如同在山洞中咆哮的獠牙雄狮,
请听这些修习有成者自述的偈颂,其偈能引真实的利益。
显示巴利原文 Sīhānaṃva nadantānaṃ, dāṭhīnaṃ girigabbhare; Suṇātha bhāvitattānaṃ, gāthā atthūpanāyikā . Yathānāmā yathāgottā, yathādhammavihārino; Yathādhimuttā sappaññā, vihariṃsu atanditā. Tattha tattha vipassitvā, phusitvā accutaṃ padaṃ; Katantaṃ paccavekkhantā, imamatthamabhāsisuṃ.
14 第一品显示巴利原文
1. Paṭhamavaggo
须菩提长老偈显示巴利原文
1. Subhūtittheragāthā
我的小屋已得遮蔽,安适而无风,雨神啊,你便随兴地降下吧;
我心善入定,已得解脱,精勤而住,天啊,你便下雨吧。
显示巴利原文 ‘‘Channā me kuṭikā sukhā nivātā, vassa deva yathāsukhaṃ; Cittaṃ me susamāhitaṃ vimuttaṃ, ātāpī viharāmi vassa devā’’ti.
据说,具寿须菩提长老如是说此偈。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā subhūtitthero gāthaṃ abhāsitthāti.
2. 马哈果帝咖长老偈显示巴利原文
2. Mahākoṭṭhikattheragāthā
他寂静、调伏,言辞审慎而不轻躁;
他抖落诸恶法,犹如狂风抖落树叶。
显示巴利原文 ‘‘Upasanto uparato, mantabhāṇī anuddhato; Dhunāti pāpake dhamme, dumapattaṃva māluto’’ti.
尊者大俱絺罗长老便是如此说出此偈的。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahākoṭṭhiko thero gāthaṃ abhāsitthāti.
疑惑者勒瓦达长老偈显示巴利原文
3. Kaṅkhārevatattheragāthā
且看如来的智慧!犹如暗夜中炽燃的火焰,
他们施予光明,施予慧眼,为前来者除去疑惑。
显示巴利原文 ‘‘Paññaṃ imaṃ passa tathāgatānaṃ, aggi yathā pajjalito nisīthe; Ālokadā cakkhudadā bhavanti, ye āgatānaṃ vinayanti kaṅkha’’nti.
据说,具寿除疑离婆多长老宣说此偈。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā kaṅkhārevato thero gāthaṃ abhāsitthāti.
4. 富楼那长老偈显示巴利原文
4. Puṇṇattheragāthā
应当与那些能明见义利的贤智者共住;
那意义重大、深奥,难见、精微、细妙;
精勤不放逸、明察的智者,能完全证得此义。
显示巴利原文 ‘‘Sambhireva samāsetha, paṇḍitehatthadassibhi; Atthaṃ mahantaṃ gambhīraṃ, duddasaṃ nipuṇaṃ aṇuṃ; Dhīrā samadhigacchanti, appamattā vicakkhaṇā’’ti.
如是,具寿富楼那·满慈子长老宣说了此偈。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇo mantāṇiputto thero gāthaṃ abhāsitthāti.
5. 答巴长老偈显示巴利原文
5. Dabbattheragāthā
那曾难调伏者,以调伏而得调伏;答巴长老,知足,度越疑惑。
他已摧伏诸敌,远离一切怖畏;达跋安住坚固,已入完全寂灭。
显示巴利原文 ‘‘Yo duddamiyo damena danto, dabbo santusito vitiṇṇakaṅkho; Vijitāvī apetabheravo hi, dabbo so parinibbuto ṭhitatto’’ti.
具寿达跋长老正是这样诵出此偈。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā dabbo thero gāthaṃ abhāsitthāti.
第六 西德瓦尼亚长老偈显示巴利原文
6. Sītavaniyattheragāthā
那位前往寒林的比丘,独处、知足,心意安定;
他是征服者,已无毛发竖立,守护身至念,坚定稳固。
显示巴利原文 ‘‘Yo sītavanaṃ upagā bhikkhu, eko santusito samāhitatto; Vijitāvī apetalomahaṃso, rakkhaṃ kāyagatāsatiṃ dhitimā’’ti.
这便是具寿尸陀林长老所说的偈颂。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sītavaniyo thero gāthaṃ abhāsitthāti.
7. 跋离长老偈显示巴利原文
7. Bhalliyattheragāthā
他已驱散死王军队,犹如大洪水冲垮脆弱的芦苇桥;
他是征服者,已无恐惧;他已调伏、已般涅槃,内心坚定。
显示巴利原文 ‘‘Yopānudī maccurājassa senaṃ, naḷasetuṃva sudubbalaṃ mahogho; Vijitāvī apetabheravo hi, danto so parinibbuto ṭhitatto’’ti.
此即是具寿跋利耶长老所说的偈颂。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā bhalliyo thero gāthaṃ abhāsitthāti.
第八 威拉长老偈显示巴利原文
8. Vīrattheragāthā
那曾难调伏者,以调御而得调伏;是勇士,是知足者,已超越疑惑;
他是胜者,已无惊惧,勇士坚定,已般涅槃。
显示巴利原文 ‘‘Yo duddamiyo damena danto, vīro santusito vitiṇṇakaṅkho; Vijitāvī apetalomahaṃso, vīro so parinibbuto ṭhitatto’’ti.
据说,具寿韦罗长老便是这样诵出此偈的。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vīro thero gāthaṃ abhāsitthāti.
第九 毕陵伽婆蹉长老偈显示巴利原文
9. Pilindavacchattheragāthā
这是善来,非不善来,这并非我的愚思妄念;
于已善分别的诸法中,我证得了最殊胜者。
显示巴利原文 ‘‘Svāgataṃ na durāgataṃ , nayidaṃ dumantitaṃ mama; Saṃvibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgami’’nti.
具寿毕邻陀婆蹉长老如是唱诵此偈。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā pilindavaccho thero gāthaṃ abhāsitthāti.
10. 富楼那弥多罗尼子尊者长老偈显示巴利原文
10. Puṇṇamāsattheragāthā
“于此处或他方,他皆安住、无所期盼,他是知达者、寂静者、善调御者;”
于一切法中,不被染着,他悉知世间的生灭。
显示巴利原文 ‘‘Vihari apekkhaṃ idha vā huraṃ vā, yo vedagū samito yatatto; Sabbesu dhammesu anūpalitto, lokassa jaññā udayabbayañcā’’ti.
具寿满月长老正是这样宣说了此偈。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā puṇṇamāso thero gāthaṃ abhāsitthāti.
51 其摄颂为:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
须菩提长老、俱絺罗长老,以及公认的离疑者离婆多;
满慈子、达拔,尸陀林者与跋离耶;
维罗、毕邻陀婆蹉,以及如满月般驱除黑暗者。
显示巴利原文 Subhūti koṭṭhiko thero, kaṅkhārevatasammato; Mantāṇiputto dabbo ca, sītavaniyo ca bhalliyo; Vīro pilindavaccho ca, puṇṇamāso tamonudoti.
138 第二品显示巴利原文
2. Dutiyavaggo
朱腊婆蹉长老偈显示巴利原文
1. Cūḷavacchattheragāthā
‘‘Pāmojjabahulo bhikkhu, dhamme buddhappavedite; Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukha’’nti.
……朱腊瓦差长老……显示巴利原文
… Cūḷavaccho thero….
2. 玛哈婆蹉长老偈显示巴利原文
2. Mahāvacchattheragāthā
他慧力具足,戒行圆满,心得定止,乐住禅那,正念安住;
他食用仅足维生的食物,离于贪染,就在这里安住,静待那个时刻。
显示巴利原文 ‘‘Paññābalī sīlavatūpapanno, samāhito jhānarato satīmā; Yadatthiyaṃ bhojanaṃ bhuñjamāno, kaṅkhetha kālaṃ idha vītarāgo’’ti.
…玛哈瓦差长老…显示巴利原文
… Mahāvaccho thero….
3. 瓦那婆蹉长老偈显示巴利原文
3. Vanavacchattheragāthā
山岩呈暗蓝云色,悦目可爱,水流清凉澄净;
遍覆赤虫的这些山岩,令我欢喜。
显示巴利原文 ‘‘Nīlabbhavaṇṇā rucirā, sītavārī sucindharā; Indagopakasañchannā, te selā ramayanti ma’’nti.
……瓦那瓦差长老……显示巴利原文
… Vanavaccho thero….
4. 西瓦卡沙玛内拉偈显示巴利原文
4. Sivakasāmaṇeragāthā
即便躺着,我亦在行进;对已了知者而言,没有可被系缚之处。
显示巴利原文 ‘‘Upajjhāyo maṃ avaca, ito gacchāma sīvaka; Gāme me vasati kāyo, araññaṃ me gato mano; Semānakopi gacchāmi, natthi saṅgo vijānata’’nti.
… 西瓦卡沙弥 …显示巴利原文
… Sivako sāmaṇero….
昆达达那长老偈显示巴利原文
5. Kuṇḍadhānattheragāthā
‘‘Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye; Pañcasaṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccatī’’ti.
… 昆达达那长老 …显示巴利原文
… Kuṇḍadhāno thero….
6. 贝拉塔西萨长老偈显示巴利原文
6. Belaṭṭhasīsattheragāthā
犹如良骏回旋犁垄之际,顶鬃飘举;
它安然行进;我的日夜,亦如此轻安地流逝。
显示巴利原文 ‘‘Yathāpi bhaddo ājañño, naṅgalāvattanī sikhī; Gacchati appakasirena, evaṃ rattindivā mama; Gacchanti appakasirena, sukhe laddhe nirāmise’’ti.
… 贝拉塔西萨长老 …显示巴利原文
… Belaṭṭhasīso thero….
7. 达萨咖长老偈显示巴利原文
7. Dāsakattheragāthā
若人昏沉而贪食,嗜好睡眠,辗转于床,
犹如被饲料养肥的大猪,那愚者便一再入胎。
显示巴利原文 ‘‘Middhī yadā hoti mahagghaso ca, niddāyitā samparivattasāyī; Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.
… 达萨迦长老 …显示巴利原文
… Dāsako thero….
8. 新嘎腊毕德长老偈显示巴利原文
8. Siṅgālapituttheragāthā
‘‘Ahu buddhassa dāyādo, bhikkhu bhesakaḷāvane; Kevalaṃ aṭṭhisaññāya, apharī pathaviṃ imaṃ; Maññehaṃ kāmarāgaṃ so, khippameva pahissatī’’ti .
……新嘎腊毕德长老……显示巴利原文
… Siṅgālapitā thero….
9. 古喇长老所说的偈显示巴利原文
9. Kulattheragāthā
如同引水者疏导水流,制箭师调直箭杆;
如同木匠弯曲木材,持戒之人调御自己。
显示巴利原文 ‘‘Udakaṃ hi nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ; Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti subbatā’’ti.
……古喇长老……显示巴利原文
… Kulo thero….
10. 阿逸多长老偈显示巴利原文
10. Ajitattheragāthā
‘‘Maraṇe me bhayaṃ natthi, nikanti natthi jīvite; Sandehaṃ nikkhipissāmi, paṭissato’’ti ;;
55 其摄颂如下:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
……阿逸多长老……显示巴利原文
… Ajito thero ….
小瓦车、大瓦车、林居瓦车及西瓦葛,
军那达那、贝拉提,及其后的达萨葛,
辛嘎拉披提葛长老,以及库罗、阿吉得等十位。
显示巴利原文 Cūḷavaccho mahāvaccho, vanavaccho ca sīvako; Kuṇḍadhāno ca belaṭṭhi, dāsako ca tatopari; Siṅgālapitiko thero, kulo ca ajito dasāti.
59 第三品显示巴利原文
3. Tatiyavaggo
尼拘陀长老偈显示巴利原文
1. Nigrodhattheragāthā
‘‘Nāhaṃ bhayassa bhāyāmi, satthā no amatassa kovido; Yattha bhayaṃ nāvatiṭṭhati, tena maggena vajanti bhikkhavo’’ti.
……尼哥德长老……显示巴利原文
… Nigrodho thero….
2. 质多迦长老偈显示巴利原文
2. Cittakattheragāthā
蓝颈美冠的孔雀,在迦兰毗耶林间啼鸣;
凉风轻拂,它们唤醒沉睡者,令修禅那。
显示巴利原文 ‘‘Nīlā sugīvā sikhino, morā kārambhiyaṃ abhinadanti; Te sītavātakīḷitā , suttaṃ jhāyaṃ nibodhentī’’ti.
质多咖长老……显示巴利原文
… Cittako thero….
3. 拘萨罗长老偈显示巴利原文
3. Gosālattheragāthā
我在那片竹丛中,用过蜜粥;
右绕之间,善巧观察着诸蕴的集起与灭去,
我将返回山间,培育远离独处之行。
显示巴利原文 ‘‘Ahaṃ kho veḷugumbasmiṃ, bhutvāna madhupāyasaṃ; Padakkhiṇaṃ sammasanto, Sānuṃ paṭigamissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.
……拘萨罗长老……显示巴利原文
… Gosālo thero….
4. 苏甘德长老偈显示巴利原文
4. Sugandhattheragāthā
‘‘Anuvassiko pabbajito, Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
苏甘德长老显示巴利原文
… Sugandho thero….
难提长老偈显示巴利原文
5. Nandiyattheragāthā
黑暗者,攻击了这样一位已达果位、心恒生光辉的比丘后,
黑魔啊,冒犯这些比丘,你必招苦果。
显示巴利原文 ‘‘Obhāsajātaṃ phalagaṃ, cittaṃ yassa abhiṇhaso; Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasī’’ti.
……难提长老……显示巴利原文
… Nandiyo thero….
6. 阿巴亚长老偈显示巴利原文
6. Abhayattheragāthā
听闻了佛陀——太阳族亲——的善说之语,
因为我洞彻了那微妙之法,犹如箭贯穿毛发尖端。
显示巴利原文 ‘‘Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ, buddhassādiccabandhuno; Paccabyadhiṃ hi nipuṇaṃ, vālaggaṃ usunā yathā’’ti.
……阿巴亚长老……显示巴利原文
… Abhayo thero….
7. 罗摩塞迦亚长老偈显示巴利原文
7. Lomasakaṅgiyattheragāthā
芦苇、香茅、婆吒草、香根草、文阇草与灯芯草;
我将以胸排开它们,增长远离。
显示巴利原文 ‘‘Dabbaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usīraṃ muñjapabbajaṃ; Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.
……罗摩塞咖亚长老……显示巴利原文
… Lomasakaṅgiyo thero….
8. 占布嘎弥咖子长老偈显示巴利原文
8. Jambugāmikaputtattheragāthā
你所散发的是否为戒所成就的芬芳?何故你散发,而他人却不散发?
显示巴利原文 ‘‘Kacci no vatthapasuto, kacci no bhūsanārato; Kacci sīlamayaṃ gandhaṃ, kiṃ tvaṃ vāyasi netarā pajā’’ti.
……占布嘎弥咖子长老……显示巴利原文
… Jambugāmikaputto thero….
9. 哈利德长老偈显示巴利原文
9. Hāritattheragāthā
‘‘Samunnamayamattānaṃ, usukārova tejanaṃ;
104 其摄颂为:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
Cittaṃ ujuṃ karitvāna, avijjaṃ bhinda hāritā’’ti.
……哈利德长老……显示巴利原文
… Hārito thero….
10. 优低耶长老偈显示巴利原文
10. Uttiyattheragāthā
‘‘Ābādhe me samuppanne, sati me udapajjatha; Ābādho me samuppanno, kālo me nappamajjitu’’nti.
63 其摄颂如下:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
……优低耶长老……显示巴利原文
… Uttiyo thero….
尼拘律长老、质多迦长老、瞿沙罗长老、须甘陀长老,
难提耶长老、无畏长老、卢摩萨康耆耶长老。
显示巴利原文 Nigrodho cittako thero, gosālathero sugandho; Nandiyo abhayo thero, thero lomasakaṅgiyo; Jambugāmikaputto ca, hārito uttiyo isīti.
581 4. 第四品显示巴利原文
4. Catutthavaggo
1. 嘎瓦拉帝利亚长老偈显示巴利原文
1. Gahvaratīriyattheragāthā
‘‘Phuṭṭho ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane;
应如战场前线的战象一般,正念地安忍;显示巴利原文
Nāgo saṃgāmasīseva, .
应如嘎瓦拉帝利亚长老。显示巴利原文
… Gahvaratīriyo thero….
须卑长老偈显示巴利原文
2. Suppiyattheragāthā
依此衰朽之身,换取无老;依此炽燃之身,换取寂灭——
至上的寂静,无上的离轭安稳。
显示巴利原文 ‘‘Ajaraṃ jīramānena, tappamānena nibbutiṃ; Nimiyaṃ paramaṃ santiṃ, yogakkhemaṃ anuttara’’nti.
……苏毕亚长老……显示巴利原文
… Suppiyo thero….
3. 索巴咖长老偈显示巴利原文
3. Sopākattheragāthā
犹如母亲对自己心爱的独生子,悉心照料;
如是,于一切众生、一切处,当怀善心。
显示巴利原文 ‘‘Yathāpi ekaputtasmiṃ, piyasmiṃ kusalī siyā; Evaṃ sabbesu pāṇesu, sabbattha kusalo siyā’’ti.
……索巴咖长老……显示巴利原文
… Sopāko thero….
4. 波西亚长老偈显示巴利原文
4. Posiyattheragāthā
未亲近者殊胜,唯恒觉者了知;
从村入林野,随后进小屋;
虽受人供养,起身即离去,未向护者辞。
显示巴利原文 ‘‘Anāsannavarā etā, niccameva vijānatā; Gāmā araññamāgamma, tato gehaṃ upāvisi ; Tato uṭṭhāya pakkāmi, anāmantetvā posiyo’’ti.
……波西亚长老……显示巴利原文
… Posiyo thero….
5. 萨玛雅咖尼长老偈显示巴利原文
5. Sāmaññakānittheragāthā
寻求安乐者,依此行持而得安乐,获得称誉,声望增长;
他修习那导向不死、端直的八支圣道。
显示巴利原文 ‘‘Sukhaṃ sukhattho labhate tadācaraṃ, kittiñca pappoti yasassa vaḍḍhati; Yo ariyamaṭṭhaṅgikamañjasaṃ ujuṃ, bhāveti maggaṃ amatassa pattiyā’’ti.
……萨玛雅咖尼长老……显示巴利原文
… Sāmaññakānitthero….
6. 古玛子长老偈显示巴利原文
6. Kumāputtattheragāthā
‘‘Sādhu sutaṃ sādhu caritakaṃ, sādhu sadā aniketavihāro; Atthapucchanaṃ padakkhiṇakammaṃ, etaṃ sāmaññamakiñcanassā’’ti.
……古玛子长老……显示巴利原文
… Kumāputto thero….
古玛子友长老偈显示巴利原文
7. Kumāputtasahāyakattheragāthā
他们周游于各处国土,散漫而不自调伏;
他们既已退失禅定,如此游行国土,又能有何成就?
显示巴利原文 ‘‘Nānājanapadaṃ yanti, vicarantā asaññatā; Samādhiñca virādhenti, kiṃsu raṭṭhacariyā karissati; Tasmā vineyya sārambhaṃ, jhāyeyya apurakkhato’’ti.
……古玛子长老的同伴长老……显示巴利原文
… Kumāputtattherassa sahāyako thero….
8. 憍梵波提长老偈显示巴利原文
8. Gavampatittheragāthā
他以神通令萨罗浮河停流,他是憍梵波提,无系无着,安住不动;
那位超越一切执著的大牟尼,渡越了有之彼岸,诸天都向他礼敬。
显示巴利原文 ‘‘Yo iddhiyā sarabhuṃ aṭṭhapesi, so gavampati asito anejo; Taṃ sabbasaṅgātigataṃ mahāmuniṃ, devā namassanti bhavassa pāragu’’nti.
憍梵波提长老……显示巴利原文
… Gavampatitthero….
帝萨长老偈显示巴利原文
9. Tissattheragāthā
犹如被利矛刺穿,又像头顶在炽燃;
为断除欲贪,比丘应具念而游行。
显示巴利原文 ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
……帝萨长老……显示巴利原文
… Tisso thero….
10. 瓦达玛那长老偈显示巴利原文
10. Vaḍḍhamānattheragāthā
犹如利矛贯身,又似头燃烈火;
为断除有贪,比丘当正念而行。
显示巴利原文 ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Bhavarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
……瓦达玛那长老……显示巴利原文
… Vaḍḍhamāno thero….
伽瓦拉提利、苏比耶,还有索巴迦、波西耶;
沙门迦尼、库玛子,以及库玛子的同伴;
迦万巴提、蒂萨长老、瓦达玛纳、大名称者。
显示巴利原文 Gahvaratīriyo suppiyo, sopāko ceva posiyo; Sāmaññakāni kumāputto, kumāputtasahāyako; Gavampati tissatthero, vaḍḍhamāno mahāyasoti.
108 第五品显示巴利原文
5. Pañcamavaggo
西利瓦达长老偈显示巴利原文
1. Sirivaḍḍhattheragāthā
闪电落入维跋罗山与般达瓦山之间的裂隙;
他进入山洞,安住于禅那——无与伦比、如如不动者之子。
显示巴利原文 ‘‘Vivaramanupatanti vijjutā, vebhārassa ca paṇḍavassa ca; Nagavivaragato ca jhāyati, putto appaṭimassa tādino’’ti.
……西利瓦达长老……显示巴利原文
… Sirivaḍḍho thero….
2. 卡地拉瓦尼亚长老偈显示巴利原文
2. Khadiravaniyattheragāthā
“遮罗、优波遮罗、尸须波遮罗!你们是否安住于正念?”
显示巴利原文 ‘‘Cāle upacāle sīsūpacāle ( ) patissatā nu kho viharatha; Āgato vo vālaṃ viya vedhī’’ti.
……卡帝拉瓦尼耶长老……显示巴利原文
… Khadiravaniyo thero….
3. 苏曼嘎拉长老偈显示巴利原文
3. Sumaṅgalattheragāthā
“善解脱!善解脱!真好,我从三种弯曲中善得解脱——
从我的镰刀中、从我的犁中、从我的小锄中解脱。”
即便它们就在此处、就在此处,我也要彻底放下、完全放下;
修习禅那,苏曼伽罗!修习禅那,苏曼伽罗!安住于不放逸,苏曼伽罗!
显示巴利原文 ‘‘Sumuttiko sumuttiko sāhu, sumuttikomhi tīhi khujjakehi; Asitāsu mayā naṅgalāsu, mayā khuddakuddālāsu mayā. Yadipi idhameva idhameva, atha vāpi alameva alameva; Jhāya sumaṅgala jhāya sumaṅgala, appamatto vihara sumaṅgalā’’ti.
……苏曼伽罗长老……显示巴利原文
… Sumaṅgalo thero….
4. 萨努长老偈显示巴利原文
4. Sānuttheragāthā
母亲啊,人们或为死者哭泣,或为在世却不得见的人哭泣;
母亲啊,你亲眼见我尚在世间,为何还为我哭泣呢?
显示巴利原文 ‘‘Mataṃ vā amma rodanti, yo vā jīvaṃ na dissati; Jīvantaṃ maṃ amma passantī, kasmā maṃ amma rodasī’’ti.
……萨努长老……显示巴利原文
… Sānutthero….
5. 拉玛尼亚维哈利长老偈显示巴利原文
5. Ramaṇīyavihārittheragāthā
犹如良驹失足,旋即重新站立;
同样地,那具足知见的正自觉者弟子,也是如此。
显示巴利原文 ‘‘Yathāpi bhaddo ājañño, khalitvā patitiṭṭhati; Evaṃ dassanasampannaṃ, sammāsambuddhasāvaka’’nti.
……拉玛尼亚维哈利长老……显示巴利原文
… Ramaṇīyavihāritthero….
6. 萨密提长老偈显示巴利原文
6. Samiddhittheragāthā
我凭信出家,从俗家趋向无家;
我的念与慧已得增长,心意极其安定;
你尽管变现种种形相,也永远不能伤害我。
显示巴利原文 ‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; ca me vuḍḍhā, cittañca susamāhitaṃ; Kāmaṃ karassu rūpāni, neva maṃ byādhayissasī’’ti .
……萨密提长老……显示巴利原文
… Samiddhitthero….
7. 伍加亚长老偈显示巴利原文
7. Ujjayattheragāthā
‘‘Namo te buddha vīratthu, vippamuttosi sabbadhi; Tuyhāpadāne viharaṃ, viharāmi anāsavo’’ti.
……伍基亚长老……显示巴利原文
… Ujjayo thero….
8. 散加耶长老偈显示巴利原文
8. Sañjayattheragāthā
自从我出家,离于居家,过着无家的生活,
我全然不记得,自己曾有任何卑劣、与怨恨相应的念头。
显示巴利原文 ‘‘Yato ahaṃ pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; Nābhijānāmi saṅkappaṃ, anariyaṃ dosasaṃhita’’nti.
……散泽耶长老……显示巴利原文
… Sañjayo thero….
9. 拉玛内亚迦长老偈显示巴利原文
9. Rāmaṇeyyakattheragāthā
纵然有鸟群的叽喳啾啾声,
我心不为所动,因为我乐于一境。
显示巴利原文 ‘‘Cihacihābhinadite , sippikābhirutehi ca; Na me taṃ phandati cittaṃ, ekattanirataṃ hi me’’ti.
拉玛内亚咖长老显示巴利原文
… Rāmaṇeyyako thero….
维玛拉长老偈显示巴利原文
10. Vimalattheragāthā
天湖达拉尼倾泻,天风吹拂,闪电划越长空;
我的那些寻思皆已止息,心已善得安定。
显示巴利原文 ‘‘Dharaṇī ca siñcati vāti, māluto vijjutā carati nabhe; Upasamanti vitakkā, cittaṃ susamāhitaṃ mamā’’ti.
486 其摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
……维玛喇长老……显示巴利原文
… Vimalo thero….
西瑞瓦德长老、瑞瓦德长老、苏芒嘎拉长老,以及名为萨努的长老。
显示巴利原文 Sirīvaḍḍho revato thero, sumaṅgalo sānusavhayo ; Ramaṇīyavihārī ca, samiddhiujjayasañjayā; Rāmaṇeyyo ca so thero, vimalo ca raṇañjahoti.
39 第六品显示巴利原文
6. Chaṭṭhavaggo
1. 果地咖长老偈显示巴利原文
1. Godhikattheragāthā
天降甘霖,如歌美妙;我的小屋有覆,安宁而避风;
我心善住于定,天神啊,你若愿意,便请降雨吧!
显示巴利原文 ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā; Cittaṃ susamāhitañca mayhaṃ, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
……果地咖长老……显示巴利原文
… Godhiko thero….
苏巴胡长老偈显示巴利原文
2. Subāhuttheragāthā
天降甘霖,如妙音飘落;我的小屋有顶遮蔽,安适无风;
天啊,你若乐意,便尽情降下雨来吧。
显示巴利原文 ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā; atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
……苏巴胡长老……显示巴利原文
… Subāhutthero….
3. 瓦利亚长老偈显示巴利原文
3. Valliyattheragāthā
天雨如妙美歌谣,我的小屋有顶遮覆,安乐避风,
我精勤不放逸地安住于彼处;诸天啊,你若愿意,便降雨吧。
显示巴利原文 ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā; Tassaṃ viharāmi appamatto, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
……瓦利亚长老……显示巴利原文
… Valliyo thero….
4. 优低耶长老偈显示巴利原文
4. Uttiyattheragāthā
天雨降下,犹如善美之歌;我的小屋覆蔽严实,安隐,不受风吹。
我独居于彼处,无有伴侣。天神啊,你若愿意,便降雨吧。
显示巴利原文 ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā; Tassaṃ viharāmi adutiyo, atha ce patthayasi pavassa devā’’ti.
……优低耶长老……显示巴利原文
… Uttiyo thero….
5. 安阇那瓦尼长老偈显示巴利原文
5. Añjanavaniyattheragāthā
我将长凳改造成小屋,深入安阇那林;
已证得三明,圆满了佛陀的教导。
显示巴利原文 ‘‘Āsandiṃ kuṭikaṃ katvā, ogayha añjanaṃ vanaṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. … Añjanavaniyo thero….
第六 古提维哈利长老偈显示巴利原文
6. Kuṭivihārittheragāthā
“这小屋里的比丘是谁?”“这小屋里住的比丘,已离欲贪,其心善定。”
显示巴利原文 ‘‘Ko kuṭikāyaṃ bhikkhu kuṭikāyaṃ, vītarāgo susamāhitacitto; Evaṃ jānāhi āvuso, amoghā te kuṭikā katā’’ti.
……古提维哈利长老……显示巴利原文
… Kuṭivihāritthero….
7. 第二古提维哈利长老偈显示巴利原文
7. Dutiyakuṭivihārittheragāthā
人们说:“这是你旧有的小屋,你却希求另一间新舍。”
显示巴利原文 ‘‘Ayamāhu purāṇiyā kuṭi, aññaṃ patthayase navaṃ kuṭiṃ; Āsaṃ kuṭiyā virājaya, dukkhā bhikkhu puna navā kuṭī’’ti.
第二古提维哈利长老显示巴利原文
… Dutiyakuṭivihāritthero….
第八 拉玛尼亚古提咖长老偈显示巴利原文
8. Ramaṇīyakuṭikattheragāthā
‘‘Ramaṇīyā me kuṭikā, saddhādeyyā manoramā; Na me attho kumārīhi, yesaṃ attho tahiṃ gacchatha nāriyo’’ti.
……拉玛尼亚古提咖长老……显示巴利原文
… Ramaṇīyakuṭiko thero….
拘萨罗维哈利长老偈显示巴利原文
9. Kosalavihārittheragāthā
‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, araññe me kuṭikā katā; Appamatto ca ātāpī, sampajāno patissato’’ti .
……拘萨罗维哈利长老……显示巴利原文
… Kosalavihāritthero….
10. 西瓦利长老偈显示巴利原文
10. Sīvalittheragāthā
‘‘Te me ijjhiṃsu saṅkappā, yadattho pāvisiṃ kuṭiṃ; Vijjāvimuttiṃ paccesaṃ, mānānusayamujjaha’’nti.
124 其摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
……西瓦利长老……显示巴利原文
… Sīvalitthero….
瞿低迦、须婆休、瓦里耶与乌提耶圣者,
安阇那瓦尼耶长老、两位住小屋者;
喜住精舍者,及名为憍萨罗的尸婆利。
显示巴利原文 Godhiko ca subāhu ca, valliyo uttiyo isi; Añjanavaniyo thero, duve kuṭivihārino; Ramaṇīyakuṭiko ca, kosalavhayasīvalīti.
705 第七品显示巴利原文
7. Sattamavaggo
瓦巴长老偈显示巴利原文
1. Vappattheragāthā
见者能见正在见的人,也能见不见的人;
不见者既不见不见的人,也不见正在见的人。
显示巴利原文 ‘‘Passati passo passantaṃ, apassantañca passati; Apassanto apassantaṃ, passantañca na passatī’’ti.
……瓦巴长老……显示巴利原文
… Vappo thero….
2. 跋耆子长老偈显示巴利原文
2. Vajjiputtattheragāthā
众人都对我心怀羡慕,就如同地狱众生欣慕往生天界者一般。
显示巴利原文 ‘‘Ekakā mayaṃ araññe viharāma, apaviddhaṃva vanasmiṃ dārukaṃ; Tassa me bahukā pihayanti, nerayikā viya saggagāmina’’nti.
跋耆子长老显示巴利原文
… Vajjiputto thero….
3. 巴卡长老偈显示巴利原文
3. Pakkhattheragāthā
‘‘Cutā patanti patitā, giddhā ca punarāgatā; Kataṃ kiccaṃ rataṃ rammaṃ, sukhenanvāgataṃ sukha’’nti.
……巴卡长老……显示巴利原文
… Pakkho thero….
4. 维玛拉君达雅长老偈显示巴利原文
4. Vimalakoṇḍaññattheragāthā
我从杜玛瓦亚而生,从白幢者而生;
破幢者以幢自身,摧破了大幢。”
显示巴利原文 ‘‘Dumavhayāya uppanno, jāto paṇḍaraketunā; Ketuhā ketunāyeva, mahāketuṃ padhaṃsayī’’ti.
……维玛喇君达雅长老……显示巴利原文
… Vimalakoṇḍañño thero….
5. 乌克黑巴卡瓦洽长老偈显示巴利原文
5. Ukkhepakatavacchattheragāthā
乌克黑巴卡瓦洽长老经多年所累积的,
他安坐于大喜悦中,向在家人宣说此法。
显示巴利原文 ‘‘Ukkhepakatavacchassa, saṅkalitaṃ bahūhi vassehi; Taṃ bhāsati gahaṭṭhānaṃ, sunisinno uḷārapāmojjo’’ti.
……伍克黑巴迦德瓦差长老……显示巴利原文
… Ukkhepakatavaccho thero….
6. 美基亚长老偈显示巴利原文
6. Meghiyattheragāthā
大雄,超越一切法者,曾教导我;
我听闻他的法之后,便具足正念,住于他身边;
三明已证得,佛陀的教诫已奉行。
显示巴利原文 ‘‘Anusāsi mahāvīro, sabbadhammāna pāragū; Tassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, vihāsiṃ santike sato; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
……美基亚长老……显示巴利原文
… Meghiyo thero….
闻一法长老偈显示巴利原文
7. Ekadhammasavanīyattheragāthā
‘‘Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
一法沙瓦尼耶长老显示巴利原文
… Ekadhammasavanīyo thero….
8. 一达尼耶长老偈显示巴利原文
8. Ekudāniyattheragāthā
于增上心而不放逸,于牟尼之道中修学的牟尼——
那寂静、恒持正念的如如者,悲愁便不生起。
显示巴利原文 ‘‘Adhicetaso appamajjato, munino monapathesu sikkhato; Sokā na bhavanti tādino, upasantassa sadā satīmato’’ti.
一伍达尼亚长老显示巴利原文
… Ekudāniyo thero….
9. 阐那长老偈显示巴利原文
9. Channattheragāthā
听闻了那由伟大者、具足一切知智的圣者所开演的甘露妙法;
我步入了通往不死的道路,他正是那离轭安稳之道的善巧者。
显示巴利原文 ‘‘Sutvāna dhammaṃ mahato mahārasaṃ, sabbaññutaññāṇavarena desitaṃ; Maggaṃ papajjiṃ amatassa pattiyā, so yogakkhemassa pathassa kovido’’ti.
阐那长老显示巴利原文
… Channo thero….
10. 富楼那长老偈显示巴利原文
10. Puṇṇattheragāthā
‘‘Sīlameva idha aggaṃ, paññavā pana uttamo; Manussesu ca devesu, sīlapaññāṇato jaya’’nti.
82 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
富楼那长老显示巴利原文
… Puṇṇo thero….
婆破、跋耆子、跋迦、无垢憍陈如,
呵斥者跋瞿、麦格希耶、一法说者,
及一水说者恰那,与具大神力的富楼那长老。
显示巴利原文 Vappo ca vajjiputto ca, pakkho vimalakoṇḍañño; Ukkhepakatavaccho ca, meghiyo ekadhammiko; Ekudāniyachannā ca, puṇṇatthero mahabbaloti.
86 第八品显示巴利原文
8. Aṭṭhamavaggo
1. 婆蹉巴喇长老偈显示巴利原文
1. Vacchapālattheragāthā
能见极微细精妙之义,具足慧巧,谦逊柔和者
修习成熟戒行之人,得证涅槃并非难事。
显示巴利原文 ‘‘Susukhumanipuṇatthadassinā, matikusalena nivātavuttinā; Saṃsevitavuddhasīlinā , nibbānaṃ na hi tena dullabha’’nti.
婆蹉巴罗长老显示巴利原文
… Vacchapālo thero….
第二 阿都摩长老偈显示巴利原文
2. Ātumattheragāthā
譬如嫩竹顶端善长,生出枝条后便难拔出,
同样,我娶得了妻子,得到她的允许后,如今已经出家。
显示巴利原文 ‘‘Yathā kaḷīro susu vaḍḍhitaggo, dunnikkhamo hoti pasākhajāto; Evaṃ ahaṃ bhariyāyānitāya, anumaññaṃ maṃ pabbajitomhi dānī’’ti.
阿都摩长老显示巴利原文
… Ātumo thero….
3. 马纳瓦长老偈显示巴利原文
3. Māṇavattheragāthā
见衰老、病苦,见死亡与寿命耗尽,
于是,我出离家而出家,舍离了可爱的欲乐。
显示巴利原文 ‘‘Jiṇṇañca disvā dukhitañca byādhitaṃ, matañca disvā gatamāyusaṅkhayaṃ; Tato ahaṃ nikkhamitūna pabbajiṃ, pahāya kāmāni manoramānī’’ti.
马纳瓦长老显示巴利原文
… Māṇavo thero….
4. 苏夜摩那长老偈显示巴利原文
4. Suyāmanattheragāthā
比丘的欲贪、嗔恚,以及昏沉睡眠;
掉举与疑,于比丘中全然不存。
显示巴利原文 ‘‘Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhañca bhikkhuno; Uddhaccaṃ vicikicchā ca, sabbasova na vijjatī’’ti.
苏夜摩那长老显示巴利原文
… Suyāmano thero….
5. 苏萨拉德长老偈显示巴利原文
5. Susāradattheragāthā
“善哉!得以面见善自调伏者,能断疑惑,能长智慧;
纵是愚人,亦成智者。是故,善哉!与善士相聚。
显示巴利原文 ‘‘Sādhu suvihitāna dassanaṃ, kaṅkhā chijjati buddhi vaḍḍhati; Bālampi karonti paṇḍitaṃ, tasmā sādhu sataṃ samāgamo’’ti.
……苏萨拉德长老……显示巴利原文
… Susārado thero….
6. 毕延迦哈长老偈显示巴利原文
6. Piyañjahattheragāthā
于腾跃者中,他安止;于安止者中,他腾跃;
于离去者中,他安住;于喜乐者中,他不喜乐。
显示巴利原文 ‘‘Uppatantesu nipate, nipatantesu uppate; Vase avasamānesu, ramamānesu no rame’’ti.
毕延迦哈长老显示巴利原文
… Piyañjaho thero….
7. 哈塔罗哈子长老偈显示巴利原文
7. Hatthārohaputtattheragāthā
过去,这颗心四处游荡,随其所欲,随其所好,任其自在。
因此,今日我将如理调伏它,犹如驯象师以钩调伏发情的狂象。
显示巴利原文 ‘‘Idaṃ pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ; Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho’’ti.
哈塔罗哈子长老显示巴利原文
… Hatthārohaputto thero….
8. 门达西拉长老偈显示巴利原文
8. Meṇḍasirattheragāthā
经历无数生的轮回,我流转漂泊,从未寻得安歇;
我这为苦所生者,苦蕴已断尽无余。
显示巴利原文 ‘‘Anekajātisaṃsāraṃ , sandhāvissaṃ anibbisaṃ; Tassa me dukkhajātassa, dukkhakkhandho aparaddho’’ti.
门达西拉长老。显示巴利原文
… Meṇḍasiro thero….
9. 拉奇德长老偈显示巴利原文
9. Rakkhitattheragāthā
我已断尽一切贪欲,除灭一切嗔恚;
我已灭尽一切愚痴,清凉寂静,证得涅槃。
显示巴利原文 ‘‘Sabbo rāgo pahīno me, sabbo doso samūhato; Sabbo me vigato moho, sītibhūtosmi nibbuto’’ti.
拉奇塔长老显示巴利原文
… Rakkhito thero….
10. 郁伽长老偈显示巴利原文
10. Uggattheragāthā
我所造作的诸业,不论少分或多分,
这一切都已灭尽,如今不再有后有。
显示巴利原文 ‘‘Yaṃ mayā pakataṃ kammaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ; Sabbametaṃ parikkhīṇaṃ, natthi dāni punabbhavo’’ti.
446 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
婆蹉波罗长老、阿头摩青年仙人,
善调御者、善坚定者,以及舍爱长老;
阿罗诃子、羊头、护,以及名叫优伽称者。
显示巴利原文 Vacchapālo ca yo thero, ātumo māṇavo isi; Suyāmano susārado, thero yo ca piyañjaho; Ārohaputto meṇḍasiro, rakkhito uggasavhayoti.
1. 萨弥帝古德长老偈显示巴利原文
1. Samitiguttattheragāthā
我于往昔诸生中所造的一切恶业,
它定当于此处承受,别无他处。」
显示巴利原文 ‘‘Yaṃ mayā pakataṃ pāpaṃ, pubbe aññāsu jātisu; Idheva taṃ vedanīyaṃ, vatthu aññaṃ na vijjatī’’ti.
萨弥帝古多长老显示巴利原文
… Samitigutto thero….
2. 迦叶长老偈显示巴利原文
2. Kassapattheragāthā
孩子,何处食物丰足、安稳而无畏难,
你便往彼处去,莫被忧愁击垮。
显示巴利原文 ‘‘Yena yena subhikkhāni, sivāni abhayāni ca; Tena puttaka gacchassu, mā sokāpahato bhavā’’ti.
迦叶长老显示巴利原文
… Kassapo thero….
3. 西哈长老偈显示巴利原文
3. Sīhattheragāthā
精勤不放逸而住,西哈,日夜无有懈怠;
修习善法,疾速舍离此积聚之身。
显示巴利原文 ‘‘Sīhappamatto vihara, rattindivamatandito; Bhāvehi kusalaṃ dhammaṃ, jaha sīghaṃ samussaya’’nti.
4. 尼德长老偈显示巴利原文
4. Nītattheragāthā
“整夜沉睡,白天乐于交游,”
“这样的愚人,何时方能尽苦?”
显示巴利原文 ‘‘Sabbarattiṃ supitvāna, divā saṅgaṇike rato; Kudāssu nāma dummedho, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.
5. 苏那嘎长老偈显示巴利原文
5. Sunāgattheragāthā
善巧于心相者,了知远离的甘露;
修习禅那、审慎、具念者,能证得无欲之乐。
显示巴利原文 ‘‘Cittanimittassa kovido, pavivekarasaṃ vijāniya; Jhāyaṃ nipako patissato, adhigaccheyya sukhaṃ nirāmisa’’nti.
苏那嘎长老显示巴利原文
… Sunāgo thero….
那质多长老偈显示巴利原文
6. Nāgitattheragāthā
除此之外,种种异门教说,并无这般通向涅槃之道;
世尊正是这样教导僧团——导师亲手开示,如同摊在掌上一般清晰。
显示巴利原文 ‘‘Ito bahiddhā puthu aññavādinaṃ, maggo na nibbānagamo yathā ayaṃ; Itissu saṅghaṃ bhagavānusāsati, satthā sayaṃ pāṇitaleva dassaya’’nti.
那质多长老显示巴利原文
… Nāgito thero….
7. 巴维塔长老偈显示巴利原文
7. Paviṭṭhattheragāthā
已如实照见诸蕴,一切有悉皆摧破;
生死流转已尽,不受后有。
显示巴利原文 ‘‘Khandhā diṭṭhā yathābhūtaṃ, bhavā sabbe padālitā; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
巴维塔长老显示巴利原文
… Paviṭṭho thero….
阿朱那长老偈显示巴利原文
8. Ajjunattheragāthā
我得以从水中将自己拖至岸上;
正当被大洪流冲卷之时,我证悟了诸谛。
显示巴利原文 ‘‘Asakkhiṃ vata attānaṃ, uddhātuṃ udakā thalaṃ; Vuyhamāno mahogheva, saccāni paṭivijjhaha’’nti.
阿朱那长老显示巴利原文
… Ajjuno thero….
9.(第一)迭瓦萨巴长老偈显示巴利原文
9. (Paṭhama)-devasabhattheragāthā
‘‘Uttiṇṇā paṅkapalipā, pātālā parivajjitā; Mutto oghā ca ganthā ca, sabbe mānā visaṃhatā’’ti.
迭瓦萨巴长老显示巴利原文
… Devasabho thero….
10. 萨弥达德长老偈显示巴利原文
10. Sāmidattattheragāthā
五蕴已遍知,虽住而根已断;
生之轮回已尽,不复有后有。
显示巴利原文 ‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
479 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
萨弥达德长老显示巴利原文
… Sāmidatto thero….
萨弥提古塔长老,与号称狮子吼的迦叶,
尼陀、苏那伽、那耆多、巴维塔,及阿顺那仙人,
提婆萨婆长老,以及具大威德的萨弥达陀。
显示巴利原文 Thero samitigutto ca, kassapo sīhasavhayo; Nīto sunāgo nāgito, paviṭṭho ajjuno isi; Devasabho ca yo thero, sāmidatto mahabbaloti.
400 第十品显示巴利原文
10. Dasamavaggo
巴利本纳咖长老偈显示巴利原文
1. Paripuṇṇakattheragāthā
‘‘Na tathā mataṃ satarasaṃ, sudhannaṃ yaṃ mayajja paribhuttaṃ; Aparimitadassinā gotamena, buddhena desito dhammo’’ti.
……巴利本纳迦长老……显示巴利原文
… Paripuṇṇako thero….
维佳亚长老偈显示巴利原文
2. Vijayattheragāthā
‘‘Yassāsavā parikkhīṇā, āhāre ca anissito; Suññatā animitto ca, vimokkho yassa gocaro; Ākāseva sakuntānaṃ, padaṃ tassa durannaya’’nti.
……维佳亚长老……显示巴利原文
… Vijayo thero….
3. 诶拉咖长老偈显示巴利原文
3. Erakattheragāthā
欲乐是苦,Eraka,欲乐非乐,Eraka;
若人贪着欲乐,便是贪着于苦,Eraka;
若人不贪着欲乐,便不贪着于苦,Eraka。
显示巴利原文 ‘‘Dukkhā kāmā eraka, na sukhā kāmā eraka; Yo kāme kāmayati, dukkhaṃ so kāmayati eraka; Yo kāme na kāmayati, dukkhaṃ so na kāmayati erakā’’ti.
诶拉咖长老显示巴利原文
… Erako thero….
4. 慈胜长老偈显示巴利原文
4. Mettajittheragāthā
‘‘Namo hi tassa bhagavato, sakyaputtassa sirīmato; Tenāyaṃ aggappattena, aggadhammo sudesito’’ti.
……美德基长老……显示巴利原文
… Mettaji thero….
5. 咖库巴喇长老偈显示巴利原文
5. Cakkhupālattheragāthā
我双目失明,眼根毁损,正行于荒野长路;
即便匍匐而行,我也要向前,决不与恶同伴同行。
显示巴利原文 ‘‘Andhohaṃ hatanettosmi, kantāraddhānapakkhando ; Sayamānopi gacchissaṃ, na sahāyena pāpenā’’ti.
……咖库巴喇长老……显示巴利原文
… Cakkhupālo thero….
康德苏玛那长老偈显示巴利原文
6. Khaṇḍasumanattheragāthā
布施一朵花后,于八十俱胝岁之间,
在天界受用享乐已,凭所余功德,我证涅槃。
显示巴利原文 ‘‘Ekapupphaṃ cajitvāna, asīti vassakoṭiyo; Saggesu paricāretvā, sesakenamhi nibbuto’’ti.
……康德苏玛那长老……显示巴利原文
… Khaṇḍasumano thero….
七 帝萨长老偈显示巴利原文
7. Tissattheragāthā
舍弃了百婆罗重的铜器,与镶百道纹的黄金器;
“我拿起陶钵,这便是我的第二次灌顶。”
显示巴利原文 ‘‘Hitvā satapalaṃ kaṃsaṃ, sovaṇṇaṃ satarājikaṃ; Aggahiṃ mattikāpattaṃ, idaṃ dutiyābhisecana’’nti.
