1. 龙萨马拉长老偈
1. Nāgasamālattheragāthā
267“她佩戴璎珞,身着华服,头戴花鬘,遍体涂满栴檀香粉;
大路中央,有一位盛妆的女子——那舞伎正和着乐声翩翩起舞。
268“我入城托钵,行走之间,朝她瞥了一眼;
她饰物严身,衣着华丽,犹如一具死神设下的圈套。
269“那时,我心中如理作意自然生起;
过患显现,厌离便稳固安立。
270“那时,我的心便解脱了——请看这法的善妙;
三明已经证得,佛陀的教法已经完成。”
‘‘Alaṅkatā suvasanā, mālinī candanussadā; Majjhe mahāpathe nārī, turiye naccati naṭṭakī. ‘‘Piṇḍikāya paviṭṭhohaṃ, gacchanto naṃ udikkhisaṃ; Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha; Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha . ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
龙萨马拉长老……
… Nāgasamālo thero….
2. 帕古长老偈
2. Bhaguttheragāthā
271“昏沉睡意袭来,我从精舍走出;
正踏上经行道,我便就地仆倒。
272“揉搓过肢体,我再次登上经行道;
我沿着经行道经行,内心已善安住。
273“那时,如理作意在我心中生起。
过患便显现出来,厌离也随之坚固确立。
274“于是我心解脱——看哪,这法的善妙!
三明已经证得,佛陀的教法已经完成。”
‘‘Ahaṃ middhena pakato, vihārā upanikkhamiṃ; Caṅkamaṃ abhiruhanto, tattheva papatiṃ chamā. ‘‘Gattāni parimajjitvā, punapāruyha caṅkamaṃ; Caṅkame caṅkamiṃ sohaṃ, ajjhattaṃ susamāhito. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha; Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
……帕古长老……
… Bhagutthero….
3. 萨毗耶长老偈
3. Sabhiyattheragāthā
275“他人不了知:我们将在此受制(命终);
而那些了知的人,由此便平息了纷争。
276不知法者,行止宛如不死;
知法之人,身处病中无病。
277“无论什么懈怠的业,以及任何染污的戒行;
混杂不纯的梵行,不会有大果报。
278“若人对同梵行者毫无恭敬,
他便远离了正法,如同天空远离大地。”
‘‘Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase; Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā. ‘‘Yadā ca avijānantā, iriyantyamarā viya; Vijānanti ca ye dhammaṃ, āturesu anāturā. ‘‘Yaṃ kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ; Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphalaṃ. ‘‘Yassa sabrahmacārīsu, gāravo nūpalabbhati; Ārakā hoti saddhammā, nabhaṃ puthaviyā yathā’’ti.
… 萨毗耶长老…
… Sabhiyo thero….
4. 难陀迦长老偈
4. Nandakattheragāthā
279“呸!这充满恶臭的身体,是魔的眷属,常漏不净。”
你的身体有九孔,常流不净。
280“莫因旧日相识而轻慢,莫要侵犯如来。
他们于天界尚且不生贪染,何况人间种种。
281“然而那些愚者、智慧浅薄的人,怀有邪思惟,被愚痴深深覆蔽;
正是这种人,才会在魔罗所设下的色身罗网中,生起贪染。
282“那些贪、嗔、无明已消褪的人,
如此之人于彼处不染着,已断诸绳索,无有系缚。”
‘‘Dhiratthu pūre duggandhe, mārapakkhe avassute; Navasotāni te kāye, yāni sandanti sabbadā. ‘‘Mā purāṇaṃ amaññittho, māsādesi tathāgate; Saggepi te na rajjanti, kimaṅgaṃ pana mānuse. ‘‘Ye ca kho bālā dummedhā, dummantī mohapārutā; Tādisā tattha rajjanti, mārakhittamhi bandhane. ‘‘Yesaṃ rāgo ca doso ca, avijjā ca virājitā; Tādī tattha na rajjanti, chinnasuttā abandhanā’’ti.
……难陀迦长老……
… Nandako thero….
5. 阐部迦长老偈
5. Jambukattheragāthā
283“五十五年来,我身披尘垢;
月食一餐,亲手拔发除须;
284单足而立,长舍座席不坐。
我以干粪为食,不接受特意为我留下的供养。
285“我造作了许多如此招致恶趣的事,
在巨大洪流中漂流时,我皈依了佛陀。
286“请看这皈依的殊胜,请看此法是何等善妙。
三明已经证得,佛陀的教法已经完成。”
‘‘Pañcapaññāsavassāni, rajojallamadhārayiṃ; Bhuñjanto māsikaṃ bhattaṃ, kesamassuṃ alocayiṃ. ‘‘Ekapādena aṭṭhāsiṃ, āsanaṃ parivajjayiṃ; Sukkhagūthāni ca khādiṃ, uddesañca na sādiyiṃ. ‘‘Etādisaṃ karitvāna, bahuṃ duggatigāminaṃ; Vuyhamāno mahoghena, buddhaṃ saraṇamāgamaṃ. ‘‘Saraṇagamanaṃ passa, passa dhammasudhammataṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
阐部迦长老……
… Jambuko thero….
