那里有座名为谷丰的城,城中住着须弥陀
父亲是国王,母亲名为阿诺马,
其主安住于两株吉祥娑罗树间,
道中正有沙门与贫穷的比丘尼在行脚;巴利
Tassā’si dhaññavatināma puraṃ sumedho Rājā ahosi janako jananī anomā, Dve bhaddasālajitamittavasi vasina- Maggo’ntarā samaṇi phagguṇi bhikkhunītaṃ; ()
婆悉咤比丘侍立其侧,色身端严,
身长八十肘,宛如大索那树之枝。
觉树寿长九万岁,
曾有三次圣弟子众的集会。巴利
Vāseṭṭhabhikkhu tadupaṭṭhahi rūpakāyo Tassā’ṭṭhasitiratanaṃ mahasoṇasākhī, Bodhiddumo navutivassasahassamāyu Āsuṃ tayo ariyasāvakasantipātā; ()
之后,法王胜莲如来出现于世,
他犹如三界中的莲花,双足安立于莲台之上,
是富盛威荣、疆土广大的
彼时名为结发者,佛种。巴利
Tassā’parena padumuttara dhammarājā Jāto tilokapadumo padumappitaṅghī, Aḍḍho uḷāravibhavo maharaṭṭhiyo so Buddhaṅkuro bhavi tadā jaṭilābhidhāno;()
他祈求证得正觉之因缘,
那位英雄,于胜莲华佛(Padumuttara)足下,虔诚祈愿,
以三衣敬奉佛为上首之僧团,
于三宝深生净信。巴利
Sambodhiyā’dhigama paccayapatthanaṃ so Virovidhāya padumuttarapādamūle, Saṅghassa buddhapamukhassa ticivarāni Pādāsi tīsuratanesu abhippasanno; ()
彼胜者之都城,名为天鹅;
父为阿难陀王,母为善生。
德瓦拉与须迦达二贤,成为沙门师众之上首;
具足威德,共居圣贤之先。巴利
Tassā’si haṃsavatināma puraṃ jinassa Ānandabhupati pitā janikā sujātā, Dve tassa devalasujātavasi vasinaṃ Aggā bhaviṃsu samaṇisvāmitāsamā’ggā; ()
寿十万岁,善生菩提树,广娑罗树,
侍立牟尼,名善意。
其身量高八十八肘,不可计量;
世尊曾有三次僧众大聚集。巴利
Lakkhāyuko sajayabodhika visālasāla Rukkho upaṭṭhahi muniṃ sumanābhidhāno, Tassa’ṭṭha’sitiratanappamitaṃ sarīraṃ Āsuṃ tayo bhagavato gaṇasannipātā; ()
此后又过了一段时日,出现了一位名为善慧的佛陀。
世间出现了一位导师,为世间的利益而生,
据说,那时佛芽是双亲血统清净者,
你是拥有八十千万财富的郁多罗学童。巴利
Tassā’parena samayena sumedhanāmo Lokamhi pātubhavi lokahitāya satthā, Buddhaṅkuro kira tadānyu’bhato sujāto Svā’sitikoṭivibhavo’ttara māṇavo’si; ()
他舍弃了那三十千万财富,
将财物施予善逝与僧团,
出家之后,未曾希求无上菩提,
那位牟尼确实阐明了它的成就性;巴利
Vissajjiyāna vibhavaṃ tamsitikoṭiṃ Datvāna dānamasmaṃ sugate sasaṅghe, Pabbajjito paramabodhi mapatthayittha Byākāsi somuni ta’mijjhanabhāva’maddhā; ()
其城壮丽恢宏,光彩辉耀,庄严无比;
他的父亲是国王,母亲名为苏达多,
于诸僧中为归依处,安住自在,诸愿悉满;
如罗摩、耶摩,最胜无上,殊妙第一。巴利
Rammaṃ sudassanamahū nagaraṃ sudanto Tassā’si bhūpati pitā jananī sudattā, Saṅghesu’hosu saraṇo vasi sabbakāmo Rāmā yamāni paramānya’bhavuṃka surāmā; ()
菩提树亦是尼波树;
