请诸位给我机会,以便向沙门乔达摩提问。
我今已得喜乐,来到这里,是为了断除疑惑之法。
阿难出于悲悯,被世尊如此劝止后,便制止了此事。
阿难说罢,为悲悯心所驱动,便向世尊阻止了此事;巴利
Okāsaṃ me dadatha samaṇaṃ gotamaṃ pucchanāya Kaṅkhādhammaṃ pajahitu midhānandapatto hamasmi, Vutte satthā kilamati alaṃhāvuso mā vihaññi Vatvā’nando bhagavati dayācodito vārayī taṃ; ()
苏跋德既获机缘,为十力者悲悯之网所系;
渴仰证智,入彼处,不顾扰劳世尊。
善巧于引导他,提出问题,并宣说正法,
于圣律中详细阐述善安立的补特伽罗;巴利
Laddhokāso dasabaladayājālabaddho subhaddo Aññāpekho pavisiya tahiṃ tabbihesānapekkho, Pañhaṃ pucchi tadupanayane kovido’bhāsidhammaṃ Vitthārento ariyavinaye puggale suppatiṭṭhe; ()
须跋陀在世尊座下出家,自受比丘之身,
修习观照诸行灭尽衰坏。
破除一切垢染已,亲证导师现前身;
令僧团堪受敬奉,汝为最后之弟子。巴利
Pabbajjitvā bhagavati sayaṃ bhikkhubhāvābhisitto Saṅkhārānaṃ khayavaya matho bhāvayitvā subhaddo, Viddhaṃsetvā sakalakalusaṃ satthupaccakkhabhuto Unnādetvā parisamarahaṃ pacchimosāvakosi; ()
所制之律、所宣之法,
于我灭度后,即是汝等导师、最上皈依——彼如是说。
诸长老比丘,应受尊重;其余年少比丘,
称呼“尊者”后,应以恭敬、信受之心侍奉。巴利
Paññatto yo bhavati vinayo desito yoca dhammo So vo satthā paramasaraṇo’tyā’ha me accayena, There bhikkhū taditaravasī gāravaṃ voharantu Bhante vatvā pariharatha vo sādarāsappatissā; ()
十力世尊曾亲现于我等前,我等竟未能当面请问于彼;
切莫事后追悔:“我等未能问及此事。”
当寂静者已般涅槃时,自在众中有人默然,于佛陀与法——
若于僧团、于道生起疑惑,诸比丘,汝等应问。巴利
Paccakkho no bhavi dasabalo pucchituṃ sammukhā taṃ Nāsakkhimhā mayamidamitī māhuvatthānutāpā, Mutte tuṇhībhavi vasigaṇokiñci buddhecadhamme Saṅghe magge vimati yadivo bhikkhave pucchathāti; ()
诸比丘,因为胜者已舍诸蕴,
我告诫你们:一切行法决定坏灭。
“ 汝等当以不放逸成就此事”,此为具足无量智慧者、世尊之所宣说;
“ 我们是最后之语”,此语已说。巴利
Yasmā khandhe pajahati jino bhikkhave bhandadāni Āmantemī niyatabhadurā sabbasaṅkhāradhammā, Sampādethā’tya’mitamatimā appamādena tumhe Pabyākāsi bhagavata mayaṃ pacchimāhotivācā; ()
色界无色界之唯作禅那,及想受灭,
此九种等至,顺次而入。
如海无涯,具足威德,于魔战阵中勇猛无畏者
佛陀具那罗延之力,彼时入于诸定巴利
Rūpārūpāvacarakiriyajjhānasaññānirodha- Saṅkhātā yā navavidhasamāpattiyo tā’nulomaṃ, Nissīmamhonidhinibhaguṇo mārasaṅgāmasūro Buddho nārāyanabaladharo so samāpajji tāva; ()
牟尼屡入彼彼禅那,从灭尽定正起已,
逆次还入,终以初禅为究竟。
再次入于彼彼禅那,从第四
色界禅出,诸行法灭尽无余;巴利
Taṃ taṃ jhānaṃ muni paṭisamāpajjamāno nirodhā Sammā paccuṭṭhahiya paṭhamajjhānavosāna māpa, Taṃ taṃ jhānaṃ punaranusamāpajjamāno catuttha- Rūpajjhānu’ṭṭhahiya vigatāsesasaṅkhāradhammo; ()
由油尽而生
犹如灯灭,就像那三界之宝灯
佛陀于无余依涅槃
自觉者于般涅槃时,入般涅槃;巴利
Snehaparikkhayajāto Pajjoto viya tilokamaṇipajjoto, Buddhonirupadhisesa- Parinibbutiyā sayambhu parinibbāyi; ()
天人大众齐声
极度悲泣,
犹如因忧悲(而震),
此大地以千声而震动。巴利
Sampati devamanussa- Pajāya saddhiṃ parodamānāya bhusaṃ, Sokeni’va saṅkampi Sahassarāvena’yaṃ mahāpathavī; ()
闪电之列闪耀。
如同被杖击的云、被擂响的雷鼓般崩裂,
犹如巨象摧折芭蕉林,
忧愁碾压一切世间,毫无遗漏;巴利
Vipphuritavijjurāji- Daṇḍāhatameghadundubhīphalitā’suṃ, Kadalivanaṃ viya nāgo Nippīḷesi asesalokaṃ soko; ()
生处,即田地
如被彼彼六尘所逼迫
僻静处、虚空——
世间吉祥相已生;(双连结)巴利
Jātikkhettaṃ khettaṃ Viya sambādhaṃ chaṇehi tesaṃtesaṃ, Vijanokāsā’ kāsā Loke maṅgalanimittajātaṃ jātaṃ; () (Yamakabandhanaṃ)
如是,由名为梅达难德的修行者所造、能令一切诗人心生喜悦的《胜者史灯》中,于近因分阐明如来般涅槃事,是为第二十九品。巴利
Itimedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne tathāgata parinibbānappavatti paridīpo ekūnatiṃsatimo saggo.