……帝须长老……显示巴利原文
… Tisso thero….
8. 阿帕亚长老偈显示巴利原文
8. Abhayattheragāthā
若眼见色而作意于可爱相,正念便已失却;
以染着之心领受其境,随即执取不舍;
他的诸漏便与日俱增,皆导归于有之根。
显示巴利原文 ‘‘Rūpaṃ disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasikaroto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati; Tassa vaḍḍhanti āsavā, bhavamūlopagāmino’’ti .
阿巴亚长老显示巴利原文
… Abhayo thero….
第九 优低耶长老偈显示巴利原文
9. Uttiyattheragāthā
心全然染着而感受它,并一直执取不放;
如此,他的漏便增长,导向不断的轮回。
显示巴利原文 ‘‘Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasikaroto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhosa tiṭṭhati; Tassa vaḍḍhanti āsavā, saṃsāraṃ upagāmino’’ti.
……优帝耶长老……显示巴利原文
… Uttiyo thero….
10. 第二 迭瓦萨帕长老偈显示巴利原文
10. (Dutiya)-devasabhattheragāthā
他具足正勤,以念处为所行境;
以解脱花而为庄严,将无漏而般涅槃。
显示巴利原文 ‘‘Sammappadhānasampanno, satipaṭṭhānagocaro; Vimuttikusumasañchanno, parinibbissatyanāsavo’’ti.
312 摄颂曰——显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
迭瓦萨巴长老显示巴利原文
… Devasabho thero….
圆满者、胜利者、埃拉卡与慈命牟尼;
眼护、残心、蒂萨与无畏;
大慧乌提耶,及天会堂长老。
显示巴利原文 Paripuṇṇako ca vijayo, erako mettajī muni; Cakkhupālo khaṇḍasumano, tisso ca abhayo tathā; Uttiyo ca mahāpañño, thero devasabhopi cāti.
贝喇踏尼咖长老偈显示巴利原文
1. Belaṭṭhānikattheragāthā
他舍离在家生活,却未得成就,贪食懈怠,以口为犁;
犹如饱食谷物的大公猪,那愚痴者一再投生母胎。
显示巴利原文 ‘‘Hitvā gihittaṃ anavositatto, mukhanaṅgalī odariko kusīto; Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando’’ti.
……贝拉塔尼迦长老……显示巴利原文
… Belaṭṭhāniko thero….
2. 塞度差长老偈显示巴利原文
2. Setucchattheragāthā
你们被慢所欺诳,于诸行中受染污;
为得失所扰乱,他们不能证得定。
显示巴利原文 ‘‘Mānena vañcitāse, saṅkhāresu saṃkilissamānāse; Lābhālābhena mathitā, samādhiṃ nādhigacchantī’’ti.
……舍都丘长老……显示巴利原文
… Setuccho thero….
3. 班度拉长老偈显示巴利原文
3. Bandhurattheragāthā
“我已无需此物,饱尝法味,快乐满足;”
饮下那最上味的精华,我不复与毒物亲近。
显示巴利原文 ‘‘Nāhaṃ etena atthiko, sukhito dhammarasena tappito; Pitvā rasaggamuttamaṃ, na ca kāhāmi visena santhava’’nti.
……班度拉长老……显示巴利原文
… Bandhuro thero….
4. 奇德咖长老偈显示巴利原文
4. Khitakattheragāthā
我的身体何其轻盈,充盈着广大的喜与乐;
犹如疾风吹起的棉花,我的身体仿佛也在飘浮。
显示巴利原文 ‘‘Lahuko vata me kāyo, phuṭṭho ca pītisukhena vipulena; Tūlamiva eritaṃ mālutena, pilavatīva me kāyo’’ti.
……奇德咖长老……显示巴利原文
… Khitako thero….
5. 玛利德旺帕长老偈显示巴利原文
5. Malitavambhattheragāthā
‘‘Ukkaṇṭhitopi na vase, ramamānopi pakkame; Na tvevānatthasaṃhitaṃ, vase vāsaṃ vicakkhaṇo’’ti.
……玛利德旺帕长老……显示巴利原文
… Malitavambho thero….
6. 苏黑曼德长老偈显示巴利原文
6. Suhemantattheragāthā
意义虽具百种相貌、百种特征,
愚者只见一面,智者则见百面。
显示巴利原文 ‘‘Sataliṅgassa atthassa, satalakkhaṇadhārino; Ekaṅgadassī dummedho, satadassī ca paṇḍito’’ti.
……苏黑曼德长老……显示巴利原文
… Suhemanto thero….
7. 达马萨瓦长老偈显示巴利原文
7. Dhammasavattheragāthā
‘‘Pabbajiṃ tulayitvāna, agārasmānagāriyaṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
达摩萨瓦长老显示巴利原文
… Dhammasavo thero….
达摩萨瓦比都长老偈显示巴利原文
8. Dhammasavapituttheragāthā
‘‘Sa vīsavassasatiko, pabbajiṃ anagāriyaṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
……达摩萨瓦比都长老……显示巴利原文
… Dhammasavapitu thero….
9. 桑喀拉奇德长老偈显示巴利原文
9. Saṅgharakkhitattheragāthā
‘‘Na nūnāyaṃ paramahitānukampino, rahogato anuvigaṇeti sāsanaṃ; Tathāhayaṃ viharati pākatindriyo, migī yathā taruṇajātikā vane’’ti.
僧护长老显示巴利原文
… Saṅgharakkhito thero….
10. 乌萨巴长老偈显示巴利原文
10. Usabhattheragāthā
山巅之上,树木高大繁茂,新起的浓云降下新雨,遍洒润泽;
喜好独处、心存山林想的乌萨巴,由此善妙更加增长。
显示巴利原文 ‘‘Nagā nagaggesu susaṃvirūḷhā, udaggameghena navena sittā; Vivekakāmassa araññasaññino, janeti bhiyyo usabhassa kalyata’’nti.
158 摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
……伍萨帕长老……显示巴利原文
… Usabho thero….
贝拉塔尼科、塞杜乔、班杜罗、基塔可仙
马利塔瓦姆博、苏赫曼多、达摩萨沃、达摩萨沃之父
僧护长老、牛王长老等大牟尼
显示巴利原文 Belaṭṭhāniko setuccho, bandhuro khitako isi; Malitavambho suhemanto, dhammasavo dhammasavapitā; Saṅgharakkhitatthero ca, usabho ca mahāmunīti.
213 第十二品显示巴利原文
12. Dvādasamavaggo
1. 真德长老偈显示巴利原文
1. Jentattheragāthā
出家实为不易,在家亦难安住;法义甚深,资财度日亦难营求。
显示巴利原文 ‘‘Duppabbajjaṃ ve duradhivāsā gehā, dhammo gambhīro duradhigamā bhogā; Kicchā vutti no itarītareneva, yuttaṃ cintetuṃ satatamaniccata’’nti.
真德长老显示巴利原文
… Jento thero….
2. 婆蹉长老偈显示巴利原文
2. Vacchagottattheragāthā
我具足三明,是大禅修者,善巧于内心的寂止;
我自身的真实义利已然成就,佛陀的教法也已圆满完成。”
显示巴利原文 ‘‘Tevijjohaṃ mahājhāyī, cetosamathakovido; Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
……婆蹉长老……显示巴利原文
… Vacchagotto thero….
瓦那婆蹉长老偈显示巴利原文
3. Vanavacchattheragāthā
溪水清澄,岩石宽阔,黑面猴与鹿群遍满其间;
水藻苔藓装点的岩崖,令我心生欢喜。
显示巴利原文 ‘‘Acchodikā puthusilā,gonaṅgulamigāyutā; Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti ma’’nti.
… 瓦那瓦差长老 …显示巴利原文
… Vanavaccho thero….
四、阿迪穆德长老偈显示巴利原文
4. Adhimuttattheragāthā
此身粗重恼人,而生命正不断流逝;
贪著身体之乐者,沙门的善德从何而来?
显示巴利原文 ‘‘Kāyaduṭṭhullagaruno, hiyyamānamhi jīvite; Sarīrasukhagiddhassa, kuto samaṇasādhutā’’ti.
……阿迪穆德长老……显示巴利原文
… Adhimutto thero….
5. 摩诃男长老偈显示巴利原文
5. Mahānāmattheragāthā
你依此山而住,山中有茂密的库答迦树与沙喇迦树;
依于猎人之山,这座有名望、有覆盖的山。”
显示巴利原文 ‘‘Esāvahiyyase pabbatena, bahukuṭajasallakikena ; Nesādakena girinā, yasassinā paricchadenā’’ti.
……大名长老……显示巴利原文
… Mahānāmo thero….
巴拉巴利亚长老偈显示巴利原文
6. Pārāpariyattheragāthā
舍弃六触处,守护根门,善自防护;
吐尽苦根,我已证得漏尽。
显示巴利原文 ‘‘Chaphassāyatane hitvā, guttadvāro susaṃvuto; Aghamūlaṃ vamitvāna, patto me āsavakkhayo’’ti.
……巴拉巴利亚长老……显示巴利原文
… Pārāpariyo thero ….
7. 亚萨长老偈显示巴利原文
7. Yasattheragāthā
‘‘Suvilitto suvasano,sabbābharaṇabhūsito;
182 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
……亚索长老……显示巴利原文
… Yaso thero….
金毗罗长老偈显示巴利原文
8. Kimilattheragāthā
我忆念自身恍若他人,然而我正是那具念、未曾离去的同一者。
显示巴利原文 ‘‘Abhisattova nipatati, vayo rūpaṃ aññamiva tatheva santaṃ; Tasseva sato avippavasato, aññasseva sarāmi attāna’’nti.
……金毗罗长老……显示巴利原文
… Kimilo thero….
跋耆子长老偈显示巴利原文
9. Vajjiputtattheragāthā
禅修吧,乔达摩,切莫放逸;那些纷纷扰扰,于你又有何用?
显示巴利原文 ‘‘Rukkhamūlagahanaṃ pasakkiya, nibbānaṃ hadayasmiṃ opiya; Jhāya gotama mā ca pamādo, kiṃ te biḷibiḷikā karissatī’’ti.
……跋耆子长老……显示巴利原文
… Vajjiputto thero….
10. 伊西达答长老偈显示巴利原文
10. Isidattattheragāthā
五蕴已完全遍知,虽暂存续,其根已断;
苦尽已达,漏尽已证。
显示巴利原文 ‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā; Dukkhakkhayo anuppatto,patto me āsavakkhayo’’ti.
273 其摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
伊西达答长老显示巴利原文
… Isidatto thero….
增意、摩诃男、波罗婆利耶与耶索比,
金毗罗·跋耆子,及依西达多、大名称。
显示巴利原文 Jento ca vacchagotto ca, vaccho ca vanasavhayo; Adhimutto mahānāmo, pārāpariyo yasopi ca; Kimilo vajjiputto ca, isidatto mahāyasoti.
383 此中摄颂:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
一百二十位长老,所作已办,无漏,
于一偈集中,由诸大仙善为结集。
显示巴利原文 Vīsuttarasataṃ therā, katakiccā anāsavā; Ekakeva nipātamhi, susaṅgītā mahesibhīti.
386 第一品显示巴利原文
1. Paṭhamavaggo
优多罗长老偈显示巴利原文
1. Uttarattheragāthā
没有任何一种「有」是恒常的,诸行亦非永远常住;
那些蕴生起,又相继灭去。
了知此过患,我于「有」已无所求;
我已出离一切欲乐,证得诸漏灭尽。
显示巴利原文 ‘‘Natthi koci bhavo nicco, saṅkhārā vāpi sassatā; Uppajjanti ca te khandhā, cavanti aparāparaṃ. ‘‘Etamādīnaṃ ñatvā, bhavenamhi anatthiko; Nissaṭo sabbakāmehi, patto me āsavakkhayo’’ti.
如是,具寿郁多罗长老宣说了这些偈颂。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā uttaro thero gāthāyo abhāsitthāti.
2. 宾度罗婆罗堕阇长老偈显示巴利原文
2. Piṇḍolabhāradvājattheragāthā
生命不能靠断食延续,然而食物也并非内心的安宁之处;
看清这堆骨肉由食物支撑,我于是踏上游方乞食之路。
他们将名门望族中的礼敬与供养,如实视为‘泥沼’——
恭敬犹如一枚细箭,极难拔除,卑劣之人实难舍弃。
显示巴利原文 ‘‘Nayidaṃ anayena jīvitaṃ, nāhāro hadayassa santiko; Āhāraṭṭhitiko samussayo, iti disvāna carāmi esanaṃ. ‘‘Paṅkoti hi naṃ pavedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu; Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho’’ti.
如是,具寿宾头卢婆罗堕阇长老宣说了这些偈颂。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo thero gāthāyo abhāsitthāti.
3. 瓦利亚长老偈显示巴利原文
3. Valliyattheragāthā
好比一只猿猴钻进有五扇门的小屋,
它绕着各扇门来回打转,反复地敲击抓碰。
“站住,猴子,莫要乱窜!于你而言,境况已今非昔比;
你已被慧所制伏,走不了多远的。’”
显示巴利原文 ‘‘Makkaṭo pañcadvārāyaṃ, kuṭikāyaṃ pasakkiya; Dvārena anupariyeti, ghaṭṭayanto muhuṃ muhuṃ. ‘‘Tiṭṭha makkaṭa mā dhāvi, na hi te taṃ yathā pure; Niggahītosi paññāya, neva dūraṃ gamissatī’’ti.
……瓦利亚长老……显示巴利原文
… Valliyo thero….
4. 恒河岸长老偈显示巴利原文
4. Gaṅgātīriyattheragāthā
我在恒河岸边,用三片棕榈叶搭了一间小屋;
我的钵如浸过尸水之器,我身披粪扫衣。
两个雨季中,我只说过一句话;
第三个雨季,黑暗之堆聚已被我击破。’
显示巴利原文 ‘‘Tiṇṇaṃ me tālapattānaṃ, gaṅgātīre kuṭī katā; Chavasittova me patto, paṃsukūlañca cīvaraṃ. ‘‘Dvinnaṃ antaravassānaṃ, ekā vācā me bhāsitā; Tatiye antaravassamhi, tamokhandho padālito’’ti.
……恒河岸长老……显示巴利原文
… Gaṅgātīriyo thero….
5. 阿基那长老偈显示巴利原文
5. Ajinattheragāthā
纵使他具足三明,是战胜死亡的无漏者,
无知的愚人却因他寂寂无名而轻视他。
然而,任何获得饮食的人,
他即使品性不善,也依然受到他们的尊敬。
显示巴利原文 ‘‘Api ce hoti tevijjo, maccuhāyī anāsavo; Appaññātoti naṃ bālā, avajānanti ajānatā. ‘‘Yo ca kho annapānassa, lābhī hotīdha puggalo; Pāpadhammopi ce hoti, so nesaṃ hoti sakkato’’ti.
阿基那长老显示巴利原文
… Ajino thero….
6. 美喇基那长老偈显示巴利原文
6. Meḷajinattheragāthā
当我听闻导师宣说法时,
对于一切知者、无敌者,我没有任何疑惑。
商队首领、大英雄、御者中最殊胜者啊,
于道或于行道,我无有疑惑。
显示巴利原文 ‘‘Yadāhaṃ dhammamassosiṃ, bhāsamānassa satthuno; Na kaṅkhamabhijānāmi, sabbaññūaparājite. ‘‘Satthavāhe mahāvīre, sārathīnaṃ varuttame; Magge paṭipadāyaṃ vā, kaṅkhā mayhaṃ na vijjatī’’ti.
……美喇基那长老……显示巴利原文
… Meḷajino thero….
7. 罗陀长老偈显示巴利原文
7. Rādhattheragāthā
犹如覆蔽不严的房屋,雨水便会渗入;
同样,未加修习的心,贪欲便会渗入。
犹如覆蔽严密的房屋,雨水不会渗入;
如此善加修习的心,贪欲便无法渗入。”
显示巴利原文 ‘‘Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhī samativijjhati; Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati. ‘‘Yathā agāraṃ succhannaṃ, vuḍḍhī na samativijjhati; Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ, rāgo na samativijjhatī’’ti.
……罗陀长老……显示巴利原文
… Rādho thero….
8. 苏罗陀长老偈显示巴利原文
8. Surādhattheragāthā
确实,我的再生已尽,胜者的教法已修习圆满;
那名为‘网’的已被舍断,有爱已彻底根除。
显示巴利原文 ‘‘Khīṇā hi mayhaṃ jāti, vusitaṃ jinasāsanaṃ; Pahīno jālasaṅkhāto, bhavanetti samūhatā. ‘‘Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.
苏拉达长老显示巴利原文
… Surādho thero….
9. 乔达摩长老偈显示巴利原文
9. Gotamattheragāthā
圣者不系缚于女人,便得安乐而眠;
因为在应恒常防护的女人中,真实极为难得。
爱欲!我们曾为你行杀害,如今于你再无亏欠;
我们如今走向涅槃,到了那里,便不再有悲伤。”
显示巴利原文 ‘‘Sukhaṃ supanti munayo, ye itthīsu na bajjhare; Sadā ve rakkhitabbāsu, yāsu saccaṃ sudullabhaṃ. ‘‘Vadhaṃ carimha te kāma, anaṇā dāni te mayaṃ; Gacchāma dāni nibbānaṃ, yattha gantvā na socatī’’ti.
……乔达摩长老……显示巴利原文
… Gotamo thero….
10. 瓦萨帕长老偈显示巴利原文
10. Vasabhattheragāthā
他先是毁灭自己,随后又去毁灭他人;
他彻底毁灭自己,恰如以鸟媒诱杀群鸟。
婆罗门不在于外表,内在的光泽才是婆罗门;
凡心怀恶行者,他才是黑者,须阇之主啊。
显示巴利原文 ‘‘Pubbe hanati attānaṃ, pacchā hanati so pare; Suhataṃ hanti attānaṃ, vītaṃseneva pakkhimā. ‘‘Na brāhmaṇo bahivaṇṇo, anto vaṇṇo hi brāhmaṇo; Yasmiṃ pāpāni kammāni, sa ve kaṇho sujampatī’’ti.
……瓦萨巴长老……显示巴利原文
… Vasabho thero….
优陀罗、宾头卢、瓦利耶、蒂利耶仙人
阿耆那、梅腊吉那、拉陀、苏拉陀、乔达摩
以及瓦萨巴,便是这十位具足大神通的长老。
显示巴利原文 Uttaro ceva piṇḍolo, valliyo tīriyo isi; Ajino ca meḷajino, rādho surādho gotamo; Vasabhena ime honti, dasa therā mahiddhikāti.
186 2. 第二品显示巴利原文
2. Dutiyavaggo
1. 摩诃准陀长老偈显示巴利原文
1. Mahācundattheragāthā
由渴求听闻,所闻便得增长;由所闻增长,智慧便得增长。
若在那里未能寻得喜乐,便应安住于僧团,善自守护,具足正念。
显示巴利原文 ‘‘Sussūsā sutavaddhanī, sutaṃ paññāya vaddhanaṃ; Paññāya atthaṃ jānāti, ñāto attho sukhāvaho. ‘‘Sevetha pantāni senāsanāni, careyya saṃyojanavippamokkhaṃ; Sace ratiṃ nādhigaccheyya tattha, saṅghe vase rakkhitatto satimā’’ti.
……玛哈准陀长老……显示巴利原文
… Mahācundo thero….
2. 乔帝达萨长老偈显示巴利原文
2. Jotidāsattheragāthā
那些人以欺诳、伪装和种种行径,
以粗暴手段加害他人,
他们同样会于此地毁灭,因为业果绝不消亡。
人无论造作何业,是善业还是恶业,
他造作什么业,便成为那业的继承者。
显示巴利原文 ‘‘Ye kho te veṭhamissena , nānattena ca kammunā; Manusse uparundhanti, pharusūpakkamā janā; Tepi tattheva kīranti, na hi kammaṃ panassati. ‘‘Yaṃ karoti naro kammaṃ, kalyāṇaṃ yadi pāpakaṃ; Tassa tasseva dāyādo, yaṃ yaṃ kammaṃ pakubbatī’’ti.
……乔帝达萨长老……显示巴利原文
… Jotidāso thero….
3. 黑兰雅咖尼长老偈显示巴利原文
3. Heraññakānittheragāthā
昼夜流逝,寿命随之断灭;
众生的寿命渐渐耗尽,犹如小川之水。
愚人造作恶业时,浑然不觉;
而后它将变为苦楚,因其果报实为恶故。
显示巴利原文 ‘‘Accayanti ahorattā, jīvitaṃ uparujjhati; Āyu khīyati maccānaṃ, kunnadīnaṃva odakaṃ. ‘‘Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhati; Pacchāssa kaṭukaṃ hoti, vipāko hissa pāpako’’ti.
……黑兰雅咖尼长老……显示巴利原文
… Heraññakānitthero….
4. 索玛密德长老偈显示巴利原文
4. Somamittattheragāthā
犹如紧抓一小块木头,在汪洋大海中也会沉没;
同样,依止懈怠者,善行者亦将沉没。
应与那些独处的圣者、精勤的禅修者,
恒常与精进不懈的智者共住。
显示巴利原文 ‘‘Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave; Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati; Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ. ‘‘Pavivittehi ariyehi, pahitattehi jhāyibhi; Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.
……索玛密德长老……显示巴利原文
… Somamitto thero….
5. 萨巴密德长老偈显示巴利原文
5. Sabbamittattheragāthā
‘‘Jano janamhi sambaddho , janamevassito jano; Jano janena heṭhīyati, heṭheti ca jano janaṃ. ‘‘Ko hi tassa janenattho, janena janitena vā; Janaṃ ohāya gacchaṃ taṃ, heṭhayitvā bahuṃ jana’’nti.
……萨跋密多长老……显示巴利原文
… Sabbamitto thero….
6. 大迦腊长老偈显示巴利原文
6. Mahākāḷattheragāthā
有一高大黧黑的女子,形如乌鸦,她先折断一条大腿,再折断另一条大腿;
她折断一条手臂,又折断另一条手臂;接着,像打碎凝乳罐一样,击碎了头颅;
她将它们拼接好,坐在一旁。
确实,那愚痴之人无明,却造作执取,便一再地、一再地遭受痛苦。
因此,了知者不应造作执取,免使我再度头颅破碎,倒卧不起。
显示巴利原文 ‘‘Kāḷī itthī brahatī dhaṅkarūpā, satthiñca bhetvā aparañca satthiṃ; Bāhañca bhetvā aparañca bāhaṃ, sīsañca bhetvā dadhithālakaṃva; Esā nisinnā abhisandahitvā. ‘‘Yo ve avidvā upadhiṃ karoti, punappunaṃ dukkhamupeti mando; Tasmā pajānaṃ upadhiṃ na kayirā, māhaṃ puna bhinnasiro sayissa’’nti .
……玛哈咖喇长老……显示巴利原文
… Mahākāḷo thero….
7. 帝萨长老偈显示巴利原文
7. Tissattheragāthā
‘‘Bahū sapatte labhati, muṇḍo saṅghāṭipāruto; Lābhī annassa pānassa, vatthassa sayanassa ca. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, sakkāresu mahabbhayaṃ; Appalābho anavassuto, sato bhikkhu paribbaje’’ti.
……帝萨长老……显示巴利原文
… Tisso thero….
8. 金毗罗长老偈显示巴利原文
8. Kimilattheragāthā
于东竹林精舍,释迦子们结为法侣,
舍弃了丰厚的财物,满足于托钵所得的食物。
精进勇锐,心意决然,恒持坚固的精勤,
舍离世间之乐,以法乐为乐。
显示巴利原文 ‘‘Pācīnavaṃsadāyamhi , sakyaputtā sahāyakā; Pahāyānappake bhoge, uñchāpattāgate ratā. ‘‘Āraddhavīriyā pahitattā, niccaṃ daḷhaparakkamā; Ramanti dhammaratiyā, hitvāna lokiyaṃ rati’’nti.
……金毗罗长老……显示巴利原文
… Kimilo thero….
9. 难陀长老偈显示巴利原文
9. Nandattheragāthā
由于不如理作意,我一味沉迷于装扮与修饰;
我轻浮躁动,被感官欲望的渴求所折磨。
幸得善巧方便、身为太阳族亲属的佛陀之力,
他如理修行,将心从有中拔除了。
显示巴利原文 ‘‘Ayoniso manasikārā, maṇḍanaṃ anuyuñjisaṃ; Uddhato capalo cāsiṃ, kāmarāgena aṭṭito. ‘‘Upāyakusalenāhaṃ, buddhenādiccabandhunā; Yoniso paṭipajjitvā, bhave cittaṃ udabbahi’’nti.
……难陀长老……显示巴利原文
… Nando thero….
10. 西利玛长老偈显示巴利原文
10. Sirimattheragāthā
若自己心未入定,他人却称赞他;
他人徒劳称赞,因自心实未入定。
若自己心得善定,他人却指责他;
他人徒然指责,因自己已善住于定。
显示巴利原文 ‘‘Pare ca naṃ pasaṃsanti, attā ce asamāhito; Moghaṃ pare pasaṃsanti, attā hi asamāhito. ‘‘Pare ca naṃ garahanti, attā ce susamāhito; Moghaṃ pare garahanti, attā hi susamāhito’’ti.
……西利玛长老……显示巴利原文
… Sirimā thero….
纯陀、光奴,及赫兰迦尼长老;
月友、遍友,迦罗、帝须与枳弥罗;
难陀与具祥:这十位具大神力的长老。
显示巴利原文 Cundo ca jotidāso ca, thero heraññakāni ca; Somamitto sabbamitto, kālo tisso ca kimilo ; Nando ca sirimā ceva, dasa therā mahiddhikāti.
296 第三品显示巴利原文
3. Tatiyavaggo
优陀罗长老偈显示巴利原文
1. Uttarattheragāthā
我已遍知诸蕴,已善断除渴爱;
我已修习诸觉支,诸漏已尽。
遍知诸蕴后,我拔除了那贪欲之网;
修习诸觉支后,我将无漏而寂灭。
显示巴利原文 ‘‘Khandhā mayā pariññātā, taṇhā me susamūhatā; Bhāvitā mama bojjhaṅgā, patto me āsavakkhayo. ‘‘Sohaṃ khandhe pariññāya, abbahitvāna jāliniṃ; Bhāvayitvāna bojjhaṅge, nibbāyissaṃ anāsavo’’ti.
……伍德拉长老……显示巴利原文
… Uttaro thero….
2. 跋陀基德长老偈显示巴利原文
2. Bhaddajittheragāthā
曾有位名为般那德的国王,他的祭祀柱是纯金所成;
它的高度是其宽度的十六倍,顶端则高达千倍。
显示巴利原文 ‘‘Panādo nāma so rājā, yassa yūpo suvaṇṇayo; Tiriyaṃ soḷasubbedho , ubbhamāhu sahassadhā. ‘‘Sahassakaṇḍo satageṇḍu, dhajālu haritāmayo;
239 第九品显示巴利原文
9. Navamavaggo
Anaccuṃ tattha gandhabbā, chasahassāni sattadhā’’ti.
……跋陀基长老……显示巴利原文
… Bhaddajitthero….
3. 索毕德长老偈显示巴利原文
3. Sobhitattheragāthā
修习四念处、七觉支与八圣道,
我于一夜之间,忆念了五百劫。
显示巴利原文 bhikkhu, āraddhabalavīriyo; Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussariṃ. ‘‘Cattāro satipaṭṭhāne, satta aṭṭha ca bhāvayaṃ; Pañca kappasatānāhaṃ, ekarattiṃ anussari’’nti.
……索毕德长老……显示巴利原文
… Sobhito thero….
4. 瓦利亚长老偈显示巴利原文
4. Valliyattheragāthā
‘‘Yaṃ kiccaṃ daḷhavīriyena, yaṃ kiccaṃ boddhumicchatā; Karissaṃ nāvarajjhissaṃ , passa vīriyaṃ parakkama. ‘‘Tvañca me maggamakkhāhi, añjasaṃ amatogadhaṃ; Ahaṃ monena monissaṃ, gaṅgāsotova sāgara’’nti.
……瓦利亚长老……显示巴利原文
… Valliyo thero….
5. 维德索咖长老偈显示巴利原文
5. Vītasokattheragāthā
“这具身体显得空洞无实,无明与黑暗已经消散;
一切衣布皆已断除,如今再无后有。
显示巴利原文 ‘‘Kese me olikhissanti, kappako upasaṅkami; Tato ādāsamādāya, sarīraṃ paccavekkhisaṃ. ‘‘Tuccho kāyo adissittha, andhakāro tamo byagā; Sabbe coḷā samucchinnā, natthi dāni punabbhavo’’ti.
……维德索迦长老……显示巴利原文
… Vītasoko thero….
6. 布纳玛萨长老偈显示巴利原文
6. Puṇṇamāsattheragāthā
为证得离轭安稳,我舍断了五种盖障;
执持法镜,成就自知自见的智慧。
我谛观此身,内外一切悉皆彻见;
内观外察,只见此身空洞。
显示巴利原文 ‘‘Pañca nīvaraṇe hitvā, yogakkhemassa pattiyā; Dhammādāsaṃ gahetvāna, ñāṇadassanamattano. ‘‘Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ, sabbaṃ santarabāhiraṃ; Ajjhattañca bahiddhā ca, tuccho kāyo adissathā’’ti.
……布纳玛萨长老……显示巴利原文
… Puṇṇamāso thero….
7. 难陀迦长老偈显示巴利原文
7. Nandakattheragāthā
犹如良种骏马,虽偶有失蹄,旋即重新稳稳站起;
深生悚惧后,他毫不退缩地肩负起重担。
正是如此具足正见的正自觉者弟子,
请视我为良马,视我为佛陀的亲生子。
显示巴利原文 ‘‘Yathāpi bhaddo ājañño, khalitvā patitiṭṭhati; Bhiyyo laddāna saṃvegaṃ, adīno vahate dhuraṃ. ‘‘Evaṃ dassanasampannaṃ, sammāsambuddhasāvakaṃ; Ājānīyaṃ maṃ dhāretha, puttaṃ buddhassa orasa’’nti.
难陀迦长老显示巴利原文
… Nandako thero….
第八 帕拉德长老偈显示巴利原文
8. Bharatattheragāthā
我们所追求的目标——一切结缚的灭尽,如今已经达成。
显示巴利原文 ‘‘Ehi nandaka gacchāma, upajjhāyassa santikaṃ; Sīhanādaṃ nadissāma, buddhaseṭṭhassa sammukhā. ‘‘Yāya no anukampāya, amhe pabbājayī muni; So no attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.
……婆罗多长老……显示巴利原文
… Bharato thero….
9. 跋罗堕婆阇长老偈显示巴利原文
9. Bhāradvājattheragāthā
‘‘Nadanti evaṃ sappaññā, sīhāva girigabbhare; Vīrā vijitasaṅgāmā, jetvā māraṃ savāhaniṃ . ‘‘Satthā ca pariciṇṇo me, dhammo saṅgho ca pūjito; Ahañca vitto sumano, puttaṃ disvā anāsava’’nti.
婆罗堕若长老显示巴利原文
… Bhāradvājo thero….
10. 迦那丁那长老偈显示巴利原文
10. Kaṇhadinnattheragāthā
‘‘Upāsitā sappurisā, sutā dhammā abhiṇhaso; Sutvāna paṭipajjissaṃ, añjasaṃ amatogadhaṃ. ‘‘Bhavarāgahatassa me sato, bhavarāgo puna me na vijjati; Na cāhu na ca me bhavissati, na ca me etarahi vijjatī’’ti.
420 它的摄颂:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
……刊哈丁那长老……显示巴利原文
… Kaṇhadinno thero….
郁多罗长老、跋陀罗耆长老、圣者索毗多、跋利耶,
离忧长老、满月与难陀;
跋罗陀、婆罗堕阇,与黑输头大牟尼。
显示巴利原文 Uttaro bhaddajitthero, sobhito valliyo isi; Vītasoko ca yo thero, puṇṇamāso ca nandako; Bharato bhāradvājo ca, kaṇhadinno mahāmunīti.
489 第四品显示巴利原文
4. Catutthavaggo
弥嘎西拉长老偈显示巴利原文
1. Migasirattheragāthā
自从我出家于正自觉者的教法,
于解脱之际,我便升起,超越欲界。
那时,梵天正注视着,我的心便得解脱;
我的解脱不可动摇,一切结缚皆已灭尽。
显示巴利原文 ‘‘Yato ahaṃ pabbajito, sammāsambuddhasāsane; Vimuccamāno uggacchiṃ, kāmadhātuṃ upaccagaṃ. ‘‘Brahmuno pekkhamānassa, tato cittaṃ vimucci me; Akuppā me vimuttīti, sabbasaṃyojanakkhayā’’ti.
……弥伽西罗长老……显示巴利原文
… Migasiro thero….
2. 西瓦迦长老偈显示巴利原文
2. Sivakattheragāthā
‘‘Aniccāni gahakāni, tattha tattha punappunaṃ; Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ. ‘‘Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi; Sabbā te phāsukā bhaggā, thūṇikā ca vidālitā ; Vimariyādikataṃ cittaṃ, idheva vidhamissatī’’ti.
……西瓦卡长老……显示巴利原文
… Sivako thero….
3. 优波婆那长老偈显示巴利原文
3. Upavāṇattheragāthā
世间中的阿拉汉、善逝者,是为风病所恼的牟尼;
若有热水,婆罗门,请给予牟尼。
为应供养者所供养,为应礼敬者所礼敬,
为应敬奉者所敬奉——我愿供养他。
显示巴利原文 ‘‘Arahaṃ sugato loke, vātehābādhito muni; Sace uṇhodakaṃ atthi, munino dehi brāhmaṇa. ‘‘Pūjito pūjaneyyānaṃ , sakkareyyāna sakkato; Apacitopaceyyānaṃ , tassa icchāmi hātave’’ti.
优波婆那长老显示巴利原文
… Upavāṇo thero….
4. 伊西丁那长老偈显示巴利原文
4. Isidinnattheragāthā
我见过那些持法的优婆塞,口说“欲乐无常”,
却深深贪著珠宝耳环,挂念着子女与妻子。
显示巴利原文 ‘‘Diṭṭhā mayā dhammadharā upāsakā, kāmā aniccā iti bhāsamānā; Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca te apekkhā. ‘‘Addhā na jānanti yatodha dhammaṃ, kāmā aniccā iti cāpi āhu;
292 其摄颂是:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
他们没有力量断除贪欲,因此系着于子女、妻子与财富。
显示巴利原文 Rāgañca tesaṃ na balatthi chettuṃ, tasmā sitā puttadāraṃ dhanañcā’’ti.
……伊西丁那长老……显示巴利原文
… Isidinno thero….
5. 三布喇迦旃延长老偈显示巴利原文
5. Sambulakaccānattheragāthā
天降大雨,雨声哗然,
我独自住在这阴森可怖的洞穴里。
当我独自在这阴森可怖的洞穴中安住时,
既无恐惧,亦无惊慌,毛发也不竖立。
显示巴利原文 ‘‘Devo ca vassati devo ca gaḷagaḷāyati, Ekako cāhaṃ bherave bile viharāmi; Tassa mayhaṃ ekakassa bherave bile viharato, Natthi bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā. ‘‘Dhammatā mamasā yassa me, ekakassa bherave bile; Viharato natthi bhayaṃ vā, chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā’’ti.
三布喇迦旃延长老显示巴利原文
… Sambulakaccāno thero….
第六 尼德咖长老偈显示巴利原文
6. Nitakattheragāthā
谁的心如磐石,安住而无动摇;
于可染着之事,他已离染;于可恼怒之事,他不起恼怒。
我心犹如磐石,安住不动摇;
于可染着之事,他已离染;于可恼怒之事,他不起恼怒。
显示巴利原文 ‘‘Kassa selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampati; Virattaṃ rajanīyesu, kuppanīye na kuppati; Yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, kuto taṃ dukkhamessati. ‘‘Mama selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampati; Virattaṃ rajanīyesu, kuppanīye na kuppati; Mamevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, kuto maṃ dukkhamessatī’’ti.
……尼德咖长老……显示巴利原文
… Nitako thero….
7. 首那波提利亚长老偈显示巴利原文
7. Soṇapoṭiriyattheragāthā
布满繁星的夜晚,并非只用来安眠;
对明智者而言,这夜晚正是用来觉醒的。
若从象背跌落,再遭象群踩踏,
我宁可于战斗中阵亡,也胜过战败苟活。
显示巴利原文 ‘‘Na tāva supituṃ hoti, ratti nakkhattamālinī; Paṭijaggitumevesā, ratti hoti vijānatā. ‘‘Hatthikkhandhāvapatitaṃ , kuñjaro ce anukkame; Saṅgāme me mataṃ seyyo, yañce jīve parājito’’ti.
……索那波提利亚长老……显示巴利原文
… Soṇo poṭiriyo thero ….
尼萨帕长老偈显示巴利原文
8. Nisabhattheragāthā
舍离五种欲乐,那些悦意可爱、令人愉悦之物;
依信离家而出家,愿他成为苦的终结者。
我不欢喜死亡,亦不欢喜生命;
我唯待时节,具正知、持正念。
显示巴利原文 ‘‘Pañca kāmaguṇe hitvā, piyarūpe manorame; Saddhāya gharā nikkhamma, dukkhassantakaro bhave. ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ; Kālañca paṭikaṅkhāmi, sampajāno patissato’’ti.
……尼萨帕长老……显示巴利原文
… Nisabho thero….
9. 伍萨帕长老偈显示巴利原文
9. Usabhattheragāthā
将芒果嫩芽色的袈裟搭于肩头,
我坐于象颈,入村托钵乞食。
显示巴利原文 ‘‘Ambapallavasaṅkāsaṃ, aṃse katvāna cīvaraṃ; Nisinno hatthigīvāyaṃ, gāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ. ‘‘Hatthikkhandhato oruyha, saṃvegaṃ alabhiṃ tadā; Sohaṃ ditto tadā santo, patto me āsavakkhayo’’ti.
……伍萨巴长老……显示巴利原文
… Usabho thero….
10. 咖巴德咖拉长老偈显示巴利原文
10. Kappaṭakurattheragāthā
“这个名为‘破衣米’的人,确是破衣米之人!在那晶莹澄澈、满溢的不死之罐中,
正法之量已充足,为修习诸禅那,基础已然建立。
破衣人,不要打瞌睡,莫让我敲你的耳朵;
破衣人,你真是不知分寸,竟在僧团中打瞌睡。”
显示巴利原文 ‘‘Ayamiti kappaṭo kappaṭakuro, acchāya atibharitāya ; Amataghaṭikāyaṃ dhammakaṭamatto , katapadaṃ jhānāni ocetuṃ. ‘‘Mā kho tvaṃ kappaṭa pacālesi, mā tvaṃ upakaṇṇamhi tāḷessaṃ; Na hi tvaṃ kappaṭa mattamaññāsi, saṅghamajjhamhi pacalāyamānoti.
380 其摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
……咖巴德咖拉长老……显示巴利原文
… Kappaṭakuro thero….
弥伽西罗与西瓦卡,及智者优波婆那;
伊西丁那、迦旃延,以及具大威力的尼达迦;
波提利亚之子尼沙巴、乌萨巴、卡帕塔库罗。
显示巴利原文 Migasiro sivako ca, upavāno ca paṇḍito; Isidinno ca kaccāno, nitako ca mahāvasī; Poṭiriyaputto nisabho, usabho kappaṭakuroti.
821 第五品显示巴利原文
5. Pañcamavaggo
古玛拉迦叶长老偈显示巴利原文
1. Kumārakassapattheragāthā
在数不尽的劫中,他们获得了有身;
这是他们最后、最末的蕴身;
生死轮回,如今不再有后有。
显示巴利原文 ‘‘Aho buddhā aho dhammā, aho no satthu sampadā; Yattha etādisaṃ dhammaṃ, sāvako sacchikāhi’’ti. ‘‘Asaṅkheyyesu kappesu, sakkāyādhigatā ahū; Tesamayaṃ pacchimako, carimoyaṃ samussayo; Jātimaraṇasaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti. … Kumārakassapo thero….
2. 达玛巴喇长老偈显示巴利原文
2. Dhammapālattheragāthā
诚然,那年轻的比丘精勤于佛陀的教法,
众人沉睡时他醒觉,他的生命不会空过。
因此,于信心、戒行、净信与见法,
智者应当精勤修习,并常忆念诸佛的教法。
显示巴利原文 ‘‘Yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane; Jāgaro sa hi suttesu , amoghaṃ tassa jīvitaṃ. ‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ; Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.
……达玛巴喇长老……显示巴利原文
… Dhammapālo thero….
3. 梵摩离长老偈显示巴利原文
3. Brahmālittheragāthā
谁是那断除慢心、已证无漏的如是者,连诸天都仰慕他呢?
我的诸根已归于寂静,犹如良驹被调御师善加调伏;
我是那断除慢心、已证无漏的如是者,诸天也仰慕我。
显示巴利原文 ‘‘Kassindriyāni samathaṅgatāni, assā yathā sārathinā sudantā; Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi kassa pihayanti tādino’’ti. ‘‘Mayhindriyāni samathaṅgatāni, assā yathā sārathinā sudantā; Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi mayhaṃ pihayanti tādino’’ti.
……梵摩离长老……显示巴利原文
… Brahmāli thero….
4. 摩嘎拉迦长老偈显示巴利原文
4. Mogharājattheragāthā
莫伽罗阇比丘,外相虽陋,心意善妙,恒常安住于等持;
“在寒冬的冷夜里,比丘,你将如何安度?”
我听说,摩揭陀国处处庄稼成熟;
我将在稻草覆盖下安卧,如同其他安乐生活者那样。
显示巴利原文 ‘‘Chavipāpaka cittabhaddaka, mogharāja satataṃ samāhito; Hemantikasītakālarattiyo , bhikkhu tvaṃsi kathaṃ karissasi’’. ‘‘Sampannasassā magadhā, kevalā iti me sutaṃ; Palālacchannako seyyaṃ, yathaññe sukhajīvino’’ti.
……摩伽罗阇长老……显示巴利原文
… Mogharājā thero….
5. 毗舍佉般遮罗子长老偈显示巴利原文
5. Visākhapañcālaputtattheragāthā
不应排斥、摈弃他人,亦不应与彼相诤;对于已渡彼岸者,既不应轻蔑,亦不应喧扰。显示巴利原文
‘‘Na ukkhipe no ca parikkhipe pare, okkhipe pāragataṃ na eraye;
不应在集会中称赞自己,不骄慢,言语有度,善持戒行。
善于照见极微细、极微妙之义理,心意善巧,行止谦和者,
亲近戒德成就者,则涅槃于他实不难得。
显示巴利原文 Na cattavaṇṇaṃ parisāsu byāhare, anuddhato sammitabhāṇi subbato. ‘‘Susukhumanipuṇatthadassinā, matikusalena nivātavuttinā; Saṃsevitavuddhasīlinā, nibbānaṃ na hi tena dullabha’’nti.
……毗舍佉般遮罗子长老……显示巴利原文
… Visākho pañcālaputto thero ….
6. 朱喇迦长老偈显示巴利原文
6. Cūḷakattheragāthā
孔雀鸣叫着,冠羽华美,尾翼绚烂,颈项青蓝,面容端丽,鸣声悦耳。
修持禅那的人,容色安悦,内心喜乐;于佛陀的教法中精勤努力,实为善妙。
显示巴利原文 ‘‘Nadanti morā susikhā supekhuṇā, sunīlagīvā sumukhā sugajjino; Susaddalā cāpi mahāmahī ayaṃ, subyāpitambu suvalāhakaṃ nabhaṃ. ‘‘Sukallarūpo sumanassa jhāyataṃ , sunikkamo sādhu subuddhasāsane; Susukkasukkaṃ nipuṇaṃ sududdasaṃ, phusāhi taṃ uttamamaccutaṃ pada’’nti.
……朱喇咖长老……显示巴利原文
… Cūḷako thero….
7. 阿努巴玛长老偈显示巴利原文
7. Anūpamattheragāthā
‘‘Nandamānāgataṃ cittaṃ, sūlamāropamānakaṃ; Tena teneva vajasi, yena sūlaṃ kaliṅgaraṃ. ‘‘Tāhaṃ cittakaliṃ brūmi, taṃ brūmi cittadubbhakaṃ; Satthā te dullabho laddho, mānatthe maṃ niyojayī’’ti.
……阿努巴玛长老……显示巴利原文
… Anūpamo thero….
8. 跋耆德长老偈显示巴利原文
8. Vajjitattheragāthā
‘‘Saṃsaraṃ dīghamaddhānaṃ, gatīsu parivattisaṃ; Apassaṃ ariyasaccāni, andhabhūto puthujjano. ‘‘Tassa me appamattassa, saṃsārā vinaḷīkatā; Sabbā gatī samucchinnā, natthi dāni punabbhavo’’ti.
跋耆德长老显示巴利原文
… Vajjito thero….
9. 桑帝德长老偈显示巴利原文
9. Sandhitattheragāthā
在那棵绿意明耀、枝叶繁茂的毕钵罗树下
我正念具足,获得了佛随念。
从那时至今,已过三十一劫,我获得了那样的想;
凭藉彼想之力,我证得漏尽。
显示巴利原文 ‘‘Assatthe haritobhāse, saṃvirūḷhamhi pādape; Ekaṃ buddhagataṃ saññaṃ, alabhitthaṃ patissato. ‘‘Ekatiṃse ito kappe, yaṃ saññamalabhiṃ tadā; Tassā saññāya vāhasā, patto me āsavakkhayo’’ti.
362 摄颂曰:显示巴利原文
Tassuddānaṃ –
鸠摩罗迦叶长老、法护长老与梵摩利长老,
茂伽罗阇长老、毗舍佉长老、小长老与阿努波摩长老,
瓦吉多长老与桑迪多长老——清除烦恼尘垢者。
显示巴利原文 Kumārakassapo thero, dhammapālo ca brahmāli; Mogharājā visākho ca, cūḷako ca anūpamo; Vajjito sandhito thero, kilesarajavāhanoti.
623 此中摄颂:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
Gāthādukanipātamhi, navuti ceva aṭṭha ca; Therā ekūnapaññāsaṃ, bhāsitā nayakovidāti.
阿伽尼迦·婆罗堕婆阇长老偈显示巴利原文
1. Aṅgaṇikabhāradvājattheragāthā
我以不如理的方式寻求清净,在林中奉事圣火;
我不知清净之道,修此无尽的苦行。
我由安乐而得此安乐——请看,这就是法随法行的善妙!
我是三明者、已沐浴者;我是通晓圣典者、已达吠陀彼岸者。
显示巴利原文 ‘‘Ayoni suddhimanvesaṃ, aggiṃ paricariṃ vane; Suddhimaggaṃ ajānanto, akāsiṃ amaraṃ tapaṃ . ‘‘Taṃ sukhena sukhaṃ laddhaṃ, passa dhammasudhammataṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. ‘‘Brahmabandhu pure āsiṃ, idāni khomhi brāhmaṇo; Tevijjo nhātako camhi, sottiyo camhi vedagū’’ti.
… 安伽尼迦·跋罗堕婆阇长老 …显示巴利原文
… Aṅgaṇikabhāradvājo thero….
