邪命外道一起作了亲切友好的交谈。“由此”是指从就座之后,紧接着就作了令人铭记的交谈,这就是它的意思。其中,“您是否堪忍”是在问:尊者,您的身体能否靠资具维持下去?“风大不乱”是说:您体内的诸界是否平衡运行,风大没有散乱——也就是各处的风不会聚集成团来困扰您,这就是它的意思。
Tattha mudukā bhisiyāti mudukāya sukhasamphassāya bhisiyā. Muducittakasanthateti sukhasamphasse cittattharaṇe. Mudupaccatthateti mudunā paccattharaṇena paccatthate. Sammodīti ājīvakena saddhiṃ sammodanīyaṃ kathaṃ kathesi. Tatoti tato nisajjanato anantarameva sāraṇīyaṃ kathaṃ kathesīti attho. Tattha kacci yāpaniyanti kacci te, bhante, sarīraṃ paccayehi yāpetuṃ sakkā. Vātānamaviyaggatāti kacci te sarīre dhātuyo samappavattā, vātānaṃ byaggatā natthi, tattha tattha vaggavaggā hutvā vātā na bādhayantīti attho.
“无艰难”就是没有痛苦。“生计”就是活命的方式。“少病”就是远离了会破坏行住坐卧威仪的疾病。“眼”是在问:你的眼等诸根是否不会衰退?“回答寒暄”是指他用亲切的话语作了回应。其中,“所有这一切”是指你刚才说的“风大不乱”等,这一切确实如此。“那两者”是指你说的“你是否少病,眼不衰损”,这两者也确实如此。
Akasirāti niddukkhā. Vuttīti jīvitavutti. Appābādhoti iriyāpathabhañjakenābādhena virahito . Cakkhunti kacci te cakkhuādīni indriyāni na parihāyantīti pucchati. Paṭisammodīti sammodanīyakathāya paṭikathesi. Tattha sabbametanti yaṃ tayā vuttaṃ vātānamaviyaggatādi, taṃ sabbaṃ tatheva. Tadubhayanti yampi tayā ‘‘appābādho casi kacci, cakkhuṃ na parihāyatī’’ti vuttaṃ, tampi ubhayaṃ tatheva.
不被压倒,就是不被制服、不被动摇。“紧接着”是指在寒暄之后紧接着就提问。其中,“义、法和理”分别指巴利圣典的含义、巴利圣典本身,以及道理依据。因为他问“如何行法”时,问的就是:请为我讲述能说明对父母等对象该如何行持的巴利圣典、圣典的含义和道理依据——这就是在问义、法和理。其中,“何以某些住于非正法者”是说:有些安住于非正法的人,为什么会堕入地狱以及其他恶趣?这是一个有大分量的问题,应当由一切知佛陀、独觉佛、佛陀的声闻弟子、大菩萨依次来回答,前面的不在,才轮到后面的回答。可大王却拿这个问题去问一个对此一无所知的裸体外道——一个没有福报、没有威德、愚痴的邪命外道。
Na balīyareti nābhibhavanti na kuppanti. Anantarāti paṭisanthārato anantarā pañhaṃ pucchi. Tattha atthaṃ dhammañca ñāyañcāti pāḷiatthañca pāḷiñca kāraṇayuttiñca . So hi ‘‘kathaṃ dhammaṃ care’’ti pucchanto mātāpituādīsu paṭipattidīpakaṃ pāḷiñca pāḷiatthañca kāraṇayuttiñca me kathethāti imaṃ atthañca dhammañca ñāyañca pucchati. Tattha kathañceke adhammaṭṭhāti ekacce adhamme ṭhitā kathaṃ nirayañceva atho sesaapāye ca patantīti sabbaññubuddhapaccekabuddhabuddhasāvakamahābodhisattesu purimassa purimassa alābhena pacchimaṃ pacchimaṃ pucchitabbakaṃ mahesakkhapañhaṃ rājā kiñci ajānantaṃ naggabhoggaṃ nissirikaṃ andhabālaṃ ājīvakaṃ pucchi.
他被这样一问,找不到与问题相称的回答,就像拿棍子去打正在走路的牛,又像把垃圾丢进饭钵里一样,先说了句“大王,请听”,算是请求发言的机会,然后就开始抛出自己那套邪说。为了说明这件事,导师说道:
Sopi evaṃ pucchito pucchānurūpaṃ byākaraṇaṃ adisvā carantaṃ goṇaṃ daṇḍena paharanto viya bhattapātiyaṃ kacavaraṃ khipanto viya ca ‘‘suṇa, mahārājā’’ti okāsaṃ kāretvā attano micchāvādaṃ paṭṭhapesi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
听了毗提诃的话后,迦叶这样说道:
大王,请听我说,这是真实不虚的真理。
‘‘Vedehassa vaco sutvā, kassapo etadabravi; ‘Suṇohi me mahārāja, saccaṃ avitathaṃ padaṃ.
行持正法的人,没有善或恶的果报。
天神,没有他方世界,谁会从那里来到这世间呢?
‘Natthi dhammacaritassa, phalaṃ kalyāṇapāpakaṃ; Natthi deva paro loko, ko tato hi idhāgato.
1188第1188段没有可翻译的巴利文内容。
1188.
大王,没有父亲;哪里来的母亲?哪里来的父亲?
根本没有什么导师,谁来调伏那还没被调伏的人呢?
‘Natthi deva pitaro vā, kuto mātā kuto pitā; Natthi ācariyo nāma, adantaṃ ko damessati.
众生都一样,没有对年长者的恭敬。
没有力气,也没有精进,哪来的奋起努力?
众生确实都是定性的,就像蛇毒一样。
‘Samatulyāni bhūtāni, natthi jeṭṭhāpacāyikā; Natthi balaṃ vīriyaṃ vā, kuto uṭṭhānaporisaṃ; Niyatāni hi bhūtāni, yathā goṭaviso tathā.
人得到了本该得到的东西,那布施的果报又从哪儿来呢?
大王啊,布施没有果报,天神的精进也做不了主。
‘Laddheyyaṃ labhate macco, tattha dānaphalaṃ kuto; Natthi dānaphalaṃ deva, avaso devavīriyo.