名为娑竭罗的长老侍立(侍奉)彼(佛),其寿长九万岁。
彼身量已达八十八肘之高,
“ 曾有三次具念者的团体纷争”:意思是当时发生了三次由具念者所引发的团体纷争。巴利
Bodhī’pi nīpataru sāgaranāmathero ’Paṭṭhāsi taṃ navutivassasahassamāyu, Tassā’ḍhasitiratanu’ggatamāsi gattaṃ Āsuṃ tayo satimato gaṇasantipātā; ()
其后,众生之灯——
善生世尊,已伏五魔——应时诞生。
于此成具足七宝之殊胜转轮王,
彼时大丈夫。巴利
Tassā’parena samayena janappadīpo Jāto sujātabhagavā jitapañcamāro, Sampannasattaratato varacakkavatti Rājā babhūvi’ha mahāpuriso tadāso; ()
以法甘露而欢喜者,
将七宝与四洲王权施予二宝。
智者立菩提愿而出家
大圣了知后,宣说其必成就之事;巴利
Dhammā’matena mudito ratanadvayassa Datvā sasattaratanaṃ catudīparajjaṃ, Pabbajji bodhipaṇidhiṃ paṇidhāya dhīmā Ñatvā mahāmuni tamijjhanabhāvamāha;
可爱吉祥广严大城,
父王名优伽陀,母名光明女。
殊胜(长老)们成就;苏达萨那提婆长老、
那伽、伽那萨达西、那伽萨玛拉长老尼。巴利
Rammaṃ sumaṅgalamahū puramuggatākhyo Rājā pitābhavi pabhāvatināma mātā, Aggābhaviṃsu ca sudassanadevatherā Nāgā gaṇassadasi nāgasamālatheri; ()
那罗陀牟尼亲身侍奉于彼,
身量五十肘,菩提竹树。
其寿九万岁,
慧者之众会三集。巴利
Taṃ nāradomuniru’paṭṭhahi ca’ttabhāvo Paṇṇāsahatthapamito bhaviveṇubodhi, Tassā’bhavī navutivassasahassamāyu Āsuṃ tayo dhītimato gaṇasannipātā; ()
此后,有一位形色无与伦比之精粹者,
他出生,成为皮亚达西(Piyadassī)——遍观一切者,
那时,这位智者不是别人,正是名叫迦叶的青年,
于三吠陀善巧,探求善法;巴利
Tassā’pareni’ha nirūpamarūpasāro Jātobabhūva piyadassisamantadassi, Dhīro tadanya’bhavi kassapamāṇavo so Vedesu tīsu kusalo kusalaṃ gavesi; ()
他以千万资财,
为以佛陀为首的僧团,兴建大寺。
愿求佛果者,行施而奉献;
佛亦说:愿彼誓愿得成。巴利
So koṭilakkhaparimāṇadhatabbayena Saṅgassa buddhapamukhassa mahāvihāraṃ, Katvā padāsi abhipatthitabuddhabhāvo Buddho’pi tappaṇidhisiddhi siyā’tya’bhāsi; ()
母后名为月妃(Candā),父王名为普丁诺(Pudinno),
曾为国王,国都名为阿诺摩;
曾有最上双贤——善生与法施,
为众宣示,遍明一切见者。巴利
Candāmahesi jananī janako pudinno Rājā babhūva puramassa anomanāmaṃ, Āsuṃ tadaggayugalāni sujātadhamma- Dinnā gaṇassadasi pakālitasabbadassi; ()
名为闻的沙门侍奉于彼,
菩提是频迦树,世尊身长八十肘。
他住世,寿量九万岁;
那位智者的弟子众,曾有三次集会。巴利
Taṃ sotavhasamaṇo samupaṭṭhahittha Bodhī piyaṅgu bhagavā’si asitihattho, Aṭṭhāsika so navutivassasahassama’ssa Āsuṃ tayo matimato gaṇasannipātā; ()
此后不久,世间便出现了这样一位圣者:
他乐于成办世间义利,是洞见真义的牟尼。
即便是最上的众生,亦不逾越法之界限。