世尊般涅槃时,梵天神娑汉巴帝随即说出此偈。巴利
Parinibbute bhagavati sahaparinibbānā brahmāsahampati imaṃ gāthaṃ abhāsi.
世间一切众生终将舍弃所积聚之蕴身,
正如世间无与伦比之导师亦舍此身。
如来具足诸力,正自觉者,已般涅槃。巴利
Sabbevanikkhipissanti bhūtā loke samussayaṃ Yathā etādiso satthā loke appavipuggalo, Tathāgato balappatto sambuddho parinibbutoti;
世尊入般涅槃时,诸天神之主帝释天神即说此偈:巴利
Parinibbute bhagavati sahaparinibbānāsakko devānamindo imaṃ gāthaṃ abhāsi.
“ 诸行实无常,是生灭法,
生已即灭尽,彼之寂止为乐”。巴利
Aniccā vatasaṅkārā uppāda vayadhammino, Uppajjitvā nirujjhanti tesaṃvūpasamo sukhoti;
世尊般涅槃时,尊者阿那律在那时说出这些偈颂:巴利
Parinibbute bhagavati sahaparinibbānā āyasmā anuruddho imā gāthāyo abhāsi.
心住不动如如者,出入息灭不复起;
牟尼无欲缘寂静,舍寿而般涅槃。
以无退缩之心,他安忍于感受;
如灯火之灭尽,心解脱亦如是。巴利
Nāhuassāsapassāso ṭhita cittassa tādito Anejāsanti mārabbha sokālamakarī muni, Asallīnena cittena vedanaṃ ajjhavāsayi Pajjotasseva nibbānaṃ vimokkho cetaso ahūhi;
当世尊般涅槃时,尊者阿难随即说出此偈:巴利
Parinibbute bhagavati sahaparinibbānā āyasmā ānando imaṃ gāthaṃ abhāsi.
那时有恐怖,那时有身毛竖立
在具足一切殊胜德相的正自觉者般涅槃之时。巴利
Tadāsiyaṃ hiṃsanakaṃ tadāsilomahaṃsanaṃ, Sabbākāravarūpete sambuddhe parinibbuteti;
三界唯一眼目牟尼,
疾举双臂于头顶,即般涅槃。
他们哭泣、悲叹,翻滚辗转。
那些未离贪者辗转翻滚,仆倒在地。巴利
Lokattayekanayanomunikhippameva Paggayhamuddhanibhuje parinibbutoti, Kandiṃsu tāva vilapiṃsu vivaṭṭayiṃsu Āvaṭṭayiṃsu papatiṃsu mavītarāgī; ()
安慰染垢怀忧、调御自身的修士众,
夜分将尽时,长老以法语。
已灭幽暗的阿那律,
阿难长老之挚友,以入心之语,度过了那一夜。巴利
Assāsayaṃ vasigaṇaṃ samalaṃ sasokaṃ Ratyāvasesa matha dhammakathāya thero, Taṃ vītināmayi niruddhatamo’nuruddho Ānandatherasuhado hadayaṅgamāya; ()
末罗族首邑拘尸那罗,繁荣富足,
为传报世尊般涅槃之讯而往。
阿那律长老遣以阿难长老为伴、名声无碍之自身
前往。巴利
Mallāna magganagaraṃ kusiṇāra middhaṃ Ārocanāya parinibbutabhāva massa, Ānandathera maniruddhayaso sarīro Pāhesi attadutiyaṃ anuruddhathero; ()
那时,末罗人正致力于此事。
他们聚集之处,正静候着商度此事;
长老与一人为伴,往诣彼会堂;
忧苦者乃于彼处陈明其事。巴利
Mallā tadatthapasutā samayena tena Yatrā’bhisannipatitā patimattayanti, Theropana’ttadutiyo tamupecca santhā- Gāraṃ tamattha mabhivedayi sokadīno; ()