‘布施乃愚者所设,智者受之;
愚人自诩明智,却施与智者以不情愿之物。’
‘Bālehi dānaṃ paññattaṃ, paṇḍitehi paṭicchitaṃ; Avasā denti dhīrānaṃ, bālā paṇḍitamānino’’’ti.
在这里,“来此”是指从他方世界来到此世,但这样的“来此者”根本不存在。“没有天神,也没有亡父”,是说天神、祖父、曾祖父之类都不存在;既然这些都不存在,母亲从哪里来?父亲又从哪里来?“就像船尾的绑缚物一样”,所谓船尾的绑缚物,就是绑在船尾的东西。就像绑在船尾的东西只能跟着船走,他主张这些众生也同样是注定跟着走的。“无自主,无精进”,是说在布施没有果报的情况下,哪个愚人去做布施,他就是没有自主、没有精进,不是靠自己的力量去布施;他只是凭着“布施有果报”这个想法,听信了其他盲目的愚人才去布施。这段话就是在说明这个意思。“布施是愚人们所施设的”,意思是“应当布施”这个说法,是盲目的愚人们制定并认可的;这种布施只有愚人才会去做,智者只是接受罢了。
Tattha idhāgatoti tato paralokato idhāgato nāma natthi. Natthi deva pitaro vāti deva, ayyakapeyyakādayo vā natthi, tesu asantesu kuto mātā kuto pitā. Yathā goṭavisotathāti goṭaviso vuccati pacchābandho, yathā nāvāya pacchābandho nāvameva anugacchati, tathā ime sattā niyatameva anugacchantīti vadati. Avaso devavīriyoti evaṃ dānaphale asati yo koci bālo dānaṃ deti, so avaso avīriyo na attano vasena balena deti, dānaphalaṃ pana atthīti saññāya aññesaṃ andhabālānaṃ saddahitvā detīti dīpeti. Bālehi dānaṃ paññattanti ‘‘dānaṃ dātabba’’nti andhabālehi paññattaṃ anuññātaṃ, taṃ dānaṃ bālāyeva denti, paṇḍitā paṭiggaṇhanti.
这样说明了布施没有果报之后,现在为了说明恶行也没有果报,便说道:
Evaṃ dānassa nipphalataṃ vaṇṇetvā idāni pāpassa nipphalabhāvaṃ vaṇṇetuṃ āha –
有这七种身,是常住的,不可断坏,不可动摇。
火界、地界、水界、风界,以及乐和苦;
命和这七种身,没有人能切割它们。
‘‘Sattime sassatā kāyā, acchejjā avikopino; Tejo pathavī āpo ca, vāyo sukhaṃ dukhañcime; Jīve ca sattime kāyā, yesaṃ chettā na vijjati.
既无杀害者,亦无斩截者,也无人杀害他;
刀兵不过穿行于众身之间。
‘‘Natthi hantā va chettā vā, haññe yevāpi koci naṃ; Antareneva kāyānaṃ, satthāni vītivattare.
纵使有人以利剑砍下他人头颅,
他亦未曾斩断其身——那恶业果报又从何而来?
‘‘Yo cāpi siramādāya, paresaṃ nisitāsinā; Na so chindati te kāye, tattha pāpaphalaṃ kuto.
在八十四大劫里,一切众生在轮回中都能得到清净。
在尚未到来的那个时候,就算克制自己,也清净不了。
‘‘Cullāsītimahākappe, sabbe sujjhanti saṃsaraṃ; Anāgate tamhi kāle, saññatopi na sujjhati.
即使做了很多善行,也无法在尚未到来的时期得到清净。
就算做了很多恶事,也逃不过那个关键时刻。
‘‘Caritvāpi bahuṃ bhadraṃ, neva sujjhantināgate; Pāpañcepi bahuṃ katvā, taṃ khaṇaṃ nātivattare.
“依八十四劫次第流转,我等得清净;
我们不能超越宿命,犹如大海不越其岸。”
‘‘Anupubbena no suddhi, kappānaṃ cullasītiyā; Niyatiṃ nātivattāma, velantamiva sāgaro’’ti.
在这里,“身”指的是集合体。“不可动摇”是说没法被扰乱。“命者”就是生命。也有写成“命”的版本,意思一样。“这七种身”就是这七种身体。“即使有谁可被杀害”是说:就算有谁该被杀,那个人其实也不存在。“超越”是说它们就在这七种身之间活动,没法被切断。“取头”就是抓住别人的头。“用利剑”是说用锋利的剑去砍,他也砍不断,也就是说砍不到那些身;这是为了说明:地归于地,水等归于水等,而苦、乐、命则跳入虚空。
Tattha kāyāti samūhā. Avikopinoti vikopetuṃ na sakkā. Jīveti jīvo. ‘‘Jīvo’’tipi pāṭho, ayameva attho. Sattime kāyāti ime satta kāyā. Haññe yevāpi koci nanti yo haññeyya, sopi nattheva. Vītivattareti imesaṃ sattannaṃ kāyānaṃ antareyeva caranti , chindituṃ na sakkonti. Siramādāyāti paresaṃ sīsaṃ gahetvā. Nisitāsināti nisitena asinā chindati, na so chindatīti sopi te kāye na chindati, pathavī pathavimeva upeti, āpādayo āpādike, sukhadukkhajīvā ākāsaṃ pakkhandantīti dasseti.
大王,这些众生就算把整个大地都弄成一团血肉模糊的肉块,在这么多劫里一直流转,也还是能靠流转得到清净。离开轮回,根本没有任何东西有能力让众生清净,一切众生只有靠轮回本身才得以清净。“在未来那个时候”:就是说前面说的那个还没到来、还没到达的未来时刻,哪怕是自制的人,或者是戒律完全清净的人,在中间也不会得到清净。“那一刹那”:就是指所说的那种时刻。“我们按次第而清净”:在我们的主张里,是按次第清净的;意思是,我们所有人都会按次第得到清净。就这样,那个断灭论者靠自己的力量,把自己的主张完完全全地讲了出来。
Saṃsaranti mahārāja, ime sattā imaṃ pathaviṃ ekamaṃsakhalaṃ katvāpi ettake kappe saṃsarantā sujjhanti. Aññatra hi saṃsārā satte sodhetuṃ samattho nāma natthi, sabbe saṃsāreneva sujjhanti. Anāgate tamhi kāleti yathāvutte pana etasmiṃ kāle anāgate appatte antarā saññatopi parisuddhasīlopi na sujjhati. Taṃkhaṇanti taṃ vuttappakāraṃ kālaṃ. Anupubbena no suddhīti amhākaṃ vāde anupubbena suddhi, sabbesaṃ amhākaṃ anupubbena suddhi bhavissatīti attho. Iti so ucchedavādo attano thāmena sakavādaṃ nippadesato kathesīti.