那时,他是一位具足光明神通的仙人,名为须深。巴利
Tassā’parena samayenu’dapādi loke Lokatthasādhanarato munira’tthadassī, Sattuntamo’pi niratikkamadhammasimo Tejiddhimā isi tadā’si susimanāmo; ()
为他带来了天界的花朵。
曼陀罗花安放于稳固的脚凳之上
供养、发愿后,导师说:
“ 你将会成为像我这样的人。”巴利
Ānīya dibbabhavanā kusumāni tassa Mandāravāni supatiṭṭhitapādapīṭhe, Sampūjiyāna paṇidhānamakāsi satthā Tvaṃ mādiso’bruvi bhavissasi cā’yatinti; ()
其城名蘇毗多,父王名娑伽羅;
生母王妃名蘇達珊娜。
寂静调柔的殊胜弟子们,
法为无上贤圣,如是纯正之法;巴利
Tassā’si sobhitapuraṃ bhavisāgaravho Rājā pitā janatidevi sudassanākhyā, Santopasantasamaṇā varasāvakā’suṃ Dhammā tadaggasamaṇipya’bhavuṃ sudhammā; ()
无畏亲侍彼牟尼,
身高八十肘,寿十万岁。
瞻波树为菩提善觉之因;
圣弟子众三度集会。巴利
Tañcā’bhayo munirūpaṭṭhahi sopya’sīti- Hatthuggato satasahassapamāṇamāyu, Campeyyasākhi bhavi bodhi subodhihetu Āsuṃ tayo ariyasavakasannitā; ()
此后,一位见法者于此出现,
无等无碍,彻见有际之圣者,
彼于三十三天界中,具大威神力。
那时,据说天帝即是佛之苗裔。巴利
Tassā’parena udapādi’ha dhammadassī Nissīmadhī’nadhivaro bhavapāradassi, So tāvatiṃsabhavatamhi mahānubhāvo Buddhaṅkuro bhavi tadā kira devarājā;()
天界香花,奉于如来;
如来胜足如莲,千辐轮相印于其上。
又以天界的乐器,供养佛陀的圣德。
那位牟尼(如来)于虚空中开示此法。巴利
Dibbāni gandhakusumāni kathāgatassa Cakkaṅkitorucaraṇamburuhāsanamhi, Pūjesi dibbaturiyehi ca buddhabhāvaṃ So patthayaṃ munitamijjha nabhāvamāha; ()
萨兰那曾为彼善逝之皈依处;
其父是国王,其母是善喜。
钵头摩与普沙提婆同登(上首),
差摩与比丘尼萨婆那摩亦在其中。巴利
Ṭhāniyamāsi saraṇaṃ sugatassa tassa Rājā pitā’si saraṇo janani sunandā, Aggābhaviṃsu padumovasi phussadevo Khemā ca bhikkhusamaṇisva’pi sabbanāmā; ()
名闻长老苏内塔,于彼近侍勤承事;
汝寿十万之长龄,胜利菩提及影网。
她的身量亦达八十肘,
曾有三次圣弟子之集会。巴利
Thero sunettavisuto tadupaṭṭhahi so Lakkhāyuko’si jayabodhi ñca bimbijālo, Tassā’pya’sitiratanappamitaṃ sarīraṃ Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
其后一时,正觉既成,
名为悉达多之导师出现于世,为众人所知。
那时,佛之苗芽已证得无懈怠的禅那。
他享用了那业已成熟的果实,安住,名为吉祥(Maṅgala);巴利
Tassā’parena samayeni’ga siddhabodhi Siddhatthanāmavidito udapādi satthā, Buddhaṅkuro bhavi tadā’khīlaṅajhānalābhī Bhoji pavattitaphalaṃ vasi maṅgalākhyo; ()
具足香与味,一枚熟透的阎浮果,
从林中取来。
已发愿成佛者将此奉献于他;
世尊亦亲领其事,并为之授记。巴利