那位长老善加规定,末罗诸子
末罗人、末罗女众,世间末罗族类
哭泣、跌倒、悲号;
双臂为发髻所缠,被忧箭所伤。巴利
Therassa tassa suniyamakma samallaputtā Mallā samallasuṇisā bhuvika mallachāyā, Kandiṃsu tāva papatiṃsu pariddaviṃsu Dhammillavellitabhujā’hatasokasallā; ()
末罗人携种种乐器与香鬘,
持五百套衣。
趋彼善逝时节所生之遗体处,
那片娑罗林、优波伐多那园。巴利
Nānāvidhāni turiyāni sugandhamālaṃ Ādāya pañcasatadussayugāni mallā, Yenā’si tassasugatassu’tujaṃ sarīraṃ Taṃ sāḷadāya mupavattana mosariṃsu; ()
他们以薰香、香粉与鲜花,以及歌舞与乐器,
以伞盖、宝珠、拂尘与扇子,
以布作幔,新筑圆坛亭阁等,
如是六日,众行供身之礼。巴利
Te gandhadhūpakusumehi ca naccagīta- Vajjehi chattamaṇivijanicāmarehi, Celabbitāna navamaṇḍalamāḷakādiṃ Katvāna chāhamakariṃsu sarīrapūjaṃ; ()
最胜力士们,八人洗净了头,
以香水沐浴,衣着严整、披覆得体,
珍珠众宝庄严之金舆,
如来身安厝其上。巴利
Pamokkhamallapurisā’ṭṭhanahātasīsā Gandhodakena sunivatthasupārutattā, Muttāmaṇīhi khacitāya tathāgatassa Gattaṃ suvaṇṇasivikāya niropitaṃ taṃ; ()
七日之中不能动摇其分毫,
众乃问阿那律长老:此何因缘?
长老以天眼,遍知无量诸天神之思惟,
而后宣说。巴利
Cāletu mappamapi sattamavāsaramhi Pucchiṃsu thera manuruddha masayha kinti, So dibbacakkhumatiyā’mitadevatānaṃ Pabyākari parivitakka mavecca thero; ()
以无余的人与天之大威力
那为世尊所赞叹的身躯
举起那些尾随的无能诸王,
前往北方,向东偏北行去。巴利
Nissesamānusikadibbamahāmahehi Taṃviggahaṃ bhagavato’bhimahīyamānaṃ, Ukkhippa tāsamanuvattakamakallabhūpā Gantvāna uttaradisāya purassu’dīciṃ; ()
由北门令彼入城已,
行于城中至中之大道理。
班杜拉夫人玛丽卡听闻此事后,
立于门边,为新来者铺设座位巴利
Majjhenamajjha kamahinībharu muttarena Dvārena tassanagarassa pavesayitvā, Sutvāna bandhulapajāpatimallikā taṃ Dvāre ṭhitā’thanavakovidhānabbayāya; ()
以香汤沐浴,饰以大藤蔓
以七宝庄严,璀璨辉耀
盎耆罗萨以百福庄严之心,
覆蔽了那无比之身,获得机会。巴利
Dhotāya gandhasalilena mahālatābya- Bhusāya sattaratanehi samujjalāya, Aṅgīrasassa satapuññavīlāsacittaṃ Chādesi gatta matulaṃ kaḷitāvakāsā; ()
末罗族之首邑东面,
有名为天冠的塔庙。
三界皈依处的遗体,从东方门
运出后,在那里恭敬供奉。巴利
Mallāna magganagarassa puratthimāyaṃ Saṃvijjate makuṭabandhanacetiyaṃ yaṃ, Dehaṃ tilokasaraṇassa puratthimena Dvārena nikkhamiya tatra samappayiṃsu; ()
那时,那座所有接缝处都洁净的城市,
被曼陀罗花覆盖,堆积达屋顶之高。
诸王问道:“导师的遗体应如何处理?”