‘‘Kassapassa vaco sutvā, alāto etadabravi; ‘‘Yathā bhadanto bhaṇati, mayhampetaṃva ruccati.
我也能回忆自己过去世在轮回中的流转。
我叫宾伽罗,过去是个残忍的屠牛者。
‘Ahampi purimaṃ jātiṃ, sare saṃsaritattano; Piṅgalo nāmahaṃ āsiṃ, luddo goghātako pure.
在繁荣的波罗奈,我曾造下许多恶业;
我曾杀害过很多众生——水牛、猪和山羊。
‘Bārāṇasiyaṃ phītāyaṃ, bahuṃ pāpaṃ mayā kataṃ; Bahū mayā hatā pāṇā, mahiṃsā sūkarā ajā.
‘从那里死后,我生到了这里,出生在一个富足的将军家里;
看来恶业确实没有果报,因为我并没有堕入地狱。’
‘Tato cuto idha jāto, iddhe senāpatīkule; Natthi nūna phalaṃ pāpaṃ, yohaṃ na nirayaṃ gato’’’ti.
当时,阿拉塔说了这样一番话。据说,他曾在迦叶佛的塔庙前,用anoja花环作供养。临终时,他被别的业力随着其力量牵引而去,在轮回中流转。后来,因为某个恶业的余报,他投生在屠牛者家中,造下了许多恶业。到他临死的时候,那善业就像被灰盖住的火一样,隐藏了那么久,终于有了成熟的机会。他凭这善业的力量,投生到这里,得到了这样的富贵。可是当他回忆过去生时,只能记起紧邻的前一生,再往前就看不到了,于是便以为“我是因为做了屠牛的行当才生到这里的”,为了支持自己的这种看法,他说出了“正如尊者所说”等话。其中,“sare saṃsaritattano”的意思是我忆念自己的流转经历。“在将军家族中”就是在将军的家里。
Tattha alāto etadabravīti so kira kassapadasabalassa cetiye anojapupphadāmena pūjaṃ katvā maraṇasamaye aññena kammena yathānubhāvaṃ khitto saṃsāre saṃsaranto ekassa pāpakammassa nissandena goghātakakule nibbattitvā bahuṃ pāpamakāsi. Athassa maraṇakāle bhasmapaṭicchanno viya aggi ettakaṃ kālaṃ ṭhitaṃ taṃ puññakammaṃ okāsamakāsi. So tassānubhāvena idha nibbattitvā taṃ vibhūtiṃ patto, jātiṃ saranto pana atītānantarato paraṃ parisarituṃ asakkonto ‘‘goghātakakammaṃ katvā idha nibbattosmī’’ti saññāya tassa vādaṃ upatthambhento idaṃ ‘‘yathā bhadanto bhaṇatī’’tiādivacanaṃ abravi. Tattha sare saṃsaritattanoti attano saṃsaritaṃ sarāmi. Senāpatīkuleti senāpatikulamhi.
此处有奴名比迦卡,是卑贱的仆从;
持守布萨斋戒,来至具德者跟前。
‘‘Athettha bījako nāma, dāso āsi paṭaccarī; Uposathaṃ upavasanto, guṇasantikupāgami.
“听了迦叶的话,以及阿拉塔的言论,
他频频呼出热气,哭着流下眼泪。”
‘‘Kassapassa vaco sutvā, alātassa ca bhāsitaṃ; Passasanto muhuṃ uṇhaṃ, rudaṃ assūni vattayī’’ti.
在这里,“athettha”的意思是:然后,在这座弥提罗城里。“Paṭaccarī”指他变得贫穷、可怜。“Guṇasantikupāgamī”应当理解为:他想着“我去听听到底是什么原因”,于是来到具德者跟前。
Tattha athetthāti atha ettha etissaṃ mithilāyaṃ. Paṭaccarīti daliddo kapaṇo ahosi. Guṇasantikupāgamīti guṇassa santikaṃ kiñcideva kāraṇaṃ sossāmīti upagatoti veditabbo.
毗提诃问他:友,你为何啼哭?
你听闻了什么,或看见了什么,乃向我诉说如是之苦?
‘‘Tamanupucchi vedeho, ‘kimatthaṃ samma rodasi; Kiṃ te sutaṃ vā diṭṭhaṃ vā, kiṃ maṃ vedesi vedana’’’nti.
在这里,“你让我感受什么感受”的意思是:你到底得到了什么样的身体感受或心理感受,竟然这样哭着让我知道、让我明白?你直接把它告诉我吧。
Tattha kiṃ maṃ vedesi vedananti kiṃ nāma tvaṃ kāyikaṃ vā cetasikaṃ vā vedanaṃ pattoyaṃ, evaṃ rodanto maṃ vedesi jānāpesi, uttānameva naṃ katvā mayhaṃ ācikkhāhīti.
听了毗提诃的话,比迦迦说了这样一句话:
大王,请听我说:我没有苦受。
‘‘Vedehassa vaco sutvā, bījako etadabravi; ‘Natthi me vedanā dukkhā, mahārāja suṇohi me.
我也记得自己的过去生,在那生中我安住于自己的快乐。
过去我在娑鸡帝城,是个富商,乐于行善积德。
‘Ahampi purimaṃ jātiṃ, sarāmi sukhamattano; Sāketāhaṃ pure āsiṃ, bhāvaseṭṭhi guṇe rato.
被婆罗门和居士们称赞,乐于分享布施,清净无染。
我也想不起自己造过什么恶业。
‘Sammato brāhmaṇibbhānaṃ, saṃvibhāgarato suci; Na cāpi pāpakaṃ kammaṃ, sarāmi katamattano.
毗提诃啊,我自彼处殁已,于此投生恶女人之胎;
受身于汲水婢女腹中,一出世便陷入极苦之境。
‘Tato cutāhaṃ vedeha, idha jāto duritthiyā; Gabbhamhi kumbhadāsiyā, yato jāto suduggato.
就算这样落魄潦倒,也还是坚定地奉行正行。
谁想要,我就把自己那份饭分一半给他。
‘Evampi duggato santo, samacariyaṃ adhiṭṭhito; Upaḍḍhabhāgaṃ bhattassa, dadāmi yo me icchati.
我在十四日、十五日一直守斋戒;
我也不伤害众生,也远离偷盗。
‘Cātuddasiṃ pañcadasiṃ, sadā upavasāmahaṃ; Na cāpi bhūte hiṃsāmi, theyyaṃ cāpi vivajjayiṃ.
确实,这一切善行都会变成毫无果报。
依我看,这种戒律毫无意义,正如阿拉塔所说。
‘Sabbameva hi nūnetaṃ, suciṇṇaṃ bhavati nipphalaṃ; Niratthaṃ maññidaṃ sīlaṃ, alāto bhāsatī yathā.
我确实只是抓到了输骰,就像个没本事的赌棍一样。
正如熟练的赌徒掷得胜骰,阿拉塔抓到了胜局。
‘Kalimeva nūna gaṇhāmi, asippo dhuttako yathā; Kaṭaṃ alāto gaṇhāti, kitavosikkhito yathā.
‘我看不到通往善趣之门。
大王啊,我听罢迦叶所言,是故悲泣。’
‘Dvāraṃ nappaṭipassāmi, yena gacchāmi suggatiṃ; Tasmā rāja parodāmi, sutvā kassapabhāsita’’’nti.
在这里,“巴瓦长者”是一个名字叫巴瓦、拥有八亿财富的长者。“乐于功德”就是喜欢功德。“受尊敬”就是被恭敬、被称赞。“清净”就是行为清净。“我生在这里,命途悲惨”是说:我出生在这弥提罗城里一个贫穷可怜的陶工女奴的肚子里。据说,他过去在迦叶佛的时代,在森林里寻找走失的牛,遇到一位迷路的比丘向他问路,他默不作声;比丘再问时,他发了火,说:“沙门,奴仆就是多嘴多舌的,你肯定是个奴仆,你太多嘴了。”这个业当时没有结果,就像被灰烬覆盖的火一样潜伏着。临终时,另一个业现前了。他在轮回中流转,靠着一个善业的力量,在沙计多城成了前面说的那种长者,做了布施等福德之事。而他那个业,就像埋在地下的宝藏一样存着,一旦得到机会就会显现果报。他用辱骂那位比丘所造的恶业,在那一生就给了他果报。他不知道真相,以为“我是靠着那个善业的力量,才投生在陶工女奴的胎里”,就这样说。“从出生起就极为不幸”:这是说我从出生那一刻起就极其穷困。
Tattha bhāvaseṭṭhīti evaṃnāmako asītikoṭivibhavo seṭṭhi. Guṇe ratoti guṇamhi rato. Sammatoti sambhāvito saṃvaṇṇito. Sucīti sucikammo. Idha jāto duritthiyāti imasmiṃ mithilanagare daliddiyā kapaṇāya kumbhadāsiyā kucchimhi jātosmīti. So kira pubbe kassapabuddhakāle araññe naṭṭhaṃ balibaddaṃ gavesamāno ekena maggamūḷhena bhikkhunā maggaṃ puṭṭho tuṇhī hutvā puna tena pucchito kujjhitvā ‘‘samaṇa, dāsā nāma mukharā honti, dāsena tayā bhavitabbaṃ, atimukharosī’’ti āha. Taṃ kammaṃ tadā vipākaṃ adatvā bhasmacchanno viya pāvako ṭhitaṃ. Maraṇasamaye aññaṃ kammaṃ upaṭṭhāsi. So yathākammaṃ saṃsāre saṃsaranto ekassa kusalakammassa balena sākete vuttappakāro seṭṭhi hutvā dānādīni puññāni akāsi. Taṃ panassa kammaṃ pathaviyaṃ nihitanidhi viya ṭhitaṃ okāsaṃ labhitvā vipākaṃ dassati. Yaṃ pana tena taṃ bhikkhuṃ akkosantena kataṃ pāpakammaṃ, tamassa tasmiṃ attabhāve vipākaṃ adāsi. So ajānanto ‘‘itarassa kalyāṇakammassa balena kumbhadāsiyā kucchimhi nibbattosmī’’ti saññāya evamāha. Yato jāto suduggatoti sohaṃ jātakālato paṭṭhāya atiduggatoti dīpeti.
“坚定于正行”:我确实就安立在正行本身。“这必定”:这是确定无疑的。“我想这戒,大王”:大王,我觉得这个所谓的戒是没有用的。“阿拉塔”:就像这位阿拉塔将军说“我过去世造了很多杀生的业,才得到将军的位置”,因为这个缘故,我认为戒是没有用的。“而失利”:就像一个不擅长、没受过训练的赌徒,执取那导致失败的一掷,我必定也是这样执取,在过去世毁掉了自己的财富,如今正承受着苦报。“迦叶所说”:这是说听闻了那位迦叶姓裸形者的话。
Samacariyamadhiṭṭhitoti samacariyāyameva patiṭṭhitomhi. Nūnetanti ekaṃsena etaṃ. Maññidaṃ sīlanti deva, idaṃ sīlaṃ nāma niratthakaṃ maññe. Alātoti yathā ayaṃ alātasenāpati ‘‘mayā purimabhave bahuṃ pāṇātipātakammaṃ katvā senāpatiṭṭhānaṃ laddha’’nti bhāsati, tena kāraṇenāhaṃ niratthakaṃ sīlanti maññāmi. Kalimevāti yathā asippo asikkhito akkhadhutto parājayaggāhaṃ gaṇhāti, tathā nūna gaṇhāmi, purimabhave attano sāpateyyaṃ nāsetvā idāni dukkhaṃ anubhavāmi. Kassapabhāsitanti kassapagottassa acelakassa bhāsitaṃ sutvāti vadati.
闻比迦卡之言已,安伽提王如是说道:
善趣之门不存在,比迦卡,你当期待命运。
‘‘Bījakassa vaco sutvā, rājā aṅgati mabravi; ‘Natthi dvāraṃ sugatiyā, niyatiṃ kaṅkha bījaka.
无论是快乐还是痛苦,据说都是命中注定的。
一切众生的轮回清净,不要急于求未来的事。
‘Sukhaṃ vā yadi vā dukkhaṃ, niyatiyā kira labbhati; Saṃsārasuddhi sabbesaṃ, mā turittho anāgate.
‘从前我也是个好人,专门为婆罗门和居士们做事;
处理诉讼、裁断事务并给予教诫,那段时间里完全没有欲乐之乐。’
‘Ahampi pubbe kalyāṇo, brāhmaṇibbhesu byāvaṭo; Vohāramanusāsanto, ratihīno tadantarā’’’ti.
在这里,安伽提说那话,是因为他先听了另外两个人的说法,后来又听了比迦卡的说法,听了这三个人的话之后,就执取了顽固的邪见,于是说出“没有门”等这样的话。“对命运有疑惑”是说:善比迦卡,你好好看看命运吧。因为正是长达八十四大劫的时间在净化众生,你却太急躁了——他就是带着这个意思才这样说的。“未来”是说:在那个时间还没到来之前,我中途就要去天界了,你不必着急。“忙碌”是说:我在婆罗门和居士中间,为他们做端水洗身、布施等杂事,忙得不可开交。“诉讼”是说:坐在审判的地方,处理国王的诉讼事务,并加以教导。“其间毫无快乐”是说:在那段时间里,他完全失去了对五欲之乐的享受。
Tattha aṅgati mabravīti paṭhamameva itaresaṃ dvinnaṃ, pacchā bījakassāti tiṇṇaṃ vacanaṃ sutvā daḷhaṃ micchādiṭṭhiṃ gahetvā etaṃ ‘‘natthi dvāra’’ntiādivacanamabravi. Niyatiṃ kaṅkhāti samma bījaka, niyatimeva olokehi. Cullāsītimahākappappamāṇo kāloyeva hi satte sodheti, tvaṃ atituritoti adhippāyenevamāha. Anāgateti tasmiṃ kāle asampatte antarāva devalokaṃ gacchāmīti mā turittho. Byāvaṭoti brāhmaṇesu ca gahapatikesu ca tesaṃyeva kāyaveyyāvaccadānādikammakaraṇena byāvaṭo ahosiṃ. Vohāranti vinicchayaṭṭhāne nisīditvā rājakiccaṃ vohāraṃ anusāsantova. Ratihīno tadantarāti ettakaṃ kālaṃ kāmaguṇaratiyā parihīnoti.
他这样说完,又告辞说:“尊者迦叶,我们这么长时间都在放逸懈怠。现在我们已经有了老师,从今以后只享受欲乐就好。以后在您跟前听法,对我们也会成为一种耽搁。您留步吧,我们要走了。”——
Evañca pana vatvā ‘‘bhante kassapa, mayaṃ ettakaṃ kālaṃ pamajjimhā, idāni pana amhehi ācariyo laddho, ito paṭṭhāya kāmaratimeva anubhavissāma, tumhākaṃ santike ito uttari dhammassavanampi no papañco bhavissati, tiṭṭhatha tumhe, mayaṃ gamissāmā’’ti āpucchanto āha –
“尊者,如果我们还能再见面,我们希望能再见到您。”
‘‘Punapi bhante dakkhemu, saṅgati ce bhavissatī’’ti.
在这里,“若还能相聚”是说,如果在某个地方我们将不能相见;“若不能”,意思是既然没有福报,见到你又有什么用呢?
Tattha saṅgati ceti ekasmiṃ ṭhāne ce no samāgamo bhavissati,no ce, asati puññaphale kiṃ tayā diṭṭhenāti.
‘‘Idaṃ vatvāna vedeho, paccagā sanivesana’’nti;
在这里,“住处”是指:毗提诃王说完这句话后,登上车,回到自己的住处,也就是月光殿的平台上。
Tattha sanivesananti bhikkhave, idaṃ vacanaṃ vedeharājā vatvā rathaṃ abhiruyha attano nivesanaṃ candakapāsādatalameva paṭigato.
国王先去了功德者古那那里,向他行礼之后问了问题。可是回来的时候,他连礼都没行就回来了。功德者古那因为自己没有德行,连一次礼拜都没得到,更别说饮食等供养恭敬了。国王过了那一夜,第二天召集大臣们,说:“你们给我准备好五欲之乐,我从今以后只享受五欲之乐,别的事不用来禀报我,审判的事就由某某和某某去做吧。”说完之后,他就完全沉溺在欲乐里了。导师为了说明这件事,说道:
Rājā paṭhamaṃ guṇasantikaṃ gantvā taṃ vanditvā pañhaṃ pucchi. Āgacchanto pana avanditvāva āgato. Guṇo attano aguṇatāya vandanampi nālattha, piṇḍādikaṃ sakkāraṃ kimeva lacchati. Rājāpi taṃ rattiṃ vītināmetvā punadivase amacce sannipātetvā ‘‘kāmaguṇe me upaṭṭhāpetha, ahaṃ ito paṭṭhāya kāmaguṇasukhameva anubhavissāmi, na me aññāni kiccāni ārocetabbāni, vinicchayakiccaṃ asuko ca asuko ca karotū’’ti vatvā kāmaratimatto ahosi. Tamatthaṃ pakāsento satthā āha –
夜尽天明时,央竭底王在侍立之处,
召集众大臣,说了这番话。
‘‘Tato ratyā vivasāne, upaṭṭhānamhi aṅgati; Amacce sannipātetvā, idaṃ vacanamabravi.
愿他们永远在我的旃达迦天宫里,为我提供种种欲乐。
愿他们不要插手那些事务,无论是秘密的还是公开的。
‘Candake me vimānasmiṃ, sadā kāme vidhentu me; Mā upagacchuṃ atthesu, guyhappakāsiyesu ca.
‘维阇耶和须那摩,还有将军阿拉塔卡;
让这三位精通裁决的人为此案坐下吧。’
‘Vijayo ca sunāmo ca, senāpati alātako; Ete atthe nisīdantu, vohārakusalā tayo’.
“毗提诃王说完这番话后,就只一味看重欲乐。
他也不为婆罗门与富户的任何事务而操劳。”
‘‘Idaṃ vatvāna vedeho, kāmeva bahumaññatha; Na cāpi brāhmaṇibbhesu, atthe kismiñci byāvaṭo’’ti.
在这其中,“侍奉之处”是指自己侍奉的地方。“我的月光殿”是指属于我的月光宝石殿。“愿为我安排”是指愿他们永远为我安排、提供种种欲乐。“在秘密或公开的事中”是指无论秘密或公开的事情发生时,任何人都不要来找我。“于事务”是指处理事务、裁决的地方。“让他们坐”是指为了完成我该办的事,愿他们和其他大臣一起坐下处理。
Tattha upaṭṭhānamhīti attano upaṭṭhānaṭṭhāne. Candake meti mama santake candakapāsāde. Vidhentu meti niccaṃ mayhaṃ kāme saṃvidahantu upaṭṭhapentu. Guyhappakāsiyesūti guyhesupi pakāsiyesupi atthesu uppannesu maṃ keci mā upagacchuṃ. Attheti atthakaraṇe vinicchayaṭṭhāne. Nisīdantūti mayā kattabbakiccassa karaṇatthaṃ sesaamaccehi saddhiṃ nisīdantūti.
十四夜后,毗提诃王心爱的亲生女儿,
名唤如佳的王女,对乳母说道。
‘‘Tato dvesattarattassa, vedehassatrajā piyā; Rājadhītā rucā nāma, dhātimātaramabravi.
快装扮我,女伴们也来装扮我;
明天就是神圣的第十五日,我要去往主宰者身边。
‘‘Alaṅkarotha maṃ khippaṃ, sakhiyo cālaṅkarontu me; Suve pannaraso dibyo, gacchaṃ issarasantike.
他们向她献上花环,还有极其昂贵的檀香;
摩尼宝、螺贝、珍珠这些珍宝,还有各种色彩的天衣。
‘‘Tassā mālyaṃ abhihariṃsu, candanañca mahārahaṃ; Maṇisaṅkhamuttāratanaṃ, nānāratte ca ambare.
“她坐在黄金座上,众多女子环绕;
她们围绕着她,容色殊妙、光艳照人的人啊!”
‘‘Tañca soṇṇamaye pīṭhe, nisinnaṃ bahukitthiyo; Parikiriya asobhiṃsu, rucaṃ ruciravaṇṇini’’nti.
“从那以后”,是指从国王沉溺于欲乐泥潭的那天起。“十四日”,是指第十四天。“她对乳母说”,是指她想前往父王那里,便对乳母说了。据说,每到第十四天,她都由五百名少女簇拥着,带着一群乳母,以盛大的仪仗从自己那座七层高的悦意增长宫殿下来,为了拜见父王而前往月宫。那时,父王见到她,满心欢喜,给予隆重的礼遇后送她回去,说:“女儿,你去行布施吧。”给了她一千金,便让她回去了。她回到自己的住处,第二天受持布萨,向穷人、旅人、乞讨者广行布施。据说,国王曾赐给她一个地方,她就用那里的收入来办一切事务。可是那时候,全城到处都在议论:“听说国王依止邪命外道,接受了邪见。”乳母们听到这个消息,便禀告公主:“公主,听说您父王听了邪命外道的话,接受了邪见。还听说他让人拆毁了四座城门处的布施堂,下令强行抢夺别人的妻子和女儿,不再治理国政,已经变成了只贪图欲乐的人。”她听了这些话,心里很不高兴,心想:“我父王怎么能去亲近一个舍弃善法、不知羞耻、赤身裸体的邪命外道,还向他问法呢?难道不该去亲近那些如法而行、讲说业果的沙门和婆罗门,向他们请教吗?不过,除了我以外,再没有别人能把父王从邪见中拉出来,让他安立在正见上了。因为我能回忆过去七世、未来七世,一共十四世。所以,我要说出自己过去所造的恶业,显示恶业的结果,以此把父王从邪见中解救出来。可是,如果我今天就去,父王会说:‘女儿啊,你以前两个月才来一次,今天怎么来得这么急?’那时,如果我说‘听说您接受了邪见,所以我才来的’,他不会把我的话当回事。所以,今天我不去,等到从今天算起第十四天、黑分那天,再像以前那样装作什么都不知道,照往常去的方式去,到了该回来的时候,为了布施的事务向他讨一千金,那时父王就会说出自己执持邪见的事。然后我就凭自己的力量,让他抛弃邪见。”因此,到了第十四天,她想前往父王那里,便这样说了。
Tattha tatoti tato rañño kāmapaṅke laggitadivasato paṭṭhāya. Dvesattarattassāti cuddasame divase. Dhātimātaramabravīti pitu santikaṃ gantukāmā hutvā dhātimātaramāha. Sā kira cātuddase cātuddase pañcasatakumārikāhi parivutā dhātigaṇaṃ ādāya mahantena sirivilāsena attano sattabhūmikā rativaḍḍhanapāsādā oruyha pitu dassanatthaṃ candakapāsādaṃ gacchati. Atha naṃ pitā disvā tuṭṭhamānaso hutvā mahāsakkāraṃ kāretvā uyyojento ‘‘amma, dānaṃ dehī’’ti sahassaṃ datvā uyyojeti. Sā attano nivesanaṃ āgantvā punadivase uposathikā hutvā kapaṇaddhikavaṇibbakayācakānaṃ mahādānaṃ deti. Raññā kirassā eko janapadopi dinno. Tato āyena sabbakiccāni karoti. Tadā pana ‘‘raññā kira guṇaṃ ājīvakaṃ nissāya micchādassanaṃ gahita’’nti sakalanagare ekakolāhalaṃ ahosi. Taṃ pavattiṃ rucāya dhātiyo sutvā rājadhītāya ārocayiṃsu ‘‘ayye, pitarā kira te ājīvakassa kathaṃ sutvā micchādassanaṃ gahitaṃ, so kira catūsu nagaradvāresu dānasālāyo viddhaṃsāpetvā parapariggahitā itthiyo ca kumārikāyo ca pasayhakārena gaṇhituṃ āṇāpeti, rajjaṃ na vicāreti, kāmamattoyeva kira jāto’’ti. Sā taṃ kathaṃ sutvā anattamanā hutvā ‘‘kathañhi nāma me tāto apagatasukkadhammaṃ nillajjaṃ naggabhoggaṃ upasaṅkamitvā pañhaṃ pucchissati, nanu dhammikasamaṇabrāhmaṇe kammavādino upasaṅkamitvā pucchitabbo siyā, ṭhapetvā kho pana maṃ añño mayhaṃ pitaraṃ micchādassanā apanetvā sammādassane patiṭṭhāpetuṃ samattho nāma natthi. Ahañhi atītā satta, anāgatā sattāti cuddasa jātiyo anussarāmi, tasmā pubbe mayā kataṃ pāpakammaṃ kathetvā pāpakammassa phalaṃ dassentī mama pitaraṃ micchādassanā mocessāmi. Sace pana ajjeva gamissāmi, atha maṃ pitā ‘amma, tvaṃ pubbe aḍḍhamāse āgacchasi, ajja kasmā evaṃ lahu āgatāsī’ti vakkhati. Tatra sace ahaṃ ‘tumhehi kira micchādassanaṃ gahita’nti sutvā ‘āgatamhī’ti vakkhāmi, na me vacanaṃ garuṃ katvā gaṇhissati, tasmā ajja agantvā ito cuddasame divase kāḷapakkheyeva kiñci ajānantī viya pubbe gamanākārenteva gantvā āgamanakāle dānavattatthāya sahassaṃ yācissāmi, tadā me pitā diṭṭhiyā gahitabhāvaṃ kathessati. Atha naṃ ahaṃ attano balena micchādiṭṭhiṃ chaḍḍāpessāmī’’ti cintesi. Tasmā cuddasame divase pitu santikaṃ gantukāmā hutvā evamāha.