Sampannagandharasikaṃ paripakkamekaṃ Ānīya so vipakulajambubhalaṃ vanamhā, Pādāsi tassa paṇidhīkatabuddhabhāvo Tañcānubhuya bhagavāpi viyākarittha; ()
城名卫诃罗,有王名胜军,
是(他的)父亲,母亲名善触。
他座下有众多比丘,其中一位名唤善蜜多。
两位名为师梨毗的比丘尼,于比丘尼中最上,宛如天女。巴利
Vehāramāsi nagaraṃ jayasenanāmo Rājā ahosi janako jananī suphassā Bhikkhūsu tassa vasi sambahulo sumitto Dve sīvali ñca samaṇīsu varā surāmā; ()
雷瓦塔牟尼继登佛位,
其菩提树迦尼迦罗,挺然高耸。
寿十万岁,身高六十肘,是人中调御者;
圣弟子曾有三次集会。巴利
Taṃ revatomuni munindamuṭṭhahittha Bodhī’pi tassa kaṇikāramabhīruho’si, Lakkhāyuko sa’narasārathi saṭṭhihattho Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
此后,无名之法于此自然生起。
世尊是德行备受称赞者,已渡越四重暴流。
尔时为佛种,名曰善生王;
诸王以冠珠,庄严其足座。巴利
Tassā’pareni’ha samubbhavi nissanāmo Satthā pasatthacaraṇo caturo’ghatiṇṇo, Buddhaṅkuro bhavi tadāni sujātarājā Rājaññamoḷimaṇilaṅkatapādapīṭho; ()
舍弃王位、披仙衣的智者,
以天上无数妙花,供养那正前行的胜者。
合掌顶礼,恭敬那位无垢光辉的庄严者。
导师亦说:“愿此誓愿得以成就。”巴利
Hitvā sa’rajjamisiveyadharo sudhīro Dibbehi’nekakusumehi jinaṃ vajantaṃ, Pūjesi muddhani tamāpavitānasobhaṃ Satthā’pi tappaṇidhisiddhi siyā’tya’bhāsi; ()
凯玛城中,父王名为众集,母名波头摩;
彼佛安处己之僧众之中。
梵天与优陀耶,是闻名的大长老,
普沙(Phussā)与须达多(Sudattā),是那上首的一双;巴利
Khemaṃ purañhi janako janasandhanāmo Rājā janetti padumā nijasaṅakghamajjhe, Dve brahmadevudaya vissutatheranāgā Phussā ca aggayugalānya’bhavuṃ sudattā; ()
桑跋婆亲身侍奉诸根自在之王,
菩提宝树巍然高耸六十肘。
伟大圣者住世,以年计之,寿量十万岁。
曾有三次圣弟子的集会;巴利
Taṃ sambhavovasi vasindamupaṭṭhahittha Tassā’sanavhataru bodhi sa’saṭṭhitattho, Aṭṭhāsi vassagaṇanāya mahesi lakkhaṃ Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
此后,这位伟大圣者渡越了轮回之海,
弗沙大牟尼,出现于世间;
那时,他已为智者、胜利者,摧破敌众;
成为国王,如诸天神之王,具足光辉照耀世间。巴利
Tassā’parena bhavasāgarapādassi Phusso mahāmuniri’hakabbhudapādi loke, Dhīro tadāni vijitāvi jitārivaggo Rājā babhūva surarājanibho’rutejo; ()
立愿求正觉之道者,
舍弃丰饶王位,与随众出家,为众生故。
通达三藏,宣说正法无余
弗沙世尊宣说法义,亦如过去诸佛一般;巴利
Sambodhi maggapuriso paṇīdhāya phītaṃ Rajjaṃ vivajjiya sa’pabbajito janassa, Aññāya tīṇipiṭakāni kathesi dhammaṃ Vyākāsi phussabhagavā’pi’va pubbabuddhā; ()
其父乃迦尸城之王,名曰胜军;
其生母吉祥,位尊大妃。
于两部僧众之中,皆为善护法之津梁;