6. 塞那迦长老偈
6. Senakattheragāthā
287“在伽耶的伽耶帕古节,于我真是善来啊;
因为我见到了正自觉者,正在开示无上之法。
288具大光明,为众之师,已证无上,作引导者;
于有天界之世间,彼为胜者,其见无与伦比。
289“他是大龙象、大英雄,具大光明,已无诸漏。
已彻底灭尽一切烦恼,导师于一切处无所畏惧。
290“长久以来,我为邪见之网所缚,确然深陷染污;
塞那迦,彼世尊将我从一切结缚中解救出来。”
‘‘Svāgataṃ vata me āsi, gayāyaṃ gayaphagguyā; Yaṃ addasāsiṃ sambuddhaṃ, desentaṃ dhammamuttamaṃ. ‘‘Mahappabhaṃ gaṇācariyaṃ, aggapattaṃ vināyakaṃ; Sadevakassa lokassa, jinaṃ atuladassanaṃ. ‘‘Mahānāgaṃ mahāvīraṃ, mahājutimanāsavaṃ; Sabbāsavaparikkhīṇaṃ, satthāramakutobhayaṃ. ‘‘Cirasaṃkiliṭṭhaṃ vata maṃ, diṭṭhisandānabandhitaṃ ; Vimocayi so bhagavā, sabbaganthehi senaka’’nti.
……塞那迦长老……
… Senako thero….
7. 桑布塔长老偈
7. Sambhūtattheragāthā
291“当徐徐而行时,他却急驰;当急急而行时,他却蹉跎;
以不如理的方式行事,愚人便陷入痛苦。
292“他的利益渐渐衰减,犹如黑半月的月亮;
还会招致恶名,与朋友失和。
293“该迟缓时便迟缓,该急速时便急速;
依如理而善巧安排,智者获得安乐。
294“他的利益得以圆满,犹如白半月的明月;
他赢得美名与称誉,与朋友之间和睦无诤。”
‘‘Yo dandhakāle tarati, taraṇīye ca dandhaye; Ayoni saṃvidhānena, bālo dukkhaṃ nigacchati. ‘‘Tassatthā parihāyanti, kāḷapakkheva candimā; Āyasakyañca pappoti, mittehi ca virujjhati. ‘‘Yo dandhakāle dandheti, taraṇīye ca tāraye; Yoniso saṃvidhānena, sukhaṃ pappoti paṇḍito. ‘‘Tassatthā paripūrenti, sukkapakkheva candimā; Yaso kittiñca pappoti, mittehi na virujjhatī’’ti.
… 桑布塔长老…
… Sambhūto thero….
8. 罗睺罗长老偈
8. Rāhulattheragāthā
295“正是因为在这两方面都已圆满成就,人们称我为“贤善罗睺罗”;
我既是佛陀之子,又于诸法具足慧眼。
296“我的诸漏已尽,更无后有;
我是阿拉汉,应受供养,成就三明,彻见不死。
297“为欲乐所盲,陷于罗网,又被渴爱的覆障所蔽;
他们为放逸的眷属所缚,犹如鱼在鱼笼之口。
298“我舍离了那欲,斩断魔罗的束缚。
将渴爱连根拔除,我已清凉,证得寂灭。”
‘‘Ubhayeneva sampanno, rāhulabhaddoti maṃ vidū; Yañcamhi putto buddhassa, yañca dhammesu cakkhumā. ‘‘Yañca me āsavā khīṇā, yañca natthi punabbhavo; Arahā dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso. ‘‘Kāmandhā jālapacchannā, taṇhāchādanachāditā; Pamattabandhunā baddhā, macchāva kumināmukhe. ‘‘Taṃ kāmaṃ ahamujjhitvā, chetvā mārassa bandhanaṃ; Samūlaṃ taṇhamabbuyha, sītibhūtosmi nibbuto’’ti.
… 罗睺罗长老 …
… Rāhulo thero….
9. 旃德那长老偈
9. Candanattheragāthā
299“她周身黄金严饰,众女仆簇拥着;
妻子怀抱着孩子,朝我走来。
300“我望见她正走来——那是我儿子的母亲。
她佩着珠宝,衣著华美,犹如死神布下的套索。
301“那时,我心中生起了如理作意;
过患朗然显现,厌离便坚固地安立。
302“尔时我心得解脱,看哪,这法的善妙;
三明已证,世尊教诫我已圆满奉行。”
……栴檀长老……
‘‘Jātarūpena sañchannā , dāsīgaṇapurakkhatā; Aṅkena puttamādāya, bhariyā maṃ upāgami. ‘‘Tañca disvāna āyantiṃ, sakaputtassa mātaraṃ; Alaṅkataṃ suvasanaṃ, maccupāsaṃva oḍḍitaṃ. ‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha; Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha. ‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti. … Candano thero….