阿难长老说:“已故的诸王,当如转轮王那样处理。”巴利
Sā yāvasandhisamalā nagarī tadāni Mavdāravehi pihitā’bhavi channumattaṃ, Pucchiṃsu satthu paṭipajjana mattabhāve Ānandathera matha bhumibhujā kathanti; ()
如对待转轮王之身,
对佛陀之身亦应如是行。
如是言毕,
众人以新迦尸布缠裹世尊无病之身。巴利
Dehe yatheva paṭipajjati cakkavatti- Rañño tatheva paṭipajjatha buddhadehe, Iccāha so bhagavato’tujarūpakāyaṃ Te veṭhayuṃ ahatakāsikasāṭakehi; ()
他们也用棉布缠裹。
如是以五百双布包裹后
置入盛满油的黄金瓮中
再以另一铁瓮覆盖其上巴利
Kappāsapaṭṭavihatehipi veṭhayiṃsu Katvāna pañcasatadussayugehi evaṃ, Pakkhippa telaparipuṇṇasuvaṇṇadoṇyā Aññā’yasāya paṭikujjiya doṇiyā te; ()
胜者的遗体,即精心装饰的火葬堆,
以花鬘藤蔓庄严,高逾百肘。
他们安放了二十余块沉香檀香木,
登上荣光胜伏最胜之车。巴利
Gattaṃ jinassa citakaṃ katacittakammaṃ Mālālatāvilasitaṃ satahatthamuccaṃ, Vīsādhikaṃ agarucandanadāruka puṇṇaṃ Āropayiṃsu siriyā jitavejayantaṃ; ()
从波婆城,前往名为拘尸那罗的末罗城;
具大威力的迦叶长老龙象,将前往彼处。
与五百位比丘一同出发
来到树根处,稍坐片刻;巴利
Pāvāya mallanagaraṃ kusiṇāranāmaṃ Gantā mahāpabhutikassapatheranāgo, Bhikkhūhi pañcasatikehi pathokkamitvā Rukkhassa mūla mupagamma khaṇaṃ nisīdi; ()
有一邪命外道迦叶,正在路上行走,
手持曼陀罗华,
见到玛哈巴沙后,问道:“乔达摩,您可知那位无上胜者?”
“ 乔达摩,你可知‘无量征服’之义?”——他这样问道。巴利
Addhānamagga mathakho paṭipajji tamhā Mandāravaṃ kusuma maññataro gahetvā, Ājīvako ta mahipassiya kassapākhyo Jānāsi gotama manantajinantyapucchi; ()
“ 友,世尊已般涅槃。”
“ 今日正是第七日,因此我从那里得到了这朵花。”
当说“曼陀罗花被取来了”时,
一些未离贪者哭泣,一些悲号;巴利
Āmāvuso bhagavato parinibbutassa Hontya’jja santadivasāti tatomayedaṃ, Mandāravaṃ kusuma māharitanti vutte Kandiṃsu keci vilapiṃsu avītarāgā; ()
在比丘僧众中,年老的须跋陀出家不久,
便立刻对导师怀有敌意,
难教诫之彼行者,我等从彼大沙门而得解脱;
曾以身语扰恼者,今已远离。巴利
Tāya’cchi bhikkhuparisāya subhaddabuḍḍha- Pabbajjito sapadi satthari baddhavero, Yo dubbaco yati mahāsamaṇena tena Muttā mayaṃhi yadupaddutakāyavācā; ()
“ 我们欲做之事,今当作之。”
如今,我们不愿做,就不再做了。
“ 莫忧伤,莫悲叹,具寿,已足够了。”
说毕,他便于胜者法轮中施以一击。巴利
Icchāma yaṃja maya midānikaroma taṃyaṃ Necchāma’dāni nakaroma mayaṃ tatomā, Sovittha mācavilapittha’ lamāvusoti Vatvā pahāra madadī jinadhammacakke; ()
末罗四主以王冠礼敬其足,
愿彼涂香于难胜之火葬薪。
诸长老询问阿那律尊者,他如是说:
此间,迦叶上座狮子已得燃薪。巴利
Mallā narindamakuṭaṅakkitapādapīṭhā’- Limpetu massa caturo cita mappasayha, Pucchiṃsu thera manuruddha mi’tabruvi so Patte’dha pajjalati kassapatherasīhe; ()
以法药灭尽忧心之诸比丘,
藉迦叶威神之力,导师之茶毗积薪
他来到苏跋德面前,
自以为当胸如旱天霹雳,又如利矛。巴利
Dhammāgadena hatasokahadehi yena Bhikkhūhi satthucitako vasikassapavho, Teno’pasaṅkami subhaddakathaṃ sasīse Sukkhāsanī’vu’rasi satti’va maññamāno; ()
从第四禅出定后,他右绕世尊的荼毗堆三匝,
并作决意。
合掌置于头顶,礼敬上座长老后,
那些善安立之足安立了。巴利
Katvā padakkhiṇa madhiṭṭhahi so catuttha- Jjhānuṭṭhito bhagavato citakaṃ tivāraṃ, Baddhañjalī sirasi theravarassa bhetvā Taṃ supakpatiṭṭhitapadāni patiṭṭhahiṃsu; ()
千位长老以手中莲花,向导师
以足尘作成花鬘,献究竟供养
沉入以香寻为彼岸之大海,
世间亦没于由彼所生之忧苦浓暗中。巴利
Therāsahassa karatāmarasehi satthu Pādaṃsumāli vihitāhinipaccakāro, Omujji gandhavitakāparasāgaramhi Lokoca tappabhava sokaghanandhakāre; ()
长老礼敬致敬已毕,火葬堆自然周遍炽燃,
焚于彼时节所生之身。
胜者火化,身骨聚多,
安然犹存。巴利
Therenacāhinamite citako samantā Sampajjalittha sayamevu’tujattabhāve, Daḍḍhe jinassa masivā napichārikāsi Sārīrikaṭṭhīvisaro’bhayathāvasiṭṭho; ()
七枚舍利未散落者,乃额与颈之骨。
牟尼的界舍利、眼舍利、骨舍利与四齿舍利,
芥子碎、碎米、绿豆许微细舍利,
其余亦随光明分作三分而散。巴利
Satteva nābhivakiriṃsu lalāṭagīvā Dhātvakkhakaṭṭhi munino catudantadhātū, Siddhatthakhaṇḍakatataṇḍulamuggamattā Sesā pabhāyapi tidhā pakiriṃsu dhātu; ()
熄灭了柴堆之火
如白拂般悦意的水注从空中降下
同样,从沙罗树四周汲取水
末罗人以香水熏染过的水;巴利
Nibbāpayiṃsu citakānala mantalikkhā Nikkhamma cāmaramanohara nīradhārā, Sāḷaddumehi salilāni tathā samantā Mallā sugandhaparivāsitavārināpi; ()
垂挂着宝鬘与金鬘,
末罗王令张设种种彩幔与幢幡,
铺设妙香地面,在精美的集会堂中
于室内善敷尊贵的迦尸毛毯;巴利
Olambamānamaṇidāmasuvaṇṇadāmaṃ Cittabbitānamathabandhiyamallabhūpā Katvā sugandhaparibhaṇḍa muḷārasanthā- Gāre susanthariya kojavakambalāni; ()
从彼处起,至名为迦摩俱吒般达那的殿堂,
以及其道,悉以金银门楼而为庄严。
以炒米等、芭蕉、满瓶与灯
周匝以香与幢幡装饰已巴利
Taṭṭhānato kamakuṭabandhananāmasāḷaṃ Yāvañjasaṃ rajatakañcanatoraṇehi, Lājādinā kadalipuṇṇaghaṭehi dīpa- Dhūpaddhajehi parito patimaṇḍayitvā; ()
那盛满导师舍利的金瓮,
末罗人沿途入城,以庆典迎奉。
于白伞盖辉耀、
珍珠宝石所镶嵌的狮子座上,安置于彼。巴利
Taṃ satthudhātuparipuṇṇa suvaṇṇadoṇiṃ Mallāna maggapura māhariyu’ssavehi, Setātapattalasite sarabhāsanamhi Muttāmaṇīhi khacite tahi mappayitvā; ()
象头与象头相撞,颈项与颈项相撞,
轮与轮相撞,臂与臂相撞,
以四军之军阵,于四周布置守护。
以军队,犹如以金铠甲防护窗牖一般。巴利
Kumbhena kumbha mupahacca gaḷaṃ gaḷena Cakkena cakka mupahacca bhujaṃ bhujena, Rakkhaṃ vidhāya caturaṅginiyā samantā Senāya hemakavacehi gavacchikaṃva; ()
如是张弓备甲为护,
复以执矛之手作笼,周护无边胜者之舍利。
致以尊重,行大供养,作善妙嬉戏,
与城中人民一同嬉戏七日。巴利
Katvevameva dhanurāvaraṇañca satti- Hatthehi pañjara manantajinassadhātū, Sammānayiṃsu sumahiṃsu susādhukīḷaṃ Kīḷiṃsu sattadivasaṃ sahanāgarehi; ()
阿阇世王听闻那件事之后,
导师出身于刹帝利族,我同样是刹帝利族出身,因此,
“ 因此我们理应分得一份身骨舍利。”
遣使者至末罗诸王处;巴利
Sutvāna bhupati tamattha majātasattu Satthāhi khattiyakulappabhavo ahampi, Sārīrabhāga marahāma mayampi tasmā Pāhesi dūta matha mallanarādhipānaṃ; ()
毗舍离众多离车雄主
迦毗罗卫城释迦王族诸君
阿喇咖巴征服地中之诸王,及布利族人;
罗摩村中拘利大地之主,亦复如是。巴利
Vesālikā pacuralicchavibhubhujā ca Sakyādhipā kapilavatthupurādhivāsī, Bhūpā’llakappavijite bulayāca rāma- Gāmamhi koliyamahīpatayo tatheva; ()
韦塔地巴城中之彼地天
与巴韦亚诸王,共遣使于彼众。
彼等亦为四军之众所围绕,
迎面而向各自的使者。巴利
Yo veṭhadīpanagare dharaṇīsuro so Pāveyyakā ca mahipā pahiṇiṃsu tesaṃ; Paccekadūtapurise caturaṅginīhi Senāhi tepi nivutā’bhimukhībhaviṃsu; ()