遮罗与优波遮罗,乃彼上首一双。巴利
Tassā’si kāsinagaraṃ jayasenanāmo Rājā pitā’si janati sirimā mahesi, Saṅghesu’bhosu’pi surakkhitadhammasetā Cālā tadaggayugalāni tathū’pañcālā; ()
觉树无垢,枝叶繁茂;
名为萨毗耶者,身量五十八肘。
人寿九万岁,
世尊座下曾三度圣众云集。巴利
Bodhiddumā’malakasākhi sarīramaṭṭha- Paṇṇāsahatthapamitaṃ sabhiyābhidhāno, Sopaṭṭhahī navutivassasahassamāyu Āsuṃ tayo bhakavato gaṇasannipātā; ()
此后,有位堪称人天精粹之尊者,
导师毗婆尸佛,一切见者,出现于世,
由某种业力,具大神通大威德之佛种,
尔时遂成无与伦比之龙王。巴利
Tassā’parena sanarāmarasattasāro Satthā vipassi’ha samubbhavi sabbadassī, Kammena kenaci mahiddhimahānubhāvo Buddhaṅkuro’bhavi tadā’tulanāgarājā; ()
他献上昂吉罗萨的厚重黄金锻座,
以种种珍宝使其消尽。
菩萨志求佛果,
胜者毗婆尸安坐彼处,为之授记。巴利
Aṅgīrasassa ghanakañcanahaddapīṭhaṃ Pādāsi tassa khavitaṃ ratanehi nānā, So buddhabhāvamahipatthiya bodhisatto Vyākāsi tatthasunisajja jino vipassi; ()
城名亲友,父亦同名;
母名亲友,是王正妃。
罽陀帝须二住者,为上首弟子;
旃陀与贤善双侣,为月之友伴。巴利
Tassā’si bandhumatināmapuraṃ tadeva- Nāmo pitā janani bandhumatī mahesi, Dve khaṇḍatissavasino varasāvakā’suṃ Candā ca bhaddayugalaṃ bhavi candamittā; ()
阿育长老之身长八十肘,
挺立如菩提树,枝干黝黑。
圣者安住八万年。
曾有过三次圣弟子集会;巴利
Dehaṃ asitiratataṃ tamasokathero- Paṭṭhāsi bodhiviṭapī bhavi kaṇhavaṇṭā, Vāsaṃakā munira’sītisahassavassaṃ Āsuṃ tayo ariyasāvakasannipātā; ()
继彼之后,具增上戒定慧之导师出世,
号曰尸弃,如众生之如意树。
尔时智者名为降敌之王,
于三宝具信,乐于殊胜之施。巴利
Tassā’parena adhisīlasamādhipañño Satthā samubbhavī sikhī janakappasākhī, Dhīro tadā’bhavi arindamanāmarājā Saddho pahūtaratato ratanattayamhi; ()
比丘及七宝庄严之悦意饰物,
了知象宝之心,将其奉献于善逝及僧众,
他希求佛位,是有情之精粹;
大师授记:“你将获得安乐最胜之处。”巴利
Bhikkhañca sattaratanābharaṇābhirāmaṃ Ñatvāna hatthiratanaṃ sugate sasaṅghe, So buddhabhāvamahipatthayi sattasāro Vyākāsi lacchasi sukhodhipadanti satthā; ()
佛陀之城名为遮灵瓦底,
母为具光辉,父为红日王。
在僧众中,他最尊无上,复为生起之源。
他们成为首领,名为瓢虫与莲花。巴利
Buddhassa cāriṇvatī nagaraṃ ahosi Mātā pabhāvati pitā aruṇavha rājā, Saṅghesu’bhosu abhibhuvasi sambhavo ca Aggābhaviṃsu makhilāpadumābhidhānā; ()
安隐作者身长三十七肘,敬侍胜者;
胜利菩提树与白莲华。
他的寿命为三万七千岁。
曾有三次弟子集会。巴利