2. 缘长老偈显示巴利原文
2. Paccayattheragāthā
我进入住处后,心生如是决意:
“不食、不饮,也不走出住处;
也不侧卧躺下,直到渴爱之箭被拔除。”
你看,我如此安住时,我的精进与奋力——
我已证得三明,佛陀的教法已经完成。
显示巴利原文 ‘‘Pañcāhāhaṃ pabbajito, sekho appattamānaso, Vihāraṃ me paviṭṭhassa, cetaso paṇidhī ahu. ‘‘Nāsissaṃ na pivissāmi, vihārato na nikkhame; Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate. ‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
……巴吒亚长老……显示巴利原文
… Paccayo thero….
拔古喇长老偈显示巴利原文
3. Bākulattheragāthā
若有人该先办的正事未办,过后才想去行,
他便从安稳处堕落,事后追悔莫及。
显示巴利原文 ‘‘Yo pubbe karaṇīyāni, pacchā so kātumicchati; Sukhā so dhaṃsate ṭhānā, pacchā ca manutappati. ‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade; Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā. ‘‘Susukhaṃ vata nibbānaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ; Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, yattha dukkhaṃ nirujjhatī’’ti.
… 拔古喇长老 …显示巴利原文
… Bākulo thero….
4. 陀尼耶长老偈显示巴利原文
4. Dhaniyattheragāthā
若欲安乐而住,心向沙门之道;显示巴利原文
‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā;
若欲安乐而住,心向沙门之道;
应如蛇居鼠穴一般,安住于坐卧处。
若愿安乐而住,且于沙门法心怀期盼,
当于一切所得知足,并修此一法。
显示巴利原文 Saṅghikaṃ nātimaññeyya, cīvaraṃ pānabhojanaṃ. ‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā; Ahi mūsikasobbhaṃva, sevetha sayanāsanaṃ. ‘‘Sukhaṃ ce jīvituṃ icche, sāmaññasmiṃ apekkhavā; Itarītarena tusseyya, ekadhammañca bhāvaye’’ti.
陀尼耶长老显示巴利原文
… Dhaniyo thero….
5. 马当嘎子长老偈显示巴利原文
5. Mātaṅgaputtattheragāthā
“太冷了,太热了,天色也已太晚;”
如此放逸本分的青年,便让时机空过了。
而那视冷热如同草芥之人,
他尽着为人的本分,便不会远离安乐。
我将以胸膛推开那些吉祥草、香茅草、灯心草、香根草、文阇草与芦苇,
以培育远离独处。
显示巴利原文 ‘‘Atisītaṃ atiuṇhaṃ, atisāyamidaṃ ahu; Iti vissaṭṭhakammante, khaṇā accenti māṇave. ‘‘Yo ca sītañca uṇhañca, tiṇā bhiyyo na maññati; Karaṃ purisakiccāni, so sukhā na vihāyati. ‘‘Dabbaṃ kusaṃ poṭakilaṃ, usīraṃ muñjapabbajaṃ; Urasā panudissāmi, vivekamanubrūhaya’’nti.
…… 马当嘎子长老 ……显示巴利原文
… Mātaṅgaputto thero….
6. 驼背索毗多长老偈显示巴利原文
6. Khujjasobhitattheragāthā
那些住在华氏城的沙门,善于言辞、广学多闻;
他们之中,有一位年长的比丘站在门口——正是驼背索毗多。
华氏城的沙门们,善于言辞,博学多闻;
他们当中一位年迈的沙门,正站在门口,在风中微微摇颤。
凭借善战、善祭与战场之胜,
由践行梵行,他如是得享安乐。
显示巴利原文 ‘‘Ye cittakathī bahussutā, samaṇā pāṭaliputtavāsino; Tesaññataroyamāyuvā, dvāre tiṭṭhati khujjasobhito. ‘‘Ye cittakathī bahussutā, samaṇā pāṭaliputtavāsino; Tesaññataroyamāyuvā, dvāre tiṭṭhati māluterito. ‘‘Suyuddhena suyiṭṭhena, saṅgāmavijayena ca; Brahmacariyānuciṇṇena, evāyaṃ sukhamedhatī’’ti.
驼背索毗多长老显示巴利原文
… Khujjasobhito thero….
瓦拉纳长老偈显示巴利原文
7. Vāraṇattheragāthā
世间人之中,若有人侵害其他众生,
此人今生与来世,两处皆会堕落。
若有人以慈心,哀愍一切众生,
像这样的人,福德充盈。
显示巴利原文 ‘‘Yodha koci manussesu, parapāṇāni hiṃsati; Asmā lokā paramhā ca, ubhayā dhaṃsate naro. ‘‘Yo ca mettena cittena, sabbapāṇānukampati; Bahuñhi so pasavati, puññaṃ tādisako naro. ‘‘Subhāsitassa sikkhetha, samaṇūpāsanassa ca; Ekāsanassa ca raho, cittavūpasamassa cā’’ti.
… 瓦拉纳长老 …显示巴利原文
… Vāraṇo thero….
8. 瓦西卡长老偈显示巴利原文
8. Vassikattheragāthā
在无信的亲族中,我独自具足信心与智慧;
他安住于法、戒行具足,这便为亲族带来了利益。
我出于悲悯,呵止并劝导了我的亲族;
他们凭着对亲族的情谊,为诸比丘行了供养。
显示巴利原文 ‘‘Ekopi saddho medhāvī, assaddhānīdha ñātinaṃ; Dhammaṭṭho sīlasampanno, hoti atthāya bandhunaṃ. ‘‘Niggayha anukampāya, coditā ñātayo mayā; Ñātibandhavapemena, kāraṃ katvāna bhikkhusu. ‘‘Te abbhatītā kālaṅkatā, pattā te tidivaṃ sukhaṃ; Bhātaro mayhaṃ mātā ca, modanti kāmakāmino’’ti.
……瓦西咖长老……显示巴利原文
… Vassiko thero….
9. 亚索迦长老偈显示巴利原文
9. Yasojattheragāthā
他身形消瘦,犹如黑色的甘蔗节,筋脉显露;
饮食知量,内心不屈的人。
在险阻的森林旷野中,纵然被牛虻与蚊虫所叮咬,
也当如战象处于阵前,以正念安忍而住。
显示巴利原文 ‘‘Kālapabbaṅgasaṅkāso, kiso dhamanisanthato; Mattaññū annapānamhi, adīnamanaso naro’’. ‘‘Phuṭṭho ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane; Nāgo saṅgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye. ‘‘Yathā brahmā tathā eko, yathā devo tathā duve; Yathā gāmo tathā tayo, kolāhalaṃ tatuttari’’nti.
……亚索迦长老……显示巴利原文
… Yasojo thero….
十、萨提马提亚长老偈显示巴利原文
10. Sāṭimattiyattheragāthā
‘‘Ahu tuyhaṃ pure saddhā, sā te ajja na vijjati; Yaṃ tuyhaṃ tuyhamevetaṃ, natthi duccaritaṃ mama. ‘‘Aniccā hi calā saddā, evaṃ diṭṭhā hi sā mayā; Rajjantipi virajjanti, tattha kiṃ jiyyate muni. ‘‘Paccati munino bhattaṃ, thokaṃ thokaṃ kule kule; Piṇḍikāya carissāmi, atthi jaṅghabalaṃ mamā’’ti.
萨提马提亚长老显示巴利原文
… Sāṭimattiyo thero….
11. 优波离长老偈显示巴利原文
11. Upālittheragāthā
他凭信心出家,是一位新出家者,
应当亲近善友——他们活命清净,精勤不懈。
凭信心出家,身为新剃度的比丘,
比丘安住僧团中,当以智而学律。
显示巴利原文 ‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo; Mitte bhajeyya kalyāṇe, suddhājīve atandite. ‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo; Saṅghasmiṃ viharaṃ bhikkhu, sikkhetha vinayaṃ budho. ‘‘Saddhāya abhinikkhamma, navapabbajito navo; Kappākappesu kusalo, careyya apurakkhato’’ti.
优波离长老显示巴利原文
… Upālitthero….
优多罗巴喇长老偈显示巴利原文
12. Uttarapālattheragāthā
我确是一个聪慧的人,足以思择义理;
世间那五种欲乐,以迷妄将我击倒。
跃入魔罗的领域,被一支坚利的箭射中;
我却能从死王的罗网中解脱;
我已断尽一切欲乐,击破了一切有;
生死流转已尽,更无后有。
显示巴利原文 ‘‘Paṇḍitaṃ vata maṃ santaṃ, alamatthavicintakaṃ; Pañca kāmaguṇā loke, sammohā pātayiṃsu maṃ. ‘‘Pakkhando māravisaye, daḷhasallasamappito; Asakkhiṃ maccurājassa, ahaṃ pāsā pamuccituṃ. ‘‘Sabbe kāmā pahīnā me, bhavā sabbe padālitā ; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
优多罗波罗长老显示巴利原文
… Uttarapālo thero….
13. 阿毗浮陀长老偈显示巴利原文
13. Abhibhūtattheragāthā
凡于此法与律中安住者,
他舍断了生与轮回,便将作苦之边际。
显示巴利原文 ‘‘Suṇātha ñātayo sabbe, yāvantettha samāgatā; Dhammaṃ vo desayissāmi, dukkhā jāti punappunaṃ. ‘‘Ārambhatha nikkamatha, yuñjatha buddhasāsane; Dhunātha maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro. ‘‘Yo imasmiṃ dhammavinaye, vihassati ; Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassantaṃ karissatī’’ti.
…阿比布德长老…显示巴利原文
… Abhibhūto thero….
14. 乔达摩长老偈显示巴利原文
14. Gotamattheragāthā
流转轮回中,我确曾堕入地狱,又数数投生鬼界;
我也曾多次长久地住于充满痛苦的畜生道中。
我也曾获得人身,又一再地往生天界;
我曾住于色界、无色界,也住于非想非非想处与无想处。
他如实了知诸有的生起皆无实质——有为、无常、始终迁流不息。
了知这诸有的生起自我中后,具念者便证得了真正的寂静。
显示巴利原文 ‘‘Saṃsaraṃ hi nirayaṃ agacchissaṃ, petalokamagamaṃ punappunaṃ; Dukkhamamhipi tiracchānayoniyaṃ, nekadhā hi vusitaṃ ciraṃ mayā. ‘‘Mānusopi ca bhavobhirādhito, saggakāyamagamaṃ sakiṃ sakiṃ; Rūpadhātusu arūpadhātusu, nevasaññisu asaññisuṭṭhitaṃ. ‘‘Sambhavā suviditā asārakā, saṅkhatā pacalitā saderitā; Taṃ viditvā mahamattasambhavaṃ, santimeva satimā samajjhaga’’nti.
……乔达摩长老……显示巴利原文
… Gotamo thero….
15. 哈利德长老偈显示巴利原文
15. Hāritattheragāthā
应先行者,却欲后作,
他便失坏安乐之因,事后追悔不已。
显示巴利原文 ‘‘Yo pubbe karaṇīyāni, pacchā so kātumicchati; Sukhā so dhaṃsate ṭhānā, pacchā ca manutappati. ‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade; Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā. Asokaṃ virajaṃ khemaṃ, yattha dukkhaṃ nirujjhatī’’ti.
哈利德长老显示巴利原文
… Hārito thero….
维玛喇长老偈显示巴利原文
16. Vimalattheragāthā
远离恶友,应当亲近最上之人;
应安住于他的教诫,希求那不动摇的安乐。
犹如攀附小块木头,于大海中也会沉没;
同样,依止懈怠者,善自活命者也会沉没。
与远离的圣者们、精勤的禅修者们,
与常恒精进者、智者共住。
显示巴利原文 ‘‘Pāpamitte vivajjetvā, bhajeyyuttamapuggalaṃ; Ovāde cassa tiṭṭheyya, patthento acalaṃ sukhaṃ. ‘‘Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave; Evaṃ kusītamāgamma, sādhujīvīpi sīdati; Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ. ‘‘Pavivittehi ariyehi, pahitattehi jhāyibhi; Niccaṃ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase’’ti.
1846 于此摄颂:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
……维玛喇长老……显示巴利原文
… Vimalo thero….
安伽尼迦·婆罗堕阇,帕吒亚·巴库拉仙人;
陀尼耶·马唐葛子,索毗托·瓦拉诺仙人。
瓦西卡与雅索迦,萨提玛提耶与优波离;
乌得拉波罗、阿毗浮、乔达摩与哈利陀。
这位长老于三集中,证得无垢涅槃;
共有四十八首偈颂,称扬十六位长老。
显示巴利原文 Aṅgaṇiko bhāradvājo, paccayo bākulo isi; Dhaniyo mātaṅgaputto, sobhito vāraṇo isi. Vassiko ca yasojo ca, sāṭimattiyupāli ca; Uttarapālo abhibhūto, gotamo hāritopi ca. Thero tikanipātamhi, nibbāne vimalo kato; Aṭṭhatālīsa gāthāyo, therā soḷasa kittitāti.
一、那嘎萨玛喇长老偈显示巴利原文
1. Nāgasamālattheragāthā
她佩戴璎珞,身着华服,头戴花鬘,遍体涂满栴檀香粉;
大路中央,有一位盛妆的女子——那舞伎正和着乐声翩翩起舞。
我入城托钵,行走之间,朝她瞥了一眼;
她饰物严身,衣着华丽,犹如一具死神设下的圈套。
那时,我心中如理作意自然生起;
过患显现,厌离便稳固安立。
那时,我的心便解脱了——请看这法的善妙;
已证得三明,圆满了佛陀的教法。
显示巴利原文 ‘‘Alaṅkatā suvasanā, mālinī candanussadā; Majjhe mahāpathe nārī, turiye naccati naṭṭakī. ‘‘Piṇḍikāya paviṭṭhohaṃ, gacchanto naṃ udikkhisaṃ; Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha; Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha . ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
那伽萨玛喇长老……显示巴利原文
… Nāgasamālo thero….
第二 帕古长老偈显示巴利原文
2. Bhaguttheragāthā
昏沉睡意袭来,我从精舍走出;
正踏上经行道,我便就地仆倒。
揉搓过肢体,我再次登上经行道;
我沿着经行道经行,内心已善安住。
显示巴利原文 ‘‘Ahaṃ middhena pakato, vihārā upanikkhamiṃ; Caṅkamaṃ abhiruhanto, tattheva papatiṃ chamā. ‘‘Gattāni parimajjitvā, punapāruyha caṅkamaṃ; Caṅkame caṅkamiṃ sohaṃ, ajjhattaṃ susamāhito. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha; Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
……帕古长老……显示巴利原文
… Bhagutthero….
3. 萨毗耶长老偈显示巴利原文
3. Sabhiyattheragāthā
当他人不了知时,我们这些了知的人,应在此处自我调伏;
而那些了知的人,由此便平息了纷争。
当不了知法的人们,行止犹如永生者一般;
而了知法的人们,在病者之中恰似无病之人。
任何懈怠的业行,任何垢染的禁戒,
令人疑虑的梵行,不会有大果报。
若在同梵行者中,不为人所恭敬,
他便远离了正法,如同天空远离大地。
显示巴利原文 ‘‘Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase; Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā. ‘‘Yadā ca avijānantā, iriyantyamarā viya; Vijānanti ca ye dhammaṃ, āturesu anāturā. ‘‘Yaṃ kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ; Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphalaṃ. ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati; Ārakā hoti saddhammā, nabhaṃ puthaviyā yathā’’ti.
… 萨毗耶长老…显示巴利原文
… Sabhiyo thero….
4. 难陀迦长老偈显示巴利原文
4. Nandakattheragāthā
然而那些愚者、智慧浅薄的人,怀有邪思惟,被愚痴深深覆蔽;
正是这种人,才会在魔罗所设下的色身罗网中,生起贪染。
那些贪、嗔与无明已然息灭的人,
如此之人于彼处不染着,已断诸绳索,无有系缚。
显示巴利原文 ‘‘Dhiratthu pūre duggandhe, mārapakkhe avassute; Navasotāni te kāye, yāni sandanti sabbadā. ‘‘Mā purāṇaṃ amaññittho, māsādesi tathāgate; Saggepi te na rajjanti, kimaṅgaṃ pana mānuse. ‘‘Ye ca kho bālā dummedhā, dummantī mohapārutā; Tādisā tattha rajjanti, mārakhittamhi bandhane. ‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Tādī tattha na rajjanti, chinnasuttā abandhanā’’ti.
……难陀迦长老……显示巴利原文
… Nandako thero….
5. 占布咖长老偈显示巴利原文
5. Jambukattheragāthā
五十五年来,我以尘垢涂身;
每月一食,拔除须发;
我单足站立,从不就座;
我以干粪为食,不接受特意为我留下的供养。
我造作了许多如此招致恶趣的事,
被巨大的洪流冲卷,我皈依了佛陀。
显示巴利原文 ‘‘Pañcapaññāsavassāni, rajojallamadhārayiṃ; Bhuñjanto māsikaṃ bhattaṃ, kesamassuṃ alocayiṃ. ‘‘Ekapādena aṭṭhāsiṃ, āsanaṃ parivajjayiṃ; Sukkhagūthāni ca khādiṃ, uddesañca na sādiyiṃ. ‘‘Etādisaṃ karitvāna, bahuṃ duggatigāminaṃ; Vuyhamāno mahoghena, buddhaṃ saraṇamāgamaṃ. ‘‘Saraṇagamanaṃ passa, passa dhammasudhammataṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
占布咖长老……显示巴利原文
… Jambuko thero….
6. 谢那咖长老偈显示巴利原文
6. Senakattheragāthā
在伽耶的伽耶帕古节,于我真是善来啊;
因为我见到了正自觉者,正在开示无上之法。
他具大光辉,为众人之师,已证无上,为引导者;
在包含天界的一切世间中,他是无与伦比见的征服者;
他是大龙象、大英雄,具大光明,已无诸漏。
长久以来,我为邪见之网所缚,确然深陷染污;
谢那咖,彼世尊将我从一切结缚中解救出来。
显示巴利原文 ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, gayāyaṃ gayaphagguyā; Yaṃ addasāsiṃ sambuddhaṃ, desentaṃ dhammamuttamaṃ. ‘‘Mahappabhaṃ gaṇācariyaṃ, aggapattaṃ vināyakaṃ; Sadevakassa lokassa, jinaṃ atuladassanaṃ. ‘‘Mahānāgaṃ mahāvīraṃ, mahājutimanāsavaṃ; Sabbāsavaparikkhīṇaṃ, satthāramakutobhayaṃ. ‘‘Cirasaṃkiliṭṭhaṃ vata maṃ, diṭṭhisandānabandhitaṃ ; Vimocayi so bhagavā, sabbaganthehi senaka’’nti.
……谢那咖长老……显示巴利原文
… Senako thero….
7. 桑布塔长老偈显示巴利原文
7. Sambhūtattheragāthā
当徐徐而行时,他却急驰;当急急而行时,他却蹉跎;
以不如理的方式行事,愚人便陷入痛苦。
他的利益渐渐衰减,犹如黑半月的月亮;
还会招致恶名,与朋友失和。
应迟缓时则迟缓,应迅速时则迅速;
依如理而善巧安排,智者获得安乐。
他的福德增长圆满,犹如白半月的明月;
他赢得美名与称誉,与朋友之间和睦无诤。
显示巴利原文 ‘‘Yo dandhakāle tarati, taraṇīye ca dandhaye; Ayoni saṃvidhānena, bālo dukkhaṃ nigacchati. ‘‘Tassatthā parihāyanti, kāḷapakkheva candimā; Āyasakyañca pappoti, mittehi ca virujjhati. ‘‘Yo dandhakāle dandheti, taraṇīye ca tāraye; Yoniso saṃvidhānena, sukhaṃ pappoti paṇḍito. ‘‘Tassatthā paripūrenti, sukkapakkheva candimā; Yaso kittiñca pappoti, mittehi na virujjhatī’’ti.
… 桑布德长老…显示巴利原文
… Sambhūto thero….
8. 罗睺罗长老偈显示巴利原文
8. Rāhulattheragāthā
正是因为在这两方面都已圆满成就,人们称我为“贤善罗睺罗”;
我既是佛陀之子,又于诸法具足法眼;
我的诸漏已尽,更无后有;
我是阿拉汉,应受供养,成就三明,彻见不死。
为欲乐所盲,陷于罗网,又被渴爱的覆障所蔽;
为放逸者的亲眷所缚,犹如鱼儿困陷在鱼筌之口。
我已舍离那欲乐,斩断魔罗的系缚;
将渴爱连根拔除,我已清凉,证得寂灭。
显示巴利原文 ‘‘Ubhayeneva sampanno, rāhulabhaddoti maṃ vidū; Yañcamhi putto buddhassa, yañca dhammesu cakkhumā. ‘‘Yañca me āsavā khīṇā, yañca natthi punabbhavo; Arahā dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso. ‘‘Kāmandhā jālapacchannā, taṇhāchādanachāditā; Pamattabandhunā baddhā, macchāva kumināmukhe. ‘‘Taṃ kāmaṃ ahamujjhitvā, chetvā mārassa bandhanaṃ; Samūlaṃ taṇhamabbuyha, sītibhūtosmi nibbuto’’ti.
… 罗睺罗长老 …显示巴利原文
… Rāhulo thero….
9. 旃德那长老偈显示巴利原文
9. Candanattheragāthā
她周身黄金严饰,众女仆簇拥着;
妻子怀抱着孩子,朝我走来。
那时,我的心便得解脱,
三明已证得,佛陀的教导已经圆满。
显示巴利原文 ‘‘Jātarūpena sañchannā , dāsīgaṇapurakkhatā; Aṅkena puttamādāya, bhariyā maṃ upāgami. ‘‘Tañca disvāna āyantiṃ, sakaputtassa mātaraṃ; Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha; Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
1787 此处是摄颂:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
10. 达米咖长老偈显示巴利原文
10. Dhammikattheragāthā
法确实护佑行法之人,善修的法带来安乐;
这便是善修法的利益:行法者不堕恶道。
法与非法,果报绝不相同;
非法导向地狱,正法通往善趣。
因此,应当于诸法生起意欲,这般喜悦,是依善逝、如如不动者。
最胜善逝的弟子们安住于法,这些坚毅者正被引导,趋向最殊胜的皈依处。
显示巴利原文 ‘‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahati; Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī. ‘‘Nahi dhammo adhammo ca, ubho samavipākino; Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatiṃ. ‘‘Tasmā hi dhammesu kareyya chandaṃ, iti modamāno sugatena tādinā; Dhamme ṭhitā sugatavarassa sāvakā, nīyanti dhīrā saraṇavaraggagāmino. ‘‘Vipphoṭito gaṇḍamūlo, taṇhājālo samūhato; So khīṇasaṃsāro na catthi kiñcanaṃ, Cando yathā dosinā puṇṇamāsiya’’nti.
达弥迦长老显示巴利原文
… Dhammiko thero….
11. 萨巴迦长老偈显示巴利原文
11. Sappakattheragāthā
当白鹤翼羽洁白纯净,为黑云恐怖所惊时,
它惊惶飞离,四处寻觅栖身之所,却无处可依——那时,阿迦咖拉尼河令我心生喜悦。
当那只白鹤,通体洁白无瑕,被乌云的恐怖所惊慑,
它寻求洞穴庇护,却不见任何庇护之处——那时,阿迦咖拉尼河令我心生喜悦。
谁不欢喜那两岸的阎浮树,
它们庄严着河岸,就在我精舍的后方。
那些蛙已彻底远离了那致命的蛇群,
避开蛇群,那为死亡所迷的群类,懒洋洋的青蛙咯咯鸣叫。
今天不是离开山林溪流的时候,
阿阇迦罗尼河安稳、无害、吉祥,极为怡人。”
显示巴利原文 ‘‘Yadā balākā sucipaṇḍaracchadā, kāḷassa meghassa bhayena tajjitā; Palehiti ālayamālayesinī, tadā nadī ajakaraṇī rameti maṃ. ‘‘Yadā balākā suvisuddhapaṇḍarā, kāḷassa meghassa bhayena tajjitā; Pariyesati leṇamaleṇadassinī, tadā nadī ajakaraṇī rameti maṃ. ‘‘Kaṃ nu tattha na ramenti, jambuyo ubhato tahiṃ; Sobhenti āpagākūlaṃ, mama leṇassa pacchato. ‘‘Tā matamadasaṅghasuppahīnā, Bhekā mandavatī panādayanti; ‘Nājja girinadīhi vippavāsasamayo, Khemā ajakaraṇī sivā surammā’’’ti.
萨巴咖长老说:“阿迦卡拉尼是安稳、宜人、令人喜悦的。”显示巴利原文
… Sappako thero….
第十二 穆迪德长老偈显示巴利原文
12. Muditattheragāthā
从那时起,我生起信心,以坚定的勇猛精进而奋力修行。
就让此身破碎,就让肉块溃烂;
让我的两条小腿,从膝盖处脱落吧。
我不吃、不喝,也不离开住所;
也不侧身躺下,直到拔除渴爱之箭。
显示巴利原文 ‘‘Pabbajiṃ jīvikatthohaṃ, laddhāna upasampadaṃ; Tato saddhaṃ paṭilabhiṃ, daḷhavīriyo parakkamiṃ. ‘‘Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo, maṃsapesī visīyaruṃ ; Ubho jaṇṇukasandhīhi, jaṅghāyo papatantu me. ‘‘Nāsissaṃ na pivissāmi, vihārā ca na nikkhame; Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate. ‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… 穆迪德长老…显示巴利原文
… Mudito thero….
龙三摩罗、跋古,及萨毗耶、难陀迦,
江布迦、舍那迦长老,桑菩多与罗睺罗,
旃檀诺长老,这些十位佛弟子;
法氏长老、萨跋葛长老与善喜长老,这三位;
偈颂五十二,长老共为十三位。
显示巴利原文 Nāgasamālo bhagu ca, sabhiyo nandakopi ca; Jambuko senako thero, sambhūto rāhulopi ca. Bhavati candano thero, dasete buddhasāvakā; Dhammiko sappako thero, mudito cāpi te tayo; Gāthāyo dve ca paññāsa, therā sabbepi terasāti .
5. 五集显示巴利原文
5. Pañcakanipāto
1. 拉迦达德长老偈显示巴利原文
1. Rājadattattheragāthā
一位比丘去到尸陀林,看见一具被遗弃的女人尸体,
被弃置于坟场,为万千蠕虫所啖食。
有些人见到她死腐不堪的模样,心生厌恶;
我心中却生起了欲贪,犹如盲人对着她流脓溃烂的身体一般。
那时,我心中生起了如理作意;
过患显现,厌离便稳固地确立。
那时,我的心便得解脱——请看,这正是法的殊胜之处!
显示巴利原文 ‘‘Bhikkhu sivathikaṃ gantvā, addasa itthimujjhitaṃ; Apaviddhaṃ susānasmiṃ, khajjantiṃ kimihī phuṭaṃ. ‘‘Yañhi eke jigucchanti, mataṃ disvāna pāpakaṃ; Kāmarāgo pāturahu, andhova savatī ahuṃ. ‘‘Oraṃ odanapākamhā, tamhā ṭhānā apakkamiṃ; Satimā sampajānohaṃ, ekamantaṃ upāvisiṃ. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha; Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
……拉迦达德长老……显示巴利原文
… Rājadatto thero….
须菩提长老偈显示巴利原文
2. Subhūtattheragāthā
一个人渴求所要达成的事,却在不该用功的地方用功;
努力行持若无所获,他便说:‘这是我的厄运之兆。’
已经拔除、降伏、战胜的灾厄,若是退缩舍弃其中一分,便如同赌局认输;
若是全然舍弃这一切,则无异于盲人,看不清平顺与险阻。
当行其所言,不当言其所不行;
只说不做的人,智者善能明辨。
犹如一朵绚丽的花,虽色彩缤纷却无芳香;
同样,对于不付诸行动的人,善说的话语也毫无结果。
犹如一朵绚丽而芬芳的花,
同样,善说之语,于践行者便会有果。
显示巴利原文 ‘‘Ayoge yuñjamattānaṃ, puriso kiccamicchako ; Caraṃ ce nādhigaccheyya, ‘taṃ me dubbhagalakkhaṇaṃ’. ‘‘Abbūḷhaṃ aghagataṃ vijitaṃ, ekañce ossajeyya kalīva siyā; Sabbānipi ce ossajeyya andhova siyā, samavisamassa adassanato. ‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade; Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā. ‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ; Evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato. ‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ sugandhakaṃ ; Evaṃ subhāsitā vācā, saphalā hoti kubbato’’ti .
……须菩提长老……显示巴利原文
… Subhūto thero….
3. 基利马难陀长老偈显示巴利原文
3. Girimānandattheragāthā
天雨降注,犹如善歌和鸣;我的小屋有顶遮蔽,安隐且无风。
我安住其中,心寂平静;天啊,你若愿意,便降下雨来。
天雨如歌,小屋有顶,安乐而避风;我安住其中,已离贪欲;天,你若愿意,便下雨吧。
显示巴利原文 ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā; Tassaṃ viharāmi vūpasanto, atha ce patthayasī pavassa deva. ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā; Tassaṃ viharāmi santacitto, atha ce patthayasī pavassa deva. ‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītarāgo…pe….
天上降下甘霖,令人心满意足;我的小屋遮蔽良好,安乐而避风。我安住于其中,已远离嗔恼;诸天啊,若你愿意,就尽情降雨吧。显示巴利原文
‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītadoso…pe….
天上降下甘霖,令人心满意足;我的小屋遮蔽良好,安乐而避风。我安住于其中,已远离愚痴;诸天啊,若你愿意,就尽情降雨吧。显示巴利原文
‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītamoho;
Atha ce patthayasī pavassa devā’’ti.
基利马难陀长老。显示巴利原文
… Girimānando thero….
4.苏马那长老偈显示巴利原文
4. Sumanattheragāthā
亲教师随其于法之所希求,而教授;
我希求不死,应作的已作。
这法已亲证、已现证,不依传闻;
智慧清净,远离疑惑,我就在你面前宣说。
我知晓宿命,天眼已得清净;
自身的真舍利益已经达成,佛陀的教法我已遵行。
我不放逸,于您的教法中善学诸学处;
我一切诸漏已尽,不复有未来的后有。
他以圣律教导我,悲悯提携,摄受于我;
您的教诫绝非空设,身为弟子,我已学成。
显示巴利原文 ‘‘Yaṃ patthayāno dhammesu, upajjhāyo anuggahi; Amataṃ abhikaṅkhantaṃ, kataṃ kattabbakaṃ mayā. ‘‘Anuppatto sacchikato, sayaṃ dhammo anītiho; Visuddhiñāṇo nikkaṅkho, byākaromi tavantike. ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ; Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Appamattassa me sikkhā, sussutā tava sāsane; Sabbe me āsavā khīṇā, natthi dāni punabbhavo. ‘‘Anusāsi maṃ ariyavatā, anukampi anuggahi; Amogho tuyhamovādo, antevāsimhi sikkhito’’ti.
……苏马那长老……显示巴利原文
… Sumano thero….
5. 瓦达长老偈显示巴利原文
5. Vaḍḍhattheragāthā
我的母亲,真是善妙地为我示现了鞭策;
我听闻她的言语,禀受母亲的教诫;
我精进不懈,心志坚定,证得无上正觉。
我是阿拉汉,应受供养,具足三明,彻见不死;
我已战胜那穆奇的魔军,安住于无漏。
我那无畏而自信的姐妹,对我宣说了此义:
如今,你我心中都没有烦恼丛林了。
苦已达至边际,这是我的最后之身;
生死轮回,如今再无后有。
显示巴利原文 ‘‘Sādhū hi kira me mātā, patodaṃ upadaṃsayi; Yassāhaṃ vacanaṃ sutvā, anusiṭṭho janettiyā; Āraddhavīriyo pahitatto, patto sambodhimuttamaṃ. ‘‘Arahā dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso; Jetvā namucino senaṃ, viharāmi anāsavo. ‘‘Ajjhattañca bahiddhā ca, ye me vijjiṃsu āsavā; Sabbe asesā ucchinnā, na ca uppajjare puna. ‘‘Visāradā kho bhaginī, etamatthaṃ abhāsayi; ‘Apihā nūna mayipi, vanatho te na vijjati’. ‘‘Pariyantakataṃ dukkhaṃ, antimoyaṃ samussayo; Jātimaraṇasaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
……瓦达长老……显示巴利原文
… Vaḍḍho thero….
6. 那帝迦叶长老偈显示巴利原文
6. Nadīkassapattheragāthā
我曾参与种种祭祀,并供奉火供;
盲目的凡夫揣度着:‘这就是清净。’
他深陷邪见的密林,被颠倒的执取所蒙蔽;
我那时无明盲目,视不清净为清净。
我已舍离邪见,一切‘有’皆已摧破;
我供奉那应受供养的圣火,礼敬如来。
我已断除所有愚痴,对‘有’的渴爱已粉碎;
生死轮回已尽,不复有再生。
显示巴利原文 ‘‘Atthāya vata me buddho, nadiṃ nerañjaraṃ agā; Yassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, micchādiṭṭhiṃ vivajjayiṃ. ‘‘Yajiṃ uccāvace yaññe, aggihuttaṃ juhiṃ ahaṃ; ‘Esā suddhī’ti maññanto, andhabhūto puthujjano. ‘‘Diṭṭhigahanapakkhando , parāmāsena mohito; Asuddhiṃ maññisaṃ suddhiṃ, andhabhūto aviddasu. ‘‘Micchādiṭṭhi pahīnā me, bhavā sabbe padālitā ; Juhāmi dakkhiṇeyyaggiṃ, namassāmi tathāgataṃ. ‘‘Mohā sabbe pahīnā me, bhavataṇhā padālitā; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
……那提迦叶长老……显示巴利原文
… Nadīkassapo thero….
7. 伽耶迦叶长老偈显示巴利原文
7. Gayākassapattheragāthā
一日三次——晨间、午间、傍晚,
为了伽耶的春祭,我潜入伽耶的水中。
‘凡是我于过去诸生中所造作的恶业,
“我今便在此处将它冲洗掉”——过去我曾抱持这样的见解。
听闻了那善说的言辞,那法与义兼具的文句,
于真实、如实之义,我如理省察;
我已洗净一切恶,清净、纯净、无垢,
我是清净者的清净继承者,佛陀的亲生子。
显示巴利原文 ‘‘Pāto majjhanhikaṃ sāyaṃ, tikkhattuṃ divasassahaṃ; Otariṃ udakaṃ sohaṃ, gayāya gayaphagguyā. ‘‘‘Yaṃ mayā pakataṃ pāpaṃ, pubbe aññāsu jātisu; Taṃ dānīdha pavāhemi’, evaṃdiṭṭhi pure ahuṃ. ‘‘Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ, dhammatthasahitaṃ padaṃ; Tathaṃ yāthāvakaṃ atthaṃ, yoniso paccavekkhisaṃ; ‘‘Ninhātasabbapāpomhi, nimmalo payato suci; Suddho suddhassa dāyādo, putto buddhassa oraso. ‘‘Ogayhaṭṭhaṅgikaṃ sotaṃ, sabbapāpaṃ pavāhayiṃ;
伽耶迦叶长老显示巴利原文
… Gayākassapo thero….
8. 跋迦梨长老偈显示巴利原文
8. Vakkalittheragāthā
‘你为风病所侵,栖居林间;’
比丘,你已入贫瘠的乞食地,将如何度日?
以广大的喜与乐遍满此身,
即使粗劣,也能安然承受,我将于林中安住。
修习念处、根与力,
修习觉支,我将安住于林中。’
见彼精进已发、决心坚定、恒常勇悍勤勉者;
见同伴们和合共住,我将安住于山林。
随念自觉的佛陀——那最上的、已调御的、已入定者;
日夜不懈怠,我将安住于山林。
显示巴利原文 ‘‘Vātarogābhinīto tvaṃ, viharaṃ kānane vane; Paviṭṭhagocare lūkhe, kathaṃ bhikkhu karissasi. ‘‘Pītisukhena vipulena, pharamāno samussayaṃ; Lūkhampi abhisambhonto, viharissāmi kānane. ‘‘Bhāvento satipaṭṭhāne, indriyāni balāni ca; Bojjhaṅgāni ca bhāvento, viharissāmi kānane. ‘‘Āraddhavīriye pahitatte, niccaṃ daḷhaparakkame ; Samagge sahite disvā, viharissāmi kānane. ‘‘Anussaranto sambuddhaṃ, aggaṃ dantaṃ samāhitaṃ; Atandito rattindivaṃ, viharissāmi kānane’’ti.
跋迦梨长老显示巴利原文
… Vakkalitthero….
维吉德塞那长老偈显示巴利原文
9. Vijitasenattheragāthā
我要束缚你的心,如同门闩约束大象;
我不会令你陷于恶行——那生于身肉的欲网。
正如一头尚未调伏、刚刚捕获,就被钩棍制伏的大象,
有力量的人能不顾其意,强行将它拉回;同样,我也要这样把你拉回。
正如一位善调良马的最优秀御者,调伏一匹纯种良驹,
我安住于五力,如此调伏你。
显示巴利原文 ‘‘Olaggessāmi te citta, āṇidvāreva hatthinaṃ; Na taṃ pāpe niyojessaṃ, kāmajāla sarīraja . ‘‘Tvaṃ olaggo na gacchasi , dvāravivaraṃ gajova alabhanto; Na ca cittakali punappunaṃ, pasakka pāparato carissasi. ‘‘Yathā kuñjaraṃ adantaṃ, navaggahamaṅkusaggaho; Balavā āvatteti akāmaṃ, evaṃ āvattayissaṃ taṃ. ‘‘Yathā varahayadamakusalo, sārathi pavaro dameti ājaññaṃ; Evaṃ damayissaṃ taṃ, patiṭṭhito pañcasu balesu. ‘‘Satiyā taṃ nibandhissaṃ, payutto te damessāmi ; Vīriyadhuraniggahito, na yito dūraṃ gamissase cittā’’ti.
… 维基德谢那长老 …显示巴利原文
… Vijitaseno thero….
10. 亚萨达德长老偈显示巴利原文
10. Yasadattattheragāthā
心胸挑剔的愚人,即便听闻胜者的教说,于正法中也只会枯竭,恰如鱼游浅水。
心胸挑剔的愚人,即便听闻胜者的教说,于正法中也只会枯竭,恰如鱼游浅水。
心存挑剔的愚人,听闻佛陀的教法;正法在他这里只有衰减,犹如黑半月的月亮渐隐。
然而,若有人以知足之心,听闻胜者的教法,
灭尽一切烦恼,亲证那不动摇的境界,
证得最上寂静,无漏者般涅槃。
显示巴利原文 ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ; Ārakā hoti saddhammā, nabhaso pathavī yathā. ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ; Parihāyati saddhammā, kāḷapakkheva candimā. ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ; Parisussati saddhamme, maccho appodake yathā. Na virūhati saddhamme, khette bījaṃva pūtikaṃ. ‘‘Yo ca tuṭṭhena cittena, suṇāti jinasāsanaṃ; Khepetvā āsave sabbe, sacchikatvā akuppataṃ; Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbātināsavo’’ti.
亚萨达德长老显示巴利原文
… Yasadatto thero….
第十一 首那古帝咖纳长老偈显示巴利原文
11. Soṇakuṭikaṇṇattheragāthā
我已受具足戒,心得解脱,清净无漏;
我亲眼见到了世尊,还曾与他同住精舍;
许多夜晚,世尊都在露天处度过;
那时,善入禅定的导师走进了精舍。
乔达摩铺开僧伽梨,安卧下来,
犹如狮子在岩洞中,断除了一切怖畏恐惧。
于是,须那——这位正自觉者的弟子,以善妙的言辞,
在无上佛陀面前宣说了正法。
彻知五蕴、修习了正道之后,
证得最上寂静,无漏者将般涅槃。
显示巴利原文 ‘‘Upasampadā ca me laddhā, vimutto camhi anāsavo; So ca me bhagavā diṭṭho, vihāre ca sahāvasiṃ. ‘‘Bahudeva rattiṃ bhagavā, abbhokāsetināmayi; Vihārakusalo satthā, vihāraṃ pāvisī tadā. ‘‘Santharitvāna saṅghāṭiṃ, seyyaṃ kappesi gotamo; Sīho selaguhāyaṃva, pahīnabhayabheravo. ‘‘Tato kalyāṇavākkaraṇo, sammāsambuddhasāvako; Soṇo abhāsi saddhammaṃ, buddhaseṭṭhassa sammukhā. ‘‘Pañcakkhandhe pariññāya, bhāvayitvāna añjasaṃ; Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbissatyanāsavo’’ti.
……索那·古帝迦纳长老……显示巴利原文
… Soṇo kuṭikaṇṇathero….
十二 拘西亚长老偈显示巴利原文
12. Kosiyattheragāthā
凡是真正的智者,若能了知师长之语,在与他们共住时,便生起敬爱之心。
他确是一位坚定的智者,通达诸法,于诸法中成就殊胜。
他确是一位不可动摇的智者,通达诸法,于诸法中成就殊胜。
他多闻而持法,依随教法而行;
那样的人确实可称为智者,他了知诸法中的殊胜处。
谁能了知所说话语的义理,了知义理之后便如实地去行持;
他正是那位通晓义理的智者,于诸法中知殊胜处。
显示巴利原文 ‘‘Yo ve garūnaṃ vacanaññu dhīro, vase ca tamhi janayetha pemaṃ; So bhattimā nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa. ‘‘Yaṃ āpadā uppatitā uḷārā, nakkhambhayante paṭisaṅkhayantaṃ; So thāmavā nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa. ‘‘Yo ve samuddova ṭhito anejo, gambhīrapañño nipuṇatthadassī; Asaṃhāriyo nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa. ‘‘Bahussuto dhammadharo ca hoti, dhammassa hoti anudhammacārī; So tādiso nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa. ‘‘Atthañca yo jānāti bhāsitassa, atthañca ñatvāna tathā karoti; Atthantaro nāma sa hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assā’’ti.
2113 此为摄颂:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
……国西亚长老……显示巴利原文
… Kosiyo thero….
王授、须菩提,山喜、须摩那;
瓦德长老、迦叶长老,伽耶迦叶、瓦卡利。
维吉多与亚萨达多,以及拘西耶族的索那;
此处共六十五偈,列有十二位长老。
显示巴利原文 Rājadatto subhūto ca, girimānandasumanā; Vaḍḍho ca kassapo thero, gayākassapavakkalī. Vijito yasadatto ca, soṇo kosiyasavhayo; Saṭṭhi ca pañca gāthāyo, therā ca ettha dvādasāti.
1. 优楼频螺迦叶长老偈显示巴利原文
1. Uruveḷakassapattheragāthā
目睹声名远扬的乔达摩显现神变后,
我并未因此向他顶礼,实是被嫉妒与慢所欺蒙。
他知我心意,那位人调御师便出言呵责;
于是我便生起了悚惧,那真是稀有,令人汗毛直竖。
昔日我还是一位结发苦行者时,拥有的成就何其微薄;
那时,我舍离了它们,在胜者的教法中出家。
从前我满足于祭祀,以欲界为重;
后来我根除了贪、嗔与痴。
显示巴利原文 ‘‘Disvāna pāṭihīrāni, gotamassa yasassino; Na tāvāhaṃ paṇipatiṃ, issāmānena vañcito. ‘‘Mama saṅkappamaññāya, codesi narasārathi; Tato me āsi saṃvego, abbhuto lomahaṃsano. ‘‘Pubbe jaṭilabhūtassa, yā me siddhi parittikā; Tāhaṃ tadā nirākatvā , pabbajiṃ jinasāsane. ‘‘Pubbe yaññena santuṭṭho, kāmadhātupurakkhato; Pacchā rāgañca dosañca, mohañcāpi samūhaniṃ. ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ; Iddhimā paracittaññū, dibbasotañca pāpuṇiṃ. ‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.
优楼频螺迦叶长老…显示巴利原文
… Uruveḷakassapo thero….
2. 谢基差迦利长老偈显示巴利原文
2. Tekicchakārittheragāthā
稻谷已积聚,粳米满晒场;
“我却不得团食,我将何以为生?”
你以净信随念无量佛陀,
你的身体为喜悦所遍满,将恒常昂扬。
莫让寒冷击垮而受苦,你且进入你那已闩好门的精舍吧。
我将证得四梵住,并依其安乐而住;
不,我不会被寒冷所恼,我将不动摇地安住。
显示巴利原文 ‘‘Atihitā vīhi, khalagatā sālī; Na ca labhe piṇḍaṃ, kathamahaṃ kassaṃ. ‘‘Buddhamappameyyaṃ anussara pasanno; Pītiyā phuṭasarīro hohisi satatamudaggo. ‘‘Dhammamappameyyaṃ anussara pasanno; Pītiyā phuṭasarīro hohisi satatamudaggo. ‘‘Saṅghamappameyyaṃ anussara pasanno; Pītiyā phuṭasarīro hohisi satatamudaggo. ‘‘Abbhokāse viharasi, sītā hemantikā imā ratyo; Mā sītena pareto vihaññittho, pavisa tvaṃ vihāraṃ phusitaggaḷaṃ. ‘‘Phusissaṃ catasso appamaññāyo, tāhi ca sukhito viharissaṃ; Nāhaṃ sītena vihaññissaṃ, aniñjito viharanto’’ti.
… 谢基差咖利长老…显示巴利原文
… Tekicchakārī thero….
3. 摩诃那伽长老偈显示巴利原文
3. Mahānāgattheragāthā
于同梵行者中,无有敬意者,
他从正法退失,如同浅水之鱼。
若人于同梵行者中,毫无尊重;
则于正法中不得增长,犹如田间的腐坏种子。
对同梵行者全无敬意的人,
在法王的教法中,他远离涅槃。
对同梵行者常怀敬意的人,
于正法而不退失,犹如鱼在充盈水中。
凡是于同梵行者间,心存恭敬的人,
“他便在正法中增长,犹如良种在田。”
显示巴利原文 ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati; Parihāyati saddhammā, maccho appodake yathā. ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati; Na virūhati saddhamme, khette bījaṃva pūtikaṃ. ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati; Ārakā hoti nibbānā , dhammarājassa sāsane. ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo upalabbhati; Na vihāyati saddhammā, maccho bavhodake yathā. ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo upalabbhati; So virūhati saddhamme, khette bījaṃva bhaddakaṃ. Santike hoti nibbānaṃ , dhammarājassa sāsane’’ti.
玛哈那咖长老显示巴利原文
… Mahānāgo thero….
古喇长老偈显示巴利原文
4. Kullattheragāthā
库罗去到尸林,见一女尸被弃置彼处,
弃于冢间,满身蛆虫食啮。
库罗,你看这病态、不净、腐烂的积聚之身──
它脓疮淌流,却是愚人之所乐。
纵使五支合奏的妙音,也比不上那种喜悦——
犹如心住一境、正观法者所体得的喜悦。
显示巴利原文 ‘‘Kullo sivathikaṃ gantvā, addasa itthimujjhitaṃ; Apaviddhaṃ susānasmiṃ, khajjantiṃ kimihī phuṭaṃ. ‘‘Āturaṃ asuciṃ pūtiṃ, passa kulla samussayaṃ; Uggharantaṃ paggharantaṃ, bālānaṃ abhinanditaṃ. ‘‘Dhammādāsaṃ gahetvāna, ñāṇadassanapattiyā; Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ, tucchaṃ santarabāhiraṃ. ‘‘Yathā idaṃ tathā etaṃ, yathā etaṃ tathā idaṃ; Yathā adho tathā uddhaṃ, yathā uddhaṃ tathā adho. ‘‘Yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā; Yathā pure tathā pacchā, yathā pacchā tathā pure. ‘‘Pañcaṅgikena turiyena, na ratī hoti tādisī; Yathā ekaggacittassa, sammā dhammaṃ vipassato.
古喇长老显示巴利原文
… Kullo thero….
5. 摩罗迦子长老偈显示巴利原文
5. Mālukyaputtattheragāthā
他从这一生漂到那一生,如同林中的猿猴,一心贪求果实。
凡被这卑劣的贪爱——那世间的执著——所征服的人,
那人的忧愁便不断增长,犹如被雨水浸灌的草丛。
若有人能克服世间这难以超越的卑劣渴爱,
悲伤便会从他身上滑落,犹如水珠从莲叶滑落。
你们当掘除渴爱之根,如同为采香根而掘除毗罗那草一般;
莫让魔王一再摧折你们,犹如湍流摧折芦苇。
放逸便是尘垢,放逸本身即是尘垢;随放逸而来者,亦是尘垢;
以不放逸与明,拔除自己的箭。”
显示巴利原文 ‘‘Manujassa pamattacārino, taṇhā vaḍḍhati māluvā viya; So plavatī hurā huraṃ, phalamicchaṃva vanasmi vānaro. ‘‘Yaṃ esā sahate jammī, taṇhā loke visattikā; Sokā tassa pavaḍḍhanti, abhivaṭṭhaṃva bīraṇaṃ. ‘‘Yo cetaṃ sahate jammiṃ, taṇhaṃ loke duraccayaṃ; Sokā tamhā papatanti, udabindūva pokkharā. ‘‘Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo, yāvantettha samāgatā; Taṇhāya mūlaṃ khaṇatha, usīratthova bīraṇaṃ; Mā vo naḷaṃva sotova, māro bhañji punappunaṃ. ‘‘Karotha buddhavacanaṃ, khaṇo vo mā upaccagā; Khaṇātītā hi socanti, nirayamhi samappitā. ‘‘Pamādo rajo pamādo , pamādānupatito rajo; Appamādena vijjāya, abbahe sallamattano’’ti.
……摩罗迦子长老……显示巴利原文
… Mālukyaputto thero….
6. 萨巴达萨长老偈显示巴利原文
6. Sappadāsattheragāthā
从我出家以来,已二十五年,
我的心,连弹指间的片刻安宁都不曾获得。
未得心一境性,为欲贪所逼恼,
我高举双臂,放声痛哭,从住处冲了出来。
显示巴利原文 ‘‘Paṇṇavīsativassāni , yato pabbajito ahaṃ; Accharāsaṅghātamattampi, cetosantimanajjhagaṃ. ‘‘Aladdhā cittassekaggaṃ, kāmarāgena aṭṭito ; Bāhā paggayha kandanto, vihārā upanikkhamiṃ . ‘‘Satthaṃ vā āharissāmi, ko attho jīvitena me; Kathaṃ hi sikkhaṃ paccakkhaṃ, kālaṃ kubbetha mādiso. ‘‘Tadāhaṃ khuramādāya, mañcakamhi upāvisiṃ; Parinīto khuro āsi, dhamaniṃ chettumattano. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha; Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
萨巴达萨长老。显示巴利原文
… Sappadāso thero….
7. 迦提亚那长老偈显示巴利原文
7.Kātiyānattheragāthā
切勿懈怠,让那放逸者的眷属——死神王,以陷阱将你擒获。
你应当为自己建造安稳的洲岛,因为你确实没有其他庇护所。
舍断你那些先前的束缚吧!披着袈裟,剃除须发,以乞食为生——
莫沉迷于嬉戏,莫嗜睡,凯帝亚那,你当在禅那中致力。
应修禅那,应证胜者,迦旃延,你于安稳无轭之道已是善巧。
显示巴利原文 ‘‘Uṭṭhehi nisīda kātiyāna, mā niddābahulo ahu jāgarassu; Mā taṃ alasaṃ pamattabandhu, kūṭeneva jinātu maccurājā. ‘‘Seyyathāpi mahāsamuddavego, evaṃ jātijarātivattate taṃ; So karohi sudīpamattano tvaṃ, na hi tāṇaṃ tava vijjateva aññaṃ. ‘‘Satthā hi vijesi maggametaṃ, saṅgā jātijarābhayā atītaṃ; Pubbāpararattamappamatto, anuyuñjassu daḷhaṃ karohi yogaṃ. ‘‘Purimāni pamuñca bandhanāni, saṅghāṭikhuramuṇḍabhikkhabhojī; Mā khiḍḍāratiñca mā niddaṃ, anuyuñjittha jhāya kātiyāna. ‘‘Jhāyāhi jināhi kātiyāna, yogakkhemapathesu kovidosi; Pappuyya anuttaraṃ visuddhiṃ, parinibbāhisi vārināva joti. ‘‘Pajjotakaro parittaraṃso, vātena vinamyate latāva; Evampi tuvaṃ anādiyāno, māraṃ indasagotta niddhunāhi; So vedayitāsu vītarāgo, kālaṃ kaṅkha idheva sītibhūto’’ti.
咖帝亚那长老……显示巴利原文
… Kātiyāno thero….
8. 弥迦罗长老偈显示巴利原文
8. Migajālattheragāthā
由具眼者、日亲佛陀所善说,
超越一切结缚,摧毁一切轮回。
能出离、能渡越,令渴爱之根干涸;
断除毒根与屠场之后,它引导趋向涅槃。
它击破无明之根,摧毁业之机器;
它将智金刚投向对诸识的执取。
它使人了知诸感受,从执取中解脱出来;
它以智慧观察‘有’,视之如炽燃的炭坑。
其味至甘,深邃无比,能遮止老死;
即是圣八支道,止息诸苦,带来安稳。
如实了知业即是业、果报即是果报;
对于依缘而生的诸法,犹如在明光中如实观照;
它导向大安稳与寂静,最终是吉祥善妙的。
显示巴利原文 ‘‘Sudesito cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā; Sabbasaṃyojanātīto, sabbavaṭṭavināsano. ‘‘Niyyāniko uttaraṇo, taṇhāmūlavisosano; Visamūlaṃ āghātanaṃ, chetvā pāpeti nibbutiṃ. ‘‘Aññāṇamūlabhedāya , kammayantavighāṭano; Viññāṇānaṃ pariggahe, ñāṇavajiranipātano. ‘‘Vedanānaṃ viññāpano, upādānappamocano; Bhavaṃ aṅgārakāsuṃva, ñāṇena anupassano . ‘‘Mahāraso sugambhīro, jarāmaccunivāraṇo; Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, dukkhūpasamano sivo. ‘‘Kammaṃ kammanti ñatvāna, vipākañca vipākato; Paṭiccuppannadhammānaṃ, yathāvālokadassano; Mahākhemaṅgamo santo, pariyosānabhaddako’’ti.
弥迦阇罗长老显示巴利原文
… Migajālo thero….
祭司之子禅德长老偈显示巴利原文
9. Purohitaputtajentattheragāthā
我曾为出身、财富与权力的骄慢所迷醉,
我沉醉于自己的身形、容貌与外表,在骄慢中游荡。
我那时真是个被慢心蒙蔽的愚人,刚愎顽固,兀自高举骄慢之旗。
对于母亲与父亲,乃至其余应受恭敬者,
我不向任何人恭敬问讯,为傲慢所缚,对人毫无敬意。
后来见到那最上的导师、调御者中的无上者,
他犹如炽盛的太阳,为比丘僧团恭敬围绕。
舍弃骄慢与骄逸,以清净明澈之心;
以头面顶礼,一切众生中的无上者。
过慢与卑慢,皆已舍断、根除;
“我慢”已断尽,一切慢类悉皆灭除。”
显示巴利原文 ‘‘Jātimadena mattohaṃ, bhogaissariyena ca; Saṇṭhānavaṇṇarūpena, madamatto acārihaṃ. ‘‘Nāttano samakaṃ kañci, atirekaṃ ca maññisaṃ; Atimānahato bālo, patthaddho ussitaddhajo. ‘‘Mātaraṃ pitarañcāpi, aññepi garusammate; Na kañci abhivādesiṃ, mānatthaddho anādaro. ‘‘Disvā vināyakaṃ aggaṃ, sārathīnaṃ varuttamaṃ; Tapantamiva ādiccaṃ, bhikkhusaṅghapurakkhataṃ. ‘‘Mānaṃ madañca chaḍḍetvā, vippasannena cetasā; Sirasā abhivādesiṃ, sabbasattānamuttamaṃ. ‘‘Atimāno ca omāno, pahīnā susamūhatā; Asmimāno samucchinno, sabbe mānavidhā hatā’’ti.
禅德布罗希德子长老显示巴利原文
… Jento purohitaputto thero….
10. 苏玛那长老偈显示巴利原文
10. Sumanattheragāthā
那时我刚出家,年仅七岁;
以神通力降伏了具大神通的龙王。
我从无热大池为亲教师取水;
我取水归来,导师看见我,便这样对我说:
舍利弗,你看这位走来的少年,
手持水罐,内心极为安定,
行止令人信乐,威仪端严。
显示巴利原文 ‘‘Yadā navo pabbajito, jātiyā sattavassiko; Iddhiyā abhibhotvāna, pannagindaṃ mahiddhikaṃ. ‘‘Upajjhāyassa udakaṃ, anotattā mahāsarā; Āharāmi tato disvā, maṃ satthā etadabravi’’. ‘‘Sāriputta imaṃ passa, āgacchantaṃ kumārakaṃ; Udakakumbhamādāya, ajjhattaṃ susamāhitaṃ. ‘‘Pāsādikena vattena, kalyāṇairiyāpatho; Sāmaṇeronuruddhassa, iddhiyā ca visārado. ‘‘Ājānīyena ājañño, sādhunā sādhukārito; Vinīto anuruddhena, katakiccena sikkhito. ‘‘So patvā paramaṃ santiṃ, sacchikatvā akuppataṃ; Sāmaṇero sa sumano, mā maṃ jaññāti icchatī’’ti.
……苏摩那长老……显示巴利原文
… Sumano thero….
11. 那德咖牟尼长老偈显示巴利原文
11. Nhātakamunittheragāthā
‘你为风疾所苦,却仍住在这林中深处;
“你既已行境艰难、生计粗劣,比丘,你要如何过活?”
以广大的喜与乐,遍满此身;
我当忍受粗劣,安住于山林。
修习七觉支、诸根及诸力;
“具足微妙禅那,我当无漏而住。”
从诸烦恼中解脱,心清净、无浊;
恒常审察,我将安住于无漏。
五蕴已遍知,它们虽存留,根却已断;
苦的灭尽已到达,不再有后有。
显示巴利原文 ‘‘Vātarogābhinīto tvaṃ, viharaṃ kānane vane; Paviddhagocare lūkhe, kathaṃ bhikkhu karissasi’’. ‘‘Pītisukhena vipulena, pharitvāna samussayaṃ; Lūkhampi abhisambhonto, viharissāmi kānane. ‘‘Bhāvento satta bojjhaṅge, indriyāni balāni ca; Jhānasokhummasampanno , viharissaṃ anāsavo. ‘‘Vippamuttaṃ kilesehi, suddhacittaṃ anāvilaṃ; Abhiṇhaṃ paccavekkhanto, viharissaṃ anāsavo. ‘‘Ajjhattañca bahiddhā ca, ye me vijjiṃsu āsavā; Sabbe asesā ucchinnā, na ca uppajjare puna. ‘‘Pañcakkhandhā pariññātā, tiṭṭhanti chinnamūlakā; Dukkhakkhayo anuppatto, natthi dāni punabbhavo’’ti.
那德咖牟尼长老显示巴利原文
… Nhātakamunitthero….
梵授长老偈显示巴利原文
12. Brahmadattattheragāthā
那既医治自己、也医治他人之人,
不通晓正法的人,却将他视作愚人。
若你心中生起愤怒,当忆念锯喻;
若你对诸味生起渴爱,当忆念子肉喻。
若你的心奔驰于欲乐与诸有中,
应速以正念制伏它,犹如制伏一头贪食庄稼的恶牛。
显示巴利原文 ‘‘Akkodhassa kuto kodho, dantassa samajīvino; Sammadaññā vimuttassa, upasantassa tādino. ‘‘Tasseva tena pāpiyo, yo kuddhaṃ paṭikujjhati; Kuddhaṃ appaṭikujjhanto, saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ. ‘‘Ubhinnamatthaṃ carati, attano ca parassa ca; Paraṃ saṅkupitaṃ ñatvā, yo sato upasammati. ‘‘Ubhinnaṃ tikicchantaṃ taṃ, attano ca parassa ca; Janā maññanti bāloti, ye dhammassa akovidā. ‘‘Uppajje te sace kodho, āvajja kakacūpamaṃ; Uppajje ce rase taṇhā, puttamaṃsūpamaṃ sara. ‘‘Sace dhāvati cittaṃ te, kāmesu ca bhavesu ca; Khippaṃ niggaṇha satiyā, kiṭṭhādaṃ viya duppasu’’nti;
梵授长老显示巴利原文
… Brahmadatto thero….
13. 西利曼德长老偈显示巴利原文
13. Sirimaṇḍattheragāthā
这世间被死亡击倒,被衰老团团包围;
被爱欲之箭贯穿,欲望的烟恒时熏灼。
这世间为死亡所摧破,又被衰老所困缚;
它恒常无护,不断遭击,犹如那受杖的窃贼。
死亡、疾病与衰老,犹如三团烈焰般迎面扑来;
没有力量可以抵挡,也没有速度足以逃脱。
切莫虚度一日,无论用功多或少;
每流逝一夜,寿命便随之减损。
行时、立时,乃至坐时、卧时,
最后的夜晚正在逼近,你已无暇放逸。
显示巴利原文 ‘‘Channamativassati , vivaṭaṃ nātivassati; Tasmā channaṃ vivaretha, evaṃ taṃ nātivassati. ‘‘Maccunābbhahato loko, jarāya parivārito; Taṇhāsallena otiṇṇo, icchādhūpāyito sadā. ‘‘Maccunābbhahato loko, parikkhitto jarāya ca; Haññati niccamattāṇo, pattadaṇḍova takkaro. ‘‘Āgacchantaggikhandhāva, maccu byādhi jarā tayo; Paccuggantuṃ balaṃ natthi, javo natthi palāyituṃ. ‘‘Amoghaṃ divasaṃ kayirā, appena bahukena vā; Yaṃ yaṃ vijahate rattiṃ, tadūnaṃ tassa jīvitaṃ. ‘‘Carato tiṭṭhato vāpi, āsīnasayanassa vā; Upeti carimā ratti, na te kālo pamajjitu’’nti.
西利曼德长老显示巴利原文
… Sirimaṇḍo thero….
14. 萨巴咖弥长老偈显示巴利原文
14. Sabbakāmittheragāthā
犹如有陷阱捕捉藏匿的鹿,有钓钩捕捉水中的鱼;
又如用胶捕捉猿猴,他们便是这样困住凡夫。
色、声、香、味、触,这些悦意可意的事物;
这五种欲乐,在女人的形体中可以见到。
那些贪著其心的凡夫,沉溺其中,
他们令恐怖的坟场越积越厚,不断积聚再生。
若有人避开这些,犹如以脚避开蛇头;
他便以正念,超越世间的贪着。
见感官欲乐之过患,见出离为安稳处;
我已出离一切欲乐,证得诸漏灭尽。
显示巴利原文 ‘‘Dvipādakoyaṃ asuci, duggandho parihīrati ; Nānākuṇapaparipūro, vissavanto tato tato. ‘‘Migaṃ nilīnaṃ kūṭena, baḷiseneva ambujaṃ; Vānaraṃ viya lepena, bādhayanti puthujjanaṃ. ‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā; Pañca kāmaguṇā ete, itthirūpasmi dissare. ‘‘Ye etā upasevanti, rattacittā puthujjanā; Vaḍḍhenti kaṭasiṃ ghoraṃ, ācinanti punabbhavaṃ. ‘‘Yo cetā parivajjeti, sappasseva padā siro; Somaṃ visattikaṃ loke, sato samativattati. ‘‘Kāmesvādīnavaṃ disvā, nekkhammaṃ daṭṭhu khemato; Nissaṭo sabbakāmehi, patto me āsavakkhayo’’ti.
2241 此中摄颂:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
萨巴迦弥长老显示巴利原文
… Sabbakāmitthero….
优楼频螺迦叶长老和德吉差迦利长老
摩诃那伽、古罗、摩罗迦耶与萨波达萨卡。
迦旃延、弥迦阇罗、禅陀与须摩那萨婆耶;
尼哈塔牟尼、梵德、师利曼多与萨婆迦弥。
显示巴利原文 Uruveḷakassapo ca, thero tekicchakāri ca; Mahānāgo ca kullo ca, mālukyo sappadāsako. Kātiyāno migajālo, jento sumanasavhayo; Nhātamuni brahmadatto, sirimaṇḍo sabbakāmī ca; Gāthāyo caturāsīti, therā cettha catuddasāti.
第七集显示巴利原文
7. Sattakanipāto
一 孙德拉萨穆德长老偈显示巴利原文
1. Sundarasamuddattheragāthā
她身披华服,佩花鬘,戴璎珞,妆容妍丽;
那妓女双足染着鲜红的虫胶,足踏凉鞋,
她脱下凉鞋,前来合掌而立,
她温柔地微笑着,用柔软的声音对我说:
“你还如此年轻,不应出家,留下来吧,安住于我的教导之中;
尽享人间的欲乐吧,我会给你财物;
“我向你保证,此话当真——我以圣火为誓。”
待到我们都已老迈,双双拄杖而行时,
我俩都将出家,于两边皆得胜益。”
我看见那妓女,合掌而立,向我乞求;
她佩着珠宝,衣著华美,犹如死神布下的套索。
那时,我的心便解脱了——请看法之殊胜!我已获得三明,圆满了佛陀的教法。
显示巴利原文 ‘‘Alaṅkatā suvasanā, māladhārī vibhūsitā; Alattakakatāpādā, pādukāruyha vesikā. ‘‘Pādukā oruhitvāna, purato pañjalīkatā; Sā maṃ saṇhena mudunā, mhitapubbaṃ abhāsatha’’. ‘‘Yuvāsi tvaṃ pabbajito, tiṭṭhāhi mama sāsane; Bhuñja mānusake kāme, ahaṃ vittaṃ dadāmi te; Saccaṃ te paṭijānāmi, aggiṃ vā te harāmahaṃ. ‘‘Yadā jiṇṇā bhavissāma, ubho daṇḍaparāyanā; Ubhopi pabbajissāma, ubhayattha kaṭaggaho’’. ‘‘Tañca disvāna yācantiṃ, vesikaṃ pañjalīkataṃ; Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ. ‘‘Tato me manasīkāro…pe… nibbidā samatiṭṭhatha. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me…pe… kataṃ buddhassa sāsana’’nti. … Sundarasamuddo thero….
2. 喇昆德咖跋提长老偈显示巴利原文
2. Lakuṇḍakabhaddiyattheragāthā
他人尚在芒果园时,跋提已入密林深处;
他已将渴爱连根拔除,跋提正在那里修习禅那。
有些人耽著于陶鼓、竖琴与铙钹;
而我,则在树下,欣乐佛陀的教法。
若佛陀赐我一个殊胜的愿望,而我能得偿所愿,
我便会为一切世间,恒常守持身至念。
那些凭容貌评判我的人,以及因我的音声而追随的人,
他们满怀欲贪,并不了知我。
他既不了知内在,也看不见外在;
这重重蔽障的愚人,确实随声音所转。
既不了知内在,却能明见外在;
那只见外果之人,亦同样随声音所转。
显示巴利原文 Pare ambāṭakārāme, vanasaṇḍamhi bhaddiyo; Samūlaṃ taṇhamabbuyha, tattha bhaddova jhāyati . ‘‘Ramanteke mudiṅgehi , vīṇāhi paṇavehi ca; Ahañca rukkhamūlasmiṃ, rato buddhassa sāsane. ‘‘Buddho ce me varaṃ dajjā, so ca labbhetha me varo; Gaṇhehaṃ sabbalokassa, niccaṃ kāyagataṃ satiṃ. ‘‘Ye maṃ rūpena pāmiṃsu, ye ca ghosena anvagū; Chandarāgavasūpetā, na maṃ jānanti te janā. ‘‘Ajjhattañca na jānāti, bahiddhā ca na passati; Samantāvaraṇo bālo, sa ve ghosena vuyhati. ‘‘Ajjhattañca na jānāti, bahiddhā ca vipassati; Bahiddhā phaladassāvī, sopi ghosena vuyhati. ‘‘Ajjhattañca pajānāti, bahiddhā ca vipassati; Anāvaraṇadassāvī, na so ghosena vuyhatī’’ti.
喇昆德咖跋地亚长老……显示巴利原文
… Lakuṇḍakabhaddiyo thero….
3. 跋陀长老偈显示巴利原文
3. Bhaddattheragāthā
我曾是独子,为父母所深爱;
是他们以众多禁戒苦行与祈愿,方才求得。
他们对我悲悯,愿我得利,为我谋福;
父母双亲便把我带到了佛陀面前。’
‘这个儿子得来辛苦,他细嫩柔弱,在安乐中被养育;’
尊者,我们将此人献给您,让他来侍奉胜者吧。
导师接纳我后,对阿难这样说道:
速速为他授出家吧,此人将成为一匹良驹。
我年仅七岁,便得了具足戒;
我证得了三明。啊!这正法是何等善妙!
显示巴利原文 ‘‘Ekaputto ahaṃ āsiṃ, piyo mātu piyo pitu; Bahūhi vatacariyāhi, laddho āyācanāhi ca. ‘‘Te ca maṃ anukampāya, atthakāmā hitesino; Ubho pitā ca mātā ca, buddhassa upanāmayuṃ’’. ‘‘Kicchā laddho ayaṃ putto, sukhumālo sukhedhito; Imaṃ dadāma te nātha, jinassa paricārakaṃ’’. ‘‘Satthā ca maṃ paṭiggayha, ānandaṃ etadabravi; ‘Pabbājehi imaṃ khippaṃ, hessatyājāniyo ayaṃ. ‘‘Pabbājetvāna maṃ satthā, vihāraṃ pāvisī jino; Anoggatasmiṃ sūriyasmiṃ, tato cittaṃ vimucci me. ‘‘Tato satthā nirākatvā, paṭisallānavuṭṭhito; ‘Ehi bhaddā’ti maṃ āha, sā me āsūpasampadā. ‘‘Jātiyā sattavassena, laddhā me upasampadā; Tisso vijjā anuppattā, aho dhammasudhammatā’’ti.
跋德长老显示巴利原文
… Bhaddo thero….
第四 索巴咖长老偈显示巴利原文
4. Sopākattheragāthā
偏袒一肩,合掌,
我随那无垢者、一切众生中最上者经行。
随后,这位通达诸问、明辨事理的人,便向我提问;
我无有怯惧、亦无畏惧,便为导师作了解答。
他环视比丘僧团,便这样说:
这是鸯伽与摩揭陀人的利益,因为此人正受用着
衣、钵食、资具与卧坐具
起迎与恭敬合掌,亦是他们的利益。他这样说了。
我年仅七岁,便得受具足戒
我持守着这最后之身——啊,法是何等的善妙端正!
显示巴利原文 ‘‘Disvā pāsādachāyāyaṃ, caṅkamantaṃ naruttamaṃ; Tattha naṃ upasaṅkamma, vandissaṃ purisuttamaṃ. ‘‘Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, saṃharitvāna pāṇayo; Anucaṅkamissaṃ virajaṃ, sabbasattānamuttamaṃ. ‘‘Tato pañhe apucchi maṃ, pañhānaṃ kovido vidū; Acchambhī ca abhīto ca, byākāsiṃ satthuno ahaṃ. ‘‘Vissajjitesu pañhesu, anumodi tathāgato; Bhikkhusaṅghaṃ viloketvā, imamatthaṃ abhāsatha’’. ‘‘Lābhā aṅgānaṃ magadhānaṃ, yesāyaṃ paribhuñjati; Cīvaraṃ piṇḍapātañca, paccayaṃ sayanāsanaṃ; Paccuṭṭhānañca sāmīciṃ, tesaṃ lābhā’’ti cābravi. ‘‘Ajjatagge maṃ sopāka, dassanāyopasaṅkama; Esā ceva te sopāka, bhavatu upasampadā’’. ‘‘Jātiyā sattavassohaṃ, laddhāna upasampadaṃ; Dhāremi antimaṃ dehaṃ, aho dhammasudhammatā’’ti.
……索巴咖长老……显示巴利原文
… Sopāko thero….
萨拉邦嘎长老偈显示巴利原文
5. Sarabhaṅgattheragāthā
如今,我已不宜再用手折断芦苇了;
我们的学处,是由具大名声的乔达摩所制定。
从前,舍罗旁伽不曾见过这病的全貌;
我已因践行超越诸天者的教导,而洞见此病。
毗婆尸佛由那条道路而去,尸弃佛与毗舍婆佛也由那条道路而去。
拘留孙佛、拘那含牟尼佛、迦叶佛,以及乔达摩佛,也都由此捷径而行。
为悲悯众生,而宣说四圣谛——
苦、苦的集起、灭苦之道、苦的彻底止息。
在这轮回中,无边的苦中,苦便由此退转止息;
此身离散,寿命终尽;
不再有再生之身,我已从一切处彻底解脱。
显示巴利原文 ‘‘Sare hatthehi bhañjitvā, katvāna kuṭimacchisaṃ; Tena me sarabhaṅgoti, nāmaṃ sammutiyā ahu. ‘‘Na mayhaṃ kappate ajja, sare hatthehi bhañjituṃ; Sikkhāpadā no paññattā, gotamena yasassinā. ‘‘Sakalaṃ samattaṃ rogaṃ, sarabhaṅgo nāddasaṃ pubbe; Soyaṃ rogo diṭṭho, vacanakarenātidevassa. ‘‘Yeneva maggena gato vipassī, yeneva maggena sikhī ca vessabhū; Kakusandhakoṇāgamano ca kassapo, tenañjasena agamāsi gotamo. ‘‘Vītataṇhā anādānā, satta buddhā khayogadhā; Yehāyaṃ desito dhammo, dhammabhūtehi tādibhi. ‘‘Cattāri ariyasaccāni, anukampāya pāṇinaṃ; Dukkhaṃ samudayo maggo, nirodho dukkhasaṅkhayo. ‘‘Yasmiṃ nivattate dukkhaṃ, saṃsārasmiṃ anantakaṃ; Bhedā imassa kāyassa, jīvitassa ca saṅkhayā; Añño punabbhavo natthi, suvimuttomhi sabbadhī’’ti.
2207 此处摄颂:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
……萨拉邦嘎长老……显示巴利原文
… Sarabhaṅgo thero….
孙陀罗萨穆达长老、拉昆达跋提亚长老
跋陀长老、索巴科长老,与大仙萨罗傍伽
七集中有五位长老,所出偈颂共三十五首。
显示巴利原文 Sundarasamuddo thero, thero lakuṇḍabhaddiyo; Bhaddo thero ca sopāko, sarabhaṅgo mahāisi; Sattake pañcakā therā, gāthāyo pañcatiṃsatīti.
第八 八集显示巴利原文
8. Aṭṭhakanipāto
1. 大迦旃延长老偈显示巴利原文
1. Mahākaccāyanattheragāthā
不应从事诸多事务,应远离人群,不奔波营求;
若人热衷贪着滋味,便会错失那带来安乐的真舍利益。
不要因他人而行凡人的恶业;
自己不应造作此恶业,凡人皆以业为眷属。
不因他人言语便为盗贼,不因他人言语便为牟尼;
自己如何如实了知自己,诸天也如何了知他。
他人不了知,我们便在此自制;
能于此中明察者,一切纷争由之止息。
具智慧者,纵使财物耗尽,仍得以存活;
若不得智慧,坐拥财富亦非真实活命。
他以耳听闻一切,以眼观见一切;
智者却不应将所见所闻的一切尽皆舍弃。
他有眼,却如盲人;有耳,却如聋者;
有智慧,却如哑者;有力量,却如虚弱者。
显示巴利原文 ‘‘Kammaṃ bahukaṃ na kāraye, parivajjeyya janaṃ na uyyame; So ussukko rasānugiddho, atthaṃ riñcati yo sukhāvaho. ‘‘Paṅkoti hi naṃ avedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu; Sukhumaṃ sallaṃ durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho. ‘‘Na parassupanidhāya, kammaṃ maccassa pāpakaṃ; Attanā taṃ na seveyya, kammabandhūhi mātiyā. ‘‘Na pare vacanā coro, na pare vacanā muni; Attā ca naṃ yathāvedi , devāpi naṃ tathā vidū. ‘‘Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase; Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā. ‘‘Jīvate vāpi sappañño, api vittaparikkhayo; Paññāya ca alābhena , vittavāpi na jīvati. ‘‘Sabbaṃ suṇāti sotena, sabbaṃ passati cakkhunā; Na ca diṭṭhaṃ sutaṃ dhīro, sabbaṃ ujjhitumarahati. ‘‘Cakkhumāssa yathā andho, sotavā badhiro yathā; Paññavāssa yathā mūgo, balavā dubbaloriva; Atha atthe samuppanne, sayetha matasāyika’’nti. … Mahākaccāyano thero….
第二 西利弥德长老偈显示巴利原文
2. Sirimittattheragāthā
无瞋怒、无怨恨,不虚伪、离两舌;
如是之比丘,命终之后,无忧愁。
无瞋怒、无怨恨,不虚伪、离两舌;
恒常守护根门的比丘,命终之后便无忧愁。
无瞋怒、无怨恨,不虚伪、离两舌;
这位戒行良善的比丘,如此命终之后便无忧愁。
无有愤怒与怨恨,无欺诳,不搬弄是非;
这位有善友的比丘,如此命终之后便无忧愁。
无嗔怒、无怨恨,无虚伪、绝离间语;
如此具足良善智慧的比丘,命终之后便无忧伤。
若有人对如来具足不动摇、善安立的信心;
他的戒行善妙,为圣者所爱乐与称赞。
他对僧伽具足净信,其见正直;
人们称他为“不贫乏者”,他的生命不会空过。
是故,智者当于信、戒、净信与法见,
全心投入,并忆持诸佛的教法。
显示巴利原文 ‘‘Akkodhanonupanāhī, amāyo rittapesuṇo; Sa ve tādisako bhikkhu, evaṃ pecca na socati. ‘‘Akkodhanonupanāhī, amāyo rittapesuṇo; Guttadvāro sadā bhikkhu, evaṃ pecca na socati. ‘‘Akkodhanonupanāhī , amāyo rittapesuṇo; Kalyāṇasīlo so bhikkhu, evaṃ pecca na socati. ‘‘Akkodhanonupanāhī, amāyo rittapesuṇo; Kalyāṇamitto so bhikkhu, evaṃ pecca na socati. ‘‘Akkodhanonupanāhī , amāyo rittapesuṇo; Kalyāṇapañño so bhikkhu, evaṃ pecca na socati. ‘‘Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā; Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ. ‘‘Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ; ‘Adaliddo’ti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ. ‘‘Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ; Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhāna sāsana’’nti.
……西利弥德长老……显示巴利原文
… Sirimitto thero….
玛哈般踏咖长老偈显示巴利原文
3. Mahāpanthakattheragāthā
当我第一眼望见那位从一切处皆无有怖畏的导师时,
得见这位超越一切人者,我心中便生起了深深的悚惧感动。
若遇如是导师,得而复失,犹如吉祥天女降临,却以手足将其拒之门外。
对这样的导师,令其欢喜之后,反又令其不悦,实属不当。
那时,我心中生起了誓愿,内心最诚挚的渴望:
只要渴爱之箭尚未拔除,我连片刻也不会坐下安歇。
我证知宿命,天眼亦已清净;
我是阿拉汉,堪受供养,已彻底解脱,无有任何执着。
于是,夜分将尽,太阳即将升起之时,
他断尽了一切渴爱,便跏趺安坐不动。
显示巴利原文 ‘‘Yadā paṭhamamaddakkhiṃ, satthāramakutobhayaṃ; Tato me ahu saṃvego, passitvā purisuttamaṃ. ‘‘Siriṃ hatthehi pādehi, yo paṇāmeyya āgataṃ; Etādisaṃ so satthāraṃ, ārādhetvā virādhaye. ‘‘Tadāhaṃ puttadārañca, dhanadhaññañca chaḍḍayiṃ; Kesamassūni chedetvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ. ‘‘Sikkhāsājīvasampanno, indriyesu susaṃvuto; Namassamāno sambuddhaṃ, vihāsiṃ aparājito. ‘‘Tato me paṇidhī āsi, cetaso abhipatthito; Na nisīde muhuttampi, taṇhāsalle anūhate. Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ; Arahā dakkhiṇeyyomhi, vippamutto nirūpadhi. ‘‘Tato ratyā vivasāne , sūriyassuggamanaṃ pati; Sabbaṃ taṇhaṃ visosetvā, pallaṅkena upāvisi’’nti.
2251 其中摄颂曰:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
玛哈般踏咖长老显示巴利原文
… Mahāpanthako thero….
Mahākaccāyano thero, sirimitto mahāpanthako; Ete aṭṭhanipātamhi, gāthāyo catuvīsatīti.
普德长老偈显示巴利原文
1. Bhūtattheragāthā
当智者了知“老死是苦”,无智的凡夫却系缚于此;
遍知苦已,具念而修禅那;由此,更无超越此的喜乐。
当那带来苦的黏着,以及那由戏论积聚、承载痛苦的渴爱,被彻底舍断时,
舍断渴爱已,具念而修禅那;由此,更无超过此的喜乐。
当那寂静、八支圣道,最上之道,能净除一切烦恼,
以慧照见后,具念而修禅,从此便找不到更殊胜的喜乐。
当那无愁、离尘、无为、寂静,能净一切烦恼的境界,
他修习那断除结缚之法,于此之后,找不到比这更高的喜乐。
当雷云在天空轰鸣,大雨滂沱弥漫鸟道之时,
比丘隐入山洞,于彼处修习禅那:于此之后,他找不到比这更高的喜乐。
当河岸遍布繁花,犹如彩线编织的花环一般,
他坐于河岸,满心喜悦而修禅那;再无更胜于此的喜乐。
当深夜在空寂的林间,天雨倾盆,狮子吼啸,
比丘进入石窟,修习禅那——较此更殊胜的乐,不复可得。
当他止息了内心的寻思,依止于山间、栖身于岩隙,
他无有怖畏,无有内心的荒芜,修习禅那——较此更殊胜的乐,不复可得。
当他快乐时,灭尽垢秽、荒芜与忧愁,无有障碍,无有缠缚,无有箭刺,
他断尽一切漏而禅修,再也找不到比这更殊胜的乐了。
显示巴利原文 ‘‘Yadā dukkhaṃ jarāmaraṇanti paṇḍito, aviddasū yattha sitā puthujjanā; Dukkhaṃ pariññāya satova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati. ‘‘Yadā dukkhassāvahaniṃ visattikaṃ, papañcasaṅghātadukhādhivāhiniṃ; Taṇhaṃ pahantvāna satova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati. ‘‘Yadā sivaṃ dvecaturaṅgagāminaṃ, magguttamaṃ sabbakilesasodhanaṃ; Paññāya passitva satova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati. ‘‘Yadā asokaṃ virajaṃ asaṅkhataṃ, santaṃ padaṃ sabbakilesasodhanaṃ; Bhāveti saññojanabandhanacchidaṃ, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati. ‘‘Yadā nabhe gajjati meghadundubhi, dhārākulā vihagapathe samantato; Bhikkhū ca pabbhāragatova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati. ‘‘Yadā nadīnaṃ kusumākulānaṃ, vicitta-vāneyya-vaṭaṃsakānaṃ; Tīre nisinno sumanova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati. ‘‘Yadā nisīthe rahitamhi kānane, deve gaḷantamhi nadanti dāṭhino; Bhikkhū ca pabbhāragatova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati. ‘‘Yadā vitakke uparundhiyattano, nagantare nagavivaraṃ samassito; Vītaddaro vītakhilova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindati. ‘‘Yadā sukhī malakhilasokanāsano, niraggaḷo nibbanatho visallo; Sabbāsave byantikatova jhāyati, tato ratiṃ paramataraṃ na vindatī’’ti.
普德长老显示巴利原文
… Bhūto thero….
Bhūto tathaddaso thero, eko khaggavisāṇavā; Navakamhi nipātamhi, gāthāyopi imā navāti.
第十集显示巴利原文
10. Dasakanipāto
第一 咖喇优陀夷长老偈显示巴利原文
1. Kāḷudāyittheragāthā
尊者,如今这些树木赤红如火,褪尽了叶子,正欲结果;
它们如同火焰般闪耀光芒,大雄啊,这正是分享风味的时节。
繁花盛开的树木悦意怡人,芬芳弥漫四方;
它们已舍离叶片而期盼果实,英雄,是离去的时候了。
让释迦族与拘利族的人们看见您,面朝西,渡过罗希尼河。
怀着希望耕田,怀着希望播种;
怀抱着希望,商贾们载满货物,远渡重洋;
我依此希望而安住,愿此希望悉得成满。
人们一再播下种子,天王一再降下雨水;
农夫们一次又一次地耕作田地,谷物一次又一次地运往国土。
乞讨者们一再游走,施主们一再布施;
施主们一再行布施,便一再生于天界。
拥有广大智慧的人,无论出生于哪一家族,都是能净化七代宗族的英雄。
释迦啊,我相信您是诸天之王,因为那名为真实的牟尼,正是由您所生。
显示巴利原文 ‘‘Aṅgārino dāni dumā bhadante, phalesino chadanaṃ vippahāya; Te accimantova pabhāsayanti, samayo mahāvīra bhāgī rasānaṃ. ‘‘Dumāni phullāni manoramāni, samantato sabbadisā pavanti; Pattaṃ pahāya phalamāsasānā , kālo ito pakkamanāya vīra. ‘‘Nevātisītaṃ na panātiuṇhaṃ, sukhā utu addhaniyā bhadante; Passantu taṃ sākiyā koḷiyā ca, pacchāmukhaṃ rohiniyaṃ tarantaṃ. ‘‘Āsāya kasate khettaṃ, bījaṃ āsāya vappati; Āsāya vāṇijā yanti, samuddaṃ dhanahārakā; Yāya āsāya tiṭṭhāmi, sā me āsā samijjhatu. ‘‘Punappunaṃ ceva vapanti bījaṃ, punappunaṃ vassati devarājā; Punappunaṃ khettaṃ kasanti kassakā, punappunaṃ dhaññamupeti raṭṭhaṃ. ‘‘Punappunaṃ yācanakā caranti, punappunaṃ dānapatī dadanti; Punappunaṃ dānapatī daditvā, punappunaṃ saggamupenti ṭhānaṃ. ‘‘Vīro have sattayugaṃ puneti, yasmiṃ kule jāyati bhūripañño; Maññāmahaṃ sakkati devadevo, tayā hi jāto muni saccanāmo.
2321 此处结集颂曰:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
她于腹中孕育菩萨后,身坏命终,转生三十三天,享受喜乐。
我是佛陀之子——那能忍不堪忍者、无与伦比的光明之裔、如如者。
你是我的祖父啊,释迦!乔达摩,依于法,你确是我的尊长。
显示巴利原文 ‘‘Suddhodano nāma pitā mahesino, buddhassa mātā pana māyanāmā; Yā bodhisattaṃ parihariya kucchinā, kāyassa bhedā tidivamhi modati. ‘‘Sā gotamī kālakatā ito cutā, dibbehi kāmehi samaṅgibhūtā; Sā modati kāmaguṇehi pañcahi, parivāritā devagaṇehi tehi. ‘‘Buddhassa puttomhi asayhasāhino, aṅgīrasassappaṭimassa tādino; Pitupitā mayhaṃ tuvaṃsi sakka, dhammena me gotama ayyakosī’’ti.
咖喇优陀夷长老显示巴利原文
… Kāḷudāyī thero….
2. 一住长老偈显示巴利原文
2. Ekavihāriyattheragāthā
那森林为禅修者带来喜悦,令人怡悦,常有醉象出没其中,
我将独自、善自调御,迅速进入那片林间。
在繁花盛开的清凉林中,在凉爽的山窟里,
沐浴手足之后,我将独自经行。
独处无伴,在这悦意的大森林中,
我何时才能安住于此——所作已办、无有诸漏?
我愿这样去行持,愿此心愿得以成就;
我自当成就此事,因为他人难替他人为。
我系紧甲胄,将进入山林;
不证得诸漏灭尽,我绝不从此座起身。
林间繁花遍覆,岩窟甚为清凉,
安享解脱之乐,我将悠游于鹫峰山。
我愿已圆满,犹如十五的满月;
一切烦恼已究竟灭尽,如今不再有后有。
显示巴利原文 ‘‘Purato pacchato vāpi, aparo ce na vijjati; Atīva phāsu bhavati, ekassa vasato vane. ‘‘Handa eko gamissāmi, araññaṃ buddhavaṇṇitaṃ; Phāsu ekavihārissa, pahitattassa bhikkhuno. ‘‘Yogī-pītikaraṃ rammaṃ, mattakuñjarasevitaṃ; Eko attavasī khippaṃ, pavisissāmi kānanaṃ. ‘‘Supupphite sītavane, sītale girikandare; Gattāni parisiñcitvā, caṅkamissāmi ekako. ‘‘Ekākiyo adutiyo, ramaṇīye mahāvane; Kadāhaṃ viharissāmi, katakicco anāsavo. ‘‘Evaṃ me kattukāmassa, adhippāyo samijjhatu; Sādhiyissāmahaṃyeva, nāñño aññassa kārako. ‘‘Esa bandhāmi sannāhaṃ, pavisissāmi kānanaṃ; Na tato nikkhamissāmi, appatto āsavakkhayaṃ. ‘‘Mālute upavāyante, sīte surabhigandhike ; Avijjaṃ dālayissāmi, nisinno nagamuddhani. ‘‘Vane kusumasañchanne, pabbhāre nūna sītale; Vimuttisukhena sukhito, ramissāmi giribbaje. ‘‘Sohaṃ paripuṇṇasaṅkappo, cando pannaraso yathā; Sabbāsavaparikkhīṇo, natthi dāni punabbhavo’’ti.
埃卡维哈利亚长老显示巴利原文
… Ekavihāriyo thero….
3. 摩诃劫宾那长老偈显示巴利原文
3. Mahākappinattheragāthā
能预先照见未来、明辨利益与不利这两端的人,
无论是心怀怨恨者,还是心存善愿者,仔细审察也找不到他的破绽。
若于入出息念,修习圆满、善巧纯熟,
安般念如佛所教,渐次修习纯熟;
他照亮这个世间,犹如云中脱出的明月。
有智慧的人,即使财物耗尽,也依然能活;不得智慧,纵有财富,也不算是真正活着。
具足智慧之人,在此世间,纵处诸苦之中,亦能觅得安乐。
因为既已出生,死亡便紧随生命而至,确然不移;
凡所生者,皆死于此,众生之性法尔如是。
为生者所行、由他人所做之事,对亡者而言,已无意义;
于亡者,哭泣并非名声,并非世间利益,也不为沙门与婆罗门所称叹。
凭藉他们的智慧之力,应做之事得以成办,犹如乘船渡过满涨的河流。
显示巴利原文 ‘‘Anāgataṃ yo paṭikacca passati, hitañca atthaṃ ahitañca taṃ dvayaṃ; Viddesino tassa hitesino vā, randhaṃ na passanti samekkhamānā. ‘‘Ānāpānasatī yassa, paripuṇṇā subhāvitā; Anupubbaṃ paricitā, yathā buddhena desitā; Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā. ‘‘Odātaṃ vata me cittaṃ, appamāṇaṃ subhāvitaṃ; Nibbiddhaṃ paggahītañca, sabbā obhāsate disā. ‘‘Jīvate vāpi sappañño, api vittaparikkhayo; Paññāya ca alābhena, vittavāpi na jīvati. ‘‘Paññā sutavinicchinī, paññā kittisilokavaddhanī; Paññāsahito naro idha, api dukkhesu sukhāni vindati. ‘‘Nāyaṃ ajjatano dhammo, nacchero napi abbhuto; Yattha jāyetha mīyetha, tattha kiṃ viya abbhutaṃ. ‘‘Anantaraṃ hi jātassa, jīvitā maraṇaṃ dhuvaṃ; Jātā jātā marantīdha, evaṃdhammā hi pāṇino. ‘‘Na hetadatthāya matassa hoti, yaṃ jīvitatthaṃ paraporisānaṃ; Matamhi ruṇṇaṃ na yaso na lokyaṃ, na vaṇṇitaṃ samaṇabrāhmaṇehi. ‘‘Cakkhuṃ sarīraṃ upahanti tena , nihīyati vaṇṇabalaṃ matī ca; Ānandino tassa disā bhavanti, hitesino nāssa sukhī bhavanti. ‘‘Tasmā hi iccheyya kule vasante, medhāvino ceva bahussute ca; Yesaṃ hi paññāvibhavena kiccaṃ, taranti nāvāya nadiṃva puṇṇa’’nti.
摩诃劫宾那长老显示巴利原文
… Mahākappino thero….
4. 周利般陀迦长老偈显示巴利原文
4. Cūḷapanthakattheragāthā
我被遣走,在僧园的门前;
我心中忧愁地站在那里,渴仰着教法。
世尊来到那里,轻抚我的头顶;
他挽住我的手臂,将我领进僧园。
将你的觉知全然安住于这块净布之上,令其善巧地确立于一缘。
我听闻他的教言之后,便欢喜地安住于教法之中;
我修习定,为证得那最上的义利。
我盘陀迦变化自身千次,
坐于悦意的芒果林间,直到供养之时宣告。
显示巴利原文 ‘‘Dandhā mayhaṃ gatī āsi, paribhūto pure ahaṃ; Bhātā ca maṃ paṇāmesi, ‘gaccha dāni tuvaṃ gharaṃ’. ‘‘Sohaṃ paṇāmito santo , saṅghārāmassa koṭṭhake; Dummano tattha aṭṭhāsiṃ, sāsanasmiṃ apekkhavā. ‘‘Bhagavā tattha āgacchi , sīsaṃ mayhaṃ parāmasi; Bāhāya maṃ gahetvāna, saṅghārāmaṃ pavesayi. ‘‘Anukampāya me satthā, pādāsi pādapuñchaniṃ; ‘Etaṃ suddhaṃ adhiṭṭhehi, ekamantaṃ svadhiṭṭhitaṃ’. ‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, vihāsiṃ sāsane rato; Samādhiṃ paṭipādesiṃ, uttamatthassa pattiyā. Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. ‘‘Sahassakkhattumattānaṃ , nimminitvāna panthako; Nisīdambavane ramme, yāva kālappavedanā. ‘‘Tato me satthā pāhesi, dūtaṃ kālappavedakaṃ; Paveditamhi kālamhi, vehāsādupasaṅkamiṃ . ‘‘Vanditvā satthuno pāde, ekamantaṃ nisīdahaṃ; Nisinnaṃ maṃ viditvāna, atha satthā paṭiggahi. ‘‘Āyāgo sabbalokassa, āhutīnaṃ paṭiggaho; Puññakkhettaṃ manussānaṃ, paṭigaṇhittha dakkhiṇa’’nti.
朱腊般塔迦长老显示巴利原文
… Cūḷapanthako thero….
