1. 拉迦达德长老偈巴利
1. Rājadattattheragāthā
315 “ 一位比丘去到尸陀林,看见一具被遗弃的女人尸体,
被弃置于坟场,为万千蠕虫所啖食。注疏 3
316 “ 有些人见到她死腐不堪的模样,心生厌恶;
我心中却生起了欲贪,犹如盲人随欲流而转。注疏 2
317 “ 未及煮饭的工夫,我便离开了那里。
我具念正知,退至一旁。注疏 2
318 “ 那时,我心中生起了如理作意。
过患清晰地显现,厌离坚固地住立。注疏 2
319 “ 那时,我心便得解脱——你看,这法是何等善妙!
三明已经证得,佛陀的教法已经完成。”巴利 注疏 2
‘‘Bhikkhu sivathikaṃ gantvā, addasa itthimujjhitaṃ; Apaviddhaṃ susānasmiṃ, khajjantiṃ kimihī phuṭaṃ. ‘‘Yañhi eke jigucchanti, mataṃ disvāna pāpakaṃ; Kāmarāgo pāturahu, andhova savatī ahuṃ. ‘‘Oraṃ odanapākamhā, tamhā ṭhānā apakkamiṃ; Satimā sampajānohaṃ, ekamantaṃ upāvisiṃ. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha; Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
……王施长老……巴利
… Rājadatto thero….
2. 须菩提长老偈巴利
2. Subhūtattheragāthā
320 “ 一个人渴求所要达成的事,却在不该用功的地方用功;
努力行持若无所获,他便说:‘这是我的厄运之兆。’注疏 3
321 “ 已经拔除、降伏、战胜的灾厄,若是退缩舍弃其中一分,便如同赌局认输;
若是全然舍弃这一切,则无异于盲人,看不清平顺与险阻。注疏 2
322 “ 凡当行者应言之,不当行者不应言;
只说不做之人,智者能彻底了知。注疏 2
323 “ 犹如那朵可爱的花,具足色泽而无香气;
同样,对于不付诸行动的人,善说的话语也毫无结果。注疏 2
324 “ 就像一朵美丽的花,色彩鲜艳,香气芬芳;
同样,善说之语,对践行者必有果报。”巴利 注疏 2
‘‘Ayoge yuñjamattānaṃ, puriso kiccamicchako ; Caraṃ ce nādhigaccheyya, ‘taṃ me dubbhagalakkhaṇaṃ’. ‘‘Abbūḷhaṃ aghagataṃ vijitaṃ, ekañce ossajeyya kalīva siyā; Sabbānipi ce ossajeyya andhova siyā, samavisamassa adassanato. ‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade; Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā. ‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ; Evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato. ‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ sugandhakaṃ ; Evaṃ subhāsitā vācā, saphalā hoti kubbato’’ti .
……须菩提长老……巴利
… Subhūto thero….
3. 基哩马难达长老偈巴利
3. Girimānandattheragāthā
325 “ 天雨降注,犹如善歌和鸣;我的小屋有顶遮蔽,安隐且无风。
我安住其中,心寂平静;天啊,你若愿意,便降下雨来。注疏 2
326 “ 天雨如歌,小屋有顶,安乐而避风。
我安住其中,心得寂静;天,你若愿意,便下雨吧。注疏 2
327 “ 天雨如歌,小屋有顶,安乐而避风;我安住其中,已离贪欲;天,你若愿意,便下雨吧。注疏 2
328 “ 天上降下甘霖,令人心满意足;我的小屋遮蔽良好,安乐而避风。我安住于其中,已远离嗔恼;诸天神啊,若你愿意,就尽情降雨吧。注疏 2
329 “ 天降甘霖,我安居其中,已离愚痴;
诸天神啊,你若愿意,便尽管降雨吧。”巴利 注疏 2
‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā; Tassaṃ viharāmi vūpasanto, atha ce patthayasī pavassa deva. ‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā; Tassaṃ viharāmi santacitto, atha ce patthayasī pavassa deva. ‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītarāgo…pe…. ‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītadoso…pe…. ‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītamoho; Atha ce patthayasī pavassa devā’’ti.
基哩马难达长老。巴利
… Girimānando thero….