Khemaṅkaro jinamupaṭṭhahi sattatiṃsa- Hatthucchito vijayabodhi ca puṇḍariko, So sattatiṃsatisahassa mitāyuko’si Āsuṃ tayo tadiyasāvakasannipātā; ()
其后,又生起一位名为“花饰”者。
以一寻之身光而灿烂,是名为毗舍婆的牟尼,
据说那时,佛之苗芽名为善见,
成为国王,犹如雄狮威服敌王与象王。巴利
Tassā’pareni’ha samubbhavi ketumālā- Byāmappabhāparilasaṃ munivessabhū’ti, Buddhaṅkuro kira tadāni sudassanavha- Rājā babhūva pararājagajindasīho; ()
于胜者教法中,他向以佛陀为上首的僧团,
供养连同袈裟的无上布施;
他为了求证一切知智的菩提而出家。
“ 你将必定成为觉者。”导师如是说。巴利
Saṅghassa buddhapamukhassa sacīvaraṃ so Datvāna dānamatulaṃ jinasāsanamhi, Sabbaññubodhimabhipatthiya pabbajittha Buddho bhavissasi dhuvanti tamāhasatthā; ()
他亦有一座无与伦比的城,极为殊胜怡人,
王是其父,母名耶舍瓦蒂(Yasavatī),是大王后,
索努塔拉,以及他座下的比丘与比丘尼——
达玛花鬘,智慧与神通至上,最为殊胜,善加装饰。巴利
Tassā’pya’nopamapuraṃ bhavi suppatīto Rājā pitā yasavatī janikā mahesī, Soṇuttarā ca nijasāvakasāvikānaṃ Dāmā matiddhiparamā paramā samālā; ()
他的菩提树亦已成参天娑罗大树;
六十肘高、戒德圆满的比丘随侍其侧。
导师住世六万岁,
声闻弟子集会有三次。巴利
Bodhī’pi tassa bhavi sālamahīrūho’pa- Sampannabhikkhu tadupaṭṭhahi saṭṭhihattho, Satthā vihāsi samasaṭṭhisahassavassaṃ Āsuṃ tayo tadiyasāvakasattipātā; ()
继彼之后,于此诞出世尊,谛实之流
所化之亲,名曰拘留孙
当时,他乃大地之佛种,名安稳王。
他的手因布施之水持续浇灌而得清净巴利
Tassā’pareni’kaha samubbhavi saccasando Veneyyabandhu bhagavā kakusandhanāmo, Buddhaṅkuro bhuvi tadā’bhavi khemarājā Dānappabandhajalasekasudhotahattho; ()
布施钵、衣等物及饮食给胜者与其弟子后,
从家中离去,
国王出家,发愿求证菩提;
导师亲口宣说,此愿必得成就。巴利
So pattacīvarapabhūtikamannapānaṃ Datvā sasāvakajinassa gharā’bhigantvā, Pabbajji bodhipaṇidhiṃ paṇidhāya rājā Satthāsayā’tya’vaca tappaṇidhānasiddhi; ()
他的父亲是解脱城的吉达多。
去世的智者显现光明,成为毗舍佉女的母亲。
桑吉瓦长老之后,维杜罗长老居次;
萨玛与名为坎巴卡者,共成彼最胜一双。巴利
Khemavahayaṃ nagaramassa pitā’ggidatto Vippo vibhāvi abhavi janikā visākhā, Sañjivatheradutiyo vidhuro ca thero Sāmā tadaggayugalaṃ bhavi campakākhyā; ()
慧者亲侍胜尊,承事其身为伴;
尸利沙菩提树,高四十肘巍然。
寿量长达四万岁,
其弟子集会仅一次。巴利
Taṃ buddhijo jinamupaṭṭhahi tassa gattaṃ Tāḷisahatthamitamāsi sirisabodhi, Tāḷisahāyanasahassapamāṇamāyu Eko’va tassa bhavi sāvakasannipāto; ()
彼时之后,悲悯之藏现起。
彼为世间胜者,身如金山,庄严妙色。
拘那含牟尼圣者出现于世,
尔时大士名曰山,为大地之主。巴利