5. 迦巴长老偈显示巴利原文
5. Kappattheragāthā
充满种种居家的尘垢,犹如大粪聚所生;
犹如滞腐的粪池,它是巨大的脓疮,深重的伤口。
它盛满脓血,沉陷在粪坑之中;
这身体常流浊液,恒时渗漏腐秽。
它以六十条筋腱相连,外表裹着肌肉;
此身裹着皮囊,腐臭败坏,毫无意义。
它由骨骼聚合而成,以筋腱为线捆绑固定;
由众多条件和合,而显现种种威仪姿势。
我们确然趋向死亡,就在死王面前;
在此地弃舍之后,人便随其所欲而往。
此身为无明所覆,为四种结缚所缚;
此身沉没于瀑流,为随眠之网所覆。
那些将此身执为“我所有”的人,是盲目而愚痴的凡夫。
显示巴利原文 ‘‘Nānākulamalasampuṇṇo, mahāukkārasambhavo; Candanikaṃva paripakkaṃ, mahāgaṇḍo mahāvaṇo. ‘‘Pubbaruhirasampuṇṇo, gūthakūpena gāḷhito ; Āpopaggharaṇo kāyo, sadā sandati pūtikaṃ. ‘‘Saṭṭhikaṇḍarasambandho , maṃsalepanalepito; Cammakañcukasannaddho, pūtikāyo niratthako. ‘‘Aṭṭhisaṅghātaghaṭito, nhārusuttanibandhano; Nekesaṃ saṃgatībhāvā, kappeti iriyāpathaṃ. ‘‘Dhuvappayāto maraṇāya, maccurājassa santike; Idheva chaḍḍayitvāna, yenakāmaṅgamo naro. ‘‘Avijjāya nivuto kāyo, catuganthena ganthito; Oghasaṃsīdano kāyo, anusayajālamotthato. ‘‘Pañcanīvaraṇe yutto, vitakkena samappito; Taṇhāmūlenānugato, mohacchādanachādito. ‘‘Evāyaṃ vattate kāyo, kammayantena yantito; Sampatti ca vipatyantā, nānābhāvo vipajjati. ‘‘Yemaṃ kāyaṃ mamāyanti, andhabālā puthujjanā; Vaḍḍhenti kaṭasiṃ ghoraṃ, ādiyanti punabbhavaṃ. ‘‘Yemaṃ kāyaṃ vivajjenti, gūthalittaṃva pannagaṃ; Bhavamūlaṃ vamitvāna, parinibbissantināsavā’’ti .
咖巴长老显示巴利原文
… Kappo thero….
6. 旺甘德之子优波先那长老偈显示巴利原文
6. Vaṅgantaputtaupasenattheragāthā
幽静、远离喧闹、常有猛兽出没的……
比丘为了独处静修,应依止这样的坐卧处。
从垃圾堆、冢间与路边收集来的……
然后,以此缝成僧伽梨衣,穿着此粗衣。
怀谦下心,次第挨户,比丘为乞食而行,守护根门,善自调御。
犹如愚者、犹如哑者,一位智者当如此示现自己;
一位明智者,不应在僧团之中过度长谈。
他不责难任何人,远离伤害;
依巴帝摩卡而防护,饮食知量。
具足精进与持续不懈,恒常精勤修习的人,
智者未证达苦之边际前,不应心生确然安稳。
一位比丘若如此安住,希求清净,
他的一切烦恼皆会灭尽,并证得涅槃。
显示巴利原文 ‘‘Vivittaṃ appanigghosaṃ, vāḷamiganisevitaṃ; Seve senāsanaṃ bhikkhu, paṭisallānakāraṇā. ‘‘Saṅkārapuñjā āhatvā , susānā rathiyāhi ca; Tato saṅghāṭikaṃ katvā, lūkhaṃ dhāreyya cīvaraṃ. ‘‘Nīcaṃ manaṃ karitvāna, sapadānaṃ kulā kulaṃ; Piṇḍikāya care bhikkhu, guttadvāro susaṃvuto. ‘‘Lūkhenapi vā santusse, nāññaṃ patthe rasaṃ bahuṃ; Rasesu anugiddhassa, jhāne na ramatī mano. ‘‘Appiccho ceva santuṭṭho, pavivitto vase muni; Asaṃsaṭṭho gahaṭṭhehi, anāgārehi cūbhayaṃ. ‘‘Yathā jaḷo va mūgo va, attānaṃ dassaye tathā; Nātivelaṃ sambhāseyya, saṅghamajjhamhi paṇḍito. ‘‘Na so upavade kañci, upaghātaṃ vivajjaye; Saṃvuto pātimokkhasmiṃ, mattaññū cassa bhojane. ‘‘Suggahītanimittassa, cittassuppādakovido; Samaṃ anuyuñjeyya, kālena ca vipassanaṃ. ‘‘Vīriyasātaccasampanno , yuttayogo sadā siyā; Na ca appatvā dukkhantaṃ, vissāsaṃ eyya paṇḍito. ‘‘Evaṃ viharamānassa, suddhikāmassa bhikkhuno; Khīyanti āsavā sabbe, nibbutiñcādhigacchatī’’ti. … Upaseno vaṅgantaputto thero….
七、(另一)乔达摩长老偈显示巴利原文
7. (Apara)-gotamattheragāthā
应当了知自己的利益,善加观察佛陀的教法;
对于已受持出家道的人,什么才是相宜的。
善友为伴,广求学处,
于师长殷勤承事——这是沙门所应行的。
敬重于佛,如实尊重于法,
恭敬僧团,这是沙门所应为的。
依正行与托钵处而住,活命清净、无可指责;
令心寂静,这是沙门所应为的。
行所应行,止所应止,威仪令人净信;
于增上心精勤,正是沙门所当行。
林野间的住处,偏远而寂静;
这是牟尼所应亲近的,这才是沙门所当行。
持戒、多闻,如实审察诸法,
通达诸谛,这才是沙门所当行。
应当修习无常想、无我想与不净想,
并于世间心生厌离,这才是沙门所应行的。
应当修习七觉支、四神足、五根与五力,
修习圣八支道,这才与沙门相称。
牟尼应当舍断渴爱,将诸漏连根粉碎;
他应住于完全解脱,这才符合沙门的本分。
显示巴利原文 ‘‘Vijāneyya sakaṃ atthaṃ, avalokeyyātha pāvacanaṃ; Yañcettha assa patirūpaṃ, sāmaññaṃ ajjhupagatassa. ‘‘Mittaṃ idha ca kalyāṇaṃ, sikkhā vipulaṃ samādānaṃ; Sussūsā ca garūnaṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ. ‘‘Buddhesu sagāravatā, dhamme apaciti yathābhūtaṃ; Saṅghe ca cittikāro, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ. ‘‘Ācāragocare yutto, ājīvo sodhito agārayho; Cittassa ca saṇṭhapanaṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ. ‘‘Cārittaṃ atha vārittaṃ, iriyāpathiyaṃ pasādaniyaṃ; Adhicitte ca āyogo, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ. ‘‘Āraññakāni senāsanāni, pantāni appasaddāni; Bhajitabbāni muninā, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ. ‘‘Sīlañca bāhusaccañca, dhammānaṃ pavicayo yathābhūtaṃ; Saccānaṃ abhisamayo, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ. ‘‘Bhāveyya ca aniccanti, anattasaññaṃ asubhasaññañca; Lokamhi ca anabhiratiṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ. ‘‘Bhāveyya ca bojjhaṅge, iddhipādāni indriyāni balāni; Aṭṭhaṅgamaggamariyaṃ, etaṃ samaṇassa patirūpaṃ. ‘‘Taṇhaṃ pajaheyya muni, samūlake āsave padāleyya; Vihareyya vippamutto, etaṃ samaṇassa patirūpa’’nti.
2427 于此,有摄颂:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
……乔达摩长老……显示巴利原文
… Gotamo thero….
卡卢达伊长老与独住者卡宾那,
小路边长老、卡巴、优波先那及乔达摩;
这七位长老属于十偈集,此处偈颂共七十首。
显示巴利原文 Kāḷudāyī ca so thero, ekavihārī ca kappino; Cūḷapanthako kappo ca, upaseno ca gotamo; Sattime dasake therā, gāthāyo cettha sattatīti.
第十一集显示巴利原文
11. Ekādasanipāto
桑吉吒长老偈显示巴利原文
1. Saṃkiccattheragāthā
你在林中有什么目的呢,朋友?就像雨季里的小鸟一样?
犹如韦兰跋之风吹散雨季的密云,
那城也就驱散了我与远离相应的想。
一只浑身漆黑的卵生之鸟,栖息于尸林墓地,
它确实令我在疑惑中生起以离欲为依止的正念。
他不被他人守护,也不守护他人;
那比丘于诸欲乐无所期盼,便得安稳而眠。
溪水澄澈,岩地平阔,牛尾猴与鹿群徜徉其间;
这些水苔覆盖的岩石,令我满心欢喜。
我曾住于荒野、深谷与洞窟;
住于野兽出没的边远住处。
‘愿这些有情被杀!愿他们被屠宰!愿他们遭受痛苦!’——他抱有这样的恶念。
我尽心侍奉了导师,圆满了佛陀的教法;
沉重的负担已放下,牵引再有的系缚已彻底根除。
我正是为了那个目标,才从在家生活出家,走向无家;
而那个目标我已达成:一切结缚灭尽。
我不贪恋死亡,不贪恋生命;
我等待时限,犹如佣工等待酬劳。
我不欣乐死亡,亦不欣乐生命;
我正知正念,静候时刻。
显示巴利原文 ‘‘Kiṃ tavattho vane tāta, ujjuhānova pāvuse; Verambhā ramaṇīyā te, paviveko hi jhāyinaṃ. ‘‘Yathā abbhāni verambho, vāto nudati pāvuse; Saññā me abhikiranti, vivekapaṭisaññutā. ‘‘Apaṇḍaro aṇḍasambhavo, sīvathikāya niketacāriko; Uppādayateva me satiṃ, sandehasmiṃ virāganissitaṃ. ‘‘Yañca aññe na rakkhanti, yo ca aññe na rakkhati; Sa ve bhikkhu sukhaṃ seti, kāmesu anapekkhavā. ‘‘Acchodikā puthusilā, gonaṅgulamigāyutā; Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti maṃ. ‘‘Vasitaṃ me araññesu, kandarāsu guhāsu ca; Senāsanesu pantesu, vāḷamiganisevite. ‘‘‘Ime haññantu vajjhantu, dukkhaṃ pappontu pāṇino’; Saṅkappaṃ nābhijānāmi, anariyaṃ dosasaṃhitaṃ. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ; Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā. ‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo. ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ; Kālañca paṭikaṅkhāmi, nibbisaṃ bhatako yathā. ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ; Kālañca paṭikaṅkhāmi, sampajāno patissato’’ti.
504 此处摄颂:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
……桑吉吒长老……显示巴利原文
… Saṃkicco thero….
桑吉恰长老独处,所作已办,无漏;
第十一集中,恰有十一首偈颂。
显示巴利原文 Saṃkiccathero ekova, katakicco anāsavo; Ekādasanipātamhi, gāthā ekādaseva cāti.
第十二集显示巴利原文
12. Dvādasakanipāto
1. 西喇瓦长老偈(具戒长老偈)显示巴利原文
1. Sīlavattheragāthā
当于此世间修习戒,善于修学;
因为戒若善加修习与奉行,能带来一切成就。
戒是无与伦比的力,戒是至上无上的武器;
戒是最上的庄严,戒是不可思议的铠甲。
戒是威德之桥,戒是无上妙香;
戒是最胜涂香,其香随风飘扬,遍满四方;
戒是最上资粮,戒是旅途无上之粮;
戒是最殊胜的车乘,依此可去往各方。
现世即遭人呵责,死后又于恶趣中忧恼;
愚者处处皆愁苦,因其于戒中未能安住。
在此,他即获得美誉,身坏命终后,在天界也满心欢喜;
智者于一切处心悦,于诸戒中善安住。
戒在此世间确实至高,然而,具慧者方为人中最上;
在人间与天界,凭戒与慧而得胜利。
显示巴利原文 ‘‘Sīlamevidha sikkhetha, asmiṃ loke susikkhitaṃ; Sīlaṃ hi sabbasampattiṃ, upanāmeti sevitaṃ. ‘‘Sīlaṃ rakkheyya medhāvī, patthayāno tayo sukhe; Pasaṃsaṃ vittilābhañca, pecca sagge pamodanaṃ . ‘‘Sīlavā hi bahū mitte, saññamenādhigacchati; Dussīlo pana mittehi, dhaṃsate pāpamācaraṃ. ‘‘Avaṇṇañca akittiñca, dussīlo labhate naro; Vaṇṇaṃ kittiṃ pasaṃsañca, sadā labhati sīlavā. ‘‘Ādi sīlaṃ patiṭṭhā ca, kalyāṇānañca mātukaṃ; Pamukhaṃ sabbadhammānaṃ, tasmā sīlaṃ visodhaye. ‘‘Velā ca saṃvaraṃ sīlaṃ , cittassa abhihāsanaṃ; Titthañca sabbabuddhānaṃ, tasmā sīlaṃ visodhaye. ‘‘Sīlaṃ balaṃ appaṭimaṃ, sīlaṃ āvudhamuttamaṃ; Sīlamābharaṇaṃ seṭṭhaṃ, sīlaṃ kavacamabbhutaṃ. ‘‘Sīlaṃ setu mahesakkho, sīlaṃ gandho anuttaro; Sīlaṃ vilepanaṃ seṭṭhaṃ, yena vāti disodisaṃ. ‘‘Sīlaṃ sambalamevaggaṃ, sīlaṃ pātheyyamuttamaṃ; Sīlaṃ seṭṭho ativāho, yena yāti disodisaṃ. ‘‘Idheva nindaṃ labhati, peccāpāye ca dummano; Sabbattha dummano bālo, sīlesu asamāhito. ‘‘Idheva kittiṃ labhati, pecca sagge ca summano; Sabbattha sumano dhīro, sīlesu susamāhito. ‘‘Sīlameva idha aggaṃ, paññavā pana uttamo; Manussesu ca devesu, sīlapaññāṇato jaya’’nti.
……具戒长老……显示巴利原文
… Sīlavo thero….
2. 苏尼德长老偈显示巴利原文
2. Sunītattheragāthā
我所从事的,是低劣的活计——只是一个丢弃残花的人。
于是,悲悯的导师,慈愍一切世间——
“来吧,比丘!”他对我说,那便是我的具足戒。
我便独自居于山林,精勤不懈,安住其中;
我圆满完成了导师的教言,恰如胜利者所教诲我的。
夜间初分,我随念过去诸生;
夜间中分,我清净了天眼;
夜间后分,我摧破了黑暗的积蕴。
即于夜尽、日出将临之际,
帝释与梵天一同前来,合掌向我致敬。
那时,导师见我正为天众所围绕,
便露出微笑,宣说此义。
以苦行、梵行,以自制与调伏;
由此成就婆罗门,此即至上的婆罗门。
显示巴利原文 ‘‘Nīce kulamhi jātohaṃ, daliddo appabhojano; Hīnakammaṃ mamaṃ āsi, ahosiṃ pupphachaḍḍako. ‘‘Jigucchito manussānaṃ, paribhūto ca vambhito; Nīcaṃ manaṃ karitvāna, vandissaṃ bahukaṃ janaṃ. ‘‘Athaddasāsiṃ sambuddhaṃ, bhikkhusaṅghapurakkhataṃ; Pavisantaṃ mahāvīraṃ, magadhānaṃ puruttamaṃ. ‘‘Nikkhipitvāna byābhaṅgiṃ, vandituṃ upasaṅkamiṃ; Mameva anukampāya, aṭṭhāsi purisuttamo. ‘‘Vanditvā satthuno pāde, ekamantaṃ ṭhito tadā; Pabbajjaṃ ahamāyāciṃ, sabbasattānamuttamaṃ. ‘‘Tato kāruṇiko satthā, sabbalokānukampako; ‘Ehi bhikkhū’ti maṃ āha, sā me āsūpasampadā. ‘‘Sohaṃ eko araññasmiṃ, viharanto atandito; Akāsiṃ satthuvacanaṃ, yathā maṃ ovadī jino. ‘‘Rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ, pubbajātimanussariṃ; Rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ, dibbacakkhuṃ visodhayiṃ ; Rattiyā pacchime yāme, tamokhandhaṃ padālayiṃ. ‘‘Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṃ pati; Indo brahmā ca āgantvā, maṃ namassiṃsu pañjalī. ‘‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama; Yassa te āsavā khīṇā, dakkhiṇeyyosi mārisa’. ‘‘Tato disvāna maṃ satthā, devasaṅghapurakkhataṃ; Sitaṃ pātukaritvāna, imamatthaṃ abhāsatha. ‘‘‘Tapena brahmacariyena, saṃyamena damena ca; Etena brāhmaṇo hoti, etaṃ brāhmaṇamuttama’’’nti.
750 此处为摄颂:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
苏尼多长老……显示巴利原文
… Sunīto thero….
具戒的尸罗婆长老与修尼陀长老,二位大神通者;
此第十二集中,计有二十四首偈颂。
显示巴利原文 Sīlavā ca sunīto ca, therā dve te mahiddhikā; Dvādasamhi nipātamhi, gāthāyo catuvīsatīti.
第十三集显示巴利原文
13. Terasanipāto
1. 首那果离维萨长老偈显示巴利原文
1. Soṇakoḷivisattheragāthā
他在国中至为殊胜,是鸯伽王的侍从;
今日,他在法中最是崇高,须那已抵达苦的彼岸。
若比丘骄慢、放逸,向外驰求,
戒、定、慧便无法圆满。
显示巴利原文 ‘‘Yāhu raṭṭhe samukkaṭṭho, rañño aṅgassa paddhagū ; Svājja dhammesu ukkaṭṭho, soṇo dukkhassa pāragū. ‘‘Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye; Pañcasaṅgātigo bhikkhu, oghatiṇṇoti vuccati. ‘‘Unnaḷassa pamattassa, bāhirāsassa bhikkhuno; Sīlaṃ samādhi paññā ca, pāripūriṃ na gacchati. ‘‘Yañhi kiccaṃ apaviddhaṃ , akiccaṃ pana karīyati;
542 第十一品显示巴利原文
11. Ekādasamavaggo
而那些精勤不懈、恒常安住于身至念的人
他们不从事不应做之事,于应做之事恒常精勤。
当我精进过度之时,世间无与伦比的导师,
具眼者以琴为喻,为我宣说正法;
听闻他的话语后,我便喜悦地安住在教法之中。
我修习止,为证得最上义;
三明已证,佛陀的教诫已经完成。
于出离确立其心,心得远离;
于无恼害确立其心,于取的灭尽确立其心——
于渴爱的灭尽确立其心,心得无痴;
见到诸处的生起,心便正得解脱。
那位正得解脱、心意寂静的比丘,
已作的再无积聚,应作的也不复存在。
犹如一整块坚固的岩石,不为风所动摇;
同样地,色、声、香、味、触,所有这一切;
可爱的与不可爱的法,都动摇不了那位坚定者;
心安住、离系,而观察它的坏灭。
显示巴利原文 Unnaḷānaṃ pamattānaṃ, tesaṃ vaḍḍhanti āsavā. ‘‘Yesañca susamāraddhā, niccaṃ kāyagatā sati; Akiccaṃ te na sevanti, kicce sātaccakārino; Satānaṃ sampajānānaṃ, atthaṃ gacchanti āsavā. ‘‘Ujumaggamhi akkhāte, gacchatha mā nivattatha; Attanā codayattānaṃ, nibbānamabhihāraye. ‘‘Accāraddhamhi vīriyamhi, satthā loke anuttaro; Vīṇopamaṃ karitvā me, dhammaṃ desesi cakkhumā; Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, vihāsiṃ sāsane rato. ‘‘Samathaṃ paṭipādesiṃ, uttamatthassa pattiyā; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. ‘‘Nekkhamme adhimuttassa, pavivekañca cetaso; Abyāpajjhādhimuttassa , upādānakkhayassa ca. ‘‘Taṇhakkhayādhimuttassa, asammohañca cetaso; Disvā āyatanuppādaṃ, sammā cittaṃ vimuccati. ‘‘Tassa sammā vimuttassa, santacittassa bhikkhuno; Katassa paṭicayo natthi, karaṇīyaṃ na vijjati. ‘‘Selo yathā ekaghano , vātena na samīrati; Evaṃ rūpā rasā saddā, gandhā phassā ca kevalā. ‘‘Iṭṭhā dhammā aniṭṭhā ca, nappavedhenti tādino; Ṭhitaṃ cittaṃ visaññuttaṃ, vayañcassānupassatī’’ti.
617 于此有摄颂:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
二十亿耳长老,是唯一具大神通者;
第十三集中,此中偈颂共十三首。
显示巴利原文 … Soṇo koḷiviso thero…. Terasanipāto niṭṭhito. Soṇo koḷiviso thero, ekoyeva mahiddhiko; Terasamhi nipātamhi, gāthāyo cettha terasāti.
第十四集显示巴利原文
14. Cuddasakanipāto
卡迪拉瓦尼亚·离婆多长老偈显示巴利原文
1. Khadiravaniyarevatattheragāthā
自从我舍俗出家,过无家生活以来,
我未曾觉知过任何与瞋恚相杂的非圣思惟。
“愿这些众生被杀,愿他们被屠戮,愿他们遭受痛苦”——
在这漫长的岁月里,我不曾忆起过这样的思惟。
我了知那无量、善修的慈心,
正如佛陀所教导,次第修习,渐次纯熟。
正自觉者的弟子,入无寻定,
于那一刻便即具足圣默然。
犹如坚固的石山,不动摇,善安立;
同样,由于愚痴灭尽,比丘犹如山岳,毫不动摇。
于那无有垢秽、常求清净的人,
即便恶如毛尖之微,也显现如浓云一般。
犹如一座边城,内外皆严密守护,
你们应当如此守护自身,切莫让刹那空过。
“我不欣求死亡,也不欣求生命;
我静候时限,如同雇工等待酬劳。
我不贪恋死亡,也不贪恋生命;我具足正念正知,静候时限。
我即为此目标,离俗出家,趣于无家——
此目标现已达成,一切结缚悉皆断尽。
显示巴利原文 ‘‘Yadā ahaṃ pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; Nābhijānāmi saṅkappaṃ, anariyaṃ dosasaṃhitaṃ. ‘‘‘Ime haññantu vajjhantu, dukkhaṃ pappontu pāṇino’; Saṅkappaṃ nābhijānāmi, imasmiṃ dīghamantare. ‘‘Mettañca abhijānāmi, appamāṇaṃ subhāvitaṃ; Anupubbaṃ paricitaṃ, yathā buddhena desitaṃ. ‘‘Sabbamitto sabbasakho, sabbabhūtānukampako; Mettacittañca bhāvemi, abyāpajjarato sadā. ‘‘Asaṃhīraṃ asaṃkuppaṃ, cittaṃ āmodayāmahaṃ; Brahmavihāraṃ bhāvemi, akāpurisasevitaṃ. ‘‘Avitakkaṃ samāpanno, sammāsambuddhasāvako; Ariyena tuṇhībhāvena, upeto hoti tāvade. ‘‘Yathāpi pabbato selo, acalo suppatiṭṭhito; Evaṃ mohakkhayā bhikkhu, pabbatova na vedhati. ‘‘Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino; Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhamattaṃva khāyati. ‘‘Nagaraṃ yathā paccantaṃ, guttaṃ santarabāhiraṃ; Evaṃ gopetha attānaṃ, khaṇo vo mā upaccagā. ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ; Kālañca paṭikaṅkhāmi, nibbisaṃ bhatako yathā. ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ…pe… sampajāno patissato. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ; Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā. ‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo. ‘‘Sampādethappamādena, esā me anusāsanī; Handāhaṃ parinibbissaṃ, vippamuttomhi sabbadhī’’ti.
……卡迪拉瓦尼耶·勒瓦达长老……显示巴利原文
… Khadiravaniyarevato thero….
2. 果德德长老偈显示巴利原文
2. Godattattheragāthā
犹如良种良马,套轭负重,堪忍重轭;
虽为重担所压,亦不挣脱羁轭。
同样,那些充盈智慧的人,犹如大海充盈着水;
他们不轻视他人,这便是圣者给予众生的教导。
人们随着时间流转,为时间所主宰;落入有与无有的掌控之中。
因乐法而高扬,因苦法而低沉;
愚人因为不如实见,便被这两种情形所摧垮。
而那些在苦中、在乐中,于中道超越结缚之人,
安立不动,犹如因陀罗柱,不昂不垂。
不因利养与无利养,不因名声与称誉,
于毁誉与苦乐,他们皆无所著;
于一切处,他们皆不染着,犹如莲叶上的水珠;
这些贤智者于一切处安乐,于一切处皆无败损。
有依正法的损失,也有不依正法的利养;
依正法的损失,远胜于不依正法的利养。
有少慧者的名声,也有智者的无闻;
对智者而言,遭受非议更胜于蒙昧者的名声。
愚人的赞美,与智者的呵责——
来自智者的呵责,犹胜于愚者的赞美。
有欲乐所生的乐,亦有远离所生的苦;
远离之苦,胜过欲乐之乐。
有非法之活,亦有依法之死;
依于法而死,胜于以非法而活。
那些已断除欲贪与瞋怒的人,内心寂然,于种种有中不再流转;
他们无着地游历世间,于他们而言,无有可爱,亦无不可爱。
修习了诸觉支、诸根与诸力,
“证得无上寂静,成为般涅槃的漏尽者。”
显示巴利原文 ‘‘Yathāpi bhaddo ājañño, dhure yutto dhurassaho ; Mathito atibhārena, saṃyugaṃ nātivattati. ‘‘Evaṃ paññāya ye tittā, samuddo vārinā yathā; Na pare atimaññanti, ariyadhammova pāṇinaṃ. ‘‘Kāle kālavasaṃ pattā, bhavābhavavasaṃ gatā; Narā dukkhaṃ nigacchanti, tedha socanti māṇavā . ‘‘Unnatā sukhadhammena, dukkhadhammena conatā; Dvayena bālā haññanti, yathābhūtaṃ adassino. ‘‘Ye ca dukkhe sukhasmiñca, majjhe sibbinimaccagū; Ṭhitā te indakhīlova, na te unnataonatā. ‘‘Na heva lābhe nālābhe, na yase na ca kittiyā; Na nindāyaṃ pasaṃsāya, na te dukkhe sukhamhi. ‘‘Sabbattha te na limpanti, udabinduva pokkhare; Sabbattha sukhitā dhīrā, sabbattha aparājitā. ‘‘Dhammena ca alābho yo, yo ca lābho adhammiko; Alābho dhammiko seyyo, yaṃ ce lābho adhammiko. ‘‘Yaso ca appabuddhīnaṃ, viññūnaṃ ayaso ca yo; Ayasova seyyo viññūnaṃ, na yaso appabuddhinaṃ. ‘‘Dummedhehi pasaṃsā ca, viññūhi garahā ca yā; Garahāva seyyo viññūhi, yaṃ ce bālappasaṃsanā. ‘‘Sukhañca kāmamayikaṃ, dukkhañca pavivekiyaṃ; Pavivekadukkhaṃ seyyo, yaṃ ce kāmamayaṃ sukhaṃ. ‘‘Jīvitañca adhammena, dhammena maraṇañca yaṃ; Maraṇaṃ dhammikaṃ seyyo, yaṃ ce jīve adhammikaṃ. ‘‘Kāmakopappahīnā ye, santacittā bhavābhave; Caranti loke asitā, natthi tesaṃ piyāpiyaṃ. ‘‘Bhāvayitvāna bojjhaṅge, indriyāni balāni ca; Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbantināsavā’’ti.
575 “此处为摄颂:”显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
……果达德长老……显示巴利原文
… Godatto thero….
“雷瓦德与果达德,两位大神通长老尊者;”
“第十四集中,共有二十八首偈颂。”
显示巴利原文 Revato ceva godatto, therā dve te mahiddhikā; Cuddasamhi nipātamhi, gāthāyo aṭṭhavīsatīti.
第十五 十六集显示巴利原文
15. Soḷasakanipāto
1. 阿若·憍陈如长老偈显示巴利原文
1. Aññāsikoṇḍaññattheragāthā
“听闻这深具妙味的法后,我越发净信;”
“所说法者,是离贪,于一切全然无所执取。”
这世间,在这片广袤大地上,有着众多缤纷之物;
我想,它们确实搅动着思惟——那些诱人而起贪的念想。
犹如雨云使被风吹扬的尘沙平息,
同样地,当以智慧观照时,诸思惟亦如是止息。
“一切行无常”,以智慧观见时;
于苦则生厌离,此即清净之道。
“一切行是苦”,以智慧观见时;于苦则生厌离,此即清净之道。
当以智慧洞见‘诸法无我’时,
便厌离于苦,此即清净之道。
这位随佛觉悟的憍陈如长老,精进勇猛,
他已舍断生与死,梵行圆满。
瀑流、罗网、坚固的桩柱,以及难以摧破的山岩;
斩断了桩柱与罗网,击碎了那难以摧破的山岩,
他已渡越,抵达彼岸,是禅修者,已从魔王的束缚中解脱。
若比丘掉举、浮躁,亲近恶友,
便在大洪水中沉没,被波浪吞没。
在旷野深林之中,为牛虻与蚊虫所困恼,
应如战阵前首之象,正念安忍。
我不欣喜死亡,也不贪恋生命;我等待时刻,如同雇工等待酬劳。
我不欣喜死亡,也不贪恋生命;我正知、具念,等待时节。
我已承事导师,奉行佛陀的教诫;重担已卸,有结已断。
我舍弃在家,出家趣入无家,正是为了那个目标;
那个目标我已完全达到,我还要随侍的弟子做什么呢?
显示巴利原文 ‘‘Esa bhiyyo pasīdāmi, sutvā dhammaṃ mahārasaṃ; Virāgo desito dhammo, anupādāya sabbaso. ‘‘Bahūni loke citrāni, asmiṃ pathavimaṇḍale; Mathenti maññe saṅkappaṃ, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ. ‘‘Rajamuhatañca vātena, yathā meghopasammaye; Evaṃ sammanti saṅkappā, yadā paññāya passati. ‘‘Sabbe saṅkhārā aniccāti, yadā paññāya passati; Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā. ‘‘Sabbe saṅkhārā dukkhāti, yadā paññāya passati ‘‘Sabbe dhammā anattāti, yadā paññāya passati; Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā. ‘‘Buddhānubuddho yo thero, koṇḍañño tibbanikkamo; Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī. ‘‘Oghapāso daḷhakhilo , pabbato duppadālayo; Chetvā khilañca pāsañca, selaṃ bhetvāna dubbhidaṃ; Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī, mutto so mārabandhanā. ‘‘Uddhato capalo bhikkhu, mitte āgamma pāpake; Saṃsīdati mahoghasmiṃ, ūmiyā paṭikujjito. ‘‘Anuddhato acapalo, nipako saṃvutindriyo; Kalyāṇamitto medhāvī, dukkhassantakaro siyā. ‘‘Kālapabbaṅgasaṅkāso, kiso dhamanisanthato; Mattaññū annapānasmiṃ, adīnamanaso naro. ‘‘Phuṭṭho ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane; Nāgo saṅgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye. ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ…pe… nibbisaṃ bhatako yathā. ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ…pe… sampajāno patissato. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā…pe… bhavanetti samūhatā. ‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; So me attho anuppatto, kiṃ me saddhivihārinā’’ti.
……阿若憍陈如长老……显示巴利原文
… Aññāsikoṇḍañño thero….
2. 优陀夷长老偈显示巴利原文
2. Udāyittheragāthā
他生而为人,是正自觉者,调御自身,安住于定;
他行于梵行之道,乐于心的寂静安稳。
“那为众人所礼敬者,已抵达一切法的彼岸;”
“诸天也同样礼敬他──我是从阿拉汉那里闻知的。”
他确是辉耀的龙象,如喜马拉雅山超出群峰;
于一切名为龙象者中,他名副其实,最为无上。
我为你们称说那龙象,他确实不作任何罪过;
柔和与不害,是那龙象的双足。
念与正知,是那龙象的另外两足;
信是这头大龙象的鼻,舍是他的白牙。
念为其颈,慧为其头——审察与法思惟;
法之圣灶是其腹,独处为其尾。
他是一位禅修者,安住于呼吸,内心善入定;
行时,此龙象在定中;立时,此龙象在定中;
卧时,此龙象在定中;坐时,此龙象亦在定中。
他只受用无过失的饮食,不食有过失的;
获得衣食之后,便远离蓄积贮藏。
斩断了一切微细与粗大的结,也斩断了一切束缚,
无论他往何处去,都如同毫无牵挂的人一样前往。
犹如水中生起的白莲,茁壮地生长,
它不染着于水,芬芳清净,赏心悦目。
同样地,佛陀生于世间,安住于世间;
他不为世间所染着,犹如莲花不染着于水。
炽燃的大火,燃料耗尽时便止息;
而当炭火熄灭,便称为‘清凉寂静’。
此譬喻为阐明义理,由智者所宣说;
大龙象们将会了悟,那龙象为龙象所宣说之法。
离贪、离瞋、离痴,无有诸漏;
这位龙象将舍弃身体,无漏而般涅槃。
显示巴利原文 ‘‘Manussabhūtaṃ sambuddhaṃ, attadantaṃ samāhitaṃ; Iriyamānaṃ brahmapathe, cittassūpasame rataṃ. ‘‘Yaṃ manussā namassanti, sabbadhammāna pāraguṃ; Devāpi taṃ namassanti, iti me arahato sutaṃ. ‘‘Sabbasaṃyojanātītaṃ , vanā nibbanamāgataṃ; Kāmehi nekkhammarataṃ , muttaṃ selāva kañcanaṃ. ‘‘Sa ve accaruci nāgo, himavāvaññe siluccaye; Sabbesaṃ nāganāmānaṃ, saccanāmo anuttaro. ‘‘Nāgaṃ vo kittayissāmi, na hi āguṃ karoti so; Soraccaṃ avihiṃsā ca, pādā nāgassa te duve. ‘‘Sati ca sampajaññañca, caraṇā nāgassa tepare; Saddhāhattho mahānāgo, upekkhāsetadantavā. ‘‘Sati gīvā siro paññā, vīmaṃsā dhammacintanā; Dhammakucchisamāvāso, viveko tassa vāladhi. ‘‘So jhāyī assāsarato, ajjhattaṃ susamāhito; Gacchaṃ samāhito nāgo, ṭhito nāgo samāhito. ‘‘Sayaṃ samāhito nāgo, nisinnopi samāhito; Sabbattha saṃvuto nāgo, esā nāgassa sampadā. ‘‘Bhuñjati anavajjāni, sāvajjāni na bhuñjati; Ghāsamacchādanaṃ laddhā, sannidhiṃ parivajjayaṃ. ‘‘Saṃyojanaṃ aṇuṃ thūlaṃ, sabbaṃ chetvāna bandhanaṃ; Yena yeneva gacchati, anapakkhova gacchati. ‘‘Yathāpi udake jātaṃ, puṇḍarīkaṃ pavaḍḍhati; Nopalippati toyena, sucigandhaṃ manoramaṃ. ‘‘Tatheva ca loke jāto, buddho loke viharati; Nopalippati lokena, toyena padumaṃ yathā. ‘‘Mahāgini pajjalito, anāhāropasammati; Aṅgāresu ca santesu, nibbutoti pavuccati. ‘‘Atthassāyaṃ viññāpanī, upamā viññūhi desitā; Viññissanti mahānāgā, nāgaṃ nāgena desitaṃ. ‘‘Vītarāgo vītadoso, vītamoho anāsavo; Sarīraṃ vijahaṃ nāgo, parinibbissatyanāsavo’’ti.
……优陀夷长老……显示巴利原文
… Udāyī thero….
憍陈如与优陀夷,这两位大神通长老;
第十六集共三十二首偈颂。
显示巴利原文 Koṇḍañño ca udāyī ca, therā dve te mahiddhikā; Soḷasamhi nipātamhi, gāthāyo dve ca tiṃsa cāti.
16. 二十集显示巴利原文
16. Vīsatinipāto
1. 阿迪穆德长老偈显示巴利原文
1. Adhimuttattheragāthā
过去,我们为祭祀、为财富而行杀;
其余的人则心生恐惧,颤抖、哀嚎。
“而你如今已无有恐惧,反而容光焕发,内心安宁;
于如此大恐怖中,你为何不悲泣?
有之系缚已尽,于现前法中如实见时,
于死亡无有恐惧,犹如放下重担。
凡是已和合的任何事物,或于任何处所得的存在——
这一切皆无有主宰,此是大仙人所说。
凡是依照佛陀的教导,如实了知此法者,
他便不执取任何有,犹如不握炽热的铁球。
于我,无“我曾存在”之想,也无“我将存在”之想;
诸行终归灭去,于此何须悲伤?
清净的缘生法,清净的诸行相续;
于如实见者,村长,便无恐惧。
当他以智慧观见世间如草木时,
他不再执取为‘我所’,便不会因‘我没有’而悲伤。
我已厌离此身,于存在更无所求;
此身终将坏灭,不会再有另一个来生。
你们当以这身体做该做的事,随你们所愿;
我不会因此而生嗔恚或贪爱。
听了这话,他们惊异得身毛竖立;
那些年轻人便放下刀剑,说道:
“尊者,您所修是何法?谁又是您的老师?”
他是全知者、全见者,是胜者,是我的导师;
他是大悲的导师,一切世间的疗愈者;
他所宣说的这个法,是导向灭尽的、无上的;
依循他的教法,便能证得无忧的境界。
众贼听了仙人的善说,便放下刀剑与武器;
有的人远离了往昔的业行,有的人则选择了出家。
他们出家之后,在善逝的教法中修习觉支与诸力,这些智者……
……心意昂扬,内心喜悦,诸根具足,触证了那无为的涅槃之境。
显示巴利原文 ‘‘Yaññatthaṃ vā dhanatthaṃ vā, ye hanāma mayaṃ pure; Avasesaṃ bhayaṃ hoti, vedhanti vilapanti ca. ‘‘Tassa te natthi bhītattaṃ, bhiyyo vaṇṇo pasīdati; Kasmā na paridevesi, evarūpe mahabbhaye. ‘‘Natthi cetasikaṃ dukkhaṃ, anapekkhassa gāmaṇi; Atikkantā bhayā sabbe, khīṇasaṃyojanassa ve. ‘‘Khīṇāya bhavanettiyā, diṭṭhe dhamme yathātathe; Na bhayaṃ maraṇe hoti, bhāranikkhepane yathā. ‘‘Suciṇṇaṃ brahmacariyaṃ me, maggo cāpi subhāvito; Maraṇe me bhayaṃ natthi, rogānamiva saṅkhaye. ‘‘Suciṇṇaṃ brahmacariyaṃ me, maggo cāpi subhāvito; Nirassādā bhavā diṭṭhā, visaṃ pitvāva chaḍḍitaṃ. ‘‘Pāragū anupādāno, katakicco anāsavo; Tuṭṭho āyukkhayā hoti, mutto āghātanā yathā. ‘‘Uttamaṃ dhammataṃ patto, sabbaloke anatthiko; Ādittāva gharā mutto, maraṇasmiṃ na socati. ‘‘Yadatthi saṅgataṃ kiñci, bhavo vā yattha labbhati; Sabbaṃ anissaraṃ etaṃ, iti vuttaṃ mahesinā. ‘‘Yo taṃ tathā pajānāti, yathā buddhena desitaṃ; Na gaṇhāti bhavaṃ kiñci, sutattaṃva ayoguḷaṃ. ‘‘Na me hoti ‘ahosi’nti, ‘bhavissa’nti na hoti me; Saṅkhārā vigamissanti, tattha kā paridevanā. ‘‘Suddhaṃ dhammasamuppādaṃ, suddhaṃ saṅkhārasantatiṃ; Passantassa yathābhūtaṃ, na bhayaṃ hoti gāmaṇi. ‘‘Tiṇakaṭṭhasamaṃ lokaṃ, yadā paññāya passati; Mamattaṃ so asaṃvindaṃ, ‘natthi me’ti na socati. ‘‘Ukkaṇṭhāmi sarīrena, bhavenamhi anatthiko; Soyaṃ bhijjissati kāyo, añño ca na bhavissati. ‘‘Yaṃ vo kiccaṃ sarīrena, taṃ karotha yadicchatha; Na me tappaccayā tattha, doso pemañca hehiti’’. Tassa taṃ vacanaṃ sutvā, abbhutaṃ lomahaṃsanaṃ; Satthāni nikkhipitvāna, māṇavā etadabravuṃ. ‘‘Kiṃ bhadante karitvāna, ko vā ācariyo tava; Kassa sāsanamāgamma, labbhate taṃ asokatā’’. ‘‘Sabbaññū sabbadassāvī, jino ācariyo mama; Mahākāruṇiko satthā, sabbalokatikicchako. ‘‘Tenāyaṃ desito dhammo, khayagāmī anuttaro; Tassa sāsanamāgamma, labbhate taṃ asokatā’’. Sutvāna corā isino subhāsitaṃ, nikkhippa satthāni ca āvudhāni ca; Tamhā ca kammā viramiṃsu eke, eke ca pabbajjamarocayiṃsu. Te pabbajitvā sugatassa sāsane, bhāvetva bojjhaṅgabalāni paṇḍitā; Udaggacittā sumanā katindriyā, phusiṃsu nibbānapadaṃ asaṅkhatanti.
阿迪穆德长老显示巴利原文
…Adhimutto thero….
2. 巴拉巴利亚长老偈显示巴利原文
2. Pārāpariyattheragāthā
这位沙门、巴拉巴利亚比丘,心中生起如是思惟:
他安坐独处,修习禅那。
一个人应依怎样的次第修行,应持何种誓愿,行何种规范,
方能成就自己的义务,亦不伤害任何众生。
人的诸根,既可带来利益,也可招致损害;
不加守护,则招损害;善加守护,则得利益。
守护诸根,护持诸根,
他行应行之事,亦不伤害任何人。
若眼根于色中驰骋,不加制止……
不见过患的人,确实无法从苦中解脱。
如果耳根在声音中奔驰,却不加以制止;
不见过患的人,便无法从苦中解脱。
未见出离者,若耽著于气味;
沉迷于气味者,便不能从苦中解脱。
忆念着酸、极甜与极苦之味,
被味渴爱所缠缚,则不能觉了自心。
忆念那美好、可爱的触受,
为贪欲所染的人,因贪欲而领受种种苦。
若人对这些事物不能守护其心,
于是,因这一切五种,苦便追随于他。
这身体充满脓与血,也是众多尸骸的居所,
这精美之物由人中英雄所造,恰如彩绘的宝匣。
辛辣却带着甘甜的滋味,是令人眷恋的束缚,带来痛苦;
犹如利刃抹上了蜜,人在舔舐时,全然不觉其患。
对于女人的色相、女人的音声,乃至女人的可触之物,
于女人香心生贪染,必受种种苦。
他具足义利,安住于法,善巧而明察;
纵使身处欢愉,亦当行与法义相应之事。
精勤而具明辨者,思惟“此事不应为”,即能远离无义之事;
“此非应行之事”——不放逸的明察者如此思惟后,
凡与义相应之事,及那法随的喜悦;
应当受持遵行于此,那确是最高的喜悦。
他以种种高低的手段,图谋夺取他人所有;
他杀害、伤害、继而使人痛苦,强行掠夺他人之物。
犹如木匠以楔出楔,强壮者将其敲除;
同样地,善巧者以诸根,摧破诸根。
修习信、精进、定、念与慧;
以五种灭除五种,那婆罗门无忧而行。
他既有真舍利益,又安住于法中,依循这宣说的教诫去奉行后,
那人在佛陀的全然教导中,一切皆得成就,于安乐中增长。
显示巴利原文 ‘‘Samaṇassa ahu cintā, pārāpariyassa bhikkhuno; Ekakassa nisinnassa, pavivittassa jhāyino. ‘‘Kimānupubbaṃ puriso, kiṃ vataṃ kiṃ samācāraṃ; Attano kiccakārīssa, na ca kañci viheṭhaye. ‘‘Indriyāni manussānaṃ, hitāya ahitāya ca; Arakkhitāni ahitāya, rakkhitāni hitāya ca. ‘‘Indriyāneva sārakkhaṃ, indriyāni ca gopayaṃ; Attano kiccakārīssa, na ca kañci viheṭhaye. ‘‘Cakkhundriyaṃ ce rūpesu, gacchantaṃ anivārayaṃ; Anādīnavadassāvī, so dukkhā na hi muccati. ‘‘Sotindriyaṃ ce saddesu, gacchantaṃ anivārayaṃ; Anādīnavadassāvī, so dukkhā na hi muccati. ‘‘Anissaraṇadassāvī , gandhe ce paṭisevati; Na so muccati dukkhamhā, gandhesu adhimucchito. ‘‘Ambilaṃ madhuraggañca, tittakaggamanussaraṃ; Rasataṇhāya gadhito, hadayaṃ nāvabujjhati. ‘‘Subhānyappaṭikūlāni, phoṭṭhabbāni anussaraṃ; Ratto rāgādhikaraṇaṃ, vividhaṃ vindate dukhaṃ. ‘‘Manaṃ cetehi dhammehi, yo na sakkoti rakkhituṃ; Tato naṃ dukkhamanveti, sabbehetehi pañcahi. ‘‘Pubbalohitasampuṇṇaṃ, bahussa kuṇapassa ca; Naravīrakataṃ vagguṃ, samuggamiva cittitaṃ. ‘‘Kaṭukaṃ madhurassādaṃ, piyanibandhanaṃ dukhaṃ; Khuraṃva madhunā littaṃ, ullihaṃ nāvabujjhati. ‘‘Itthirūpe itthisare, phoṭṭhabbepi ca itthiyā; Itthigandhesu sāratto, vividhaṃ vindate dukhaṃ. ‘‘Itthisotāni sabbāni, sandanti pañca pañcasu; Tesamāvaraṇaṃ kātuṃ, yo sakkoti vīriyavā. ‘‘So atthavā so dhammaṭṭho, so dakkho so vicakkhaṇo; Kareyya ramamānopi, kiccaṃ dhammatthasaṃhitaṃ. ‘‘Atho sīdati saññuttaṃ, vajje kiccaṃ niratthakaṃ; ‘Na taṃ kicca’nti maññitvā, appamatto vicakkhaṇo. ‘‘Yañca atthena saññuttaṃ, yā ca dhammagatā rati; Taṃ samādāya vattetha, sā hi ve uttamā rati. ‘‘Uccāvacehupāyehi, paresamabhijigīsati; Hantvā vadhitvā atha socayitvā, ālopati sāhasā yo paresaṃ. ‘‘Tacchanto āṇiyā āṇiṃ, nihanti balavā yathā; Indriyānindriyeheva , nihanti kusalo tathā. ‘‘Saddhaṃ vīriyaṃ samādhiñca, satipaññañca bhāvayaṃ; Pañca pañcahi hantvāna, anīgho yāti brāhmaṇo. ‘‘So atthavā so dhammaṭṭho, katvā vākyānusāsaniṃ; Sabbena sabbaṃ buddhassa, so naro sukhamedhatī’’ti.
……巴拉巴利亚长老……显示巴利原文
…Pārāpariyo thero….
3. 德拉迦尼长老偈显示巴利原文
3. Telakānittheragāthā
长久以来,我虽精勤不懈、反复思惟法义,
却未得内心的寂静。于是,我向沙门与婆罗门请问。
“我当信受谁的法,方能了悟那最上的真实义?’”