4. 苏玛那长老偈巴利
4. Sumanattheragāthā
330 我渴仰诸法、冀求不死,亲教师慈心摄受于我;
所应作者,我已作毕。注疏 3
331 我已亲达、已亲证此不依传闻之法;
智慧清净、疑惑尽除,我于你前如是宣说。注疏 2
332 “ 我了知宿住,天眼已得清净;
我的目标已经达成,佛陀的教法已经践行。注疏 2
333 “ 不放逸的我,于您的教法中已善闻学处;
我一切诸漏已尽,不复有未来的后有。注疏 2
334 “ 您以圣行教诫我,悲愍摄受,提携于我;
您的教诫终不唐捐,身为弟子,我已学成。”巴利 注疏 2
‘‘Yaṃ patthayāno dhammesu, upajjhāyo anuggahi; Amataṃ abhikaṅkhantaṃ, kataṃ kattabbakaṃ mayā. ‘‘Anuppatto sacchikato, sayaṃ dhammo anītiho; Visuddhiñāṇo nikkaṅkho, byākaromi tavantike. ‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ; Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ. ‘‘Appamattassa me sikkhā, sussutā tava sāsane; Sabbe me āsavā khīṇā, natthi dāni punabbhavo. ‘‘Anusāsi maṃ ariyavatā, anukampi anuggahi; Amogho tuyhamovādo, antevāsimhi sikkhito’’ti.
……苏玛那长老……巴利
… Sumano thero….
5. 瓦达长老偈巴利
5. Vaḍḍhattheragāthā
335 “ 我的母亲,真是善妙地为我示现了鞭策;
我听闻她的言语,禀受母亲的教诫;
我精进不懈,心志坚定,证得无上正觉。注疏 3
336 “ 我是阿拉汉,应受供养,具足三明,彻见不死;
我已战胜那穆奇的魔军,安住于无漏。注疏 2
337 “ 内在和外在,凡是我曾有的诸漏;
悉皆无余断尽,不复生起。注疏 2
338 “ 我那无畏而自信的姐妹,对我宣说了此义:
‘ 如今,想必对我你也没有贪求,你已无烦恼丛林。’注疏 2
339 “ 苦已达至边际,这是我的最后之身;
生死轮回,如今不再有后有。”巴利 注疏 2
‘‘Sādhū hi kira me mātā, patodaṃ upadaṃsayi; Yassāhaṃ vacanaṃ sutvā, anusiṭṭho janettiyā; Āraddhavīriyo pahitatto, patto sambodhimuttamaṃ. ‘‘Arahā dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso; Jetvā namucino senaṃ, viharāmi anāsavo. ‘‘Ajjhattañca bahiddhā ca, ye me vijjiṃsu āsavā; Sabbe asesā ucchinnā, na ca uppajjare puna. ‘‘Visāradā kho bhaginī, etamatthaṃ abhāsayi; ‘Apihā nūna mayipi, vanatho te na vijjati’. ‘‘Pariyantakataṃ dukkhaṃ, antimoyaṃ samussayo; Jātimaraṇasaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
……瓦达长老……巴利
… Vaḍḍho thero….
6. 那提·迦叶长老偈巴利
6. Nadīkassapattheragāthā
340 “ 佛陀前往尼连禅河,确实是为了我的利益。
我听闻他的法后,便舍离了邪见。注疏 3
341 “ 我曾祭祀种种高低不同的祭祀,并献火供;
盲目的凡夫揣度着:‘这就是清净。’注疏 2
342 “ 我深陷邪见的密林,被颠倒的执取所蒙蔽;
我那时无明盲目,视不清净为清净。注疏 2
343 “ 我已舍离邪见,一切‘有’皆已摧破;
我供奉那应受供养的圣火,礼敬如来。注疏 2
344 “ 我已断除所有愚痴,对‘有’的渴爱已粉碎;
生死流转已尽,更无后有。”巴利 注疏 2
‘‘Atthāya vata me buddho, nadiṃ nerañjaraṃ agā; Yassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, micchādiṭṭhiṃ vivajjayiṃ. ‘‘Yajiṃ uccāvace yaññe, aggihuttaṃ juhiṃ ahaṃ; ‘Esā suddhī’ti maññanto, andhabhūto puthujjano. ‘‘Diṭṭhigahanapakkhando , parāmāsena mohito; Asuddhiṃ maññisaṃ suddhiṃ, andhabhūto aviddasu. ‘‘Micchādiṭṭhi pahīnā me, bhavā sabbe padālitā ; Juhāmi dakkhiṇeyyaggiṃ, namassāmi tathāgataṃ. ‘‘Mohā sabbe pahīnā me, bhavataṇhā padālitā; Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
……那提·迦叶长老……巴利
… Nadīkassapo thero….
7. 伽耶·迦叶长老偈巴利
7. Gayākassapattheragāthā
345 “ 一日三次——晨间、午间、傍晚,
我下入伽耶帕古河的河水之中。注疏 2
346 “‘ 凡是我于过去诸生中所造作的恶业,
“ 我今便在此处将它冲洗掉”——过去我曾抱持这样的见解。注疏 2
347 “ 听闻了那善说的言辞,那法与义兼具的文句,
于真实、如实之义,我如理省察;注疏 2
348 “ 我已洗净一切恶,清净、纯净、无垢,
我是清净者的清净继承者,佛陀的亲生子。注疏 2
349 “ 我跃入八支圣道之流,涤荡了一切恶;
我已证得三明,圆满了佛陀的教诫。”巴利 注疏 2
‘‘Pāto majjhanhikaṃ sāyaṃ, tikkhattuṃ divasassahaṃ; Otariṃ udakaṃ sohaṃ, gayāya gayaphagguyā. ‘‘‘Yaṃ mayā pakataṃ pāpaṃ, pubbe aññāsu jātisu; Taṃ dānīdha pavāhemi’, evaṃdiṭṭhi pure ahuṃ. ‘‘Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ, dhammatthasahitaṃ padaṃ; Tathaṃ yāthāvakaṃ atthaṃ, yoniso paccavekkhisaṃ; ‘‘Ninhātasabbapāpomhi, nimmalo payato suci; Suddho suddhassa dāyādo, putto buddhassa oraso. ‘‘Ogayhaṭṭhaṅgikaṃ sotaṃ, sabbapāpaṃ pavāhayiṃ; Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
伽耶·迦叶长老巴利
… Gayākassapo thero….
8. 婆迦梨长老偈巴利
8. Vakkalittheragāthā
350 “‘ 你为风病所侵,栖居林间;’
比丘,你已入贫瘠的乞食地,将如何度日?注疏 2
351 “ 以广大的喜与乐,遍满此身;
即使粗劣,也能安然承受,我将于林中安住。注疏 2
352 “ 修习念处、诸根与诸力,
并修习诸觉支,我将安住于林中。注疏 2
353 “ 见彼精进已发、决心坚定、恒常勇悍勤勉者;
见同伴们和合共住,我将安住于山林。注疏 2
354 “ 随念自觉的佛陀——那最上的、已调御的、已入定者;
日夜不懈怠,我将安住于山林。”巴利 注疏 2
‘‘Vātarogābhinīto tvaṃ, viharaṃ kānane vane; Paviṭṭhagocare lūkhe, kathaṃ bhikkhu karissasi. ‘‘Pītisukhena vipulena, pharamāno samussayaṃ; Lūkhampi abhisambhonto, viharissāmi kānane. ‘‘Bhāvento satipaṭṭhāne, indriyāni balāni ca; Bojjhaṅgāni ca bhāvento, viharissāmi kānane. ‘‘Āraddhavīriye pahitatte, niccaṃ daḷhaparakkame ; Samagge sahite disvā, viharissāmi kānane. ‘‘Anussaranto sambuddhaṃ, aggaṃ dantaṃ samāhitaṃ; Atandito rattindivaṃ, viharissāmi kānane’’ti.
9. 维吉塔塞那长老偈巴利
9. Vijitasenattheragāthā
355 心啊,我当制住你,如门闩系象于门;
身生之欲网啊,我决不驱你向恶行。注疏 2
356 “ 你被系缚,无处可去,犹如大象寻不着敞开的门。
心垢啊,你不再能一再精勤地行恶。注疏 2
357 “ 正如象夫以钩驱策一头尚未调伏、刚捕获的大象,
有力量的人能不顾其意,强行将它拉回;同样,我也要这样把你拉回。注疏 2
358 “ 正如一位善调良马的最优秀御者,调伏一匹纯种良驹,
我安住于五力,如此调伏你。注疏 2
359 “ 我以正念将你系缚,虔心调伏你。
以精进之轭制御,心啊,你便不会由此远逝。”巴利 注疏 2
‘‘Olaggessāmi te citta, āṇidvāreva hatthinaṃ; Na taṃ pāpe niyojessaṃ, kāmajāla sarīraja . ‘‘Tvaṃ olaggo na gacchasi , dvāravivaraṃ gajova alabhanto; Na ca cittakali punappunaṃ, pasakka pāparato carissasi. ‘‘Yathā kuñjaraṃ adantaṃ, navaggahamaṅkusaggaho; Balavā āvatteti akāmaṃ, evaṃ āvattayissaṃ taṃ. ‘‘Yathā varahayadamakusalo, sārathi pavaro dameti ājaññaṃ; Evaṃ damayissaṃ taṃ, patiṭṭhito pañcasu balesu. ‘‘Satiyā taṃ nibandhissaṃ, payutto te damessāmi ; Vīriyadhuraniggahito, na yito dūraṃ gamissase cittā’’ti.
… 维吉塔塞那长老 …巴利
… Vijitaseno thero….
10. 耶输达多长老偈巴利
10. Yasadattattheragāthā
360 “ 心存挑剔的愚人,听闻佛陀的教法;
他们远离正法,如天地之悬隔。注疏 3
361 “ 心存挑剔的愚人,听闻佛陀的教法;
他退失于正法,犹如黑分月的月亮。注疏 3
362 “ 心胸挑剔的愚人,即便听闻胜者的教说。
他于正法中枯竭,犹如浅水中的鱼。注疏 3
363 “ 心胸挑剔的愚人,即便听闻胜者的教说;
则于正法中不得增长,犹如田间的腐坏种子。注疏 3
364 “ 然而,若有人以知足之心,听闻胜者的教法,
灭尽一切烦恼,亲证那不动摇的境界,
证得最上寂静,无漏者般涅槃。”巴利 注疏 2
‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ; Ārakā hoti saddhammā, nabhaso pathavī yathā. ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ; Parihāyati saddhammā, kāḷapakkheva candimā. ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ; Parisussati saddhamme, maccho appodake yathā. ‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ; Na virūhati saddhamme, khette bījaṃva pūtikaṃ. ‘‘Yo ca tuṭṭhena cittena, suṇāti jinasāsanaṃ; Khepetvā āsave sabbe, sacchikatvā akuppataṃ; Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbātināsavo’’ti.
耶输达多长老巴利
… Yasadatto thero….
11. 索纳库帝迦纳长老偈巴利
11. Soṇakuṭikaṇṇattheragāthā
365 “ 我已受具足戒,心得解脱,清净无漏;
我亲眼见到了世尊,还曾与他同住精舍;注疏 3
366 世尊露地宿,夜过大半时;
善巧住处师,尔时入精舍。注疏 2
367 “ 乔达摩铺开僧伽梨,安卧下来,
犹如狮子在岩洞中,断除了一切怖畏恐惧。注疏 2
368 于是善巧言辞、正自觉之弟子须那,
于无上佛陀尊前宣说正法。注疏 2
369 “ 彻知五蕴、修习了正道之后,
证得最上寂静,无漏者将般涅槃。”巴利 注疏 2
‘‘Upasampadā ca me laddhā, vimutto camhi anāsavo; So ca me bhagavā diṭṭho, vihāre ca sahāvasiṃ. ‘‘Bahudeva rattiṃ bhagavā, abbhokāsetināmayi; Vihārakusalo satthā, vihāraṃ pāvisī tadā. ‘‘Santharitvāna saṅghāṭiṃ, seyyaṃ kappesi gotamo; Sīho selaguhāyaṃva, pahīnabhayabheravo. ‘‘Tato kalyāṇavākkaraṇo, sammāsambuddhasāvako; Soṇo abhāsi saddhammaṃ, buddhaseṭṭhassa sammukhā. ‘‘Pañcakkhandhe pariññāya, bhāvayitvāna añjasaṃ; Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbissatyanāsavo’’ti.
……索纳库帝迦纳长老……巴利
… Soṇo kuṭikaṇṇathero….
12. 拘西亚长老偈巴利
12. Kosiyattheragāthā
370 “ 凡是真正的智者,若能了知师长之语,在与他们共住时,便生起敬爱之心。
此人名为具足忠诚的智者,通达诸法而成就殊胜。注疏 3
371 “ 当猛厉的灾难现前时,善于省察者便不恐惧。
他确是一位坚定的智者,通达诸法,于诸法中成就殊胜。注疏 2
372 “ 他犹如大海,安稳不动,智慧深邃,洞察微细之义。
他确是一位不可动摇的智者,通达诸法,于诸法中成就殊胜。注疏 2
373 多闻持法者,随顺法而行;
如是名为智者,知法已,当于诸法中成为殊胜。注疏 2
374 “ 若人善知所说之义,知义而如实行持;
是即名为具义智者,知法已当于法中成殊胜。”巴利 注疏 3
‘‘Yo ve garūnaṃ vacanaññu dhīro, vase ca tamhi janayetha pemaṃ; So bhattimā nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa. ‘‘Yaṃ āpadā uppatitā uḷārā, nakkhambhayante paṭisaṅkhayantaṃ; So thāmavā nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa. ‘‘Yo ve samuddova ṭhito anejo, gambhīrapañño nipuṇatthadassī; Asaṃhāriyo nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa. ‘‘Bahussuto dhammadharo ca hoti, dhammassa hoti anudhammacārī; So tādiso nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa. ‘‘Atthañca yo jānāti bhāsitassa, atthañca ñatvāna tathā karoti; Atthantaro nāma sa hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assā’’ti.
……拘西亚长老……巴利
… Kosiyo thero….
王授、须菩提,基哩马难达、须摩那;
瓦德长老、迦叶长老,伽耶·迦叶、婆迦梨。
维吉多与亚萨达多,以及拘西亚族的索那;
此处共六十五偈,列有十二位长老。巴利
Rājadatto subhūto ca, girimānandasumanā; Vaḍḍho ca kassapo thero, gayākassapavakkalī. Vijito yasadatto ca, soṇo kosiyasavhayo; Saṭṭhi ca pañca gāthāyo, therā ca ettha dvādasāti.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21