10. 达弥迦长老偈
10. Dhammikattheragāthā
303“法确实护佑行法之人,善修的法带来安乐;
这就是善修法的功德:依法而行的人不会堕入恶趣。
304“法与非正法,这两者的异熟并不相同。
非法把人带向地狱,法把人引向善趣。
305“因此,应当于诸法生起意欲,这般欢喜着,与善逝、如如者(相应)。
最胜善逝的弟子们安住于法,这些坚毅者正被引导,趋向最殊胜的皈依处。
306“疮根已被破尽,渴爱之网也已断除。
他已穷尽轮回,无有丝毫依著。
犹如晴朗之夜的那轮满月。”
‘‘Dhammo have rakkhati dhammacāriṃ, dhammo suciṇṇo sukhamāvahati; Esānisaṃso dhamme suciṇṇe, na duggatiṃ gacchati dhammacārī. ‘‘Nahi dhammo adhammo ca, ubho samavipākino; Adhammo nirayaṃ neti, dhammo pāpeti suggatiṃ. ‘‘Tasmā hi dhammesu kareyya chandaṃ, iti modamāno sugatena tādinā; Dhamme ṭhitā sugatavarassa sāvakā, nīyanti dhīrā saraṇavaraggagāmino. ‘‘Vipphoṭito gaṇḍamūlo, taṇhājālo samūhato; So khīṇasaṃsāro na catthi kiñcanaṃ, Cando yathā dosinā puṇṇamāsiya’’nti.
达弥迦长老
… Dhammiko thero….
11. 萨帕卡长老偈
11. Sappakattheragāthā
307皎洁白鹤畏黑云,惊飞求栖投其所;
阿迦咖拉尼之河,尔时令我心欢喜。
308“当白鹤群极为清净洁白,被乌云的恐怖所惊慑,
它寻求洞穴庇护,却不见任何庇护之处——那时,阿迦咖拉尼河令我心生喜悦。
309“谁不欢喜那两岸的阎浮树,
它们庄严着河岸,就在我精舍的后方。
310“那些蛙已彻底远离了那致命的狂群,
慵懒的青蛙鸣叫不已;
今天不是离开山林溪流的时候,
阿迦咖拉尼河安稳、无害、吉祥,极为怡人。”
‘‘Yadā balākā sucipaṇḍaracchadā, kāḷassa meghassa bhayena tajjitā; Palehiti ālayamālayesinī, tadā nadī ajakaraṇī rameti maṃ. ‘‘Yadā balākā suvisuddhapaṇḍarā, kāḷassa meghassa bhayena tajjitā; Pariyesati leṇamaleṇadassinī, tadā nadī ajakaraṇī rameti maṃ. ‘‘Kaṃ nu tattha na ramenti, jambuyo ubhato tahiṃ; Sobhenti āpagākūlaṃ, mama leṇassa pacchato. ‘‘Tā matamadasaṅghasuppahīnā, Bhekā mandavatī panādayanti; ‘Nājja girinadīhi vippavāsasamayo, Khemā ajakaraṇī sivā surammā’’’ti.
……萨帕卡长老……
… Sappako thero….
12. 穆迪德长老偈
12. Muditattheragāthā
311“我为活命而出家,得受具足戒;
从那时起,我生起信心,以坚定的勇猛精进而奋力修行。
312“就让此身破碎,就让肉块溃烂;
让我的两条小腿,从膝盖处脱落吧。
313“我不吃、不喝,也不离开住所;
也不侧身躺下,直到拔除渴爱之箭。
314“当我这样安住时,看我的精进与奋力。
三明已经证得,佛陀的教法已经完成。”
‘‘Pabbajiṃ jīvikatthohaṃ, laddhāna upasampadaṃ; Tato saddhaṃ paṭilabhiṃ, daḷhavīriyo parakkamiṃ. ‘‘Kāmaṃ bhijjatuyaṃ kāyo, maṃsapesī visīyaruṃ ; Ubho jaṇṇukasandhīhi, jaṅghāyo papatantu me. ‘‘Nāsissaṃ na pivissāmi, vihārā ca na nikkhame; Napi passaṃ nipātessaṃ, taṇhāsalle anūhate. ‘‘Tassa mevaṃ viharato, passa vīriyaparakkamaṃ; Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… 穆迪德长老…
… Mudito thero….
龙三摩罗、帕古,及萨毗耶、难陀迦,
江布迦、舍那迦长老,桑菩多与罗睺罗,
旃檀长老在其列,此十皆佛弟子众;
法氏萨跋葛长老,并善喜共此三尊。
偈颂五十二,长老共为十三位。
Nāgasamālo bhagu ca, sabhiyo nandakopi ca; Jambuko senako thero, sambhūto rāhulopi ca. Bhavati candano thero, dasete buddhasāvakā; Dhammiko sappako thero, mudito cāpi te tayo; Gāthāyo dve ca paññāsa, therā sabbepi terasāti .