世尊亲自前去的那个村庄
我们的裒跋檀那林般涅槃处
末罗诸人心怀骄慢,遣使答言:“胜者舍利,乃至一微尘,
我等亦不予。”巴利
Āgamma yena bhagavā sayameva gāma- Kkhetto’pavattanavane parinibbuto no, Dassāma no’ti jinadhātulavampi mallā Pāhesu munnatimanā paṭisāsanāni; ()
那王都城,以己王为首者等
以战场勇士、四军之军队
那些为战斗而彼此结缚的争执者,顷刻间奔赴厮杀。
犹如决堤奔流之水,无有差别;巴利
Sā rājadhāni nijarājapurakkhatāhi Saṅgāmasūracaturaṅginivāhinīhi, Yuddhāya baddhakalahāhi khaṇaṃjagāma Velātivattapalayambudhinibbisesaṃ; ()
赡部洲中,度那婆罗门智者
诸王礼其足,善自调御者
彼作多纳之吼,教诲会众;
二诵分至此,大游戏庄严。巴利
Yo doṇabhusurasudhī bhavi jambudīpe Rājūhi pūjitapado sunisammakārī, So doṇagajjanamakā kaparisaṃ vinento Dvebhāṇavāramita māhavakeḷisajjaṃ; ()
听闻彼师教诫之后
一切统领大地的诸王,皆乐于和合共处
“ 为利益我等,请分配(舍利)。”
他们以平等心如此说诸界之精选者;巴利
Sutvā’nusāsana mathācariyassa tassa Sabbe samagganiratā vasudhādhināthā, Atthāya no vibhajathā’ti samena tumhe Dhātūna maṭṭhapaṭiviṃsaka mabruviṃsu; ()
漏尽者萨罗部,取火葬堆中之颈骨舍利,
为利世间,于彼处……
兰卡岛上,玛希央嘎纳大塔之王辉耀;
他于那座吉祥宝塔的胎藏中,安置了(供奉了)。巴利
Khīṇāsavo hi sarabhū citakena gīvā- Dhātuṃ samāhariya lokahitāya yattha, Laṅkāya bhāti mahiyaṅgaṇathūparājā Tasmiṃ samappayi subhe maṇithūpagabbhe; ()
克玛圣者,断惑自在,于火葬堆中取得左牙舍利,
献予羯陵伽国王。
多那婆罗门偕妻备办分舍利,
将右牙舍利藏于缠头布中。巴利
Khemavhayo citakato vasi vāmadāṭhā- Dhātuṃ samaggahiya’ dāsi kaliṅgarañño, Doṇodvijo bhariya dhātuvibhāgasajjo Veṭhantare nidahi dakkhiṇadantadhātuṃ; ()
婆罗门之牙,藏于发髻银塔;
天王取之,携去右腋窝。
多那打开金制的容器,
将舍利均等分与他们;巴利
Dāṭhaṃ jaṭārajatacetiyagaṃ dvijassa Taṃ dakkhiṇakkhaka mapāhari devarājā, Doṇo suvaṇṇamayadoṇimavāpuritvā Tesaṃ vibhajja samabhāgamadāsidhātu; ()
诸王各于己国安置;
供养安奉胜者舍利之塔。
摩利亚刹帝利取得炭灰后
多那也用金瓶造塔;巴利
Te bhubhujā sakasakevisaye vidhāya Sampūjayiṃsu jinadhātunidhānathūpe Aṅgāra māhariya moriyakhattiyā’tha Doṇopi hemamayakumbha makaṃsu thupe; ()
大威力者见彼处处,
于诸界之险难中,取拉玛村而执持。
除度那所量舍利外,阿阇世
王为稳固安置舍利,赐予处所。巴利
Disvāna tassapamahāvasi tatthatattha Dhātvantarāya matha gaṇhiya rāmagāme, Aññatra doṇa mitadhātu majātasattu- Rañño thiraṃ nidahituṃ padadāsi dhātu; ()
八八增盛之箧,纳诸塔腹之中;
大地之主投入舍利大宝藏。
长老龙护施设了凶猛的聚合机关,
天王在此将其装配联结。巴利
Aṭṭha’ṭha vaḍḍhitakaraṇḍakathūpagabbhe Pakkhippabhumipati dhātumahānidhānaṃ, So theranāgasaraṇo pavidhāsi vāḷa- Saṅghāṭayanta miha yojayi devarājā; ()
阿育王,闻名于吉祥的阎浮提,
从该处迎取导师的舍利,
智者令建八万四千塔,
玛欣德长老其时抵达此岛。巴利
Rājā asokavidito sirijambudīpe Tamhā samāhariya satthu sarīradhātu, Kārāpayī caturasitisahassathūpe Dhīmā mahindavasi dīpamimaṃ tadā’pa; ()
天等所爱帝须王,
于塔中安奉胜者舍利,且于此间,其量恰满一钵。
菩提胜枝,敷展安立;
左右锁骨,石钵舍利。巴利
Devānamādipiyatissanarādhipena Thūpe vidhāya jinadhātacihapattamattā, Vitthāritā paṇihitā jayabodhisākhā- Vāmetarakkhakasilāmayapattadhātu; ()
其孙名曰阿巴耶,光焰炽盛,
是即杜塔伽摩尼,渡越战海者。
王于阿努拉德普勒,城中之胜城,
令兰卡清净无垢,而执掌王权。巴利
Nattā pana’ssa abhayo jalituggatejo Yo duṭṭhagāmini raṇambudhipāragāmī, Rājā’nurādhanagare nagarādhirāje Katvāna laṅkamakalaṅkamakāsirajjaṃ; ()
宛如兰卡女胸前乳轮,圆满无异。
金鬘严身,宝光炽然,无有等伦;
彼建塔王坚且固,安立舍利之系属,
复成佛像。巴利
Laṅkaṅganāya kucamaṇḍalanibbisesaṃ Sovaṇṇamāli matulaṃ ratanujjalantaṃ, So thuparāja makari thira mappayitvā Dhātuppabandha mabhinimmitabuddharūpaṃ; ()
由舍利身及诸余胜塔所成,兰卡大地之女,
顶髻宝珠名为金鬘。
能赐天界与解脱之乐的殊胜塔王,
愿此辉耀,直至舍利般涅槃时;巴利
Sārīrikehi’tarathupavarehi laṅkā- Bhumitthi moḷimaṇi kañcanamālināma Saggāpavaggasukhado vara thūparājā So yāva dhātuparinibbutiyā vibhātu; ()
依胜者神变威力,舍利之身不可侵夺,
实为应受恭敬之处。
遍历各处,于隐没之时,
将趋此金色鬘塔者。巴利
Iddhānubhāva madhikicca jinassa dhātu- Kāyo’pahārarahito garukāraṭhānaṃ, Patvā tahiṃtahi mathantaradhānakāle Yo saṅkamissati’ha kañcanamālithupaṃ; ()
他抵达龙岛后,
又从梵天世间、龙宫及三十三天居所
显现,化作无与伦比的佛陀形相
将在善加庄严的菩提道场,成为盛大的聚集巴利
So nāgadīpamupagamma tatovidhātu- Lokā ca nāgabhavanā tidasālayamhā, Nikkhamma nimmita nirūpamabuddharūpo Rāsi bhavissati sumaṇḍita bodhimaṇḍe; ()
佛力所生崭新火网之鬘,
界所成身尔时炽然。
尔时,纵一极微亦不可见,了无遗余;
所作已办,终必趣入界般涅槃。巴利
Buddhānubhāvapabhavā’bhinavaggijālā- Mālāhi pajjalitadhātumayattabhāve, Tāvānu’mattamapi dissati nāvasesaṃ Katvāna dhātuparinibbuti hessateva; ()
以阿拉汉等功德而清净的诸佛足迹。
善士们,应以信心一再忆念此。
心为烦恼所缠,若得正直,
确如善炼纯金,趣于清净。巴利
Buddhāpadāna marahādiguṇavadātaṃ Bhatyā punappuna mimaṃ sarataṃ sataṃ bho, Cittaṃ kilesapariyuṭṭhita mujjubhūtaṃ Addhā sudhantakanakaṃva visuddhimeti; ()
纵以心之正直,寻伺诸法亦转起,
以导师功德积聚为所行境。
殊胜喜生起,身心轻安;
由离热恼,乐与定。巴利
Cittojutāyapi vitakkavicāradhammā Vattanti satthuguṇasañcayagocarā’tha, Saṃjāyate pavurapīti ca kāyacitta- Passaddhi niddarathatāya sukhaṃ samādhi; ()
因其甚深,及依彼而有之功德海故;
以涤除诸盖故,而成远离。
瑜伽者应修近行,或得禅那之影像,
及能生彼之圣道与果;巴利
Gambhīratāya tadadhīnaguṇaṇṇavassa Niddhutanīvaraṇato pavivekabhūtaṃ, Chāyetha jhānamupacāra mathā’dhigacche Tappādakaṃ ariyamga phakhalañca yogī; ()
一心随顺彼极殊妙之行,
对导师必有恭敬与尊重。
信根等圆熟之善巧者,
喜乐盈满,当得福德之流。巴利
Tassā’ticārucaritassaraṇānuyutto Hotevava satthari sagāravasapakpatisso, Saddhindriyādi pariṇāmagato’dhigacche Pītippamodabahulo kusalo’bhisandaṃ; ()
他自身如同大师的塔庙。
应受供养,亦能堪忍恐怖与畏惧之苦。
具惭耻心与畏惧心者,应得共住想
应成为天界与解脱之福祉的分享者巴利
Satthussa cetiyagharaṃva tadattabhāvo Pūjāraho ca bhayabheravadukkhasayho, Lajji ca bhīru labhate sahavāsasaññaṃ Saggāpavaggavibhavassa bhaveyya bhāgī; ()
在兰卡岛拉卡帕提胜村,
由田园之主、功德庄严为饰者(统治)。
净誉无瑕远流布,
瓦利村生堪任众会。巴利
Laṅkāya lakkhapatigāmavaramhi khettā- Rāmādhipena guṇabhusaṇabhusitena, Vikhyātanimmalayasovisarena valli- Gāmubbhavena parisāvacarakkhamena; ()
以长老善巧之方便,名为跋德德桑喀难德,
这位名为难陀的尊贵导师,具足尊重之态,
以弟子之肩舆载送,施设如自己眼目般的守护;
为令其增长而受派遣者。巴利
Therenu’pāyacaturena bhadattasaṅghā- Nandābhidhena garunā garubhāvagena, Sissoraso’panayanena nijaṃva nettaṃ Rakkhaṃ vidhāya mabhivuddhiya mappito yo; ()
不顾惜生命,
三度渡海,诸自制圣者来入此铜叶岛。
以摩尼珍珠镶嵌、极为珍贵、成就圆满之宝匣,
恭敬胜者之牙舍利。巴利
Yo jīvitampi nirapekkhiya tambapaṇṇī- Dīpaṃ tivāra mavatiṇṇa mimaṃ vasīhi, Muttāmaṇīhi khacitena namahagghasiddhagī- Caṅgoṭakena mahituṃ jinadantadhātuṃ; ()
以戒为重、名为瓦基拉的寺院主。
王中之王的导师,持着印记的瑜伽士之王
依止师而得受具足戒后,于法——
——中渡越,到达那可爱、极可爱的国度。巴利
Sikkhāgaruṃ vajiranāma vihārasāmiṃ Rājādhirājagurulañchadharaṃ yatindaṃ, Katvānu’pajjhamupasampādamāpa dhamma- Majjhetu motariya rammamarammaraṭṭhaṃ; ()
依父足所得之羊,赖以滋长;
王以自身如草尖般微细之智,令其欢喜。
弟子,于无余通达教法者所应知之法
通达法之增上者,僧伽之王巴利
Saṃvaḍḍhitaṃ pitupadādhigatena meṇḍuna Raññā pasīdiya kusaggadhiyā sakāya, Sissaṃ asesapariyattidharassa ñeyya- Dhammābhivaṃsaviditassa’pi saṅgharañño; ()
名为相应部诵者王子之增上者,
持王中之王迦楼罗徽记,大智者,
他依止那位如长老牛王般、敬重善行道者的可敬者,
于法与律中达于通晓;巴利
Saṃjayuttabhāṇakakumārabhivaṃsanāmaṃ Rājādhirājagarulañchadharaṃ sudhīraṃ, Therāsabhaṃ supaṭipattigaruṃ garuṃ yo Nissāya dhammavinaye paṭutaṃ jagāma; ()
在吉祥湖那名为孔雀顶的殊妙城中,
以自在者之种姓而生,为众人之眼目,
以三十八岁之龄为德,
行于巴萨纳杜拉城之乞食村者。巴利
Lakkhīsare moraṭunāmapure suramme Jātena issarajanāyananamhi jātyā, Vassaṭṭhatiṃsaparimāṇavayoguṇena Pāsāṇadūrapuragocaragāmikena; ()
以此无畏等悲宝为名
以拉玛主与群诵者的身份
以极清净的佛功德等为所阐
以渡越轮回大海为志巴利
Tenā’bhayādikaruṇāratanābhidhānā- Rāmādhipena gaṇvācakābhāvagena, Saṃsuddhabuddhaguṇādīpanatapparena Saṃsārasāgarasamuttaraṇāsayena; ()
名为慧喜的沙门诗人,
为诸诗象生起喜悦与欢欣。
太阳族胜者王功德总集,
清净行传阐明之篇章巴利
Pītippamodajananaṃ samaṇena medhā- Nandābhidhena kavinā kavikuñjarānaṃ, Ādiccabandhujinarājaguṇappabandha- Suddhāpadānaparidīpakathāsarīraṃ; ()
声论、训释、史传、辞典、韵律学
修辞精要、阿毗达摩精湛、义理深奥,
施与天界与解脱之乐,超越三十三天,
注释具足,措辞恰如其分。巴利
Saddānusāsani’tihāsanighaṇṭuchando- Laṅkārasāra mabhidhammakathāgabhīraṃ, Saggāpavaggasukhadaṃ samatiṃsasaggaṃ Vyākhyāsameta manurūpa padappayogaṃ; ()
以二千偈颂交织而成,胜者世系之灯朗照无碍
所作圆满成就,此即最胜论著之顶严
于吉祥的摩伽月吉日,如来无有障碍地
自般涅槃以来,已历二千二百六十四年;巴利
Dvisahassabandhasamākulaṃ jinavaṃsadīpmanākulaṃ Racitaṃ samāpa samāpanaṃ paramaṃpabandhasiromaṇiṃ, Subhamāghamāsikavāsare nirupaddavena tathāgate Parinibbute dvisahassasaṭṭhicatussatodayahāyate; ()
此即第三十章。如是,本章出自《胜者史灯》之“近因品”中,阐明世尊舍利般涅槃之事;该《胜者史灯》由名为美德喜的修行者所造,能令一切诗人心生欢喜,为其因缘。巴利
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadāna nidāne jinavaṃsadīpe santikenidāne bhagavato dhātuparinibbānappavattiparidīpo tiṃsatimosaggo.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22