Tassā’paramhi samaye karuṇānidhāno Lokābhibhū kanakabhudharahārirūpo, Uppajji koṇagamanomuni pabbatākhyo Bhumissaro bhavi mahāpuriso tadāni; ()
向以佛陀为首的僧团施予殊胜布施,
献上珍贵殊胜的袈裟衣料;
他出家后,怀有成就佛果之愿;
导师告诉他:“你将成为佛陀。”巴利
Saṅghassa buddhapamukhassa uḷāradānaṃ Datvā mahagghavaracivarasāṭake ca, So pakabbajittha abhipatthita buddhabhāvo Buddho bhavissasi tuvanti tamāhasatthā; ()
其城名为苏婆筏提(Sobhavatī),又称北郁多罗(Uttarākhyā);
其父为地上之雄杰,名耶若达多(Yaññadatta)。
昔日出身卑下、今为沙门尼者,以娑穆达为上首;
优多罗亦如是,于僧尼二众中(皆居第一)。巴利
Nāmena sobhavati tampuramuttarākhyā Mātā pitā’vanisuro bhavi yaññadatto, Hīyosottaravasī samaṇi samuddā Tasso’ttarā ca paramā parisāsu’bhosu; ()
吉祥子阿耆梨罗侍奉胜者,身长三十肘,
其菩提树为优昙钵枝。
他寿享三万春秋,
弟子众的寂静归聚唯有一回。巴利
Taṃ sotthijo jinamupaṭṭhahi tiṃsahattho Aṅgīraso bhavi udumbarasākhi bodhi, So tiṃsahāyanasahassamitāyuko’si Eko’va tassa bhavi sāvakasantipāto; ()
其后,于此世间,另一位大圣名为迦叶
出现,如犀角般独处。
那时,名为乔帝巴喇的佛种,出现于世间
于三种吠陀及一切技艺,皆悉通达巴利
Tassā’pareni’ha mahāmuni kassapākhyo Lokamhi pātubhavi khaggavisāṇakappo, Buddhaṅkuro bhuvi tadā’bhavi jotipālo Vedesu tīsu sakalāsu kalāsu cheko; ()
以善友为伴,亲近善逝,
听闻法已,深入教法,
童子希求一切智性,
迦叶牟尼与先前的牟尼皆为之授记。巴利
Kalyāṇamittadutiyo sugataṃ upecca Sutvāna dhammamathasāsana motaritvā, Sabbaññubhāvamhipatthayi māṇavo so Vyākāsi kassapamunī’pi munī’ca pubbā; ()
波罗奈城是父亲与母亲所居之处,
二人名为梵授与有财。
于比丘众中,此沙门亦肩负三重负担。
三面旗帜与两列吉祥标志,依时次第排开。巴利
Bārāṇasi nagaramāsi pitā ca mātā Dve brahmadattadhanavatya’bhidhānavanto, Bhikkhusu tassa samaṇisva’pi tissabhāra- Dvājā ca bhaddayugalātya’nuloruvelā; ()
众友善沙门所侍奉,
枝如榕树,胜利菩提,高二十肘。
其寿命量为二万岁。
唯有一次圣弟子集会。巴利
Taṃ sabbamittasamaṇo samupaṭṭhahittha Nigrodhasākhī jayabodhi sa’vīsahattho, Tassā’si visatisahassa pamāṇamāyu Eko’va’hū ariyasāvakasannīpāto; ()
《胜者世系灯》由名为慧喜的修行者所造,能令一切诗人心生欢喜;在该书的布施因缘与远因缘两部分中,阐明菩萨其余誓愿安立之事,此即第三章。巴利
Iti medhānandābhidhānena yatitā viracite sakalakavijana hadayānanda dānanidāne jinavaṃsadīpe dūrenidāne bodhisattassa sesapaṇidhātaṭṭhapana pavatti paridīpo tatiyo saggo.
燃灯等二十四佛足下,
获得誓愿,是大宝藏。
菩萨历四阿僧祇劫又十万劫,
积集无量福德善根之流。巴利
Dīpaṅkarādicatuvīsati buddhapāda- Mūlesu laