摧毁有轮之车、令迷乱止息者,
登上道车、抵达寂静城者。
如此,世尊是杀敌者,
“阿拉汉”的称赞声遍满世间;
Hatabhavaratha vibbhamassa magga- Rathamabhiruyha sivaṃpuraṃ gatassa, Itipi bhagavato hatārakassa Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
不知边际的苦轮
有之轮,即称为无明。
于彼处安置为轮毂,以根本故;
有、生、老死,彼为终点的轮辋。
Avidita pariyanta dukkha vaṭṭaṃ Athabhavacakkaka mituccate avijjā, Tahimupahitanābhī mūlakattā Bhavatijarāmaraṇaṃ tadantanemi; ()
于此二者之间,合而为辐
以行为首的其余十法
于苦集灭道,
不了知,此即无明。
Ghaṭita tadubhayantarā arāssu Dasa abhisaṅkharaṇādisesa dhammā, Kasirasamudaye nirodha magge Bhavati pajānamajānanaṃ avijjā; ()
无明有三地。
这是四谛自性的遮蔽者。
思择之思,
实以种种方式,为三有之因缘。
Bhavati tividhabhumikā avijjā Catuvidha saccasabhāva chādakā’yaṃ, Abhivicinana cetanāna maddhā Vividhanayena bhavattaye nidānaṃ; ()
欲界之中,各自结生之心,
其因唯是二种所造之业。
善心趣向无色界与色界,
乃彼二地结生之因。
Sakasaka paṭisandhicittahetu Dvaya mabhisaṅkhata kammameva kāme, Cita kusala marūpa rūpa gāmiṃ Tadubhayabhupaṭisandhihetu hoti; ()
善与不善,分为三类,
随其相应,于前世所积。
结生之后,岂无果报心?
三有流转,果报心之因。
Kusalamakusalaṃ tidhā vibhattaṃ Purimabhavenicitaṃ yathānurūpaṃ, Nabhavati paṭisandhitoparaṃ kiṃ Tibhava pavatti vipāka citta hetu; ()
集所成的欲界与色界果报
存在于结生与转起中
各个存在,名为色之因
依种种缘而相应
Samudayamaya kāmarūpapākā Sati paṭisandhi pavattiyaṃ bhavantī, Saka saka bhavanāma rūpahetu Vividha nidānavasena cānurūpaṃ, ()
同样地,四种无色果报,
也唯依各自所属地之名缘。
于无想有情,意积集
为何不生于世间?唯色之故。
Tathariva caturo arūpapākā Sakasakabhumikanāmapaccayāva, Samupacita manaṃ asaññasatte Nabhavatikiṃka bhuvi rūpamattahetu; ()
此二(身表语表)从非异熟心而生起,
于三有中亦随应而现。
名色于善趣、恶趣及欲界,
成为六处的足处。
Tadubhaya mavipāka cittatopi Pabhavati tīsubhavesu cā’nu rūpaṃ, Sugati dugatiyaṃ padaṃhi kāme Bhavati saḷāyatanassa nāma rūpaṃ; ()
“有”的词根,为无想、离色相——
于地,三种处之名与色,
于无色有中,有之集起。
微细,唯意处之名而已。
Bhavati padaka masaññi vajjarūpa- Bhuvi tividhāyatanassa nāma rūpaṃ, Havati samudayo bhave arūpe Sukhuma manāyatanassa nāma mattaṃ; ()
如是,于三有中,各各——
有的生起之处,以触为因。
同样地,由业而来的有,以及色。
于三有中,由六触所生之受。
Iti tividhabhave bhavanti taṃ taṃ- Bhava pabhavāyatanāti phassahetu, Tathariva kamato bhavānu rūpaṃ Tividhabhavesu chaphassavedanejā; ()
于种种有、趣、住处之中,彼彼
丛积缠结,即是执取之因。
对再再二有的坚固执取,
以因生故,于有与胜有之中而有。
Vividha bhavagatiṭṭhitīsu taṃ taṃ Chaṭita jaṭā gahaṇassa hetu hoti, Punarubhaya bhavassa daḷhagāho, Bhavati bhavotibhavamhi hetujātyā; ()
这便是三种有、生起与生,
成为老死等诸苦之因,
一切烦恼、灾患之漏
集为因,由此故为无明
Tividha bhavu’papattijātiresā Bhavati jarāmaraṇādi dukkha hetu, Sakalakasirupaddavā’savānaṃ Samudayahetutatosiyā avijjā; ()
凡依坚固执取之力
行于善行或恶行者,他的
其中,“业”是指趣向善趣与恶趣的业
‘业论者’,是宣说业有之人
Thiragahaṇavasena yohi koci Sucarita duccaritaṃcareyya tassa, Sugati dugati gāmi kammamettha Kathayati kammabhavo’ti kammavādī; ()
种种积集之业力所生,
此五蕴即说名生有。
生者,谓彼诸蕴最初生起;
老者,即彼成熟;死者,谓其死没迁堕。
Vicitupacita kammasattijātā Vadatupapatti bhavo’ti pañcakhandhā, Tadabhijanana māhajāti tesaṃ Cuticavanaṃ paripākatājarā’ti; ()
对于依地界与水界的结缚而安住者
对于依池沼之深而生起者
凡以法住智之名净慧而执持者,
其事得成办。
Pahavaphalapabandhato ṭhītānaṃ Sarasagabhīrapaṭicca sambhavānaṃ, Kayirati visadāya yāya dhamma– Ṭhitimatināmadhiyā pariggahaṃsā; ()
然而在此,四边际之总摄
前有、生起、痴、业,为一。
有、取、有之心、名色
六处、六触、六受,此为一。
Idhapana caturosiyuṃsamāsā Purimabhavo’daya moha kammameko, Bhavatihanabhavacittanāma rūpā- Yatana cha phassa cha vedanāti ceko; ()
有、喜贪与执取
生与老死,于未来合为一体
依因与果力而生起者,
如是四种摄略,是即三时。
Api bhavati bhavo nikanti gāho Janana jarāmaraṇaṃ anāgate’ko, Pabhava phalavasena sambhavānaṃ Iti catu saṅkhipanaṃ siyātiyaddhaṃ; ()
此处犹如过去五因,
爱、取、有,以及业与痴。
如是,与痴业共俱。
于有喜执,此为因;
Idha yathariva’tītahetupañca Abhiratigāhabhavehi kammamohā, Tathariva saha mohakammunāpi Abhiratigāhabhavā idāni hetū; ()
五果不生,此为何?
今有结生识等诸法。
果于未来亦如是生起,
生、老死等五法;
Nabhavati phalapañcakaṃ kimeta- Rahipaṭisandhika manādipañca dhammā, Bhavati phakhalamanāgate tatheva Janana jarāmaraṇādi pañca dhammā; ()
“有”者,即于有生起之间的一法。
“喜”者,即于所受之间的一法。
如是心、思与意之名,
即是有轮之三连结。
Bhavati bhavupapattiya’ntare’ko Abhirati vedayitāna mantare’ko, Tathariva citacetanāmanānaṃ Iti bhavacakkatisandhayo bhavanti; ()
极清净的二十行相作者,
具六转、三合、三时。
为通达彼,以界与法住立之智,
四摄、二根。
Suvisadamativīsatā’ katāraṃ Sa’tiparivaṭṭa tisandhikaṃ tiyaddhaṃ, Tadavagamiyatāya dhātu dhamma- Ṭṭhitimatiyā catusaṅakgahaṃ dvimūlaṃ; ()
破除三界中的有情
有轮,圆满摧敌之轮。
如是世尊,为智者所赞叹。
于世间被称颂,阿拉汉的名声响彻。
Hanivibhani jagattaye bhavanta- Bhavaratha cakkasamappitākhilāre, Itipi bhagavato budhāhigīto Bhuvi visuto arahanti kittighoso; ()
世尊出现时,具大威力者;
天人共世间,咸应深敬礼。
“我们何时礼敬彼”者:犹如须弥山。
“以宝珠璎珞”者,娑婆主梵天亦复如是。
Bhagavati udite mahānubhāvo Tamahimaheyya bhusaṃ sadevaloko, Tadahimahi kadāvi neru matta- Maṇiratanāvaliyā sahampatīpi; ()
众多天与众人,各随己力,
恭敬于彼者,给孤独长者亦复如是。
那位居士、近事女毗舍佉,
与眷属的憍萨罗王、频婆娑罗王;
Pacurasuranarā balānurūpaṃ Yamabhimahiṃsu anātha piṇḍikopi, Gahapati tamupāsikāvisākhā Saparisa kosalabimbisārabhūpā; ()
世尊般涅槃后,无忧王
统御大地的君主,岛洲转轮王,
舍弃九十六俱胝之财,
供养无等十力尊。
Bhagavati parinibbute asoka- Vahayadharaṇīpati dīpacakkavatti, Dasabalamasamaṃ pariccajitvā Abhimahi channavutippamāṇakoṭī; ()
舍弃了不可计量的财富
于此建造宝珠璎珞塔
天人皈依处之舍利身,
杜吒迦摩尼人王亦奉迎。
Agaṇita vibhavaṃ pariccachitvā Iharatanāvali cetiyaṃ vidhāya, Suranarasaraṇassa dhātudehaṃ Narapatimānayi duṭṭhagāminī’pi; ()
他们以种种供养仪轨,恭敬供养十力具足者。
其他人则以尊重礼敬此应供者。
如是,众人以衣等四种资具,供养应受尊崇者,
此为殊胜。
Dasabalamabhipūjayiṃsu pūjā- Vidhibahumānana bhājanaṃ tadaññe, Itijana mahanīya cīvarādī- Catuvidhapaccaya pūjanāka visesaṃ; ()
功德海中最上的应供者
堪受供养、堪受施食、堪受宾客之礼,
如是世尊,为贤哲所赞叹,
阿拉汉之誉声遍扬大地。
Guṇajaladhi yadagga dakkhiṇeyyo Arahati cāhuṇa pāhuṇā rahassa, Itipi bhagavato kavippa sattho Bhuvi visuto arahanti kittighoso; ()
贪求此世与他世之礼敬者
卑劣、炫示聪明的沙门之辈
贪求名闻者暗中造作不善,
岂会因怖畏恶名而积集?
Idhaparamanipaccakāra giddhā Samaṇaka bhusurakā vibhāvimānī, Rahasi akusalaṃ silokakāmā Na kimasilokabhayena sañcinanti; ()
“不作任何恶。”
“即便是畏恶之人,也会造作恶行。”
所谓“世尊是远离恶者”,
世间流布的“阿拉汉”之称赞声;
Nacakarahaci kiñcideva pāpaṃ Kayirati resarahopipāpabhīrū, Itipi bhagavato rahāpagassa Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
贪、嗔、痴未寂止,
其心不坚,身、心、慧未修习。
背离圣道者
行非圣法之人中最劣者
Anupasamita rāgadosa mohā Thiramanabhāvita kāyacitta paññā, Ariyapaṭipadāya ye vipannā Anariya dhammacarā narādhamāte; ()
善持善逝与阿拉汉之教法,
随顺胜者,纵仅一次于近处,亦为殊胜。
纵使远离世尊,亦复如是
阿拉汉之名声,遍扬于世间
Sugahita sugatārahaddhajantā Jinamanubandhiya santikeka varāpi, Itipi bhagavato bhavanti dure Bhuvivisuto arahanti kittighoso ()
如是牟尼,达于极远之境。
离彼诸下劣之人。
世尊诚为诸贤善者所称赞,
其阿拉汉之誉声遍扬大地。
Tathariva suvidura bhāvamāpa Munirapitehinihīna puggalehi, Itipi bhagavato satampa sattho Bhuvivisuto arahanti kittighoso;Ka ()
一切烦恼之法悉已断除。
恒常善修习身、心、慧
圆满圣道者
远离非圣法道之贤智者
Vihata sakalasaṃkilesa dhammā Satata subhāvita kāya cittapaññā, Ariyapaṭipadaṃ papūrakārī Anariyadhammapathārakāka sudhīrā; ()
纵令远隔百千由旬之遥,
若远离胜者而住
世尊涅槃未久,
其阿拉汉之誉已遍传大地。
Satadasasata yojanehi dūre Yadiviharanti jinassa ārakāte, Itipi bhagavato na tāva dūre Bhuvi visuto arahanti kittighoso; ()
如是牟尼得至不远之境
于如是善士亦复如是
如是,世尊、已至有边者
应受供养者,称誉之声遍满世间
Tathariva avidūra bhāvamāpa Munirapi sappurisāna mīdisānaṃ, Itipi bhagavato bhavantagassa Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
智者应远离诸恶法
他们说:“当远离诸多无义利者。”
“如是,世尊是远离者”:因他无有……
“阿拉汉的美名,流传世间”
Budha jana rahitabba pāpadhammā Pavūramanatthakarāka rahāvadanti, Itipi bhagavato rahā na yassa Bhuvivisuto arahanti kitti ghoso; ()
应被圣者们呵责、应远离之法
从最劣的凡夫人等,因为
如是,彼世尊亦无
遍扬大地之誉声,称曰阿拉汉。
Garahiya rahitabbatā’riyehi Paramaputhujjana puggalehi yasmā, Itipi bhagavato naca’tthi’massa Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
再者,也并非世尊曾
有应被呵责者、应被远离者存在,
如是,世尊是远离者
应得称赞的名声,遍满世间;
Apica bhagavatā natekadāci Vigarahiyā rahitabbakā bhavanti, Itipi bhagavato rahānayassa Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
所谓“来此远离”,这即被称为
于世尊,既无三有之流转,亦无隐遁。
如是,世尊已至彼岸。
阿拉汉的美名,传扬于大地。
Gamana miharahoti vuccate taṃ Tibhavaparibbhamaṇaṃ raho na yassa, Itipi bhagavato gatassa pāraṃ Bhuvi visuto arahanti kittighoso; ()
具足无上的增上戒、增上心、增上慧
获得最上解脱与解脱智
无比功德之器、无贪者、
无等之等者、无等者、无上者
Niratisaya’dhisīlacittapañño Parama vimutti vimutti ñāṇalābhī, Asandisa guṇa bhājanoka anejo Asamasamo asamo anuttaro’ti; ()
善力圆满成就之相者
由种种功德,应被赞叹者
如是,世尊确实应受赞叹。
世间遍闻,阿拉汉的名声称扬。
Kusalabala samiddharūpavāti Vividhaguṇehi siyā pasaṃ siyo yo, Itipi bhagavato pasaṃsiyassa Bhuvivisuto arahanti kittighoso; ()
以此诸因,由此众缘,
世尊乔达摩即是乔达摩族之幢旗。
所谓“阿拉汉”,即声名远播者
于三界众生中,施与油灯及戒德者
Iminā imināpi kāraṇena Bhagavā gotama gotta ketubhūto, Arahaṃ arahanti kittirāvo Dakatelaṃvatatāna sattaloke; ()
此乃梅达难陀比丘所造《胜者史灯》"近因"部分之文,阐明世尊"阿拉汉"名号之施设,乃令一切诗人心中生起喜悦之因缘——第十九品终。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santike nidāne bhagavato arahantināmapaññattiyāabhidheya paridīpo ekūnavīsatimoka saggo.
他以正智独自彻证了一切诸法的真义。
由于觉悟故,依其智慧之威力,他成为了佛陀。
以“正自觉者”之号远扬故,
遍播于世间界。
Sammā sāmaṃ sabbadhammāna maddhā Buddhattā paññānubhāvena tassa, Sammā sambuddhoti abbhuggatāya Āsikityā(sālinī) loka dhātu; ()
凡应证知、应遍知之法,
应修习、应现证之法,
正自证觉,故名佛陀;
世间共称,正自觉者。
Yo cā bhiññeyye pariññeyya dhamme Bhāvetabbe sacchikātabba dhamme, Sammāsāmaṃ bujjhi tasmāsa buddho Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
于此四谛应胜知,
苦谛方是遍知法。
应修习者,为道谛;灭
谛、真实、应现证之法;
Tatrā’bhiññeyyā catussacca meva Dukkhaṃ saccaṃ kho pariññeyya dhammā, Bhāvetabbā magga saccaṃ nirodha- Saccaṃ tacchaṃ sacchikā tabba dhammā; ()
渴爱方面所生起的法,
诸道应断、应舍断之法,
与生等诸苦俱起,
五取蕴即是苦谛。
Taṇhāpakkhe sambhavaṃ dhamma jātaṃ Maggānaṃvajjhaṃka pahātabba dhammā, Saddhiṃ jātyādīhi dukekhahi pañcu- Pādānakkhaṇdhā siyā dukkha saccaṃ; ()
此渴爱者,欲爱等类;
彼为众苦之因,是第二谛。
诸缚之无有处,是灭
谛;及依此而舍渴爱者;
Yāyaṃ taṇhā kāma taṇhādibhedā Dukkhānaṃ sāhetu saccaṃ dvitiyaṃ, Bandhānaṃ yatrāpya’bhāvo nirodha- Saccaṃ yañcā gamma taṇhāya cāgo; ()
正见等八道支诸法
能达至涅槃的道谛
因已正觉这些诸法
于世间被称为“正自觉者”;
Sammādiṭṭhādyaṭṭhamaggaṅga dhammā Nibbānaṃ sampāpakā magga saccaṃ, Tesaṃ dhammānampi sambujjhinattā Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
犹如眼,此苦及其生起之因
渴爱,其无有即是灭,
道是觉悟的方便,这便是他的慧。
如此逐一列举各个词句后,
Cakkheva’daṃ dukkhaṃ taduppāda hetu Taṇhā nesānaṃ abhāvo nirodho, Maggo bodhūpāya paññāti tassa Evaṃ paccekaṃ padaṃ coddharitvā; ()
于真实诸法中安立真谛已,
彼和合真谛、见真谛者,即佛陀。
以锐利慧,自证正觉,
于世间被称为“正自觉者”;
Āropetvā sacca dhammesu sacca- Sandhātā yo saccadassī sa buddho, Sammā sāmaṃ tikkhapaññāya bujjhi Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
六门与六所缘,
六种心与六种识的差别,
六种想与六种思,
六种触、寻等
Channaṃ dvārānañca chārammaṇānaṃ, Channaṃ cittānañca chabbeda nānaṃ, Channaṃ saññānaṃ cha sañcetanānaṃ Channaṃ phassā naṃ vitakkādi kānaṃ; ()
如是,以施设六种色爱等
渴爱身故,
故于诸谛,正自觉悟
于世间被称为“正自觉者”;
Evaṃ channaṃ rūpa taṇhādikānaṃ Taṇhākāyānaṃ samāropaṇena, Sammā sāmaṃ bujjhi saccesu tasmā Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
五蕴、十八界
眼等十二处
以正确地自我觉悟,故称自觉者
于世间被称为“正自觉者”;
Pañcannaṃ khandhāna maṭṭhārasannaṃ Dhātūnaṃ cakkhādinaṃ bārasannaṃ, Sammā sāmaṃ bujjhitattā sayambhu Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
四色界禅那与四无色
禅那与十种随念等业处,
有相六种、无量四,
及不净相,合为九种业处。
Rūpajjhānānaṃ catunnaṃ arūpa- Jjhānānañcānussatīnaṃ dasannaṃ, Khatti sākāra’ppamaññāsubhānaṃ Kammaṭṭhānānaṃ navannaṃ bhavānaṃ; ()
以成正觉故,于轮回之轮中,无明等诸支,
由安立于诸谛。
此正确而无依之智
正自觉者现于世间
Buddhattā saṃsāra cakke avijjā- Dyaṅgānaṃ saccesucāropaṇena, Sammāsāmaṃ esa nissaṅga ñāṇe Sammā sambuddho vikhyāsi loke; ()
现在、未来、过去诸法,
涅槃,无余的概念施设法。
自证正觉,不从他教,
世间咸称:正自觉者。
Paccuppannānāgatātīta dhamme Nibbānaṃ nissesa paṇṇatti dhamme, Sāmaṃ abbhaññāsya’naññopa deso Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
一切所应知的对象,他的智在何处?
同样,智也应如此了知,因为所知法是智的所缘。
因证得所知境之智,
于世间被称为正自觉者。
Sabbaṃñeyyaṃ tassa ñāṇanti kaṃhi Ñāṇampevaṃ ñeyya dhammantikaṃhi, Ñeyyantaṭṭhānomañāṇassalābhā Sammāsambuddhoti vikhyāsi loke; ()
由于诸烦恼连同所有随眠习气皆已超越,
与一切愚痴的睡眠一并正确地
凭道智而自行觉悟,
故于世间被称为正自觉者。
Klesānaṃ yāvāsanāsatatītāya Saddhiṃyoka sammohaniddāya sammā, Sāmaṃbuddho magga ñāṇena tasmā Sammā sambuddhoti vikhyāsi loke; ()
众生之尊主,为诸波罗蜜所策励;
菩提树下结跏趺坐,安住不动。
莲逢日光交会而臻殊美,
宛如自行觉醒
Sattādhīso pāramīcoditatto Pallaṅkenāsajjayo bodhimule, Ambhojaṃka bhānuppahāka saṅgamena Sobhaggappattaṃ pabuddhaṃ’va sāmaṃ; ()
自证正确,不与他者共的最上
以道之光明而得觉醒时,
成就了一切知智的辉耀,
因此得名“正自觉者”;
Sāmaṃ sammā’nañña sādhāraṇagga- Maggobhāsenappabuddho samāno, Sampatto sabbaññutāñāṇa sobhaṃ Sammā sambuddhoti vikhyāsi tasmā; ()
如是,彼于一切诸法,
由正自觉而成佛。
“正自觉者是佛陀”
这一名声在世间传开。
Evaṃ sabbesaṃ dhammānaṃ Sammā sāmaṃ buddhattā so, Sammā sambuddho buddhoti Saddo loke abbhuggañji; ()
如是,在名为梅达难陀的苦行者所著、令一切诗人心生欢喜的《胜者史灯》中,于近因篇集,阐明世尊“正自觉者”这一名称所表之义的第二十品。
Iti medhānandābhidhānenayatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe santikeka nidāne bhagavato kasammāsambuddhoti nāmapaññattiyā abhidheya paridīpo vīsatimo saggo.
然而,关于那位尊贵的
乔达摩尊者,如此美妙的称誉之声已遍传开来
彼世尊正是如此:明行具足;
Taṃ kho pana bhavantaṃ Gotamaṃ evaṃ kalyāṇe kittisaddo abbhuggato Itipi so bhagavā vijjācaraṇa sampannoti;
明行具足,
摧破无明浓暗的大雄
明行所生的王者
此广大名声与吉祥,如何能述说?
Sampannavijjācaraṇe avijjā- Ghaṇandhakāraṃ bhiduro pavīro, Rāja vijjācaraṇubbhavāya Uḷārakittissiriyā kathaṃ taṃ; ()
纵然历经无数劫,所经历的诸蕴,
以智慧行,犹如略说之文,
如狮奋跃扑出,
心念迅疾攀缘所缘之境。
Asaṅkhakappepi nivutthakhandhe Peyyālapāḷiṃ viya ñāṇagatyā, Kaṇṭhiravassu’ppatanaṃ yatheva Saṅkippa khipakpaṃ visayāvalambaṃ; (1)
此箭至勇,名萨罗崩迦,为导师所投;
于箭道上,岂有虚发不中?
同样地,于过去诸有之中,
不执著、不落空。
Saro’tisūro sarabhaṅgaka satthu- Khitto saravyamhi virajjhate kiṃ Evaṃ atitesu bhavantaresu Asajjamānaṃ avirajjhamānaṃ; ()
随其所欲之处、随其所思之蕴——
舍弃有为而转起者,
凡其宿命随念智,
实非他人所能共有。
Yathicchitaṭṭhāna matitakhandha- Saṅkhāta māhacca pavattamānaṃ, Pubbenivāsānugatañhi ñāṇaṃ Anaññasādhāraṇamāsi yassa; ()
胜者已断无明随眠,
由第一明而具足明,
如是,他如同被杖击的铜钵,
其名声如声音远播;
Pahīṇa’vijjānusayo jino so Vijjāyu’peto paṭhamāya tāya, Iccassa daṇḍāhatakaṃsapāti- Saddova sampatthari kittisaddo; ()
当劣、胜等差别转起,
于生起与灭坏之时,
有情随业往诸趣,
色非净眼所行境。
Hanīnappaṇītādi pabheda vatte Uppajjamāne ca nirujjhamāne, Satte yathākammu’page gatīsu Pasādacakkhā’visaye ca rūpe; ()
以被称为不共天眼的
极明彻智,
以天眼光明遍照,
无恼的胜者以此而遍知,
Anañña sādhāraṇa dibbacakkhu- Saṅkhātañāṇena pahassarena, Dibbena cā’loka pariggahena Yenā’hijānāti jino anejo; ()
导师于死生境界,
具足彼第二明。
如是,他的名声如金铃之声,
响遍四方。
Cutupapātabbisayāya satthā Vijjāyu’peto dutiyāya tāya, Iccassa sampatthari hema ghaṇṭā- Ṭaṅkāraghosoriva kittighoso; ()
苦、苦之生起与灭尽
及彼能灭尽诸苦之道
四圣谛如其自性
自觉者以此智而宣说
Dukkhañca dukkhappabhavo nirodho Maggo ca dukkhassa nirodhako’ti, Cattāri saccāni yathāsabhāvaṃ Pavedi ñāṇena sayambhu yena; ()
诸漏与漏之集起,
彼等灭尽,即是诸漏灭尽之方便。
自觉者以智力遍知彼一切,
由彼而从诸漏解脱。
Yecā’savā āsavasambhavo yo Tesaṃ khayo yavā’savanāsupāyo, Taṃ sabbamaññāsi sayambhu ñāṇa- Balena yenā’sava vippamutto; ()
生已尽,梵行已立;
应作已办,决然无疑。
彼无量智者,非唯于后际
以智证知而安住。
Khīṇa’ti jātī vusita’nti seṭṭha- Cariyaṃ kataṃ’tī karaṇiya maddhā, Nacā’parantye’va manantañāṇo Ñāṇena’bhiññāya vihāsi yena; ()
为灭尽一切漏,
自生者已具第三明。
如是,其深广远播之声如吼,
称誉之音遍满四方。
Sayambhu sabbāsava saṅkhayāya Vijjāyupeto tatiyāya tāya, Iccassa vipphāragahīrateri- Rāvo’va sampatthari kittirāvo; ()
如下所说之三明
具足这些真实之如来
由彼所生之名闻与身相,
映现于贤者心镜而光耀。
Vijjāhiheṭṭhā gaditāhi tīhi Samaṅakgi bhutassa tathāgatassa, Tadubbhavaṃ kitti sarīra bimbaṃ Sataṃmanodappaṇagaṃ vibhāti; ()
此四大种所成之色身,
生于父母所生之身中,
此身仰赖饭粥而得维持
无常、坏灭、离散之法;
Cātummahābhūtikarūpiko yaṃ Mātāpitunnaṃ karajamhi jāto, Yo bhattakummāsahatopi kāyo Aniccaviddhaṃsanabheda dhammo; ()
生于狭小欲界中,
身坏命终之际,即在此一身之内。
依止彼者,受想行识,
种种分别,是名为名。
Parittakāmāvacaramhi bhuto- Pādāya bhedamhi tadattabhāve, Yaṃ nissitaṃ vedayitatta saññā- Saṅkhāra viññāṇa pabhedanāmaṃ; ()
彼清净者,色如宝珠茎,
线贯其中,如具眼者见经。
具眼者以智眼照见名色,
及彼处依止之名。
Yo vippasanno maṇivaṃsa vaṇṇo Tatrāvutaṃ suttamivakkhimā taṃ, Ñāṇakkhinārūpa mavekkhi yena Sacakkhumā tatrasitañca nāmaṃ; ()
色者,以寒等逼恼变坏为相;
名者,以倾向为相。
除此[因缘法]外,胜义中无受者、作者,
亦无我、自体。
Sītādinā ruppaṇalakkhaṇanti Rūpañca nāmaṃ natilakkhaṇanti, Taduttariṃ vedakakārako vā Attāttabhāvī paramatthato na; ()
依相互关联之力而转起。
它们并非如盲者与跛者那般各自分离而行,
如是,名彼此依止,
色则依此而转起,不相分离。
Aññoññasambandhavasena yantī Nāpaṅgulandhā puthageva yanti, Tathā’ññamañño’panidhāya nāma- Rūpāni vattanti’ha novisunti; ()
如是决择者,即名色
为无有情、无命者之自性。
由涤除恶见而生起之见,
名为见清净。
Vavatthayantassi’ti nāmarūpaṃ Nissattanijjivasabhāva massa, Yā diṭṭhi duddiṭṭhivisodhanena Samuṭṭhitā diṭṭhi visuddhisaṅkhā; ()
无明、取、爱、业
因所生之色与无色等
于转起中,色由四种因而有。
“衣等因缘所生”者,此即名称;
Avijju’pādānanikantikamma- Hetubbhavaṃ rūpamarūpamādo, Pakavattiyaṃ hetucatūhi rūpaṃ Vatthādihetuppabhava’nti nāmaṃ; ()
并非于一切处、一切时、一切者中恒常相同。
既非无因,也非恒常因。
如是,他以智慧摄持了
生起彼(法)的诸缘。
Sabbattha sabbesu sadā samo na Nā’hetukaṃ tena naniccahetu, Evaṃ taduppādaka paccayānaṃ Pariggahaṃ yāya dhiyā akāsi; ()
我昔曾存在耶?我昔曾不存在耶?
如是过去等种种分别所成。
他的疑惑,由那名为度疑清净的智慧
而断除。
Ahaṃ nu kho’siṃ nanukho ahosiṃ Iccā’dya’tītādipabheda bhutā, Kaṅkhā’ssa kaṅkhātaraṇabbisuddhi- Saṅkhātapaññāya vigañchi yāya; ()
诸蕴具有过去等之区分,
以灭尽为义,故是无常法,
以能带来怖畏之义,正观此为苦、为无我;
以无实髓之义,如是正观。
Khandhā atītādi pabhedavanto Parikkhayaṭṭhena anicca dhammā, Bhayāvahaṭṭhena dukhā anattā Asārakaṭṭheni’ti sammasanto; ()
棕榈叶束之相、特相、现起、足处。
这些诸蕴,有九种;而后,护者
那位利根者,依七种怖畏
以此方式,善碾压名色;
Tāḷisadhā lakkhaṇapāṭavatthaṃ Khandhāna mesaṃ navadhā’tha nātho, Tikkhindriyo so bhaya sattakānaṃ Vasena sammadditanāmarūpo; ()
以五十种方式,摄取亲族的生起与息灭
以彼智慧,作了摄取
当他具有新生观智时
十种随烦恼现起;
Paññāsadhā bandhudayabbayānaṃ Pariggahaṃ yāyadhiyā akāsi, Yadā’ssa tāruññavipassanāya Upakkilesā dasa pātubhūtā; ()
彼以智剑,于诸法中,
见诸法之三相时,
舍断被随烦恼所染污之道
观清净道行者
Ñāṇakkhiṇā yena tilakkhaṇaṃ so Addakkhi dhammesu tadā’pi tesu, Jahāsu’pakelasapaduṭṭhamaggaṃ Vipassanā sodhitamaggagāmi; ()
如是确定道与非道后
进入观道
名为道非道见清净者
生起审察锐利之慧
Vavatthapetvāna pathāpathe’vaṃ Vipassanāvīthi manokkamitvā, Yā magga’maggikkha visuddhi nāma Samubbhavā tīraṇatikkha buddhi; ()
无间已达彼岸,
为遍知、为灭尽。
欲求清净者,为令成办,
愿求具足九智之清净。
Anantaraṃ tīraṇuṇapāraṃ Patto pariññāya parikkhayāya, Nipphattiyā yo navañāṇupetaṃ Visuddhi mākaṅkhi visuddhikāmo;