“我曾在其中受困,好比那鱼贪食吞饵,”
“如同阿修罗韦波质底,被大因陀罗的套索所缚。”
被疑与犹豫所绑缚,又被攻击性的力量所缠结;
心为愤怒所僵固,那贪欲之箭将它撕裂。
由渴爱之弓所催动,与两种及十五种相合;
你看,它扎在胸膛里,正摧裂我坚稳的心——看它还能如何安立。
种种邪见未曾舍弃,便被忆念思惟所驱使;
我被那箭所伤,战栗不安,如同风中飘摇的树叶。
这疑惑之箭,并非靠种种染著的刀剑,亦非靠其他任何方法,便能拔除。
他正是那最尊胜的法主,驱散毒害者;
当我陷入深水时,他为我指示岸地,伸出援手。
我沉入了一座布满泥藻的湖中;
它被欺诳、嫉妒、逞强、昏沉与睡眠所覆盖。
莫让心所生的烦恼之流,像急流冲倒树木般骤然将你摧垮。
就这样,当我心怀恐惧,从此岸寻求彼岸时,
我的庇护是那位导师——他以智慧为武器,为圣者僧众所亲近。
我登上念处之殿,向下观察:
过去我所执着的,正是那些耽乐于有身的众生。
当时,我既已睹见那条道路,登上船,
不固持自我,得见那最上的渡口。
那发自自身的箭,那由导有之索所滋生的;
为令它们止息,他宣说了无上之道。
长夜随眠,久远安住;
佛陀为我除却此结,他是毒与垢秽的荡除者。
显示巴利原文 ‘‘Cirarattaṃ vatātāpī, dhammaṃ anuvicintayaṃ; Samaṃ cittassa nālatthaṃ, pucchaṃ samaṇabrāhmaṇe. ‘‘‘Ko so pāraṅgato loke, ko patto amatogadhaṃ; Kassa dhammaṃ paṭicchāmi, paramatthavijānanaṃ’. ‘‘Antovaṅkagato āsi, macchova ghasamāmisaṃ; Baddho mahindapāsena, vepacityasuro yathā. ‘‘Añchāmi naṃ na muñcāmi, asmā sokapariddavā; Ko me bandhaṃ muñcaṃ loke, sambodhiṃ vedayissati. ‘‘Samaṇaṃ brāhmaṇaṃ vā kaṃ, ādisantaṃ pabhaṅgunaṃ. Kassa dhammaṃ paṭicchāmi, jarāmaccupavāhanaṃ. ‘‘Vicikicchākaṅkhāganthitaṃ, sārambhabalasaññutaṃ; Kodhappattamanatthaddhaṃ, abhijappappadāraṇaṃ. ‘‘Taṇhādhanusamuṭṭhānaṃ , dve ca pannarasāyutaṃ ; Passa orasikaṃ bāḷhaṃ, bhetvāna yadi tiṭṭhati. ‘‘Anudiṭṭhīnaṃ appahānaṃ, saṅkappaparatejitaṃ; Tena viddho pavedhāmi, pattaṃva māluteritaṃ. ‘‘Ajjhattaṃ me samuṭṭhāya, khippaṃ paccati māmakaṃ; Chaphassāyatanī kāyo, yattha sarati sabbadā. ‘‘Taṃ na passāmi tekicchaṃ, yo metaṃ sallamuddhare; Nānārajjena satthena , nāññena vicikicchitaṃ. ‘‘Ko me asattho avaṇo, sallamabbhantarapassayaṃ; Ahiṃsaṃ sabbagattāni, sallaṃ me uddharissati. ‘‘Dhammappati hi so seṭṭho, visadosappavāhako; Gambhīre patitassa me, thalaṃ pāṇiñca dassaye. ‘‘Rahadehamasmi ogāḷho, ahāriyarajamattike; Māyāusūyasārambha, thinamiddhamapatthaṭe. ‘‘Uddhaccameghathanitaṃ, saṃyojanavalāhakaṃ; Vāhā vahanti kuddiṭṭhiṃ , saṅkappā rāganissitā. ‘‘Savanti sabbadhi sotā, latā ubbhijja tiṭṭhati; Te sote ko nivāreyya, taṃ lataṃ ko hi checchati. ‘‘Velaṃ karotha bhaddante, sotānaṃ sannivāraṇaṃ; Mā te manomayo soto, rukkhaṃva sahasā luve. ‘‘Evaṃ me bhayajātassa, apārā pāramesato; Tāṇo paññāvudho satthā, isisaṅghanisevito. ‘‘Sopāṇaṃ sugataṃ suddhaṃ, dhammasāramayaṃ daḷhaṃ; Pādāsi vuyhamānassa, ‘mā bhāyī’ti ca mabravi. ‘‘Satipaṭṭhānapāsādaṃ, āruyha paccavekkhisaṃ; Yaṃ taṃ pubbe amaññissaṃ, sakkāyābhirataṃ pajaṃ. ‘‘Yadā ca maggamaddakkhiṃ, nāvāya abhirūhanaṃ; Anadhiṭṭhāya attānaṃ, titthamaddakkhimuttamaṃ. ‘‘Sallaṃ attasamuṭṭhānaṃ, bhavanettippabhāvitaṃ; Etesaṃ appavattāya , desesi maggamuttamaṃ. ‘‘Dīgharattānusayitaṃ, cirarattamadhiṭṭhitaṃ; Buddho mepānudī ganthaṃ, visadosappavāhano’’ti.
……德拉咖尼长老……显示巴利原文
…Telakāni thero….
4. 拉塔帕拉长老偈显示巴利原文
4. Raṭṭhapālattheragāthā
请看这华饰之形,缀以珠玉与耳环;
骨骸外裹着肤皮,凭衣装才显得亮丽。
双足涂着红脂,面容敷着粉;
这足以迷惑愚人,对于求达彼岸者,则不足道。
头发编成八条发辫,眼上涂着眼膏;
这足以迷惑愚人,对于求达彼岸者,则不足道。
如同新绘彩的妆盒,这具腐臭的身体却被装扮起来;
这足以迷惑愚者,却骗不了那寻求彼岸之人。
我看见世间那些富有之人,得到财富后却因痴迷而不肯布施;
他们贪得无厌,聚敛财富,却愈发渴求更多的欲乐。
国王以武力征服大地,入主这片乃至海边的辽阔国土,
他对海的此岸尚不知足,竟还希求海的彼岸。
不仅是国王,许多人也同样未离渴爱,便走向死亡;
他们如同负债者,抱憾抛下躯体——在这世间,欲乐永无满足之时。
亲族们为他哀号,披散着头发,哭喊:‘唉!他们并非不朽啊!’
他们将那具裹着布的身体抬出去,堆起柴堆,就地焚烧。
他正被焚烧,又遭尖棍刺戳,只着一件布衣,舍离了一切财富。
继承人们拿走他的财富,而众生只能随自己所造的业而去。
命终之时,财富无一相随;儿女、妻室、财宝与国土,皆不能随他而去。
长寿不因财富而得,衰老也不因钱财而消退;
智者说:这生命实在短暂,无常而必定散灭。
愚人因愚痴,犹如被击倒般僵卧不起;智者被触所及,则毫不动摇。
因此,智慧远胜于财富——依智慧,能于此生到达究竟。
由于在种种有中转生而未达究竟,他为痴所蔽,造作恶业。
而智慧微少之人,因信受于彼,便入于母胎,又入于他世。
犹如盗贼在破窗处被擒,因其恶行而受惩;
同样,众生身坏命终之后,于他方世界,也因其恶行而受惩。
欲乐确实缤纷多姿、甜蜜悦意、令人着迷,它们以种种面貌扰乱人心;
大王,于种种欲乐中见其过患后,我因此出家。
如同树上的果实坠落一般,人们不论年少或年长,皆随身体坏灭而逝去。
我依信心出家,趣入胜者的教法;
我的出家并非徒劳,我受用食物而无所欠债。
见诸欲为炽燃,见金为刀剑;
入胎是苦,地狱中大怖畏。
显示巴利原文 ‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ; Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti. ‘‘Passa cittakataṃ rūpaṃ, maṇinā kuṇḍalena ca; Aṭṭhiṃ tacena onaddhaṃ, saha vatthehi sobhati. ‘‘Alattakakatā pādā, mukhaṃ cuṇṇakamakkhitaṃ; Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino. ‘‘Aṭṭhapadakatā kesā, nettā añjanamakkhitā; Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino. ‘‘Añjanīva navā cittā, pūtikāyo alaṅkato; Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino. ‘‘Odahi migavo pāsaṃ, nāsadā vāguraṃ migo; Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, kandante migabandhake. ‘‘Chinno pāso migavassa, nāsadā vāguraṃ migo; Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, socante migaluddake. ‘‘Passāmi loke sadhane manusse, laddhāna vittaṃ na dadanti mohā; Luddhā dhanaṃ sannicayaṃ karonti, bhiyyova kāme abhipatthayanti. ‘‘Rājā pasayhappathaviṃ vijetvā, sasāgarantaṃ mahimāvasanto; Oraṃ samuddassa atittarūpo, pāraṃ samuddassapi patthayetha. ‘‘Rājā ca aññe ca bahū manussā, avītataṇhā maraṇaṃ upenti; Ūnāva hutvāna jahanti dehaṃ, kāmehi lokamhi na hatthi titti. ‘‘Kandanti naṃ ñātī pakiriya kese, aho vatā no amarāti cāhu; Vatthena naṃ pārutaṃ nīharitvā, citaṃ samodhāya tato ḍahanti. ‘‘So ḍayhati sūlehi tujjamāno, ekena vatthena pahāya bhoge; Na mīyamānassa bhavanti tāṇā, ñātī ca mittā atha vā sahāyā. ‘‘Dāyādakā tassa dhanaṃ haranti, satto pana gacchati yena kammaṃ; Na mīyamānaṃ dhanamanveti kiñci, puttā ca dārā ca dhanañca raṭṭhaṃ. ‘‘Na dīghamāyuṃ labhate dhanena, na cāpi vittena jaraṃ vihanti; Appappaṃ hidaṃ jīvitamāhu dhīrā, asassataṃ vippariṇāmadhammaṃ. ‘‘Aḍḍhā daliddā ca phusanti phassaṃ, bālo ca dhīro ca tatheva phuṭṭho; Bālo hi bālyā vadhitova seti, dhīro ca no vedhati phassaphuṭṭho. ‘‘Tasmā hi paññāva dhanena seyyā, yāya vosānamidhādhigacchati; Abyositattā hi bhavābhavesu, pāpāni kammāni karoti mohā. ‘‘Upeti gabbhañca parañca lokaṃ, saṃsāramāpajja paramparāya; Tassappapañño abhisaddahanto, upeti gabbhañca parañca lokaṃ. ‘‘Coro yathā sandhimukhe gahīto, sakammunā haññati pāpadhammo; Evaṃ pajā pecca paramhi loke, sakammunā haññati pāpadhammo. ‘‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā, virūparūpena mathenti cittaṃ; Ādīnavaṃ kāmaguṇesu disvā, tasmā ahaṃ pabbajitomhi rāja. ‘‘Dumapphalānīva patanti māṇavā, daharā ca vuḍḍhā ca sarīrabhedā; Etampi disvā pabbajitomhi rāja, apaṇṇakaṃ sāmaññameva seyyo. ‘‘Saddhāyāhaṃ pabbajito, upeto jinasāsane; Avajjhā mayhaṃ pabbajjā, anaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ. ‘‘Kāme ādittato disvā, jātarūpāni satthato; Gabbhavokkantito dukkhaṃ, nirayesu mahabbhayaṃ. ‘‘Etamādīnavaṃ ñatvā, saṃvegaṃ alabhiṃ tadā; Sohaṃ viddho tadā santo, sampatto āsavakkhayaṃ. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ; Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā. ‘‘Yassatthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo’’ti.
我已侍奉了导师。显示巴利原文
… Raṭṭhapālo thero….
5. 摩罗迦子长老偈显示巴利原文
5. Mālukyaputtattheragāthā
看见色相后,失念者便作意可爱相,
心耽贪染者,觉知彼受,便执持不舍。
他的种种由色而生的受,便不断增长;
贪求与恼害,会损伤他的心;
如此积聚着苦,便称为“远离涅槃”;
听到声音时,若对可意的相作意,正念便失;
心耽贪染者,觉知彼受,便执持不舍。
种种由声音生起的感受,于他心中不断增长;
贪欲与害心,则损害其心;
如此积聚苦的人,即说为远离涅槃。
嗅到气味时,若去作意可爱之相,正念便已失失;
以充满贪欲的心领纳它,便紧握不放,执着于它。
他的感受便会不断增长,由香气而生的种种觉受纷纷生起;
贪欲与害心,能损害心。
显示巴利原文 ‘‘Rūpaṃ disvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rūpasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati. ‘‘Saddaṃ sutvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā saddasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati. ‘‘Gandhaṃ ghatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā gandhasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati.
830 于此,摄颂曰:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
于味生起贪着时,念便忘失,心取着悦意相;
心被贪染,感受着它,便耽著其中。
他的感受不断增长,种种生自于味的感受;
贪欲与恼害,能损伤其心。
触受领纳时,失念者取著可爱相;
心耽贪染者领受其境,便执取耽著,坚住不舍。
了知法后,失却正念,作意于可爱相;
心便染着地领受,并耽著不舍。
他的种种感受增长,皆从诸法而生;
贪求与害意,损恼其心;
如是积集苦,便说远离涅槃。
他以正念见色,于诸色中不染著;
以离染之心感受,于彼不执取而安住。
当他见色,并体验感受之时,
损减而不积聚,他便这样具念而行。
闻声之时,他正念具足,不贪著于诸声尘;
以离染之心领受,而不执取而安住。
正如他闻声、受感之时——
损减而不积聚,他便这样具念而行。
正如他在嗅闻香气、经历感受时,
它消尽而无积聚;具念者如此而行。
正念而尝味已,他于诸味不起贪染;
以离染之心感受,且不执取它而住。
正如一个人品尝滋味、领受感受时,它只是磨损而不积聚;如此,他便具念而行。
他具念而触,于诸触不生贪着;
他以离染之心感受,于彼受不执取而住。
当他触诸触、受诸受时,
消尽而不积攒,他如此具念而行;
如此次第减损痛苦者,即被说为近于涅槃。
他于诸法无所贪着,以正念了知法;心离诸染而感受,不执取它而安住。
当他了知法,并熟习感受时——
只是令其消散,而非积聚;他正是如此具念而住。
显示巴利原文 ‘‘Rasaṃ bhotvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā rasasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati. ‘‘Phassaṃ phussa sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā phassasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati. ‘‘Dhammaṃ ñatvā sati muṭṭhā, piyaṃ nimittaṃ manasi karoto; Sārattacitto vedeti, tañca ajjhossa tiṭṭhati. ‘‘Tassa vaḍḍhanti vedanā, anekā dhammasambhavā; Abhijjhā ca vihesā ca, cittamassūpahaññati; Evamācinato dukkhaṃ, ārā nibbāna vuccati. ‘‘Na so rajjati rūpesu, rūpaṃ disvā patissato; Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati. ‘‘Yathāssa passato rūpaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati. ‘‘Na so rajjati saddesu, saddaṃ sutvā patissato; Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati. ‘‘Yathāssa suṇato saddaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati. ‘‘Na so rajjati gandhesu, gandhaṃ ghatvā patissato; Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati. ‘‘Yathāssa ghāyato gandhaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati. ‘‘Na so rajjati rasesu, rasaṃ bhotvā patissato; Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati. ‘‘Yathāssa sāyarato rasaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati’’. ‘‘Na so rajjati phassesu, phassaṃ phussa patissato; Virattacitto vedeti, tañca nājjhossa tiṭṭhati. ‘‘Yathāssa phusato phassaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati. ‘‘Na so rajjati dhammesu, dhammaṃ ñatvā patissato; ‘‘Yathāssa vijānato dhammaṃ, sevato cāpi vedanaṃ; Khīyati nopacīyati, evaṃ so caratī sato; Evaṃ apacinato dukkhaṃ, santike nibbāna vuccati.
……摩罗迦子长老……显示巴利原文
… Mālukyaputto thero….
6. 谢喇长老偈显示巴利原文
6. Selattheragāthā
世尊啊,您身相圆满,光明晃耀,生来端正,见者无不欢喜。
一位善生之人所具的一切相好,
所有大人之相,在您身上悉皆具足。
你堪当国王,作转轮圣王,御者之首;
征服四方的胜利者,赡部洲之主。
请您作为王中之王、人中之主,统理这王国吧,乔达摩!
“塞罗,我是王,”世尊告诉他,“我是无上的法王。”
“您自称是正自觉者,”婆罗门塞罗说,“是无上的法王;”
“我转动法轮”——乔达摩,您如是所言。
舍利弗继如来之后继续转动法轮,他正是如来所生的法子。
应遍知的,我已遍知;应修习的,我已修习;
应断的,我已断除;因此,婆罗门,我是佛陀。
请驱除你对我的疑惑,婆罗门,决意信受;
正自觉者难可值遇,不常出现于世。
诸圣者出现于世,实为稀有,不常值遇;
婆罗门,我是佛陀,无上的疗愈者,世间稀有,难得再现。
我已成就梵行,无与伦比,摧破魔军;
降伏诸敌,我安然喜悦,无所畏惧。
成就梵行,无与伦比,摧破魔军;
谁见了会不生净信?即便是出身低贱者。
欲随我者可随行,不欲者自可离去;
我将在此,于具足圣智者座下出家。
贤者,如果您对正自觉者的教法心生欢喜,
我们也愿出家,在那位具足殊胜智慧者的座下。
这三百位婆罗门,合掌请求:
“世尊,我们愿在您的座前修习梵行。”
“塞罗!”世尊说,“梵行已善说,是现见的、不待时的——”
于此,不放逸而修学的人,出家绝不会徒劳。”
您是佛陀,您是导师,您是降伏魔罗的牟尼;
你已断除随眠,自己渡越,亦度脱此世间人众。
你已超越依着,你已击碎诸漏;
犹如狮子,无所执取,已断除恐惧与怖畏。
这三百位比丘,合掌而立;
“大雄,请您伸展双足,让群象礼敬世尊吧。”
显示巴利原文 ‘‘Paripuṇṇakāyo suruci, sujāto cārudassano; Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā, susukkadāṭhosi vīriyavā . ‘‘Narassa hi sujātassa, ye bhavanti viyañjanā; Sabbe te tava kāyasmiṃ, mahāpurisalakkhaṇā. ‘‘Pasannanetto sumukho, brahā uju patāpavā; Majjhe samaṇasaṅghassa, ādiccova virocasi. ‘‘Kalyāṇadassano bhikkhu, kañcanasannibhattaco; Kiṃ te samaṇabhāvena, evaṃ uttamavaṇṇino. ‘‘Rājā arahasi bhavituṃ, cakkavattī rathesabho; Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa issaro. ‘‘Khattiyā bhogī rājāno , anuyantā bhavanti te; Rājābhirājā manujindo, rajjaṃ kārehi gotama’’. ‘‘Rājāhamasmi sela, (selāti bhagavā) dhammarājā anuttaro; Dhammena cakkaṃ vattemi, cakkaṃ appaṭivattiyaṃ’’. ‘‘Sambuddho paṭijānāsi, (iti selo brāhmaṇo) dhammarājā anuttaro; ‘Dhammena cakkaṃ vattemi’, iti bhāsatha gotama. ‘‘Ko nu senāpati bhoto, sāvako satthuranvayo ; Ko tetamanuvatteti, dhammacakkaṃ pavattitaṃ’’. ‘‘Mayā pavattitaṃ cakkaṃ, (selāti bhagavā) dhammacakkaṃ anuttaraṃ; Sāriputto anuvatteti, anujāto tathāgataṃ. ‘‘Abhiññeyyaṃ abhiññātaṃ, bhāvetabbañca bhāvitaṃ; Pahātabbaṃ pahīnaṃ me, tasmā buddhosmi brāhmaṇa. ‘‘Vinayassu mayi kaṅkhaṃ, adhimuñcassu brāhmaṇa; Dullabhaṃ dassanaṃ hoti, sambuddhānaṃ abhiṇhaso. ‘‘Yesaṃ ve dullabho loke, pātubhāvo abhiṇhaso; Sohaṃ brāhmaṇa buddhosmi, sallakatto anuttaro. ‘‘Brahmabhūto atitulo, mārasenappamaddano; Sabbāmitte vase katvā, modāmi akutobhayo’’. ‘‘Idaṃ bhonto nisāmetha, yathā bhāsati cakkhumā; Sallakatto mahāvīro, sīhova nadatī vane. ‘‘Brahmabhūtaṃ atitulaṃ, mārasenappamaddanaṃ; Ko disvā nappasīdeyya, api kaṇhābhijātiko. ‘‘Yo maṃ icchati anvetu, yo vā nicchati gacchatu; Idhāhaṃ pabbajissāmi, varapaññassa santike’’. ‘‘Etaṃ ce ruccati bhoto, sammāsambuddhasāsanaṃ; Mayampi pabbajissāma, varapaññassa santike. ‘‘Brāhmaṇā tisatā ime, yācanti pañjalīkatā; ‘Brahmacariyaṃ carissāma, bhagavā tava santike’’’. ‘‘Svākhātaṃ brahmacariyaṃ, (selāti bhagavā) sandiṭṭhikamakālikaṃ; Yattha amoghā pabbajjā, appamattassa sikkhato’’. ‘‘Yaṃ taṃ saraṇamāgamha , ito aṭṭhame cakkhuma; Sattarattena bhagavā, dantāmha tava sāsane. ‘‘Tuvaṃ buddho tuvaṃ satthā, tuvaṃ mārābhibhū muni; Tuvaṃ anusaye chetvā, tiṇṇo tāresimaṃ pajaṃ. ‘‘Upadhī te samatikkantā, āsavā te padālitā; Sīhova anupādāno, pahīnabhayabheravo. ‘‘Bhikkhavo tisatā ime, tiṭṭhanti pañjalīkatā; Pāde vīra pasārehi, nāgā vandantu satthuno’’ti.
……谢拉长老……显示巴利原文
… Selo thero….
7. 咖离果达子跋地亚长老偈显示巴利原文
7. Kāḷigodhāputtabhaddiyattheragāthā
我曾骑乘象颈,身着细软衣裳;
食用上等米饭,配以净肉酱汁。
今天,他幸运吉祥、持续精进,乐于钵中所得之食;
果达之子跋提耶无取无着,安住禅修。
“他身着粪扫衣,持续精进,乐于钵中所得之食;”
他无取著地禅修——果达之子跋提耶。
他常行乞食,精勤不懈……
他常持三衣,精勤不懈……
他常行次第乞食,精勤不懈……
他常行一座食,精勤不懈……
他常受钵食,精勤不懈……
他常持守过午不食,精勤不懈……
他是林野住者,精勤不懈……
他是树下住者,精勤不懈……
他是常行露地住者,精勤不懈……
他是常行冢间住者,精勤不懈……
他是常行随处住者,精勤不懈……
他是常坐不卧者,恒常如此……
他是少欲者,恒常如此……
他是知足者,恒常如此……
他是远离独处的禅修者,恒常不懈……
他不喜群聚的禅修者,恒常不懈……
他是精进勇猛的禅修者,恒常不懈……
舍弃了百巴拉的铜钵,连同百拉吉卡的金钵,
我取用陶土钵,这是我的第二次灌顶。
我曾住在圆墙高耸的宫堡中,塔楼与城门坚固牢靠,
往昔虽有执剑侍卫守护,我仍惶恐度日。
今日我得安稳,无所畏怯,断除了恐惧与惊怖;
戈达之子跋地耶,已深入林中,修习禅那。
安立于戒蕴,修习念与慧,
我渐次证得一切结缚的灭尽。
显示巴利原文 ‘‘Yātaṃ me hatthigīvāya, sukhumā vatthā padhāritā; Sālīnaṃ odano bhutto, sucimaṃsūpasecano. ‘‘Sojja bhaddo sātatiko, uñchāpattāgate rato; Jhāyati anupādāno, putto godhāya bhaddiyo. ‘‘Paṃsukūlī sātatiko, uñchāpattāgate rato; Jhāyati anupādāno, putto godhāya bhaddiyo. ‘‘Piṇḍapātī sātatiko…pe…. ‘‘Tecīvarī sātatiko…pe…. ‘‘Sapadānacārī sātatiko…pe…. ‘‘Ekāsanī sātatiko…pe…. ‘‘Pattapiṇḍī sātatiko…pe…. ‘‘Khalupacchābhattī sātatiko…pe…. ‘‘Āraññiko sātatiko…pe…. ‘‘Rukkhamūliko sātatiko…pe…. ‘‘Abbhokāsī sātatiko…pe…. ‘‘Sosāniko sātatiko…pe…. ‘‘Yathāsanthatiko sātatiko…pe…. ‘‘Nesajjiko sātatiko…pe…. ‘‘Appiccho sātatiko…pe…. ‘‘Santuṭṭho sātatiko…pe…. ‘‘Pavivitto sātatiko…pe…. ‘‘Asaṃsaṭṭho sātatiko…pe…. ‘‘Āraddhavīriyo sātatiko…pe…. ‘‘Hitvā satapalaṃ kaṃsaṃ, sovaṇṇaṃ satarājikaṃ; Aggahiṃ mattikāpattaṃ, idaṃ dutiyābhisecanaṃ. ‘‘Ucce maṇḍalipākāre, daḷhamaṭṭālakoṭṭhake; Rakkhito khaggahatthehi, uttasaṃ vihariṃ pure. ‘‘Sojja bhaddo anutrāsī, pahīnabhayabheravo; Jhāyati vanamogayha, putto godhāya bhaddiyo. ‘‘Sīlakkhandhe patiṭṭhāya, satiṃ paññañca bhāvayaṃ; Pāpuṇiṃ anupubbena, sabbasaṃyojanakkhaya’’nti.
……咖离果达之子跋地亚长老……显示巴利原文
… Bhaddiyo kāḷigodhāya putto thero….
8. 盎古离马喇长老偈显示巴利原文
8. Aṅgulimālattheragāthā
你正走着,却对我说:‘沙门,我已止息。’而我实已止息,你却说我没有止息。显示巴利原文
‘‘Gacchaṃ vadesi samaṇa ‘ṭṭhitomhi’, mamañca brūsi ṭhitamaṭṭhitoti;
沙门,我请问你此事:‘为何说你已止息,我却没有止息?’
央掘魔罗,我于一切时皆已止息,对一切众生,我已放下棍杖。
而你,于诸生命却未加调伏。因此,我已止息,你尚未止息。
强盗这般说完,便将剑与武器掷入深沟、悬崖、地狱般的险处;
强盗顶礼善逝的双足,就在那儿恳请佛陀让他出家。
而这位慈悲的大圣者佛陀,是包含诸天在内的一切世间之导师;
那时,佛陀说:“善来,比丘!”他便即刻成为比丘。
若人从前放逸,而后转为不放逸;
他照亮此世间,如同从云中脱出的明月。
他所造之恶业,为善业所覆蔽;
他照亮此世间,如同从云中脱出的明月。
那年轻的比丘,确实致力于佛陀的教法;
他照亮这世间,犹如明月脱出云层。
愿我的敌人也听闻这法教吧!愿我的敌人也投身于佛陀的教法!
愿我的怨敌们,亦能亲近那些唯以正法教导众生的寂静者。
愿我的怨敌们,从那些教授忍辱、赞叹无诤的善士那里,
适时听闻正法,并能依教奉行。
证得无上寂静之后,他应守护一切生灵,无论是强是弱。
治水者引导水流,造箭者弯曲箭杆;
木匠雕刻木材,智者则调伏自身。
有人用棍棒调伏,有人用钩刺与鞭子调伏;
而我,不用棍棒、不用刀剑,被那位如来的不动者所调伏。
从前我双手沾满鲜血,是恶名昭著的央掘魔罗;
看这皈依——有之牵引已彻底拔除。
造作如此众多导向恶趣的业,
业报已现前,我无债而受用饮食。
那些愚昧之人,沉溺于放逸;
而智者守护不放逸,如同守护最上的珍宝。
莫耽溺放逸,莫亲狎欲乐;
经由不放逸而禅修者,便能证得至上之乐。
或在旷野中,或在树下,或在山间,或在洞窟里,
那时,无论我站在哪里,内心总是充满恐惧。
往昔,我生于婆罗门种姓,父母双方都是纯正的北方血统;
如今,我是善逝、法王、导师之子。
离渴爱、无执取,守护根门、善防护;
斩断苦根已,我证得诸漏灭尽。
我已尽心事奉导师,圆满了佛陀的教法;
沉重的负担已放下,导致再生的牵引已断除。
显示巴利原文 Pucchāmi taṃ samaṇa etamatthaṃ, ‘kathaṃ ṭhito tvaṃ ahamaṭṭhitomhi’’’. ‘‘Ṭhito ahaṃ aṅgulimāla sabbadā, sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ; Tuvañca pāṇesu asaññatosi, tasmā ṭhitohaṃ tuvamaṭṭhitosi’’. ‘‘Cirassaṃ vata me mahito mahesī, mahāvanaṃ samaṇo paccapādi ; Sohaṃ cajissāmi sahassapāpaṃ, sutvāna gāthaṃ tava dhammayuttaṃ’’. Icceva coro asimāvudhañca, sobbhe papāte narake anvakāsi ; Avandi coro sugatassa pāde, tattheva pabbajjamayāci buddhaṃ. Buddho ca kho kāruṇiko mahesi, yo satthā lokassa sadevakassa; ‘Tamehi bhikkhū’ti tadā avoca, eseva tassa ahu bhikkhubhāvo. ‘‘Yo ca pubbe pamajjitvā, pacchā so nappamajjati; Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā. ‘‘Yassa pāpaṃ kataṃ kammaṃ, kusalena pidhīyati ; Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā. ‘‘Yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane; Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā. ‘‘Disāpi me dhammakathaṃ suṇantu, disāpi me yuñjantu buddhasāsane; Disāpi me te manuje bhajantu, ye dhammamevādapayanti santo. ‘‘Disā hi me khantivādānaṃ, avirodhappasaṃsinaṃ; Suṇantu dhammaṃ kālena, tañca anuvidhīyantu. ‘‘Na hi jātu so mamaṃ hiṃse, aññaṃ vā pana kiñcanaṃ ; Pappuyya paramaṃ santiṃ, rakkheyya tasathāvare. ‘‘Udakañhi nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ; Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti paṇḍitā. ‘‘Daṇḍeneke damayanti, aṅkusebhi kasāhi ca; Adaṇḍena asatthena, ahaṃ dantomhi tādinā. ‘‘‘Ahiṃsako’ti me nāmaṃ, hiṃsakassa pure sato; Ajjāhaṃ saccanāmomhi, na naṃ hiṃsāmi kiñcanaṃ . ‘‘Coro ahaṃ pure āsiṃ, aṅgulimāloti vissuto; Vuyhamāno mahoghena, buddhaṃ saraṇamāgamaṃ. ‘‘Lohitapāṇi pure āsiṃ, aṅgulimāloti vissuto; Saraṇagamanaṃ passa, bhavanetti samūhatā. ‘‘Tādisaṃ kammaṃ katvāna, bahuṃ duggatigāminaṃ; Phuṭṭho kammavipākena, anaṇo bhuñjāmi bhojanaṃ. ‘‘Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā; Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati. ‘‘Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmaratisanthavaṃ ; Appamatto hi jhāyanto, pappoti paramaṃ sukhaṃ. ‘‘Svāgataṃ nāpagataṃ, netaṃ dummantitaṃ mama; Savibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgamaṃ. ‘‘Svāgataṃ nāpagataṃ, netaṃ dummantitaṃ mama; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Araññe rukkhamūle vā, pabbatesu guhāsu vā; Tattha tattheva aṭṭhāsiṃ, ubbiggamanaso tadā. ‘‘Sukhaṃ sayāmi ṭhāyāmi, sukhaṃ kappemi jīvitaṃ; Ahatthapāso mārassa, aho satthānukampito. ‘‘Brahmajacco pure āsiṃ, udicco ubhato ahu; Sojja putto sugatassa, dhammarājassa satthuno. ‘‘Vītataṇho anādāno, guttadvāro susaṃvuto; Aghamūlaṃ vadhitvāna, patto me āsavakkhayo. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ; Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā’’ti.
……盎古离马喇长老……显示巴利原文
… Aṅgulimālo thero….
9. 阿那律长老偈显示巴利原文
9. Anuruddhattheragāthā
舍离父母、姐妹、亲族、兄弟,
舍断五种欲乐,阿那律长老安住于禅那。
沉湎于歌舞,在铙钹声中醒来,
如此,他不得清净,唯是耽著魔罗的境界。
但他已超越这一切,欣乐佛陀的教法;
已超越一切暴流,阿那律正安住于禅那。
悦意的色、声、香、味、触;
已超越这些,阿那律安住于禅那。
托钵归来,独处而无侣的牟尼;
从尘堆中捡拾粪扫衣,阿那律已无诸漏。
他捡择、拾取、浣洗、染色、受持,这位牟尼;
有智慧的阿那律,拾取粪扫衣,洗净、染色后穿着,他是无漏者。
多欲而不知足,混迹于众,骄慢而散乱者,
他所具备的这些法,便是恶的、杂染的。
他具足正念,少欲知足,无所恼害;
他乐住独处,欣悦寂静,恒常精勤勇健;
这些法于他身上现起,是善的,顺菩提分;
他已是一位无漏者——这是大仙人所说。
了知我的心念,世间无上的导师
便以意生之身,藉神通力,来到我面前。
五十五年来,我始终常坐不卧;
二十五年来,我已断除昏沉。
心意坚固的如如不动者,已无出入息;
无动摇者,志求寂静,具眼者已证般涅槃。
如今,这触等五法,已是牟尼最后所感受的;
正自觉者既入般涅槃,便不再有别的法生起。
织网者啊,天众之中已再无安住之处;
生死的流转已断尽,如今不再有后有。
那位能在顷刻间,以千种方式洞悉世间乃至梵界的比丘——
那位已得神变自在的比丘,能在众生死殁、投生之际,见到诸天。
我曾七度为人王,统御国政;
威震四方,为赡部洲洲之主;
不凭棍棒与刀剑,我以正法治理。
我了知众生的死亡与再生,了知他们的来处与去处;
我安住于五支禅那,了知他们此生彼生的状态。
我已承事导师,圆满佛陀的教法;重担已卸,有结永断。
在跋耆族的竹林村,当我寿命终尽之际,
于竹丛之下,我将无漏般涅槃。
显示巴利原文 ‘‘Pahāya mātāpitaro, bhaginī ñātibhātaro; Pañca kāmaguṇe hitvā, anuruddhova jhāyatu. ‘‘Sameto naccagītehi, sammatāḷappabodhano; Na tena suddhimajjhagaṃ , mārassa visaye rato. ‘‘Etañca samatikkamma, rato buddhassa sāsane; Sabboghaṃ samatikkamma, anuruddhova jhāyati. ‘‘Rūpā saddā rasā gandhā, phoṭṭhabbā ca manoramā; Ete ca samatikkamma, anuruddhova jhāyati. ‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto, eko adutiyo muni; Esati paṃsukūlāni, anuruddho anāsavo. ‘‘Vicinī aggahī dhovi, rajayī dhārayī muni; Paṃsukūlāni matimā, anuruddho anāsavo. ‘‘Mahiccho ca asantuṭṭho, saṃsaṭṭho yo ca uddhato; Tassa dhammā ime honti, pāpakā saṃkilesikā. ‘‘Sato ca hoti appiccho, santuṭṭho avighātavā; Pavivekarato vitto, niccamāraddhavīriyo. ‘‘Tassa dhammā ime honti, kusalā bodhipakkhikā; Anāsavo ca so hoti, iti vuttaṃ mahesinā. ‘‘Mama saṅkappamaññāya, satthā loke anuttaro; Manomayena kāyena, iddhiyā upasaṅkami. ‘‘Yadā me ahu saṅkappo, tato uttari desayi; Nippapañcarato buddho, nippapañcamadesayi. ‘‘Tassāhaṃ dhammamaññāya, vihāsiṃ sāsane rato; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Pañcapaññāsavassāni , yato nesajjiko ahaṃ; Pañcavīsativassāni, yato middhaṃ samūhataṃ. ‘‘Nāhu assāsapassāsā, ṭhitacittassa tādino; Anejo santimārabbha, cakkhumā parinibbuto. ‘‘Asallīnena cittena, vedanaṃ ajjhavāsayi; Pajjotasseva nibbānaṃ, vimokkho cetaso ahu. ‘‘Ete pacchimakā dāni, munino phassapañcamā; Nāññe dhammā bhavissanti, sambuddhe parinibbute. ‘‘Natthi dāni punāvāso, devakāyasmi jālini; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo. ‘‘Yassa muhuttena sahassadhā, loko saṃvidito sabrahmakappo; Vasī iddhiguṇe cutūpapāte, kāle passati devatā sa bhikkhu . ‘‘Annabhāro pure āsiṃ, daliddo ghāsahārako; Samaṇaṃ paṭipādesiṃ, upariṭṭhaṃ yasassinaṃ. ‘‘Somhi sakyakule jāto, anuruddhoti maṃ vidū; Upeto naccagītehi, sammatāḷappabodhano. ‘‘Athaddasāsiṃ sambuddhaṃ, satthāraṃ akutobhayaṃ; Tasmiṃ cittaṃ pasādetvā, pabbajiṃ anagāriyaṃ. ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, yattha me vusitaṃ pure; Tāvatiṃsesu devesu, aṭṭhāsiṃ sakkajātiyā . ‘‘Sattakkhattuṃ manussindo, ahaṃ rajjamakārayiṃ; Cāturanto vijitāvī, jambusaṇḍassa issaro; Adaṇḍena asatthena, dhammena anusāsayiṃ. ‘‘Ito satta tato satta, saṃsārāni catuddasa; Nivāsamabhijānissaṃ, devaloke ṭhitā tadā. ‘‘Pañcaṅgike samādhimhi, sante ekodibhāvite; Paṭippassaddhiladdhamhi, dibbacakkhu visujjhi me. ‘‘Cutūpapātaṃ jānāmi, sattānaṃ āgatiṃ gatiṃ; Itthabhāvaññathābhāvaṃ, jhāne pañcaṅgike ṭhito. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā…pe… bhavanetti samūhatā. ‘‘Vajjīnaṃ veḷuvagāme, ahaṃ jīvitasaṅkhayā; Heṭṭhato veḷugumbasmiṃ, nibbāyissaṃ anāsavo’’ti.
……阿那律长老……显示巴利原文
… Anuruddho thero….
10. 巴拉巴利亚长老偈显示巴利原文
10. Pārāpariyattheragāthā
于繁花盛开的大林中,那位沙门心生此念:
他独自静坐,远离尘嚣,心住一境,安住禅那。
如今所见的诸比丘威仪,
与世间怙主、人中最上者住世之时,已然不同。
他们的衣袍,仅用以遮覆羞处,抵御寒风冷气;
他们知量而食,对所获得的任何食物皆感知足。
无论食物精致或粗糙,是少还是多;
他们仅为延续生命而进食,不贪、不迷。
于生活之必需品、医药与诸资具,
未曾像对漏尽那样极度热衷。
在森林里、树根下,峡谷和山洞中,
他们修习远离,以远离为依归,如是安住。
他们谦下安稳,易养,柔和,心不骄慢;
无杂染,不饶舌,心念常住于真实义,随顺安住。
因此,他们的行仪举止、饮食受用,一切皆令人心生净信与欢喜;
他们的威仪犹如细滑的油流,安稳从容。
他们已灭尽一切漏,是大禅修者,为世间带来广大利益;
如今,那些长老已入寂灭,像他们那样的人今日已极为稀少了。
善法灭尽,慧亦灭尽;
胜者的教法,具足一切殊胜功德,却正在崩解。
这是诸恶法与诸烦恼的时节,
而那些乐住于远离的人,已是正法的仅存余绪。
他们舍弃了财富、儿女与妻子,出家离去;
仅仅为了一勺乞食,竟去做不当为之事。
腹中饱满,食已便仰面倒卧而眠;
他们醒来后,仍在说着那些导师所诃责的闲谈。
他们珍视一切工巧技艺,竭力学习,悉数掌握;
内心未得寂静,却自以为是地安住,心想:‘这便是沙门的意义。’
黏土、油与香粉,以及饮水、座具与饮食;
他们将这些提供给在家人,期望更多回报。
齿木、木苹果、鲜花与种种嚼食;
精心调理的钵食、芒果与余甘子。
犹如医者于医药,犹如在家者于应作与不应作;
犹如妓女以容饰,犹如刹帝利以权威。
他们诡诈欺骗,作假见证,行事隐密;
以种种计谋,享受物质利养。
凭着欺瞒、婉转辞令及种种谋划,四处奔走钻营;
他们为谋生计,以种种手段积聚大量财富。
他们召集信众,凭的是世俗事务,而非法;
他们向他人说法,为的是利养,而非为真实义。
那些被摒除在僧团之外的人,却为僧团的利养而起纷争。
当事情演变到此般地步,如今已不容易那样做:
证得未曾证得的,或守护已证得的。
犹如赤足行于荆棘丛中,
应当善建正念而行;牟尼在村落中,即当如是行走。
忆念往昔的修行者,随念他们的行持;
即便在后世,也仍可触及不死的境地。
那位善修诸根的沙门,在沙罗树林中说了这番话后,
那位婆罗门已般涅槃,他是灭尽再生的圣者。
显示巴利原文 Samaṇassa ahu cintā, pupphitamhi mahāvane; Ekaggassa nisinnassa, pavivittassa jhāyino. ‘‘Aññathā lokanāthamhi, tiṭṭhante purisuttame; Iriyaṃ āsi bhikkhūnaṃ, aññathā dāni dissati. ‘‘Sītavātaparittānaṃ, hirikopīnachādanaṃ; Mattaṭṭhiyaṃ abhuñjiṃsu, santuṭṭhā itarītare. ‘‘Paṇītaṃ yadi vā lūkhaṃ, appaṃ vā yadi vā bahuṃ; Yāpanatthaṃ abhuñjiṃsu, agiddhā nādhimucchitā. ‘‘Jīvitānaṃ parikkhāre, bhesajje atha paccaye; Na bāḷhaṃ ussukā āsuṃ, yathā te āsavakkhaye. ‘‘Araññe rukkhamūlesu, kandarāsu guhāsu ca; Vivekamanubrūhantā, vihaṃsu tapparāyanā. ‘‘Nīcā niviṭṭhā subharā, mudū atthaddhamānasā; Abyāsekā amukharā, atthacintā vasānugā. ‘‘Tato pāsādikaṃ āsi, gataṃ bhuttaṃ nisevitaṃ; Siniddhā teladhārāva, ahosi iriyāpatho. ‘‘Sabbāsavaparikkhīṇā, mahājhāyī mahāhitā; Nibbutā dāni te therā, parittā dāni tādisā. ‘‘Kusalānañca dhammānaṃ, paññāya ca parikkhayā; Sabbākāravarūpetaṃ, lujjate jinasāsanaṃ. ‘‘Pāpakānañca dhammānaṃ, kilesānañca yo utu; Upaṭṭhitā vivekāya, ye ca saddhammasesakā. ‘‘Te kilesā pavaḍḍhantā, āvisanti bahuṃ janaṃ; Kīḷanti maññe bālehi, ummattehiva rakkhasā. ‘‘Kilesehābhibhūtā te, tena tena vidhāvitā; Narā kilesavatthūsu, sasaṅgāmeva ghosite. ‘‘Pariccajitvā saddhammaṃ, aññamaññehi bhaṇḍare; Diṭṭhigatāni anventā, idaṃ seyyoti maññare. ‘‘Dhanañca puttaṃ bhariyañca, chaḍḍayitvāna niggatā; Kaṭacchubhikkhahetūpi, akicchāni nisevare. ‘‘Udarāvadehakaṃ bhutvā, sayantuttānaseyyakā; Kathaṃ vattenti paṭibuddhā, yā kathā satthugarahitā. ‘‘Sabbakārukasippāni , cittiṃ katvāna sikkhare; Avūpasantā ajjhattaṃ, sāmaññatthoti acchati . ‘‘Mattikaṃ telacuṇṇañca, udakāsanabhojanaṃ; Gihīnaṃ upanāmenti, ākaṅkhantā bahuttaraṃ. ‘‘Dantaponaṃ kapitthañca, pupphaṃ khādaniyāni ca; Piṇḍapāte ca sampanne, ambe āmalakāni ca. ‘‘Bhesajjesu yathā vejjā, kiccākicce yathā gihī; Gaṇikāva vibhūsāyaṃ, issare khattiyā yathā. ‘‘Nekatikā vañcanikā, kūṭasakkhī apāṭukā; Bahūhi parikappehi, āmisaṃ paribhuñjare. ‘‘Lesakappe pariyāye, parikappenudhāvitā; Jīvikatthā upāyena, saṅkaḍḍhanti bahuṃ dhanaṃ. ‘‘Upaṭṭhāpenti parisaṃ, kammato no ca dhammato; Dhammaṃ paresaṃ desenti, lābhato no ca atthato. ‘‘Saṅghalābhassa bhaṇḍanti, saṅghato paribāhirā; Paralābhopajīvantā, ahirīkā na lajjare. ‘‘Nānuyuttā tathā eke, muṇḍā saṅghāṭipārutā; Sambhāvanaṃyevicchanti, lābhasakkāramucchitā. ‘‘Evaṃ nānappayātamhi, na dāni sukaraṃ tathā; Aphusitaṃ vā phusituṃ, phusitaṃ vānurakkhituṃ. ‘‘Yathā kaṇṭakaṭṭhānamhi, careyya anupāhano; Satiṃ upaṭṭhapetvāna, evaṃ gāme munī care. ‘‘Saritvā pubbake yogī, tesaṃ vattamanussaraṃ; Kiñcāpi pacchimo kālo, phuseyya amataṃ padaṃ. ‘‘Idaṃ vatvā sālavane, samaṇo bhāvitindriyo; Brāhmaṇo parinibbāyī, isi khīṇapunabbhavo’’ti.
……巴拉巴利亚长老……显示巴利原文
… Pārāpariyo thero….
阿提穆多、巴拉巴利亚、得拉卡尼、拉塔帕罗;
马鲁迦塞勒、跋提、安古利,及天眼者。
巴腊帕利等十位,在第二十集中受称颂;
共有二百首偈颂,另加四十五首。
显示巴利原文 Adhimutto pārāpariyo, telakāni raṭṭhapālo; Mālukyaselo bhaddiyo, aṅguli dibbacakkhuko. Pārāpariyo dasete, vīsamhi parikittitā; Gāthāyo dve satā honti, pañcatālīsa uttarinti.
第十七 三十集显示巴利原文
17. Tiṃsanipāto
第一 弗沙长老偈显示巴利原文
1. Phussattheragāthā
见众多令人净信、修行成就、善自守护的长老,
般荼罗族的仙人,向名为弗沙者请问:
“他们会有怎样的愿望,怎样的意图,怎样的行仪呢?”
“未来世上,忿怒者、怀恨者、覆藏过恶者、顽固者与谄诳者,其数甚众。”
未来他们将变得敌意固执、嫉妒狡诈,执持种种分歧的见解。
纵有德者于僧团中,依实而说,
那些有惭耻、无所求的人,则会沦为软弱。
银子、金子,以及田地、房舍、山羊、绵羊,
那些智慧浅薄之人,于未来世,将受用男女奴婢。
他们骄慢自负,四方游走,恰如那好斗的畜生,耽溺于争吵。
他们还会变得心浮气躁,披上蓝色僧袍;
他们狡诈而顽固,巧言谄媚,傲慢虚矫;游行世间时,俨然一副圣者的模样。
头发用油梳得光亮,举止轻浮,眼睛描着彩妆;
她们将行走于大街上,身披象牙色的衣袍;
这被解脱者们不嫌恶地穿着、深染的袈裟,正是阿拉汉的旗帜;
将厌恶袈裟,耽着白衣。
那时,即便是极为和蔼可亲的智者,他们也不会去亲近。
他们诋毁自己那面染着蛮族赤色的旗帜;
有些人则会持举外道的洁白旗帜。
为痛苦所压倒,如被箭射中般刺痛;
如是省察时,为箭所中、为大苦所伏,那大象的感受极其惨烈,不可思议。
那时,六牙象望见那深红色的阿拉汉旗帜;
这大象当即说出了与义利相应的偈颂。
未离垢秽者,若披此袈裟衣;
远离调伏与真实,便不配此袈裟。
已吐尽垢秽者,于戒行上稳固安住;
具足调伏与真实者,才真正配得上袈裟。
戒行败坏、愚痴放纵,公然随心所欲,
内心散乱、懈怠不勤,则不配披此袈裟。
掉举、骄慢而愚痴者,全无戒德,
只配着白衣,袈裟又有何用?
在未来,比丘与比丘尼,心怀邪恶,不敬他人;
将诋毁那些心怀慈爱的如法者。
即便愚人被上座比丘教导如何着衣,
那些劣慧者也不会听从,他们公然任性,为所欲为。
那些愚人虽受此般教诫,彼此却毫无敬意;
他们不肯听从亲教师,如同桀骜不驯的马不理会御者。
未来,修行将会变成这样:
当末后时期来临,诸比丘与诸比丘尼们——
于未来大怖畏来临之前,
你们当易受教导,言语温和,彼此尊重。
视放逸为怖畏,不放逸为安稳;
你们应修习八支圣道,体证不死之境。
显示巴利原文 Pāsādike bahū disvā, bhāvitatte susaṃvute; Isi paṇḍarasagotto , apucchi phussasavhayaṃ. ‘‘Kiṃchandā kimadhippāyā, kimākappā bhavissare; Anāgatamhi kālamhi, taṃ me akkhāhi pucchito’’. ‘‘Suṇohi vacanaṃ mayhaṃ, isipaṇḍarasavhaya; Sakkaccaṃ upadhārehi, ācikkhissāmyanāgataṃ. ‘‘Kodhanā upanāhī ca, makkhī thambhī saṭhā bahū; Ussukī nānāvādā ca, bhavissanti anāgate. ‘‘Aññātamānino dhamme, gambhīre tīragocarā; Lahukā agaru dhamme, aññamaññamagāravā. ‘‘Bahū ādīnavā loke, uppajjissantyanāgate; Sudesitaṃ imaṃ dhammaṃ, kilesessanti dummatī. ‘‘Guṇahīnāpi saṅghamhi, voharantā visāradā; Balavanto bhavissanti, mukharā assutāvino. ‘‘Guṇavantopi saṅghamhi, voharantā yathātthato; Dubbalā te bhavissanti, hirīmanā anatthikā. ‘‘Rajataṃ jātarūpañca, khettaṃ vatthumajeḷakaṃ; Dāsidāsañca dummedhā, sādiyissantyanāgate. ‘‘Ujjhānasaññino bālā, sīlesu asamāhitā; Unnaḷā vicarissanti, kalahābhiratā magā. ‘‘Uddhatā ca bhavissanti, nīlacīvarapārutā; Kuhā thaddhā lapā siṅgī, carissantyariyā viya. ‘‘Telasaṇṭhehi kesehi, capalā añjanakkhikā; Rathiyāya gamissanti, dantavaṇṇikapārutā. ‘‘Ajegucchaṃ vimuttehi, surattaṃ arahaddhajaṃ; Jigucchissanti kāsāvaṃ, odātesu samucchitā . ‘‘Lābhakāmā bhavissanti, kusītā hīnavīriyā; Kicchantā vanapatthāni, gāmantesu vasissare. ‘‘Ye ye lābhaṃ labhissanti, micchājīvaratā sadā; Te teva anusikkhantā, bhajissanti asaṃyatā. ‘‘Ye ye alābhino lābhaṃ, na te pujjā bhavissare; Supesalepi te dhīre, sevissanti na te tadā. ‘‘Milakkhurajanaṃ rattaṃ , garahantā sakaṃ dhajaṃ; Titthiyānaṃ dhajaṃ keci, dhārissantyavadātakaṃ. ‘‘Agāravo ca kāsāve, tadā tesaṃ bhavissati; Paṭisaṅkhā ca kāsāve, bhikkhūnaṃ na bhavissati. ‘‘Abhibhūtassa dukkhena, sallaviddhassa ruppato; Paṭisaṅkhā mahāghorā, nāgassāsi acintiyā. ‘‘Chaddanto hi tadā disvā, surattaṃ arahaddhajaṃ; Tāvadeva bhaṇī gāthā, gajo atthopasaṃhitā’’. ‘‘Anikkasāvo kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridhassati ; Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati. ‘‘Yo ca vantakāsāvassa, sīlesu susamāhito; Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahati. ‘‘Vipannasīlo dummedho, pākaṭo kāmakāriyo; Vibbhantacitto nissukko, na so kāsāvamarahati. ‘‘Yo ca sīlena sampanno, vītarāgo samāhito; Odātamanasaṅkappo, sa ve kāsāvamarahati. ‘‘Uddhato unnaḷo bālo, sīlaṃ yassa na vijjati; Odātakaṃ arahati, kāsāvaṃ kiṃ karissati. ‘‘Bhikkhū ca bhikkhuniyo ca, duṭṭhacittā anādarā; Tādīnaṃ mettacittānaṃ, niggaṇhissantyanāgate. ‘‘Sikkhāpentāpi therehi, bālā cīvaradhāraṇaṃ; Na suṇissanti dummedhā, pākaṭā kāmakāriyā. ‘‘Te tathā sikkhitā bālā, aññamaññaṃ agāravā; Nādiyissantupajjhāye, khaḷuṅko viya sārathiṃ. ‘‘Evaṃ anāgataddhānaṃ, paṭipatti bhavissati; Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, patte kālamhi pacchime. ‘‘Purā āgacchate etaṃ, anāgataṃ mahabbhayaṃ; Subbacā hotha sakhilā, aññamaññaṃ sagāravā. ‘‘Mettacittā kāruṇikā, hotha sīlesu saṃvutā; Āraddhavīriyā pahitattā, niccaṃ daḷhaparakkamā. ‘‘Pamādaṃ bhayato disvā, appamādañca khemato; Bhāvethaṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, phusantā amataṃ pada’’nti.
……普萨长老……显示巴利原文
… Phusso thero….
第二 舍利弗长老偈显示巴利原文
2. Sāriputtattheragāthā
随其行仪而具念,依其志向而修禅,精勤不放逸;
他内心喜乐、安稳宁静,独处、知足——这样的人,人们称他为比丘。
无论进食新鲜食物或干粮,都不应让自己过分饱足;
食未盈腹,节制饮食,具足正念,比丘当如此游方。
进食四五口,尚未饱足,便饮些水;
对于精勤努力的比丘,这已足够令他安稳住了。
跏趺而坐时,雨水不会打湿膝盖;
这足以让精勤的比丘安稳安住。
他见乐为苦,见苦为毒箭;
于苦乐两者之间,他无所住著——世间有什么能将他动摇?
愿我莫成恶欲、懈怠、精进下劣之辈;
少闻而不敬之人,在世间能依何立足?又能成为什么呢?
多闻智慧者,于戒善安住;
致力修习心之寂止者,应令他立于最上之位。
一个耽著戏论、陶醉于戏论的愚人,
他错失了涅槃,错失了那无上的安稳之境。
而那位舍弃了戏论、乐于无戏论之道的人,
他证得涅槃,获致无上安稳,远离一切系缚。
无论在村落还是山林,无论在洼地还是高地,
阿拉汉所住之处,皆是怡悦之地。
山林确实悦意,世人却不乐于其中;
离欲者将在彼处喜悦,而不是那些寻求欲乐之人。
若你见到能洞见你过失的人,当视彼如指示宝藏者;
应当亲近那样的人——他善于呵责,智慧明达;
亲近如是之人,只会更趋善妙,不会堕于下劣。
世尊、佛陀、具眼者,正为他人开示法;
当法被宣说时,我倾耳聆听,为求法义。
既不是为了知过去生,也不是为了得天眼;
不是为了神通、知心了知,也不是为知众生死生;
我并非为了清净天耳界,而持有任何誓愿。
依止树下,剃除须发,身披桑喀帝衣,
那位智慧最上的长老——优波帝须,正安住于禅那。
犹如岩石山,不动摇,安立稳固,
同样地,当愚痴灭尽,比丘便如山一般,安然不动。
对于那无有瑕疵、恒常寻求清净的人,
发尖许的恶,亦显得如乌云一般。
寂静止息,言辞审慎,不骄不躁;
他抖落诸恶法,如风吹落树叶。
他寂静、止息,言语有智,不骄不慢;
他摒弃种种恶法,犹如狂风摇落树上的叶子。
他寂静、无有苦恼,清净明澈,无有浊染;
具足善戒与智慧的人,将是苦的终结者。
有些人不应当信赖,无论是在家人还是出家人,都是如此。
比丘的欲贪、嗔恚、昏沉与睡眠,加上掉举和疑——这五种即是心的污垢。
若受人恭敬、不恭敬,或两者兼具,
安住于不放逸的人,他的定不会动摇。
那位恒修禅那、观照微细之见的人——
以执取的灭尽为乐,人们称他为善士。
大海、大地、山岳与风,
皆不足以譬喻导师那殊胜的解脱。
已证得智慧巴拉密,具大觉、大慧;
内明而外显愚钝,恒游行于寂灭之中。
你们应以不放逸而成就,这就是我的教导;
好吧,我将般涅槃,我已从一切处完全解脱。
显示巴利原文 ‘‘Yathācārī yathāsato satīmā, yatasaṅkappajjhāyi appamatto; Ajjhattarato samāhitatto, eko santusito tamāhu bhikkhuṃ. ‘‘Allaṃ sukkhaṃ vā bhuñjanto, na bāḷhaṃ suhito siyā; Ūnūdaro mitāhāro, sato bhikkhu paribbaje. ‘‘Cattāro pañca ālope, abhutvā udakaṃ pive; Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno. ‘‘Kappiyaṃ taṃ ce chādeti, cīvaraṃ idamatthikaṃ ; Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno. ‘‘Pallaṅkena nisinnassa, jaṇṇuke nābhivassati; Alaṃ phāsuvihārāya, pahitattassa bhikkhuno. ‘‘Yo sukhaṃ dukkhato adda, dukkhamaddakkhi sallato; Ubhayantarena nāhosi, kena lokasmi kiṃ siyā. ‘‘Mā me kadāci pāpiccho, kusīto hīnavīriyo; Appassuto anādaro, kena lokasmi kiṃ siyā. ‘‘Bahussuto ca medhāvī, sīlesu susamāhito; Cetosamathamanuyutto, api muddhani tiṭṭhatu. ‘‘Yo papañcamanuyutto, papañcābhirato mago; Virādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ. ‘‘Yo ca papañcaṃ hitvāna, nippapañcapathe rato; Ārādhayī so nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ. ‘‘Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale; Yattha arahanto viharanti, taṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ. ‘‘Ramaṇīyāni araññāni, yattha na ramatī jano; Vītarāgā ramissanti, na te kāmagavesino. ‘‘Nidhīnaṃva pavattāraṃ, yaṃ passe vajjadassinaṃ; Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje; Tādisaṃ bhajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo. ‘‘Ovadeyyānusāseyya, asabbhā ca nivāraye; Satañhi so piyo hoti, asataṃ hoti appiyo. ‘‘Aññassa bhagavā buddho, dhammaṃ desesi cakkhumā; Dhamme desiyamānamhi, sotamodhesimatthiko; Taṃ me amoghaṃ savanaṃ, vimuttomhi anāsavo. ‘‘Neva pubbenivāsāya, napi dibbassa cakkhuno; Cetopariyāya iddhiyā, cutiyā upapattiyā; Sotadhātuvisuddhiyā, paṇidhī me na vijjati . ‘‘Rukkhamūlaṃva nissāya, muṇḍo saṅghāṭipāruto; Paññāya uttamo thero, upatissova jhāyati. ‘‘Avitakkaṃ samāpanno, sammāsambuddhasāvako; Ariyena tuṇhībhāvena, upeto hoti tāvade. ‘‘Yathāpi pabbato selo, acalo suppatiṭṭhito; Evaṃ mohakkhayā bhikkhu, pabbatova na vedhati. ‘‘Anaṅgaṇassa posassa, niccaṃ sucigavesino; Vālaggamattaṃ pāpassa, abbhamattaṃva khāyati. ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ, nābhinandāmi jīvitaṃ; Nikkhipissaṃ imaṃ kāyaṃ, sampajāno patissato. Kālañca paṭikaṅkhāmi, nibbisaṃ bhatako yathā. ‘‘Ubhayena midaṃ maraṇameva, nāmaraṇaṃ pacchā vā pure vā; Paṭipajjatha mā vinassatha, khaṇo vo mā upaccagā. Evaṃ gopetha attānaṃ, khaṇo vo mā upaccagā; Khaṇātītā hi socanti, nirayamhi samappitā. ‘‘Upasanto uparato, mantabhāṇī anuddhato; Dhunāti pāpake dhamme, dumapattaṃva māluto. ‘‘Upasanto uparato, mantabhāṇī anuddhato; Appāsi pāpake dhamme, dumapattaṃva māluto. ‘‘Upasanto anāyāso, vippasanno anāvilo; Kalyāṇasīlo medhāvī, dukkhassantakaro siyā. ‘‘Na vissase ekatiyesu evaṃ, agārisu pabbajitesu cāpi; Sādhūpi hutvā na asādhu honti, asādhu hutvā puna sādhu honti. ‘‘Kāmacchando ca byāpādo, thinamiddhañca bhikkhuno; Uddhaccaṃ vicikicchā ca, pañcete cittakelisā. ‘‘Yassa sakkariyamānassa, asakkārena cūbhayaṃ; Samādhi na vikampati, appamādavihārino. ‘‘Taṃ jhāyinaṃ sātatikaṃ, sukhumadiṭṭhivipassakaṃ; Upādānakkhayārāmaṃ, āhu sappuriso iti. ‘‘Mahāsamuddo pathavī, pabbato anilopi ca; Upamāya na yujjanti, satthu varavimuttiyā. ‘‘Cakkānuvattako thero, mahāñāṇī samāhito; Pathavāpaggisamāno, na rajjati na dussati. ‘‘Paññāpāramitaṃ patto, mahābuddhi mahāmati; Ajaḷo jaḷasamāno, sadā carati nibbuto. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā…pe… bhavanetti samūhatā. ‘‘Sampādethappamādena , esā me anusāsanī; Handāhaṃ parinibbissaṃ, vippamuttomhi sabbadhī’’ti.
……舍利弗长老……显示巴利原文
… Sāriputto thero….
3. 阿难长老偈显示巴利原文
3. Ānandattheragāthā
智者不应与搬弄是非者、暴躁易怒者、吝啬小气者、乐见衰败者建立亲密关系。
“智者不应与恶人、卑劣之辈结交,那样的交往是恶的。”
智者应亲近那些有信、品行端正、具足智慧、博学多闻的人,并与他们建立亲密的交往。
“看看这彩绘的傀儡,这疮痍所成之身,疾患所聚,痴迷所恋,其中毫无坚固恒常之处。”
“看看这彩绘的傀儡,佩着珠宝与耳环;它只是骨架上包着皮,靠着衣饰而显得漂亮。”
涂红的双足与粉饰的面容,或许足以迷住愚者,却不能迷惑那寻求彼岸之人。
将头发编成八条辫子、涂上眼影,或许足以迷惑愚人,却不能迷惑那寻求彼岸之人。
一副朽坏之身,装饰得如同新绘的妆奁,或许足以迷惑愚人,却不能迷惑那寻求彼岸之人。
漏尽无缚,超越执着,善入寂灭;
他持此最后之身,已超越生死彼岸。
太阳族人佛陀的法,所安立之处,
正是这导向涅槃的道,乔达摩便安住于此。
我从佛陀处领受了八十二法,又从比丘们处领受了两千法,
八万四千法,即是我所弘传。
显示巴利原文 ‘‘Pisuṇena ca kodhanena ca, maccharinā ca vibhūtanandinā; Sakhitaṃ na kareyya paṇḍito, pāpo kāpurisena saṅgamo. ‘‘Saddhena ca pesalena ca, paññavatā bahussutena ca; Sakhitaṃ kareyya paṇḍito, bhaddo sappurisena saṅgamo. ‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ…pe… yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti. ‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ…pe… vatthehi sobhati. ‘‘Alattakakatā …pe… no ca pāragavesino. ‘‘Aṭṭhapadakatā…pe… no ca pāragavesino. ‘‘Añjanīva navā…pe… no ca pāragavesino. ‘‘Bahussuto cittakathī, buddhassa paricārako; Pannabhāro visaññutto, seyyaṃ kappeti gotamo. ‘‘Khīṇāsavo visaññutto, saṅgātīto sunibbuto; Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jātimaraṇapāragū. ‘‘Yasmiṃ patiṭṭhitā dhammā, buddhassādiccabandhuno; Nibbānagamane magge, soyaṃ tiṭṭhati gotamo. ‘‘Dvāsīti buddhato gaṇhiṃ, dve sahassāni bhikkhuto; Caturāsītisahassāni, ye me dhammā pavattino. ‘‘Appassutāyaṃ puriso, balibaddova jīrati;
1223 此为摄颂:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
多闻者若因多闻而轻视少闻者,
在我看来,正如盲人执灯。
以安忍而生起意乐,付出努力后,再衡量此法;
在恰当的时机,他精进努力,内心高度安定。
以法为乐园,以法为喜乐,常思惟法;
比丘随念法者,便不会从正法退失。
身体耽著沉重,寿命衰减,却不奋起;
贪著身体乐者,何来沙门的安乐?
昔日的同伴皆已告别,从前的导师也已辞世;
没有任何朋友,能够比得上安住于身的正念。
旧日的人们都已逝去,我与新来的人并不相合;
今日我独自禅修,如同雨季过后安栖巢中的鸟儿。
前来相见的人众多,来自各个不同的国土;
不要阻拦听众,让他们来见我。
在我身为有学、具足正念的这二十五年间,
欲想从未于我心生起。看哪,这法是何等的善妙!
在我身为有学、具足正念的这二十五年间,
嗔想未曾生起,请看,这法何其善妙!
二十五年,我承事世尊;
以慈爱的身行,如影随形,从不曾离开。
二十五年来,我一直随侍世尊;
以慈爱的言语,如影随形,未曾离去。
二十五年来,我一直随侍世尊;
以慈心所行的意业,如影随形,从未远离。
我是尚有应作之事的有学,心意尚未圆满;
而那位悲悯我们的导师,却已般涅槃。
那时,令人恐惧;那时,令人毛发倒竖;
具足一切殊胜相的正自觉者,已般涅槃。
多闻持法,为大圣库藏的守护者;
世间之眼,阿难已般涅槃。
多闻持法者,是大圣者宝藏的守护者;
他是全世界的眼目,于黑暗中驱散暗冥者。
那位具足行持、正念与坚定意志的仙人,
持正法的长老阿难,是一座珍宝之矿。
我已奉事导师,圆满了佛陀的教法;
沉重的负担已卸下,如今不再有后有。
显示巴利原文 Maṃsāni tassa vaḍḍhanti, paññā tassa na vaḍḍhati. ‘‘Bahussuto appassutaṃ, yo sutenātimaññati; Andho padīpadhārova, tatheva paṭibhāti maṃ. ‘‘Bahussutaṃ upāseyya, sutañca na vināsaye; Taṃ mūlaṃ brahmacariyassa, tasmā dhammadharo siyā. ‘‘Pubbāparaññū atthaññū, niruttipadakovido; Suggahītañca gaṇhāti, atthañcopaparikkhati. ‘‘Khantyā chandikato hoti, ussahitvā tuleti taṃ; Samaye so padahati, ajjhattaṃ susamāhito. ‘‘Bahussutaṃ dhammadharaṃ, sappaññaṃ buddhasāvakaṃ; Dhammaviññāṇamākaṅkhaṃ, taṃ bhajetha tathāvidhaṃ. ‘‘Bahussuto dhammadharo, kosārakkho mahesino; Cakkhu sabbassa lokassa, pūjanīyo bahussuto. ‘‘Dhammārāmo dhammarato, dhammaṃ anuvicintayaṃ; Dhammaṃ anussaraṃ bhikkhu, saddhammā na parihāyati. ‘‘Kāyamaccheragaruno , hiyyamāne anuṭṭhahe; Sarīrasukhagiddhassa, kuto samaṇaphāsutā. ‘‘Na pakkhanti disā sabbā, dhammā na paṭibhanti maṃ; Gate kalyāṇamittamhi, andhakāraṃva khāyati. ‘‘Abbhatītasahāyassa, atītagatasatthuno; Natthi etādisaṃ mittaṃ, yathā kāyagatā sati. ‘‘Ye purāṇā atītā te, navehi na sameti me; Svajja ekova jhāyāmi, vassupetova pakkhimā. ‘‘Dassanāya abhikkante, nānāverajjake bahū; Mā vārayittha sotāro, passantu samayo mamaṃ. ‘‘Dassanāya abhikkante, nānāverajjake puthu; Karoti satthā okāsaṃ, na nivāreti cakkhumā. ‘‘Paṇṇavīsativassāni, sekhabhūtassa me sato; Na kāmasaññā uppajji, passa dhammasudhammataṃ. ‘‘Paṇṇavīsativassāni, sekhabhūtassa me sato; Na dosasaññā uppajji, passa dhammasudhammataṃ. ‘‘Paṇṇavīsativassāni, bhagavantaṃ upaṭṭhahiṃ; Mettena kāyakammena, chāyāva anapāyinī . ‘‘Paṇṇavīsativassāni, bhagavantaṃ upaṭṭhahiṃ; Mettena vacīkammena, chāyāva anapāyinī. ‘‘Paṇṇavīsativassāni, bhagavantaṃ upaṭṭhahiṃ; Mettena manokammena, chāyāva anapāyinī. ‘‘Buddhassa caṅkamantassa, piṭṭhito anucaṅkamiṃ; Dhamme desiyamānamhi, ñāṇaṃ me udapajjatha. ‘‘Ahaṃ sakaraṇīyomhi, sekho appattamānaso; Satthu ca parinibbānaṃ, yo amhaṃ anukampako. ‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ; Sabbākāravarūpete, sambuddhe parinibbute. ‘‘Bahussuto dhammadharo, kosārakkho mahesino; Cakkhu sabbassa lokassa, ānando parinibbuto. ‘‘Bahussuto dhammadharo, kosārakkho mahesino; Cakkhu sabbassa lokassa, andhakāre tamonudo. ‘‘Gatimanto satimanto, dhitimanto ca yo isi; Saddhammadhārako thero, ānando ratanākaro. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ; Ohito garuko bhāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
1205 于此,结集偈为:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
……阿难长老……显示巴利原文
… Ānando thero….
Phussopatisso ānando, tayotime pakittitā; Gāthāyo tattha saṅkhātā, sataṃ pañca ca uttarīti;
十八·四十集显示巴利原文
18. Cattālīsanipāto
大迦叶长老偈显示巴利原文
1. Mahākassapattheragāthā
如此热切贪著滋味的人,便失却了那带来安乐的真正目标。
人们确实了知,那在俗家所受的礼敬与供养,正是泥沼。
无论是进食时,还是进食后,我心中都未曾生起一丝厌恶。
乞食所得之团为食,发酵的牛尿为药;
树下之处为坐卧住所,粪扫之衣为衣裳;
若能穿着这些粪扫衣而住,他便在四方都自在无碍。
在那攀登山岩之处,有些人遭逢衰败与损伤;
而佛陀的法嗣大迦叶,正知具念,于此登临;
依凭神通力,大迦叶向上攀登。
托钵乞食归来,大迦叶登上山岩;
无取着地修习禅那,恐惧与怖畏皆已断除。
托钵乞食归来,迦叶登上巨岩;
无取着而修习禅那,在燃烧的世人中清凉寂灭。
托钵乞食归来,迦叶登上巨岩;
无取着而修习禅那,所作已办,无诸漏。
迦利利树花鬘遍覆,这方大地赏心悦目;
象鸣回荡,令人喜悦;这些山岩使我欢喜。
蓝云般的色泽明净悦目,水清凉而澄澈清净;
因达果巴咖虫遍覆其上,那些岩山令我欢喜。
雨水降落在可意的原野,在那仙人们常访的山间;
孔雀啼鸣回荡,这些山岩令我心生欢喜。
对于乐于禅悦、精进具念的我而言,这便足够了;
我,一位志在安乐的精进比丘,这便足够了。
我,一位乐于安乐的精进比丘,这便足够了;
于我,乐于禅修、精勤安住者,这便足够了。
覆被亚麻花,恰如暴风乌云密布的穹苍;
种种鸟群充盈其间,那些山岩令我满怀欢喜。
没有在家人的喧杂,常有群鹿来依止;
种种飞鸟群聚其间,那些山岩令我欢喜;
溪水澄澈,岩石开阔,猴群与鹿群遍满四周;
那些山岩,披着带露的青苔,令我欢喜。
即便五种乐器合奏的妙音,也不曾带来这般喜悦;
唯有那心住一境、如实现观法者所生的欢喜。
僵着脖颈而行,心中想着:‘我最优秀。’
愚人本身并不更胜一筹,却自以为能与优秀者比肩。
而对于“我是更优胜者”或“我非更优胜者”的念想,
对于‘我是低劣的’、‘我与他们等同’这般比较,他毫不动摇。
而那些恒常善安住于惭与愧之人,
他们梵行已增长,后有已尽。
浮躁轻率的比丘,披着粪扫衣;
犹如猴子披着狮子皮,这般穿着也不能使他庄严。
不浮躁、不轻率,警觉而善护根门;
他身着粪扫衣,依然庄严,犹如山洞中的狮子。
这众多天神,具足神通,有大威名;
一万位天神,皆属梵众天。
向那法将、勇士,大禅修者、心意等持者,
合掌恭立,礼敬舍利弗。
诸佛自身的行境,实在奇妙而深广,
我们虽为辨析毫芒而聚集于此,却全然不能明了。
他,这位应受礼敬者,如此受到诸天众的礼敬;
那时,劫宾那见到舍利弗,便现出微笑。
遍诸佛土内,除大牟尼外,
于头陀功德中,我最为殊胜,无有与我相等者。
我已承事导师,圆满了佛陀的教法;
重担已卸,不再有后有。
于衣、卧具、饮食,他皆不染着;
乔达摩无可称量,犹如无垢的莲花。
这位大牟尼,念住为颈,信为手;
慧为头,大智者,常行于寂灭。
显示巴利原文 ‘‘Na gaṇena purakkhato care, vimano hoti samādhi dullabho; Nānājanasaṅgaho dukho, iti disvāna gaṇaṃ na rocaye. ‘‘Na kulāni upabbaje muni, vimano hoti samādhi dullabho; So ussukko rasānugiddho, atthaṃ riñcati yo sukhādhivāho. ‘‘Paṅkoti hi naṃ avedayuṃ, yāyaṃ vandanapūjanā kulesu; Sukhumaṃ salla durubbahaṃ, sakkāro kāpurisena dujjaho. ‘‘Senāsanamhā oruyha, nagaraṃ piṇḍāya pāvisiṃ; Bhuñjantaṃ purisaṃ kuṭṭhiṃ, sakkaccaṃ taṃ upaṭṭhahiṃ. ‘‘So me pakkena hatthena, ālopaṃ upanāmayi; Ālopaṃ pakkhipantassa, aṅguli cettha chijjatha. ‘‘Kuṭṭamūlañca nissāya, ālopaṃ taṃ abhuñjisaṃ; Bhuñjamāne vā bhutte vā, jegucchaṃ me na vijjati. ‘‘Uttiṭṭhapiṇḍo āhāro, pūtimuttañca osadhaṃ; Senāsanaṃ rukkhamūlaṃ, paṃsukūlañca cīvaraṃ; Yassete abhisambhutvā , sa ve cātuddiso naro. ‘‘Yattha eke vihaññanti, āruhantā siluccayaṃ; Tassa buddhassa dāyādo, sampajāno patissato; Iddhibalenupatthaddho , kassapo abhirūhati. ‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto , selamāruyha kassapo; Jhāyati anupādāno, pahīnabhayabheravo. ‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto, selamāruyha kassapo; Jhāyati anupādāno, ḍayhamānesu nibbuto. ‘‘Piṇḍapātapaṭikkanto, selamāruyha kassapo; Jhāyati anupādāno, katakicco anāsavo. ‘‘Karerimālāvitatā , bhūmibhāgā manoramā; Kuñjarābhirudā rammā, te selā ramayanti maṃ. ‘‘Nīlabbhavaṇṇā rucirā, vārisītā sucindharā; Indagopakasañchannā, te selā ramayanti maṃ. ‘‘Nīlabbhakūṭasadisā, kūṭāgāravarūpamā; Vāraṇābhirudā rammā, te selā ramayanti maṃ. ‘‘Abhivuṭṭhā rammatalā, nagā isibhi sevitā; Abbhunnaditā sikhīhi, te selā ramayanti maṃ. ‘‘Alaṃ jhāyitukāmassa, pahitattassa me sato; Alaṃ me atthakāmassa , pahitattassa bhikkhuno. ‘‘Alaṃ me phāsukāmassa, pahitattassa bhikkhuno; Alaṃ me yogakāmassa, pahitattassa tādino. ‘‘Umāpupphena samānā, gaganāvabbhachāditā; Nānādijagaṇākiṇṇā , te selā ramayanti maṃ. ‘‘Anākiṇṇā gahaṭṭhehi, migasaṅghanisevitā; Nānādijagaṇākiṇṇā, te selā ramayanti maṃ. ‘‘Acchodikā puthusilā, gonaṅgulamigāyutā; Ambusevālasañchannā, te selā ramayanti maṃ. ‘‘Na pañcaṅgikena turiyena, rati me hoti tādisī; Yathā ekaggacittassa, sammā dhammaṃ vipassato’’ti. ‘‘Kammaṃ bahukaṃ na kāraye, parivajjeyya janaṃ na uyyame; Ussukko so rasānugiddho, atthaṃ riñcati yo sukhāvaho. ‘‘Kammaṃ bahukaṃ na kāraye, parivajjeyya anattaneyyametaṃ; Kicchati kāyo kilamati, dukkhito so samathaṃ na vindati. ‘‘Oṭṭhappahatamattena, attānampi na passati; Patthaddhagīvo carati, ahaṃ seyyoti maññati. ‘‘Aseyyo seyyasamānaṃ, bālo maññati attānaṃ; Na taṃ viññū pasaṃsanti, patthaddhamānasaṃ naraṃ. ‘‘Yo ca seyyohamasmīti, nāhaṃ seyyoti vā pana; Hīno taṃsadiso vāti, vidhāsu na vikampati. ‘‘Paññavantaṃ tathā tādiṃ, sīlesu susamāhitaṃ; Cetosamathamanuttaṃ, tañce viññū pasaṃsare. ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati; Ārakā hoti saddhammā, nabhato puthavī yathā. ‘‘Yesañca hiri ottappaṃ, sadā sammā upaṭṭhitaṃ; Virūḷhabrahmacariyā te, tesaṃ khīṇā punabbhavā. ‘‘Uddhato capalo bhikkhu, paṃsukūlena pāruto; Kapīva sīhacammena, na so tenupasobhati. ‘‘Anuddhato acapalo, nipako saṃvutindriyo; Sobhati paṃsukūlena, sīhova girigabbhare. ‘‘Ete sambahulā devā, iddhimanto yasassino; Dasadevasahassāni, sabbe te brahmakāyikā. ‘‘Dhammasenāpatiṃ vīraṃ, mahājhāyiṃ samāhitaṃ; Sāriputtaṃ namassantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā. ‘‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama; Yassa te nābhijānāma, yampi nissāya jhāyati . ‘‘‘Accheraṃ vata buddhānaṃ, gambhīro gocaro sako; Ye mayaṃ nābhijānāma, vālavedhisamāgatā’. ‘‘Taṃ tathā devakāyehi, pūjitaṃ pūjanārahaṃ; Sāriputtaṃ tadā disvā, kappinassa sitaṃ ahu. ‘‘Yāvatā buddhakhettamhi, ṭhapayitvā mahāmuniṃ; Dhutaguṇe visiṭṭhohaṃ, sadiso me na vijjati. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā, kataṃ buddhassa sāsanaṃ; Ohito garuko bhāro, natthi dāni punabbhavo. ‘‘Na cīvare na sayane, bhojane nupalimpati; Gotamo anappameyyo, muḷālapupphaṃ vimalaṃva; Ambunā nekkhammaninno, tibhavābhinissaṭo. ‘‘Satipaṭṭhānagīvo so, saddhāhattho mahāmuni; Paññāsīso mahāñāṇī, sadā carati nibbuto’’ti.
1723 此中摄颂曰:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
… 大迦叶长老 …显示巴利原文
… Mahākassapo thero….
Cattālīsanipātamhi, mahākassapasavhayo; Ekova thero gāthāyo, cattāsīla duvepi cāti.
第十九 五十集显示巴利原文
19. Paññāsanipāto
多罗蒲多长老偈显示巴利原文
1. Tālapuṭattheragāthā
何时我能穿着粪扫衣、身披袈裟,做个无我所、无有期盼的牟尼,快乐地安住山林?
将贪、瞋、痴一并灭尽,快乐逍遥地进入山林,安住其中?
何时我能独居林间,无所畏惧,照见此身无常,这本是死亡与疾病之巢穴,被老死所逼迫——那一天,何时才会到来?
内观而住,离诸怖畏,独居山林——这样的日子,何时才会到来?
何时我才能将这带来怖畏、引来痛苦的渴爱蔓藤,这以种种方式缠绕随逐的藤萝,
拔出慧所成的锋利慧剑,将它斩断,安隐而住——那样的时刻,何时才会到来?
何时我才能迅速拿起那把以智慧铸成、光辉赫奕的圣者之剑?
何时我将疾速击破魔与魔军,安坐于狮子座?这一刻何时才会到来?
何时我才能现身于善士们的集会中,与那些敬重正法、如如不动的圣者共处?
如实见法、调伏诸根,这般精进努力的情形,我何时才能拥有?
何时在基利跋耆族山,懈倦、饥渴、风热、蚊虫和蛇蝎,才不逼恼这专志求道的我?
我何时能入于等持、具足正念,以智慧通达那为大牟尼所证知、极难亲见的四圣谛?
心入等持、正念而行,我何时方能以智慧了达这些诸谛?
我何时能安住等持,以智慧彻见这无量的色、声、香、味、触、法?
我以止的成就、凭慧彻见诸法炽燃——此何时方属于我?
何时,我被人以粗恶语指责时,不因此心生忧恼;
同样,受人称赞时,也不因此心生欢喜——此何时方属于我?
何时我才能将诸蕴与无量之法,视同木、草、藤蔓一般呢?
何时雨季的云,才会以新降的雨水,在林间打湿我与我的衣袍呢?
行走在仙人行过的路上,任雨水淋湿——那要到何时呢?
何时,能于林间听到那冠羽孔雀——那栖于山洞的鸟——的啼声?
何时我才能以神通无碍地渡过恒河、耶牟那河、萨罗沙底河,以及那令人坠入深渊的恐怖母马之口;
以神通无碍地渡越那令人畏惧之处,那要到何时呢?
什么时候,我才能像一头无牵无挂的象那样游行,粉碎对感官欲乐的渴求?
舍离一切欲贪之相,专注于禅那——那要到何时才能实现呢?
何时我才能像一个负债的穷人,为债主所逼迫,终获宝藏而满愿;
亲证大仙人的教法后,充满喜悦、得到满足——那要到何时才能实现呢?
多年以来,你一直恳求我说:“在家生活,对你来说足够了!”
心啊,难道不是你恳求我说:“在那山峦间,有羽色斑斓的群鸟”吗?
那如因陀罗雷鸣般的吼声,将令在林中禅修的你心生欢喜。
在家庭的圈子里,在朋友、亲爱者与亲戚之中,在世间的嬉戏乐与种种欲乐中,
我舍离了这一切,来到这出家的生活,可是,心啊,你依然不满足于我。
这心只是我的,不属他人;正当披甲备战之时,为何要哀泣?
感官欲乐确是多彩、甜蜜、悦意,无知的凡夫便沉湎其中。
这些寻求再生者,实是渴求痛苦;为心所牵,便被弃堕地狱。
安住在回荡着孔雀与苍鹭鸣声的林中,那里有豹与虎出没围绕而住;
‘放下对身体的牵挂,切莫虚度光阴!’从前,我的心就这样敦促我。
你当修习禅那、诸根、诸力,以及七觉支与定之修习;
‘你当于佛陀的教法中,亲证三明。’过去,我的心就是这样督促我的。
‘为证得不死,当修此出离之道,它终将灭尽一切苦;’
‘此八支圣道,能净除一切烦恼。’过去,我的心就是这样督促我的。
如理观察诸蕴是苦,并舍弃那苦的生起之因;
就在此生,你应作苦的究竟终结。过去,心曾这样督促我。
如理观察无常是苦,观察空与无我,并灭除灾厄;
‘止息心中游移的念头吧!’过去,心啊,你就是这样督促我的。
我曾这样在心里督促你:‘要像个剃除须发、相貌粗陋、受人鄙弃的人,手持饭钵,在人家间乞食;
你要一心奉行大圣者的教言’,过去,心啊,你就是这样督促我的。
善自调御,行于街巷,于诸家、欲乐中心无黏着;
‘犹如晴朗满月之夜的圆月’,心啊,过去你曾这般勉励我。
你要成为林居者、乞食者,成为冢间住者、粪扫衣者;
“常坐不卧,恒乐头陀行。”——心啊,你过去正是这样督促我的。
犹如有人种树求果,却要从根部将其砍断;
心啊,你正是如此行事:将我放在无常、动摇之中,又来催促于我。
无形的心啊,远行的独游者,从今往后,我不再听命于你。
因为欲乐是苦,辛辣而有大恐怖,我当一心趋向涅槃而行。
我非因厄运、非因无惭而出家,也非因一时念头,或远方的放逐。
我也并非为了谋生而出家;心啊,我是为了践履曾与你许下的诺言。
‘少欲、舍弃诋毁、止息诸苦,此皆为善士所赞叹。’
心啊,那时你曾如此策励于我,如今却重拾旧习。
渴爱、无明、可爱与不可爱、悦目的色、乐受,
可意的诸欲功德我已吐出,吐出之物,我不复吞咽。
心啊,于一切处,我皆依从你的言语;在多生流转中,我从未令你恼怒。
然而,我内心的造作,皆因你的不知感恩;我长久流转于你所造之苦中。
正是你,心,能使人成为婆罗门;你能使人成为刹帝利,成为王仙;
有时我们成为吠舍,成为首陀罗;乃至成为天人,也全凭你的力量。
正是因你,我们沦为阿修罗;因你为根,我们堕为地狱众生;
有时我们也投生为畜生,或为饿鬼,也全因你之力。
“你难道不是一再欺骗我吗?一次又一次,像街头艺人那样,在我面前变幻不停?”
你如同诱惑疯子一般诱惑我,可是心啊,我何时曾辜负过你?
“从前,这颗心随心所欲地游荡,随其所愿、随其所好、随其安乐。”
“而今,我当以如理作意调伏此心,如同驯象师以钩调伏一头处于发情期的大象。”
“心啊,跃入胜利者的教法吧,带我渡过那巨大且极难渡的洪流。”
我已在大圣者的教法中出家,如我这般修行者,不会走向毁灭。
高山、大海、河流、大地,四方、四维,下方与虚空;
三界一切皆为无常所迫——心啊,你又能去向何方,寻得安乐与欢喜?
心啊,你又能对我这志意坚定的人如何?心啊,我再不会任你支配;
我绝不再碰那两端开口的皮囊;可厌斥啊,这从九孔流泄不净的躯壳!
野猪与羚羊常相往来之处,那岩窟精舍,原本就这般幽美。
在雨季新雨润泽的树林中,你进入石窟小屋,便将在那里欢喜安住。
颈项翠蓝、冠羽秀美、羽翼斑斓的孔雀,
发出甜美悦耳、响如雷鸣的啼鸣,令在林中禅修的你心生欢喜。
天雨已歇,青草长及四指,林间繁花似云霞般盛开;
我将于山峦之间,倚树叉而卧,那于我,柔软如棉絮。
我当如不懈的工匠精心鞣制猫皮袋那般,使自己柔韧合用。
我将以精进之力调伏你,犹如善巧的驯象师以钩调御狂象。
依凭你——已善调伏、坚稳而正直的良驹,犹如驯马师凭依直行之骏马,
我便能踏上那条安稳之道,那条恒为护心者所行之道。
“我将以强力将你系缚于所缘,犹如以坚韧的绳索把大象拴在柱上;”
“你将被我善加守护,依正念而善修习,于一切有中无所依着。”
以慧斩断那误入歧途者,以修行调伏,令安住于正道上;
见集、灭与生起,你将成为最上说法者的继承人。
心啊,你依于四颠倒之力牵引着我,犹如牵动村童一般。
犹如一头野鹿,自在徜徉于彩绘的林间,我将登上那雨季浓云缭绕的可意的山峦;
在那远离纷扰的山中,我将欢悦安住;心啊,你无疑将归于寂灭。
那些依随你的欲望、受你支配而活的男男女女,他们所享的任何快乐——
他们愚暗无知,随顺魔的势力,乐著于有;心啊,他们便是你的弟子。
显示巴利原文 ‘‘Kadā nuhaṃ pabbatakandarāsu, ekākiyo addutiyo vihassaṃ; Aniccato sabbabhavaṃ vipassaṃ, taṃ me idaṃ taṃ nu kadā bhavissati. ‘‘Kadā nuhaṃ bhinnapaṭandharo muni, kāsāvavattho amamo nirāso; Rāgañca dosañca tatheva mohaṃ, hantvā sukhī pavanagato vihassaṃ. ‘‘Kadā aniccaṃ vadharoganīḷaṃ, kāyaṃ imaṃ maccujarāyupaddutaṃ; Vipassamāno vītabhayo vihassaṃ, eko vane taṃ nu kadā bhavissati. ‘‘Kadā nuhaṃ bhayajananiṃ dukhāvahaṃ, taṇhālataṃ bahuvidhānuvattaniṃ; Paññāmayaṃ tikhiṇamasiṃ gahetvā, chetvā vase tampi kadā bhavissati. ‘‘Kadā nu paññāmayamuggatejaṃ, satthaṃ isīnaṃ sahasādiyitvā; Māraṃ sasenaṃ sahasā bhañjissaṃ, sīhāsane taṃ nu kadā bhavissati. ‘‘Kadā nuhaṃ sabbhi samāgamesu, diṭṭho bhave dhammagarūhi tādibhi; Yāthāvadassīhi jitindriyehi, padhāniyo taṃ nu kadā bhavissati. ‘‘Kadā nu maṃ tandi khudā pipāsā, vātātapā kīṭasarīsapā vā; Na bādhayissanti na taṃ giribbaje, atthatthiyaṃ taṃ nu kadā bhavissati. ‘‘Kadā nu kho yaṃ viditaṃ mahesinā, cattāri saccāni sududdasāni; Samāhitatto satimā agacchaṃ, paññāya taṃ taṃ nu kadā bhavissati. ‘‘Kadā nu rūpe amite ca sadde, gandhe rase phusitabbe ca dhamme; Ādittatohaṃ samathehi yutto, paññāya dacchaṃ tadidaṃ kadā me. ‘‘Kadā nuhaṃ dubbacanena vutto, tatonimittaṃ vimano na hessaṃ; Atho pasatthopi tatonimittaṃ, tuṭṭho na hessaṃ tadidaṃ kadā me. ‘‘Kadā nu kaṭṭhe ca tiṇe latā ca, khandhe imehaṃ amite ca dhamme; Ajjhattikāneva ca bāhirāni ca, samaṃ tuleyyaṃ tadidaṃ kadā me. ‘‘Kadā nu maṃ pāvusakālamegho, navena toyena sacīvaraṃ vane; Isippayātamhi pathe vajantaṃ, ovassate taṃ nu kadā bhavissati. ‘‘Kadā mayūrassa sikhaṇḍino vane, dijassa sutvā girigabbhare rutaṃ; Paccuṭṭhahitvā amatassa pattiyā, saṃcintaye taṃ nu kadā bhavissati. ‘‘Kadā nu gaṅgaṃ yamunaṃ sarassatiṃ, pātālakhittaṃ vaḷavāmukhañca ; Asajjamāno patareyyamiddhiyā, vibhiṃsanaṃ taṃ nu kadā bhavissati. ‘‘Kadā nu nāgova asaṅgacārī, padālaye kāmaguṇesu chandaṃ; Nibbajjayaṃ sabbasubhaṃ nimittaṃ, jhāne yuto taṃ nu kadā bhavissati. ‘‘Kadā iṇaṭṭova daliddako nidhiṃ, ārādhayitvā dhanikehi pīḷito; Tuṭṭho bhavissaṃ adhigamma sāsanaṃ, mahesino taṃ nu kadā bhavissati. ‘‘Bahūni vassāni tayāmhi yācito, ‘agāravāsena alaṃ nu te idaṃ’; Taṃ dāni maṃ pabbajitaṃ samānaṃ, kiṃkāraṇā citta tuvaṃ na yuñjasi. ‘‘Nanu ahaṃ citta tayāmhi yācito, ‘giribbaje citrachadā vihaṅgamā’; Mahindaghosatthanitābhigajjino, te taṃ ramessanti vanamhi jhāyinaṃ. ‘‘Kulamhi mitte ca piye ca ñātake, khiḍḍāratiṃ kāmaguṇañca loke; Sabbaṃ pahāya imamajjhupāgato, athopi tvaṃ citta na mayha tussasi. ‘‘Mameva etaṃ na hi tvaṃ paresaṃ, sannāhakāle paridevitena kiṃ; Sabbaṃ idaṃ calamiti pekkhamāno, abhinikkhamiṃ amatapadaṃ jigīsaṃ. ‘‘Suyuttavādī dvipadānamuttamo, mahābhisakko naradammasārathi ; ‘Cittaṃ calaṃ makkaṭasannibhaṃ iti, avītarāgena sudunnivārayaṃ’. ‘‘Kāmā hi citrā madhurā manoramā, aviddasū yattha sitā puthujjanā; Te dukkhamicchanti punabbhavesino, cittena nītā niraye nirākatā. ‘‘‘Mayūrakoñcābhirutamhi kānane, dīpīhi byagghehi purakkhato vasaṃ; Kāye apekkhaṃ jaha mā virādhaya’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi. ‘‘‘Bhāvehi jhānāni ca indriyāni ca, balāni bojjhaṅgasamādhibhāvanā; Tisso ca vijjā phusa buddhasāsane’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi. ‘‘‘Bhāvehi maggaṃ amatassa pattiyā, niyyānikaṃ sabbadukhakkhayogadhaṃ; Aṭṭhaṅgikaṃ sabbakilesasodhanaṃ’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi. ‘‘‘Dukkhanti khandhe paṭipassa yoniso, yato ca dukkhaṃ samudeti taṃ jaha; Idheva dukkhassa karohi antaṃ’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi. ‘‘‘Aniccaṃ dukkhanti vipassa yoniso, suññaṃ anattāti aghaṃ vadhanti ca; Manovicāre uparundha cetaso’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi. ‘‘‘Muṇḍo virūpo abhisāpamāgato, kapālahatthova kulesu bhikkhasu; Yuñjassu satthuvacane mahesino’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi. ‘‘‘Susaṃvutatto visikhantare caraṃ, kulesu kāmesu asaṅgamānaso; Cando yathā dosinapuṇṇamāsiyā’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi. ‘‘‘Āraññiko hohi ca piṇḍapātiko, sosāniko hohi ca paṃsukūliko; Nesajjiko hohi sadā dhute rato’, itissu maṃ citta pure niyuñjasi. ‘‘Ropetva rukkhāni yathā phalesī, mūle taruṃ chettu tameva icchasi; Tathūpamaṃ cittamidaṃ karosi, yaṃ maṃ aniccamhi cale niyuñjasi. ‘‘Arūpa dūraṅgama ekacāri, na te karissaṃ vacanaṃ idānihaṃ; Dukkhā hi kāmā kaṭukā mahabbhayā, nibbānamevābhimano carissaṃ. ‘‘Nāhaṃ alakkhyā ahirikkatāya vā, na cittahetū na ca dūrakantanā; Ājīvahetū ca ahaṃ na nikkhamiṃ, kato ca te citta paṭissavo mayā. ‘‘‘Appicchatā sappurisehi vaṇṇitā, makkhappahānaṃ vūpasamo dukhassa’; Itissu maṃ citta tadā niyuñjasi, idāni tvaṃ gacchasi pubbaciṇṇaṃ. ‘‘Taṇhā avijjā ca piyāpiyañca, subhāni rūpāni sukhā ca vedanā; Manāpiyā kāmaguṇā ca vantā, vante ahaṃ āvamituṃ na ussahe. ‘‘Sabbattha te citta vaco kataṃ mayā, bahūsu jātīsu na mesi kopito; Ajjhattasambhavo kataññutāya te, dukkhe ciraṃ saṃsaritaṃ tayā kate. ‘‘Tvaññeva no citta karosi brāhmaṇo , tvaṃ khattiyo rājadasī karosi; Vessā ca suddā ca bhavāma ekadā, devattanaṃ vāpi taveva vāhasā. ‘‘Taveva hetū asurā bhavāmase, tvaṃmūlakaṃ nerayikā bhavāmase; Atho tiracchānagatāpi ekadā, petattanaṃ vāpi taveva vāhasā. ‘‘Nanu dubbhissasi maṃ punappunaṃ, muhuṃ muhuṃ cāraṇikaṃva dassayaṃ; Ummattakeneva mayā palobhasi, kiñcāpi te citta virādhitaṃ mayā. ‘‘Idaṃ pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ; Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho. ‘‘Satthā ca me lokamimaṃ adhiṭṭhahi,aniccato addhuvato asārato; Pakkhanda maṃ citta jinassa sāsane, tārehi oghā mahatā suduttarā. ‘‘Na te idaṃ citta yathā purāṇakaṃ, nāhaṃ alaṃ tuyha vase nivattituṃ ; Mahesino pabbajitomhi sāsane, na mādisā honti vināsadhārino. ‘‘Nagā samuddā saritā vasundharā, disā catasso vidisā adho divā; Sabbe aniccā tibhavā upaddutā, kuhiṃ gato citta sukhaṃ ramissasi. ‘‘Dhitipparaṃ kiṃ mama citta kāhisi, na te alaṃ citta vasānuvattako; Na jātu bhastaṃ ubhatomukhaṃ chupe, dhiratthu pūraṃ nava sotasandaniṃ. ‘‘Varāhaeṇeyyavigāḷhasevite, pabbhārakuṭṭe pakateva sundare; Navambunā pāvusasitthakānane, tahiṃ guhāgehagato ramissasi. ‘‘Sunīlagīvā susikhā supekhunā, sucittapattacchadanā vihaṅgamā; Sumañjughosatthanitābhigajjino, te taṃ ramessanti vanamhi jhāyinaṃ. ‘‘Vuṭṭhamhi deve caturaṅgule tiṇe, saṃpupphite meghanibhamhi kānane; Nagantare viṭapisamo sayissaṃ, taṃ me mudū hehiti tūlasannibhaṃ. ‘‘Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, yaṃ labbhati tenapi hotu me alaṃ; Na tāhaṃ kassāmi yathā atandito, biḷārabhastaṃva yathā sumadditaṃ. ‘‘Tathā tu kassāmi yathāpi issaro, yaṃ labbhati tenapi hotu me alaṃ; Vīriyena taṃ mayha vasānayissaṃ, gajaṃva mattaṃ kusalaṅkusaggaho. ‘‘Tayā sudantena avaṭṭhitena hi, hayena yoggācariyova ujjunā; Pahomi maggaṃ paṭipajjituṃ sivaṃ, cittānurakkhīhi sadā nisevitaṃ. ‘‘Ārammaṇe taṃ balasā nibandhisaṃ, nāgaṃva thambhamhi daḷhāya rajjuyā; Taṃ me suguttaṃ satiyā subhāvitaṃ, anissitaṃ sabbabhavesu hehisi. ‘‘Paññāya chetvā vipathānusārinaṃ, yogena niggayha pathe nivesiya; Disvā samudayaṃ vibhavañca sambhavaṃ, dāyādako hehisi aggavādino. ‘‘Catubbipallāsavasaṃ adhiṭṭhitaṃ, gāmaṇḍalaṃva parinesi citta maṃ; Nanu saṃyojanabandhanacchidaṃ, saṃsevase kāruṇikaṃ mahāmuniṃ. ‘‘Migo yathā seri sucittakānane, rammaṃ giriṃ pāvusaabbhamāliniṃ ; Anākule tattha nage ramissaṃ , asaṃsayaṃ citta parā bhavissasi. ‘‘Ye tuyha chandena vasena vattino, narā ca nārī ca anubhonti yaṃ sukhaṃ; Aviddasū māravasānuvattino, bhavābhinandī tava citta sāvakā’’ti.
2072 摄颂曰:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
……多罗蒲多长老……显示巴利原文
… Tālapuṭo thero….
Paññāsamhi nipātamhi, eko tālapuṭo suci; Gāthāyo tattha paññāsa, puna pañca ca uttarīti.
六十集显示巴利原文
20. Saṭṭhinipāto
大目犍连长老偈显示巴利原文
1. Mahāmoggallānattheragāthā
居于林野,托钵乞食,乐于钵中所得的食物;
我们摧毁死魔之军,内心善入于定。
居于林野,托钵乞食,乐于钵中所得的食物;
让我们粉碎死魔之军,犹如巨象踏倒芦苇屋。
居于树下,恒时精勤,乐于乞食维生;
我们摧毁死魔之军,内心善入于定。
栖居树下,精勤不懈,乐于钵中乞食所得;
我们击溃死魔的军队,犹如大象踏毁芦苇之屋。
这骨锁连缀的棚舍,为肉与筋缝合而成,
可厌啊,这久腐臭秽之身!你于他人身上妄执为我。
你的身体有九个流孔,散发恶臭,充满粪秽,是种拖累。
若人们能如我一般了知它,
他们便会远远避开,犹如雨季时避开粪坑。
若有人想用姜黄或其他颜料,在这虚空中加以涂抹染色,
那只会带来疲惫与徒劳。
看看这个由心幻出的形影,这具高耸而满是疮痍的躯体;
它病痛缠身、多诸妄想,其中全无恒常的安住。
看这精心妆扮的色身,缀着宝石与耳环;
不过是骨头上裹着一层皮,靠着衣服才显出光鲜;
双脚染着紫胶,脸上敷着细粉;
这只能迷惑愚者,却迷惑不了那寻求彼岸的人。
头发编成八股辫,眼上涂以黑眼膏;
这只能迷惑愚者,却迷惑不了那寻求彼岸的人。
如新涂彩的妆奁,这具腐烂之身亦被重重装饰;
这些足以令愚者迷乱,却无法迷惑那求渡彼岸之人。
饱餐诱饵之后,我便离去,留下那些设下圈套的捕鹿人独自哀泣。
那些人能洞穿微细之处,犹如利箭射穿发梢;
他们将五蕴视为其他,而不执以为我。
那些将诸行视为其他,而不执以为我者;
他们精准地刺透微细之物,犹如以箭贯穿发尖。
犹如被利剑击刺,头顶如遭火焚;
比丘为断除欲贪,应具念而游行。
犹如利剑加身,头顶炽燃;
为断除有贪,比丘当正念游方。
为那位已得修证、持最后身的阿拉汉所策励,
我以大脚趾摇动了鹿母讲堂。
这非凭懈怠可成,亦非以微力能办;
应证得涅槃,那解脱一切结缚的。
这位年轻的比丘,这位最上之人,
持守最后之身,已胜魔罗与魔众。
闪电照亮毘婆罗山与般达瓦山的岩隙;
他进入山窟,深入禅那——那无与伦比、如如不动的佛陀之子。
寂静止息的牟尼,以偏远林野为卧处;
他是最胜佛陀的继承人,为梵天所礼敬。
他乃最胜佛陀的法嗣,婆罗门,你应当礼敬大迦叶长老。
纵使有人经历百生,每一生都投生于婆罗门种姓,
在人间生生世世,皆为具足吠陀的博学者;
纵使他成为三吠陀的诵习者,已通达三部吠陀的深义,
对他恭敬供养的功德,远不及礼敬大迦叶功德的十六分之一。
他已能在正午之前,顺逆亲证八种解脱,
而后便去托钵乞食。
婆罗门,莫要攻击这样的比丘,莫自掘坟墓;
请将心净信于阿拉汉、那如如不动者;
速速合掌礼敬,莫令头裂;
以轮回为首者,不见正法;
他正沿着那条通往堕落、扭曲的邪路奔走。
犹如被粪便遍涂的蛆虫,他于诸行中深深沉迷;
深陷于利养与恭敬的波提罗,空虚地前行。
你看,这位前来的善见者——舍利弗;
他俱得解脱,内心善住于定;
他已拔除烦恼之箭,断尽所有结缚,具足三明,为死魔的征服者;
他堪受人们的供养,是无上的福田。
这众多天神,具大神通、大名声;
这一万位天神,皆是梵天的侍从;
他们合掌而立,向目犍连礼敬:
礼敬您,人中良骏!礼敬您,无上士!
为人天之主所礼敬,他出现于世间,已为死亡的征服者;
犹如白莲不为水所染,他不为诸行所染着。
他能于一须臾间,通彻了知千重世界与梵天界;
这位具足神通功德的比丘,能见到天众死没与再生之时。
恰如舍利弗,具足智慧,具足戒行,具足寂静;
纵是已至彼岸的比丘,最上也不过与他等同。
我于一刹那间,能化现百千俱胝分身之相;
我精通种种神通变化,于神通力已得自在。
于定与智证得最胜自在,我乃目犍连族,于阿私陀仙人的教法中得深慧;
智者诸根寂静,已断除系缚,犹如大象挣脱腐藤。
“我已实现了那个为此出家的目标——从在家而出家,步入无家。”
那是怎样的地狱?杜西在其中备受煎烤——
因为他冒犯了弟子维都拉与拘留孙婆罗门。
那里有上百根铁桩,一一带来各各不同的苦受;
那地狱正是如此,杜西在其中被炙烤煎熬。
若有比丘,是佛陀的弟子,对此能证知;
黑者,你若侵犯这般比丘,必将遭受痛苦。
湖中央,矗立着能住世一劫的天宫;
琉璃为色,灿烂夺目,光明闪耀;
那里,肤色各异的众多天女翩翩起舞。
黑魔,若你攻击一位能直接了知于此的比丘、佛陀的弟子,你将陷入痛苦。
我正是那位受佛陀督促,在比丘僧团注视之下,
以脚拇指撼动了鹿母讲堂。
黑魔,若你攻击那位亲证此事的比丘、佛陀的弟子,你便将陷入痛苦。
我正是那位以足拇指撼动胜利殿者,
依神通力而坚固,令诸天神心生惊畏。
黑魔,若你攻击一位亲证此义、身为佛陀弟子的比丘,必将招致苦患。
黑魔,若你去攻击一位亲证此义、身为佛陀弟子的比丘,就必将沉入痛苦之中。
当初在胜利殿中,正是我向帝释天请问此事:
贤友,你可了知那由渴爱灭尽而解脱者?
那位梵天在被问及问题时,如实作了回答:
善友,我过去所持的那个见解,如今已不复存在。
我看见那超越梵天界的光耀辉煌,
我今天又怎能说‘我是恒常的、常住不灭的’?
黑暗者,若你攻击那位对此直接了知的比丘——佛陀的弟子,你必将陷入痛苦。
那位了知此法的比丘,佛陀的弟子;
黑暗者,若你侵犯那样的比丘,必将遭受痛苦。
同样地,魔罗,你来攻击如来,
你只会焚烧自己,犹如愚人触碰火焰。
魔罗攻击如来,造下了不善之业;
邪恶者,你以为我的恶业不会成熟吗?
显示巴利原文 ‘‘Āraññikā piṇḍapātikā, uñchāpattāgate ratā; Dālemu maccuno senaṃ, ajjhattaṃ susamāhitā. ‘‘Āraññikā piṇḍapātikā, uñchāpattāgate ratā; Dhunāma maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro. ‘‘Rukkhamūlikā sātatikā, uñchāpattāgate ratā; Dālemu maccuno senaṃ, ajjhattaṃ susamāhitā. ‘‘Rukkhamūlikā sātatikā, uñchāpattāgate ratā; Dhunāma maccuno senaṃ, naḷāgāraṃva kuñjaro. ‘‘Aṭṭhikaṅkalakuṭike, maṃsanhārupasibbite; Dhiratthu pure duggandhe, paragatte mamāyase. ‘‘Gūthabhaste taconaddhe, uragaṇḍipisācini; Nava sotāni te kāye, yāni sandanti sabbadā. ‘‘Tava sarīraṃ navasotaṃ, duggandhakaraṃ paribandhaṃ; Bhikkhu parivajjayate taṃ, mīḷhaṃ ca yathā sucikāmo. ‘‘Evañce taṃ jano jaññā, yathā jānāmi taṃ ahaṃ; Ārakā parivajjeyya, gūthaṭṭhānaṃva pāvuse’’. ‘‘Evametaṃ mahāvīra, yathā samaṇa bhāsasi; Ettha ceke visīdanti, paṅkamhiva jaraggavo. ‘‘Ākāsamhi haliddiyā, yo maññetha rajetave; Aññena vāpi raṅgena, vighātudayameva taṃ. ‘‘Tadākāsasamaṃ cittaṃ, ajjhattaṃ susamāhitaṃ; Mā pāpacitte āsādi, aggikhandhaṃva pakkhimā. ‘‘Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ; Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti. ‘‘Passa cittakataṃ rūpaṃ, maṇinā kuṇḍalena ca; Aṭṭhiṃ tacena onaddhaṃ, saha vatthehi sobhati. ‘‘Alattakakatā pādā, mukhaṃ cuṇṇakamakkhitaṃ; Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino. ‘‘Aṭṭhapadakatā kesā, nettā añjanamakkhitā; Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino. ‘‘Añjanīva navā cittā, pūtikāyo alaṅkato; Alaṃ bālassa mohāya, no ca pāragavesino. ‘‘Odahi migavo pāsaṃ, nāsadā vāguraṃ migo; Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, kaddante migabandhake. ‘‘Chinno pāso migavassa, nāsadā vāguraṃ migo; Bhutvā nivāpaṃ gacchāma, socante migaluddake. ‘‘Tadāsi yaṃ bhiṃsanakaṃ, tadāsi lomahaṃsanaṃ; Anekākārasampanne, sāriputtamhi nibbute. ‘‘Aniccā vata saṅkhārā uppādavaya dhammino. Upajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho. ‘‘Sukhumaṃ te paṭivijjhanti, vālaggaṃ usunā yathā; Ye pañcakkhandhe passanti, parato no ca attato. ‘‘Ye ca passanti saṅkhāre, parato no ca attato; Paccabyādhiṃsu nipuṇaṃ, vālaggaṃ usunā yathā. ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Kāmarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje. ‘‘Sattiyā viya omaṭṭho, ḍayhamānova matthake; Bhavarāgappahānāya, sato bhikkhu paribbaje’’. ‘‘Codito bhāvitattena, sarīrantimadhārinā; Migāramātupāsādaṃ, pādaṅguṭṭhena kampayiṃ. ‘‘Nayidaṃ sithilamārabbha, nayidaṃ appena thāmasā; Nibbānamadhigantabbaṃ, sabbagantha-pamocanaṃ. ‘‘Ayañca daharo bhikkhu, ayamuttamaporiso; Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhiniṃ . ‘‘Vivaramanupabhanti vijjutā, vebhārassa ca paṇḍavassa ca; Nagavivaragato jhāyati, putto appaṭimassa tādino. ‘‘Upasanto uparato, pantasenāsano muni; Dāyādo buddhaseṭṭhassa, brahmunā abhivandito. ‘‘Upasantaṃ uparataṃ, pantasenāsanaṃ muniṃ; Dāyādaṃ buddhaseṭṭhassa, vanda brāhmaṇa kassapaṃ. ‘‘Yo ca jātisataṃ gacche, sabbā brāhmaṇajātiyo; Sottiyo vedasampanno, manussesu punappunaṃ. ‘‘Ajjhāyakopi ce assa, tiṇṇaṃ vedāna pāragū; Etassa vandanāyetaṃ, kalaṃ nāgghati soḷasiṃ. ‘‘Yo so aṭṭha vimokkhāni, purebhattaṃ aphassayi ; Anulomaṃ paṭilomaṃ, tato piṇḍāya gacchati. ‘‘Tādisaṃ bhikkhuṃ māsādi , māttānaṃ khaṇi brāhmaṇa; Abhippasādehi manaṃ, arahantamhi tādine; Khippaṃ pañjaliko vanda, mā te vijaṭi matthakaṃ. ‘‘Neso passati saddhammaṃ, saṃsārena purakkhato; Adhogamaṃ jimhapathaṃ, kummaggamanudhāvati. ‘‘Kimīva mīḷhasallitto, saṅkhāre adhimucchito; Pagāḷho lābhasakkāre, tuccho gacchati poṭṭhilo. ‘‘Imañca passa āyantaṃ, sāriputtaṃ sudassanaṃ; Vimuttaṃ ubhatobhāge, ajjhattaṃ susamāhitaṃ. ‘‘Visallaṃ khīṇasaṃyogaṃ, tevijjaṃ maccuhāyinaṃ; Dakkhiṇeyyaṃ manussānaṃ, puññakkhettaṃ anuttaraṃ. ‘‘Ete sambahulā devā, iddhimanto yasassino; Dasa devasahassāni, sabbe brahmapurohitā; Moggallānaṃ namassantā, tiṭṭhanti pañjalīkatā. ‘‘‘Namo te purisājañña, namo te purisuttama; Yassa te āsavā khīṇā, dakkhiṇeyyosi mārisa’. ‘‘Pūjito naradevena, uppanno maraṇābhibhū; Puṇḍarīkaṃva toyena, saṅkhārenupalippati. ‘‘Yassa muhuttena sahassadhā loko, saṃvidito sabrahmakappo vasi; Iddhiguṇe cutupapāte kāle, passati devatā sa bhikkhu. ‘‘Sāriputtova paññāya, sīlena upasamena ca; Yopi pāraṅgato bhikkhu, etāvaparamo siyā. ‘‘Koṭisatasahassassa, attabhāvaṃ khaṇena nimmine; Ahaṃ vikubbanāsu kusalo, vasībhūtomhi iddhiyā. ‘‘Samādhivijjāvasipāramīgato, moggallānagotto asitassa sāsane; Dhīro samucchindi samāhitindriyo, nāgo yathā pūtilataṃva bandhanaṃ. Ohito garuko bhāro, bhavanetti samūhatā. ‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; So me attho anuppatto, sabbasaṃyojanakkhayo. ‘‘Kīdiso nirayo āsi, yattha dussī apaccatha; Vidhuraṃ sāvakamāsajja, kakusandhañca brāhmaṇaṃ. ‘‘Sataṃ āsi ayosaṅkū, sabbe paccattavedanā; Īdiso nirayo āsi, yattha dussī apaccatha; Vidhuraṃ sāvakamāsajja, kakusandhañca brāhmaṇaṃ. ‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako; Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi. ‘‘Majjhesarasmiṃ tiṭṭhanti, vimānā kappaṭhāyino; Veḷuriyavaṇṇā rucirā, accimanto pabhassarā; Accharā tattha naccanti, puthu nānattavaṇṇiyo. ‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi. ‘‘Yo ve buddhena codito, bhikkhusaṅghassa pekkhato; Migāramātupāsādaṃ, pādaṅguṭṭhena kampayi. ‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi. ‘‘Yo vejayantapāsādaṃ, pādaṅguṭṭhena kampayi; Iddhibalenupatthaddho, saṃvejesi ca devatā. ‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi. ‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi. ‘‘Yo vejayantapāsāde, sakkaṃ so paripucchati; Api āvuso jānāsi, taṇhakkhayavimuttiyo; Tassa sakko viyākāsi, pañhaṃ puṭṭho yathātathaṃ. ‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi. ‘‘Yo brahmānaṃ paripucchati, sudhammāyaṃ ṭhito sabhaṃ; Ajjāpi tyāvuso sā diṭṭhi, yā te diṭṭhi pure ahu; Passasi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ. ‘‘Tassa brahmā viyākāsi, pañhaṃ puṭṭho yathātathaṃ; Na me mārisa sā diṭṭhi, yā me diṭṭhi pure ahu. ‘‘Passāmi vītivattantaṃ, brahmaloke pabhassaraṃ; Sohaṃ ajja kathaṃ vajjaṃ, ahaṃ niccomhi sassato. ‘‘Yo etamabhijānāti…pe… kaṇha dukkhaṃ nigacchasi. ‘‘Yo mahāneruno kūṭaṃ, vimokkhena aphassayi ; Vanaṃ pubbavidehānaṃ, ye ca bhūmisayā narā. ‘‘Yo etamabhijānāti, bhikkhu buddhassa sāvako; Tādisaṃ bhikkhumāsajja, kaṇha dukkhaṃ nigacchasi. ‘‘Na ve aggi cetayati, ahaṃ bālaṃ ḍahāmīti; Bālova jalitaṃ aggiṃ, āsajja naṃ paḍayhati. ‘‘Evameva tuvaṃ māra, āsajja naṃ tathāgataṃ; Sayaṃ ḍahissasi attānaṃ, bālo aggiṃva samphusaṃ. ‘‘Apuññaṃ pasavī māro, āsajja naṃ tathāgataṃ; Kiṃ nu maññasi pāpima, na me pāpaṃ vipaccati. ‘‘Karato te cīyate pāpaṃ, cirarattāya antaka; Māra nibbinda buddhamhā, āsaṃ mākāsi bhikkhusu. ‘‘Iti māraṃ atajjesi, bhikkhu bhesakaḷāvane; Tato so dummano yakkho, tatthevantaradhāyathā’’ti.
具寿大目犍连长老正是如此宣说了这些偈颂。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā mahāmoggallāno thero gāthāyo abhāsitthāti.
1626 其摄颂曰:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
在《六十集》中,具大神通的目犍连;
此集长老偈,共六十八首。
显示巴利原文 Saṭṭhikamhi nipātamhi, moggallāno mahiddhiko; Ekova theragāthāyo, aṭṭhasaṭṭhi bhavanti tāti.
21. 大集显示巴利原文
21. Mahānipāto
1. 鹏耆舍长老偈显示巴利原文
1. Vaṅgīsattheragāthā
我确实从在家生活出离,来到无家,已得寂静;
这些寻思狂妄放逸,来自黑暗者,正涌来追逐。
纵使有千名豪杰之子、善射的强弓手,训练有素,持弓坚稳,
从四面八方将我团团围住,我也绝不退却。
纵使比这更多的女人前来,
也丝毫不能扰乱我,我坚住于法。
因为我曾亲耳从佛陀——那位太阳的亲人——那里听闻此事,
那趣向涅槃之道,我心于此欣然乐住。
魔罗,若你在我如此安住时近前,
我必如此处治死神,令你连我所行之道亦不得见。
他舍弃了不喜与喜,连同一切依恋在家的寻思;
他不在任何处所造作缠缚,已离缠缚,已无缠缚——这才是真正的比丘。
凡在此处——大地与虚空之中,任何属于色法、为世间所吞没的,
一切无常终归衰灭,如实了知此理者,便得解脱而自在行。
众生系缚于种种所依——于所见、所闻、所违逆及所觉触之中;
于此,消解欲乐而无有冲动;凡不染着于此者,人们便称之为牟尼。
那位贤能者长久以来安住于定,不谄曲,聪慧明辨,无有嫉妒。
牟尼已证得寂静的境界,依此而般涅槃,静待最后的时刻。
乔达摩,当舍弃慢心,彻底断除种种慢道;
你沉湎于慢道,长久以来追悔不已。
因此,一个内心无结缚、于此精进不懈的人,断除诸盖,获得清净。
应当修习无相,断除慢的随眠;
由此通达慢已,你便将寂静而住。
唯应说那种不会折磨自己的话语,
不伤害他人,那样的言语才是真正的善说。
不带给他人任何不善,而说出的悦耳之言,才是亲切的言语。
真实即是不死之语,这是自古以来的法;
圣者们说,他们安立于真实、义利与法之中。
佛陀所说之语,是为证得涅槃的安稳;
为苦的究竟灭尽,这确实是最殊胜的言语。
智慧深邃、敏慧,善辨正道与非道;
舍利弗具足大智慧,为比丘们开示法义。
当他如是说法时,诸比丘聆听那甜美的法音;
那音声令人欢喜,悦耳动听,优雅柔和;
诸比丘心怀踊跃,喜悦满怀,倾耳谛听。
犹如转轮王,群臣簇拥环绕,
周行于这片大海环抱的大地。
如是,他是战胜战场者,是无上的商队领袖;
弟子们恭敬承事他,他们是三明具足、超越死亡的征服者。
所有皆是世尊之子,在此之中无有糟粕;
我礼敬那太阳的亲族,渴爱之箭的摧毁者。
一千多位比丘,正恭敬地亲近善逝;
他正教导那无垢的法、那无所畏惧的涅槃。
他们听闻正自觉者所教导的无垢之法;
正自觉者何其光辉,为比丘僧团所前导围绕。
“世尊,您的名号是“龙象”,您是诸仙人中的第七仙;”
你犹如大云,为弟子们降下法雨。
“我从日间的禅修中出来,怀着想见导师的渴望;”
“大雄啊,您的弟子鹏耆舍,顶礼您的双足。”
“他已征服魔罗的歧途,破除内心的硬结,游行无碍;”
“你们看那解脱系缚者,他将不执著的法义,逐节剖析,一一开示。”
为了渡越瀑流,他宣说了种种不同的道路;
于那已宣说的不死法中,见法者安立不动,不可动摇。
他成为带来光明者,透彻证知后,看见了超越一切立足处的境界。
亲自证知、亲自现证后,他将这无上法教导给十类具信心者。
因此,于世尊的教导中,应恒不放逸,常怀恭敬而随学。
凡是依教奉行的弟子所应证得的,
他——这位不放逸修学者——皆已圆满证得。
具大威神力,成就三明,善知他心,
憍陈如——佛陀的嗣法者,顶礼导师之足。
坐在山坡上,这位渡越了苦的牟尼——
具足三明、已征服死亡的弟子们,前来亲近承事。
具大神通的目犍连,以心探查他们,
遍察其心,见他们心已得解脱,无有执取。
正是如此,那些众德圆满者礼敬乔达摩——这位已渡越苦海的牟尼,
乔达摩具足种种殊胜庄严,众人前来亲近承事。
就像月亮在无云夜空中照耀,又如无垢的太阳闪耀光辉;
同样地,安吉罗啊,大牟尼,您的荣光超越一切世间。
往昔,我们陶醉于诗颂,周游村落与城镇之间;
那时,我们见到正自觉者——那位超越一切法、抵达彼岸者。
那位到达苦之彼岸的牟尼,为我说示正法;
听闻法后,我们便心生净信,信心从心中涌起。
听了她这番话,我便了知诸蕴与诸处;
了知诸界已,便出家过着无家的生活。
如来出现于世间,确实是为利益众多众生——
为那些依教奉行的男子与女人。
正是为了这些人的利益,牟尼证悟了菩提——
为诸比丘与比丘尼,已亲见无死境界者。
由具眼者、佛陀、日种尊善为开示,
四圣谛,出于对众生的悲悯。
苦、苦之生起、苦之超越,
以及那趣向苦的寂灭的八支圣道。
“能来到佛陀面前,这对我来说真是太好了;”
“在那些阐释分明的教法之中,我证得了最殊胜的法。”
“我已证得证智的圆满,耳界清净;”
“我具足三明,成就神通,善于了知他人的心意。”
“我请问那位智慧无上的导师——他已于现法中,断除了一切疑惑;”
“那位比丘在阿迦罗婆入灭,他声名远播、普受崇敬,已证究竟寂灭。”
他名叫尼拘律劫波,世尊,那是您为那位婆罗门所起的名字;
他礼敬于您,游行四方,渴求解脱,精进不懈,是坚固的见法者。
释迦族者啊,普眼者啊,我们所有人都渴望认识那位弟子。
我们的耳根已安住倾听,因为您是我们的导师,您是无上者。
请斩断我们的疑惑,对我等宣说此事;大智慧者啊,请开示那位已般涅槃者的寂灭。
请您在我们中间宣说吧,普眼者,犹如千眼帝释在诸天之中。
凡此世间的一切结缚、愚痴之道、无知之属、疑惑之所依,
值遇如来之后,它们便消失无余,因为这是人类最殊胜的眼目。
倘若从未有人驱散烦恼——如同风吹散密布的乌云——
黑暗便会蒙蔽整个世界,即便是发光之人也无法闪耀。
我们为求得您的智慧与知见而来,请您在大众中,为我们开示关于劫的道理。
请快说出那优美的话语吧,如同天鹅扬起曲颈,悠然鸣唱,
以你清脆而善巧的声音——我们全都端身正坐,悉心聆听。
我将为那已彻底断除生与死、清净无染的智者,开示正法。
您这圆满的论断,已被智慧明达、心性正直的我们善加领受了。
我们最后一次合掌,向您——具足无量慧的知者,请别让我陷于迷惑。
您彻知从高到低的圣法,具足无比的精进与智慧,请别让我陷于迷惑;
犹如在酷暑中为热所逼的人渴望清水,我渴望您的法语,请为我降下法雨甘露。
迦波亚那所修的梵行,必定有其目的,是否终究不落空?
他入般涅槃时,是否尚有余依?他如何解脱,愿得听闻。
“他于现前,已断除对名色的渴爱,”
(世尊说:)那长久潜伏于他内在的暗流。
他已彻底度越了生与死,无有残余”,世尊——五众之首——这样说道。
我听闻后,对第七仙您的这番话,便生起了净信;
看来我问得不虚,那位婆罗门并未欺诳我。
他言行如一,是佛陀的弟子;
他斩断了死魔这幻术师所布下、既广且固的罗网。
世尊已见执取的源头——咖毕耶;
咖帕那确实已超越那极难超越的死王领域。
显示巴利原文 ‘‘Nikkhantaṃ vata maṃ santaṃ, agārasmānagāriyaṃ; Vitakkā upadhāvanti, pagabbhā kaṇhato ime. ‘‘Uggaputtā mahissāsā, sikkhitā daḷhadhammino ; Samantā parikireyyuṃ, sahassaṃ apalāyinaṃ. ‘‘Sacepi ettakā bhiyyo, āgamissanti itthiyo; Neva maṃ byādhayissanti , dhamme samhi patiṭṭhito. ‘‘Sakkhī hi me sutaṃ etaṃ, buddhassādiccabandhuno; Nibbānagamanaṃ maggaṃ, tattha me nirato mano. ‘‘Evaṃ ce maṃ viharantaṃ, pāpima upagacchasi; Tathā maccu karissāmi, na me maggampi dakkhasi. ‘‘Aratiñca ratiñca pahāya, sabbaso gehasitañca vitakkaṃ; Vanathaṃ na kareyya kuhiñci, nibbanatho avanatho sa bhikkhu. ‘‘Yamidha pathaviñca vehāsaṃ, rūpagataṃ jagatogadhaṃ kiñci; Parijīyati sabbamaniccaṃ, evaṃ samecca caranti mutattā. ‘‘Upadhīsu janā gadhitāse, diṭṭhasute paṭighe ca mute ca; Ettha vinodaya chandamanejo, yo hettha na limpati muni tamāhu . ‘‘Atha saṭṭhisitā savitakkā, puthujjanatāya adhammā niviṭṭhā; Na ca vaggagatassa kuhiñci, no pana duṭṭhullagāhī sa bhikkhu. ‘‘Dabbo cirarattasamāhito, akuhako nipako apihālu; Santaṃ padaṃ ajjhagamā muni, paṭicca parinibbuto kaṅkhati kālaṃ. ‘‘Mānaṃ pajahassu gotama, mānapathañca jahassu asesaṃ; Mānapathamhi sa mucchito, vippaṭisārīhuvā cirarattaṃ. ‘‘Makkhena makkhitā pajā, mānahatā nirayaṃ papatanti; Socanti janā cirarattaṃ, mānahatā nirayaṃ upapannā. ‘‘Na hi socati bhikkhu kadāci, maggajino sammā paṭipanno; Kittiñca sukhañcānubhoti, dhammadasoti tamāhu tathattaṃ. ‘‘Tasmā akhilo idha padhānavā, nīvaraṇāni pahāya visuddho; Mānañca pahāya asesaṃ, vijjāyantakaro samitāvī. ‘‘Kāmarāgena ḍayhāmi, cittaṃ me pariḍayhati; Sādhu nibbāpanaṃ brūhi, anukampāya gotama. ‘‘Saññāya vipariyesā, cittaṃ te pariḍayhati; Nimittaṃ parivajjehi, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ ( ) . ‘‘Asubhāya cittaṃ bhāvehi, ekaggaṃ susamāhitaṃ; Sati kāyagatā tyatthu, nibbidābahulo bhava. ‘‘Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha; Tato mānābhisamayā, upasanto carissasi. ‘‘Tameva vācaṃ bhāseyya, yāyattānaṃ na tāpaye; Pare ca na vihiṃseyya, sā ve vācā subhāsitā. ‘‘Piyavācameva bhāseyya, yā vācā paṭinanditā; Yaṃ anādāya pāpāni, paresaṃ bhāsate piyaṃ. ‘‘Saccaṃ ve amatā vācā, esa dhammo sanantano; Sacce atthe ca dhamme ca, āhu santo patiṭṭhitā. ‘‘Yaṃ buddho bhāsati vācaṃ, khemaṃ nibbānapattiyā; Dukkhassantakiriyāya, sā ve vācānamuttamā. ‘‘Gambhīrapañño medhāvī, maggāmaggassa kovido; Sāriputto mahāpañño, dhammaṃ deseti bhikkhunaṃ. ‘‘Saṅkhittenapi deseti, vitthārenapi bhāsati; Sālikāyiva nigghoso, paṭibhānaṃ udiyyati . ‘‘Tassa taṃ desayantassa, suṇanti madhuraṃ giraṃ; Sarena rajanīyena, savanīyena vaggunā; Udaggacittā muditā, sotaṃ odhenti bhikkhavo. ‘‘Ajja pannarase visuddhiyā, bhikkhū pañcasatā samāgatā; Saṃyojanabandhanacchidā, anīghā khīṇapunabbhavā isī. ‘‘Cakkavattī yathā rājā, amaccaparivārito; Samantā anupariyeti, sāgarantaṃ mahiṃ imaṃ. ‘‘Evaṃ vijitasaṅgāmaṃ, satthavāhaṃ anuttaraṃ; Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino. ‘‘Sabbe bhagavato puttā, palāpettha na vijjati; Taṇhāsallassa hantāraṃ, vande ādiccabandhunaṃ. ‘‘Parosahassaṃ bhikkhūnaṃ, sugataṃ payirupāsati; Desentaṃ virajaṃ dhammaṃ, nibbānaṃ akutobhayaṃ. ‘‘Suṇanti dhammaṃ vimalaṃ, sammāsambuddhadesitaṃ; Sobhati vata sambuddho, bhikkhusaṅghapurakkhato. ‘‘‘Nāganāmo’si bhagavā, isīnaṃ isisattamo; Mahāmeghova hutvāna, sāvake abhivassasi. ‘‘Divā vihārā nikkhamma, satthudassanakamyatā; Sāvako te mahāvīra, pāde vandati vaṅgiso. ‘‘Ummaggapathaṃ mārassa, abhibhuyya carati pabhijja khīlāni; Taṃ passatha bandhapamuñcakaraṃ, asitaṃva bhāgaso pavibhajja. ‘‘Oghassa hi nitaraṇatthaṃ, anekavihitaṃ maggaṃ akkhāsi; Tasmiñca amate akkhāte, dhammadasā ṭhitā asaṃhīrā. ‘‘Pajjotakaro ativijjha , sabbaṭhitīnaṃ atikkamamaddasa ; Ñatvā ca sacchikatvā ca, aggaṃ so desayi dasaddhānaṃ. ‘‘Evaṃ sudesite dhamme, ko pamādo vijānataṃ dhammaṃ; Tasmā hi tassa bhagavato sāsane, appamatto sadā namassamanusikkhe. Lābhī sukhavihārānaṃ, vivekānaṃ abhiṇhaso. ‘‘Yaṃ sāvakena pattabbaṃ, satthu sāsanakārinā; Sabbassa taṃ anuppattaṃ, appamattassa sikkhato. ‘‘Mahānubhāvo tevijjo, cetopariyakovido; Koṇḍañño buddhadāyādo, pāde vandati satthuno. ‘‘Nagassa passe āsīnaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ; Sāvakā payirupāsanti, tevijjā maccuhāyino. ‘‘Cetasā anupariyeti, moggallāno mahiddhiko; Cittaṃ nesaṃ samanvesaṃ , vippamuttaṃ nirūpadhiṃ. ‘‘Evaṃ sabbaṅgasampannaṃ, muniṃ dukkhassa pāraguṃ; Anekākārasampannaṃ, payirupāsanti gotamaṃ. ‘‘Cando yathā vigatavalāhake nabhe, virocati vītamalova bhāṇumā; Evampi aṅgīrasa tvaṃ mahāmuni, atirocasi yasasā sabbalokaṃ. ‘‘Kāveyyamattā vicarimha pubbe, gāmā gāmaṃ purā puraṃ; Athaddasāma sambuddhaṃ, sabbadhammāna pāraguṃ. ‘‘So me dhammamadesesi, muni dukkhassa pāragū; Dhammaṃ sutvā pasīdimha, saddhā no udapajjatha. ‘‘Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā, khandhe āyatanāni ca; Dhātuyo ca viditvāna, pabbajiṃ anagāriyaṃ. ‘‘Bahūnaṃ vata atthāya, uppajjanti tathāgatā; Itthīnaṃ purisānañca, ye te sāsanakārakā. ‘‘Tesaṃ kho vata atthāya, bodhimajjhagamā muni; Bhikkhūnaṃ bhikkhunīnañca, ye nirāmagataddasā. ‘‘Sudesitā cakkhumatā, buddhenādiccabandhunā; Cattāri ariyasaccāni, anukampāya pāṇinaṃ. ‘‘Dukkhaṃ dukkhasamuppādaṃ, dukkhassa ca atikkamaṃ; Ariyaṃ caṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ. ‘‘Evamete tathā vuttā, diṭṭhā me te yathā tathā; Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Svāgataṃ vata me āsi, mama buddhassa santike; Suvibhattesu dhammesu, yaṃ seṭṭhaṃ tadupāgamiṃ. ‘‘Abhiññāpāramippatto, sotadhātu visodhitā; Tevijjo iddhipattomhi, cetopariyakovido. ‘‘Pucchāmi satthāramanomapaññaṃ, diṭṭheva dhamme yo vicikicchānaṃ chettā; Aggāḷave kālamakāsi bhikkhu, ñāto yasassī abhinibbutatto. ‘‘Nigrodhakappo iti tassa nāmaṃ, tayā kataṃ bhagavā brāhmaṇassa; So taṃ namassaṃ acari mutyapekho, āraddhavīriyo daḷhadhammadassī. ‘‘Taṃ sāvakaṃ sakka mayampi sabbe, aññātumicchāma samantacakkhu; Samavaṭṭhitā no savanāya sotā , tuvaṃ no satthā tvamanuttarosi’’. Chinda no vicikicchaṃ brūhi metaṃ, parinibbutaṃ vedaya bhūripañña; Majjheva no bhāsa samantacakkhu, sakkova devāna sahassanetto. ‘‘Ye keci ganthā idha mohamaggā, aññāṇapakkhā vicikicchaṭhānā; Tathāgataṃ patvā na te bhavanti, cakkhuñhi etaṃ paramaṃ narānaṃ. ‘‘No ce hi jātu puriso kilese, vāto yathā abbhaghanaṃ vihāne; Tamovassa nivuto sabbaloko, jotimantopi na pabhāseyyuṃ . ‘‘Dhīrā ca pajjotakarā bhavanti, taṃ taṃ ahaṃ vīra tatheva maññe; Vipassinaṃ jānamupāgamimha, parisāsu no āvikarohi kappaṃ. ‘‘Khippaṃ giraṃ eraya vaggu vagguṃ, haṃsova paggayha saṇikaṃ nikūja; Bindussarena suvikappitena, sabbeva te ujjugatā suṇoma. ‘‘Pahīnajātimaraṇaṃ asesaṃ, niggayha dhonaṃ vadessāmi dhammaṃ; Na kāmakāro hi puthujjanānaṃ, saṅkheyyakāro ca tathāgatānaṃ. ‘‘Sampannaveyyākaraṇaṃ tavedaṃ, samujjupaññassa samuggahītaṃ; Ayamañjali pacchimo suppaṇāmito, mā mohayī jānamanomapañña. ‘‘Paroparaṃ ariyadhammaṃ viditvā, mā mohayī jānamanomavīriya; Vāriṃ yathā ghammani ghammatatto, vācābhikaṅkhāmi sutaṃ pavassa. ‘‘Yadatthikaṃ brahmacariyaṃ acarī, kappāyano kaccissataṃ amoghaṃ; Nibbāyi so ādu saupādiseso , yathā vimutto ahu taṃ suṇoma. ‘‘‘Acchecchi taṇhaṃ idha nāmarūpe, (Iti bhagavā) kaṇhassa sotaṃ dīgharattānusayitaṃ; Atāri jātiṃ maraṇaṃ asesaṃ’, iccabravi bhagavā pañcaseṭṭho. ‘‘Esa sutvā pasīdāmi, vaco te isisattama; Amoghaṃ kira me puṭṭhaṃ, na maṃ vañcesi brāhmaṇo. ‘‘Yathā vādī tathā kārī, ahu buddhassa sāvako; Acchecchi maccuno jālaṃ, tataṃ māyāvino daḷhaṃ. ‘‘Addasa bhagavā ādiṃ, upādānassa kappiyo; Accagā vata kappāno, maccudheyyaṃ suduttaraṃ. ‘‘Taṃ devadevaṃ vandāmi, puttaṃ te dvipaduttama; Anujātaṃ mahāvīraṃ, nāgaṃ nāgassa orasa’’nti.
2257 他说了这番话。显示巴利原文
Abhāsitthāti.
2258 其摄颂如下:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
如是,具寿鹏耆舍长老诵出这些偈颂。显示巴利原文
Itthaṃ sudaṃ āyasmā vaṅgīso thero gāthāyo
Sattatimhi nipātamhi, vaṅgīso paṭibhāṇavā; Ekova thero natthañño, gāthāyo ekasattatīti.
2450 其摄颂为:显示巴利原文
Tatruddānaṃ –
这些偈颂共有一千三百六十首;
所宣说的长老则有二百六十四位。
这些无漏的佛子,已作狮子吼;
达至究竟安稳,犹如火聚寂灭。
显示巴利原文 Sahassaṃ honti tā gāthā, tīṇi saṭṭhisatāni ca; Therā ca dve satā saṭṭhi, cattāro ca pakāsitā. Sīhanādaṃ naditvāna, buddhaputtā anāsavā; Khemantaṃ pāpuṇitvāna, aggikhandhāva nibbutāti.
━━ 归纳讲解,仅供参考 ━━
这部书是什么 《长老偈》是一部收录佛世及其后未隔太久的 阿拉汉长老自说偈 的偈颂集,编集主题是个人证道告白与解脱体验。它按偈颂数量由少到多分组(从“一集”到“二十集”等),在小部中与《长老尼偈》并立,是早期口传传统下直接呈现圣者内心风景的典范。全篇不是论理,而是体验的凝结,以狮吼般的音声宣告“所作已办,不受后有”,文学与禅修气息极浓。
出场人物 Pali 中文(经文用名) 角色 Subhūti 须菩提 以“住于无诤”著称的阿拉汉长老,“小屋有遮蔽”为其所咏 Mahā Kotthita 摩诃俱絺罗 舍利弗之舅,善无碍解,被喻为“风吹落叶”般抖落诸恶法 Puṇṇa Mantāṇiputta 富楼那·满答尼子 说法第一,主张“与见义贤智者集会” Piṇḍola Bhāradvāja 宾头卢婆罗堕阇 牛吼般的精进者,自说“慧力强、具戒行者” Mahā Kassapa 大迦叶 头陀行第一,以“竹林中食用蜜粥”等自述林居风光 Anuruddha 阿那律 天眼第一,于本书第十二集亦有偈颂
核心法义/内容 本书的核心不是系统教义,而是 个体对解脱的直接宣示 :已经越度有爱、根断无明,身心中不再有未来再生之因,因此以诗偈唱出安稳、清凉、无畏。最典型的表达是“生已尽,梵行已立,所作已办,不受后有”的变奏。
引一句代表性内容:
“我对死亡无恐惧,对生命无欲乐;我将舍弃此身,具念地。”
→ 拆开看:这句诗偈显明,解脱者的立足点不在于“求生”或“求死”,而在于 念住当下的如实知见 ,对“有”的贪爱已经断尽,因此对生命和死亡都无执取,只是正念地等待蕴身的坏灭。
→ 要旨:《长老偈》呈现的是“已度”之人的内在气候:戒香遍薰、心善定、于诸欲离染,以念与慧住于无生的寂静中。
关键术语锚 - vihāra → 住/安住/小屋
本书“小屋”(vihāra)反复出现,既是比丘实际居住的简陋精舍,更是 心的安住处 ——善定者内心的小屋有遮蔽、安乐,不屈于风雨、天人、死魔。易被浅译为“精舍建筑”,其实重在“心之栖止”。
- saṅkhārā → 行/诸行
书中常以“诸行止息”指向涅槃之乐,不可泛泛解为“行为”,而是 一切有为、缘生的造作聚合 ,其寂灭即解脱。
- asekha → 无学
本书长老多住“无学”果位,指 阿拉汉——已无可学的漏尽者 。与“有学”(sekha)对照,不是“没有学问”,而是“梵行已立,更无可修”。
- parinibbāyī → 已般涅槃/终般涅槃者
书中常用此词形容长老的终极状态,不是未来式,而是 已证无生、不再有蕴身续起的“现法涅槃者” 。
- sati → 念/正念
书中“具念而住”“守护身至念”之类,强调 当下的觉知安住 ,而非抽象的记忆,是贯穿这些长老日常的修行质地。
阅读提示 译此书需注意两点:一是 保持偈颂的口语直接性与力度 ,不宜学术化稀释——这些是亲证者从内心爆发的声音,韵律可适当弹性,但语气必须笃定、简截;二是 重视每节前的叙说句“如是,据说具寿……说此偈” ,这是编集框架,不可略去,保留其“听闻/传承”的口吻,才能呈现早期结集的氛围。