那时,所谓“女友们”,是指我的五百位少女伙伴,让她们每一位都装扮得与众不同,用种种饰品、种种颜色、花香和涂香来妆饰她们。“吉祥的”,就是如同天界一般,或者因为被天神集会所庄严,所以叫吉祥。“前往”,是为了领取我布施所需之物,我将前往毗提诃王——我父亲的面前。“他们奉上”,是用十六罐香汤为她沐浴后,为了妆饰而呈上饰物。“簇拥”,就是围绕。“令她增辉”,是说她们围绕妙生公主站着,那一天就像天女一般,极为光艳。
Tattha sakhiyo cāti sahāyikāyopi me pañcasatā kumārikāyo ekāyekaṃ asadisaṃ katvā nānālaṅkārehi nānāvaṇṇehi pupphagandhavilepanehi alaṅkarontūti. Dibyoti dibbasadiso, devatāsannipātapaṭimaṇḍitotipi dibbo. Gacchanti mama dānavattaṃ āharāpetuṃ videhissarassa pitu santikaṃ gamissāmīti. Abhihariṃsūti soḷasahi gandhodakaghaṭehi nhāpetvā maṇḍanatthāya abhihariṃsu. Parikiriyāti parivāretvā. Asobhiṃsūti sujaṃ parivāretvā ṭhitā devakaññā viya taṃ divasaṃ ativiya asobhiṃsūti.
她站在女伴们中间,全身佩戴着各种装饰品;
就像云层中的闪电,月亮进入了月殿。
‘‘Sā ca sakhimajjhagatā, sabbābharaṇabhūsitā; Sateratā abbhamiva, candakaṃ pāvisī rucā.
“走近毗提诃王,向那位乐于修习戒律的国王顶礼;
她在镶金的座位上,坐到一边。”
‘‘Upasaṅkamitvā vedehaṃ, vanditvā vinaye rataṃ; Suvaṇṇakhacite pīṭhe, ekamantaṃ upāvisī’’ti.
其中,“进入”是指进入父亲居住的地方——月宫。“镶嵌着金子”是指在镶满七宝的金制座椅上。
Tattha upāvisīti pitu vasanaṭṭhānaṃ candakapāsādaṃ pāvisi. Suvaṇṇakhaciteti sattaratanakhacite suvaṇṇamaye pīṭhe.
毗提诃王见茹嘉行于女伴丛中,宛如天女之众会;
睹此已,乃发是言。
‘‘Tañca disvāna vedeho, accharānaṃva saṅgamaṃ; Rucaṃ sakhimajjhagataṃ, idaṃ vacanamabravi.
主人啊,你是否享受宫殿,享受内莲池?
难道他们总是给你送来各种各样的硬食吗?
‘‘‘Kacci ramasi pāsāde, antopokkharaṇiṃ pati; Kacci bahuvidhaṃ khajjaṃ, sadā abhiharanti te.
你们这些少女,是不是采来了各种各样的花环?
你们各自搭建小房子,一心贪图嬉戏玩乐,一次又一次。
‘Kacci bahuvidhaṃ mālyaṃ, ocinitvā kumāriyo; Gharake karotha paccekaṃ, khiḍḍāratiratā muhuṃ.
‘你缺了什么?他们又匆匆给你送来什么?
板着脸的女子啊,请动心吧——即使是对如月一般的人。’
‘Kena vā vikalaṃ tuyhaṃ, kiṃ khippaṃ āharanti te; Mano karassu kuḍḍamukhī, api candasamamhipī’’’ti.
在那里,所谓“会合”,是指看见像天女们相聚那样的聚会。接着他问:“女儿啊,我为你造了一座像最胜殿那样能增长喜乐的宫殿,你在那里住得开心吗?关于内池:我就在你的住处里面,为你造了一座和欢喜池相似的池塘,你在那池塘里戏水玩乐,开心吗?关于花环:女儿啊,我每天给你送去二十五个花盒,你们所有少女是不是把那些花采下来、编成花环,常常沉浸在游戏的快乐里,各自搭起小花屋,一边说着‘这个漂亮,这个更漂亮’,一边兴致勃勃地各自做风花屋、花房、花座和花床呢?”他这样问道。
Tattha saṅgamanti accharānaṃ saṅgamaṃ viya samāgamaṃ disvā. Pāsādeti amma mayā tuyhaṃ vejayantasadiso rativaḍḍhanapāsādo kārito, kacci tattha ramasi. Antopokkharaṇiṃ patīti antovatthusmiññeva te mayā nandāpokkharaṇīpaṭibhāgāpokkharaṇī kāritā, kacci taṃ pokkharaṇiṃ paṭicca udakakīḷaṃ kīḷantī ramasi. Mālyanti amma, ahaṃ tuyhaṃ devasikaṃ pañcavīsati pupphasamugge pahiṇāmi, kacci tumhe sabbāpi kumārikāyo taṃ mālyaṃ ocinitvā ganthitvā abhiṇhaṃ khiḍḍāratiratā hutvā paccekaṃ gharake karotha, ‘‘idaṃ sundaraṃ, idaṃ sundaratara’’nti pāṭiyekkaṃ sārambhena vāyapupphagharakāni pupphagabbhe ca pupphāsanapupphasayanāni ca kacci karothāti pucchati.
