1. 阿若憍陈如长老偈
1. Aññāsikoṇḍaññattheragāthā
673“听闻这深具妙味的法后,我越发净信;”
“所说法者,是离贪,于一切全然无所执取。”
674“这世间,在这片广袤大地上,有着众多缤纷之物;
我想,它们确实搅动着思惟——这思惟是净妙、与贪相应的。
675“犹如雨云使被风吹扬的尘沙平息,
同样地,当以智慧观照时,诸思惟亦如是止息。
676“一切行无常”,以智慧观见时;
于苦则生厌离,此即清净之道。
677“一切行是苦”,以智慧观见时;
便厌离于苦,此即清净之道。
678“诸法无我”,以智慧观见时;
便厌离于苦,此即清净之道。
679“这位随佛觉悟的憍陈如长老,精进勇猛,
已舍生死,梵行究竟者:
680瀑流之罥索、坚牢之桩橛、难可摧裂之山岩。
斩断了桩柱与罗网,击碎了那难以摧破的山岩,
他已渡越,抵达彼岸,是禅修者,已从魔王的束缚中解脱。
681“若比丘掉举、浮躁,亲近恶友,
便在大洪水中沉没,被波浪吞没。
682“他不掉举、不浮躁,明智而善护根门,
有智慧的人,若得善友为伴,便能灭尽诸苦。
683“他身形消瘦,犹如黑色的甘蔗节,筋脉显露;
于饮食知量之人,其心不怯弱。
684“在险阻的森林旷野中,纵然被牛虻与蚊虫所叮咬,
也当如战象处于阵前,以正念安忍而住。
685“我不欣喜死亡,也不贪恋生命;我等待时刻,如同雇工等待酬劳。
686“我不欣喜死亡,也不贪恋生命;我正知、具念,等待时节。
687“我已承事导师,奉行佛陀的教诫;重担已卸,有结已断。
688“我即为此目标,离俗出家,趣于无家——
那个目标我已完全达到,我还要随侍的弟子做什么呢?”
‘‘Esa bhiyyo pasīdāmi, sutvā dhammaṃ mahārasaṃ; Virāgo desito dhammo, anupādāya sabbaso. ‘‘Bahūni loke citrāni, asmiṃ pathavimaṇḍale; Mathenti maññe saṅkappaṃ, subhaṃ rāgūpasaṃhitaṃ. ‘‘Rajamuhatañca vātena, yathā meghopasammaye; Evaṃ sammanti saṅkappā, yadā paññāya passati. ‘‘Sabbe saṅkhārā aniccāti, yadā paññāya passati; Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā. ‘‘Sabbe saṅkhārā dukkhāti, yadā paññāya passati Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā. ‘‘Sabbe dhammā anattāti, yadā paññāya passati; Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā. ‘‘Buddhānubuddho yo thero, koṇḍañño tibbanikkamo; Pahīnajātimaraṇo, brahmacariyassa kevalī. ‘‘Oghapāso daḷhakhilo , pabbato duppadālayo; Chetvā khilañca pāsañca, selaṃ bhetvāna dubbhidaṃ; Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī, mutto so mārabandhanā. ‘‘Uddhato capalo bhikkhu, mitte āgamma pāpake; Saṃsīdati mahoghasmiṃ, ūmiyā paṭikujjito. ‘‘Anuddhato acapalo, nipako saṃvutindriyo; Kalyāṇamitto medhāvī, dukkhassantakaro siyā. ‘‘Kālapabbaṅgasaṅkāso, kiso dhamanisanthato; Mattaññū annapānasmiṃ, adīnamanaso naro. ‘‘Phuṭṭho ḍaṃsehi makasehi, araññasmiṃ brahāvane; Nāgo saṅgāmasīseva, sato tatrādhivāsaye. ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ…pe… nibbisaṃ bhatako yathā. ‘‘Nābhinandāmi maraṇaṃ…pe… sampajāno patissato. ‘‘Pariciṇṇo mayā satthā…pe… bhavanetti samūhatā. ‘‘Yassa catthāya pabbajito, agārasmānagāriyaṃ; So me attho anuppatto, kiṃ me saddhivihārinā’’ti.
……憍陈如长老……
… Aññāsikoṇḍañño thero….
2. 优陀夷长老偈
2. Udāyittheragāthā
689“现人身之正自觉者,已自调御,心得定止,”
他行于梵行之道,乐于心的寂静安稳。
690“人们礼敬他——那已达一切法彼岸者,”
“诸天神也礼敬他,这是我亲从阿拉汉处听闻的。”
691已越一切结缚,出林野而至无林;
远诸欲而乐出离,如金出矿得解脱。
692“他确是辉耀的龙象,如雪山超出群峰;
于一切名为龙象者中,他名副其实,最为无上。
693“我为你们称说那龙象,他确实不作任何罪过;
柔和与不害,是那龙象的双足。
694“念与正知,是那龙象的另外两足;
信是这头大龙象的手,舍是他的白牙。
695念为颈,慧为头,审察与法思惟;
以法为腹而安住,独处寂静为其尾。”
696“这位禅那者,乐入息,于内善等持;
行时,此龙象在定中;立时,此龙象在定中;
697“卧时,此龙象在定中;坐时,亦在定中;
于一切处防护的龙,这便是龙的成就。
698“他受用无过失之物,不受用有过失之物;
获得食物与衣服后,便远离积蓄。
699“斩断了一切微细与粗大的结,也斩断了一切束缚,
无论他往何处去,都如同毫无牵挂的人一样前往。
700“就像水中生出的白莲花,渐渐长大;
它不染着于水,芬芳清净,赏心悦目。
701“同样地,佛陀生于世间,安住于世间;
他不为世间所染着,犹如莲花不染着于水。
702大火炽燃,无薪乃息;
余烬亦灭,方称寂灭。
703“此譬喻为阐明义理,由智者所宣说;
大龙象们将会了悟,那龙象为龙象所宣说之法。
704“离贪、离嗔、离痴、无漏者,
这位龙象将舍弃身体,无漏而般涅槃。”
‘‘Manussabhūtaṃ sambuddhaṃ, attadantaṃ samāhitaṃ; Iriyamānaṃ brahmapathe, cittassūpasame rataṃ. ‘‘Yaṃ manussā namassanti, sabbadhammāna pāraguṃ; Devāpi taṃ namassanti, iti me arahato sutaṃ. ‘‘Sabbasaṃyojanātītaṃ , vanā nibbanamāgataṃ; Kāmehi nekkhammarataṃ , muttaṃ selāva kañcanaṃ. ‘‘Sa ve accaruci nāgo, himavāvaññe siluccaye; Sabbesaṃ nāganāmānaṃ, saccanāmo anuttaro. ‘‘Nāgaṃ vo kittayissāmi, na hi āguṃ karoti so; Soraccaṃ avihiṃsā ca, pādā nāgassa te duve. ‘‘Sati ca sampajaññañca, caraṇā nāgassa tepare; Saddhāhattho mahānāgo, upekkhāsetadantavā. ‘‘Sati gīvā siro paññā, vīmaṃsā dhammacintanā; Dhammakucchisamāvāso, viveko tassa vāladhi. ‘‘So jhāyī assāsarato, ajjhattaṃ susamāhito; Gacchaṃ samāhito nāgo, ṭhito nāgo samāhito. ‘‘Sayaṃ samāhito nāgo, nisinnopi samāhito; Sabbattha saṃvuto nāgo, esā nāgassa sampadā. ‘‘Bhuñjati anavajjāni, sāvajjāni na bhuñjati; Ghāsamacchādanaṃ laddhā, sannidhiṃ parivajjayaṃ. ‘‘Saṃyojanaṃ aṇuṃ thūlaṃ, sabbaṃ chetvāna bandhanaṃ; Yena yeneva gacchati, anapakkhova gacchati. ‘‘Yathāpi udake jātaṃ, puṇḍarīkaṃ pavaḍḍhati; Nopalippati toyena, sucigandhaṃ manoramaṃ. ‘‘Tatheva ca loke jāto, buddho loke viharati; Nopalippati lokena, toyena padumaṃ yathā. ‘‘Mahāgini pajjalito, anāhāropasammati; Aṅgāresu ca santesu, nibbutoti pavuccati. ‘‘Atthassāyaṃ viññāpanī, upamā viññūhi desitā; Viññissanti mahānāgā, nāgaṃ nāgena desitaṃ. ‘‘Vītarāgo vītadoso, vītamoho anāsavo; Sarīraṃ vijahaṃ nāgo, parinibbissatyanāsavo’’ti.
……优陀夷长老……
… Udāyī thero….
憍陈如与优陀夷,这两位大神通长老;
第十六集共三十二首偈颂。
Koṇḍañño ca udāyī ca, therā dve te mahiddhikā; Soḷasamhi nipātamhi, gāthāyo dve ca tiṃsa cāti.