“Vikalanti”说的是缺陷、不圆满。“mano karassū”意思是:你要把心生起来。“Kuḍḍamukhī”(墙脸)这个称呼,是因为她用芥子膏把脸涂得光净,才这样叫她。女人们为了美化脸色,要去掉被恶血弄坏的脸上痘疮,会先用芥子膏涂脸,然后为了把血色调匀,用黏土膏,再为了皮肤光润,用芝麻膏。“candasamamhipī”的意思是:像月亮那样难得的人根本不存在,就算对方是那样的人,你也对她生起欢喜,告诉我,我就会替你办成。
Vikalanti vekallaṃ. Mano karassūti cittaṃ uppādehi. Kuḍḍamukhīti sāsapakakkehi pasāditamukhatāya taṃ evamāha. Itthiyo hi mukhavaṇṇaṃ pasādentiyo duṭṭhalohitamukhadūsitapīḷakāharaṇatthaṃ paṭhamaṃ sāsapakakkena mukhaṃ vilimpanti, tato lohitassa samakaraṇatthaṃ mattikākakkena, tato chavipasādanatthaṃ tilakakkena. Candasamamhipīti candato dullabhataro nāma natthi, tādisepi ruciṃ katvā mamācikkha, sampādessāmi teti.
听了毗提诃的话之后,露恰对父亲这样说:
大王,这一切都能从自在者身边得到。
‘‘Vedehassa vaco sutvā, rucā pitara mabravi; ‘Sabbametaṃ mahārāja, labbhatissarasantike.
‘明天是神圣的十五日,让他们把一千带来给我;
我要按照所给的布施,向所有乞讨者布施。’
‘Suve pannaraso dibyo, sahassaṃ āharantu me; Yathādinnañca dassāmi, dānaṃ sabbavaṇīsvaha’’’nti.
在这里,我要向所有乞讨者布施。
Tattha sabbavaṇīsvahanti sabbavaṇibbakesu ahaṃ dassāmi.
1234第1234段没有可翻译的巴利文内容。
1234.
安伽提王听了卢遮的话,说道:
你白白浪费了大量财富,毫无用处,也没有任何回报。
‘‘Rucāya vacanaṃ sutvā, rājā aṅgati mabravi; ‘Bahuṃ vināsitaṃ vittaṃ, niratthaṃ aphalaṃ tayā.
‘恒于布萨日安住,不饮不食;
此食定非可食,不食之人无有福德。’
‘Uposathe vasaṃ niccaṃ, annapānaṃ na bhuñjasi; Niyatetaṃ abhuttabbaṃ, natthi puññaṃ abhuñjato’’’ti.
比丘们,那位安伽提王以前即使没人请求,也会说“孩儿,请布施”,布施一千;但那天有人请求时,他因为执持邪见,没有布施,反而说了“你毁掉了许多财富”等话。这注定是不可受用的,也就是说,按定业你注定不能受用它;无论受用还是不受用,都没有福德。因为一切众生都要经过八十四大劫之后才能清净。
Tattha aṅgati mabravīti bhikkhave, so aṅgatirājā pubbe ayācitopi ‘‘amma, dānaṃ dehī’’ti sahassaṃ datvā taṃ divasaṃ yācitopi micchādassanassa gahitattā adatvā idaṃ ‘‘bahuṃ vināsita’’ntiādivacanaṃ abravi. Niyatetaṃ abhuttabbanti etaṃ niyativasena tayā abhuñjitabbaṃ bhavissati, bhuñjantānampi abhuñjantānampi puññaṃ natthi. Sabbe hi cullāsītimahākappe atikkamitvāva sujjhanti.
比迦哥确实听说了那时迦叶所说的话,
他不停地呼出热气,哭泣着流下眼泪。
‘‘Bījakopi hi sutvāna, tadā kassapabhāsitaṃ; ‘Passasanto muhuṃ uṇhaṃ, rudaṃ assūni vattayi.
‘卢遮啊,只要还活着,就别把食物撤走。
贤女啊,并没有他世,你何必徒劳地折磨自己呢?’
‘Yāva ruce jīvamānā, mā bhattamapanāmayi; Natthi bhadde paro loko, kiṃ niratthaṃ vihaññasī’’’ti.
这里,“比迦哥”是指:比迦哥在过去世做了善业,因为那善业的果报,他投生在女奴的肚子里,所以举出“比迦哥的故事”作为例子。“贤女,没有”:贤女啊,那位宣扬道德的导师这样说:“没有这个世间,没有他世,没有母亲,没有父亲,没有化生的众生,世间也没有如法而行、正道而行的沙门婆罗门。”因为如果有他世,这个世间才可能存在,可他世本身就不存在;如果有父母存在,才可能有儿子女儿,可他们本身就不存在;如果有法存在,才可能有行法的沙门婆罗门,可他们本身就不存在。你们布施、持戒,到底是为了什么?只是白白地折磨自己罢了。
Tattha bījakopīti bījakopi pubbe kalyāṇakammaṃ katvā tassa nissandena dāsikucchiyaṃ nibbattoti bījakavatthumpissā udāharaṇatthaṃ āhari. Natthi bhaddeti bhadde, guṇācariyo evamāha ‘‘natthi ayaṃ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā’’ti. Paraloke hi sati idhalokopi nāma bhaveyya, soyeva ca natthi. Mātāpitūsu santesu puttadhītaro nāma bhaveyyūuṃ, teyeva ca natthi. Dhamme sati dhammikasamaṇabrāhmaṇā bhaveyyūṃ, teyeva ca natthi. Kiṃ dānaṃ dentī sīlaṃ rakkhantī niratthaṃ vihaññasīti.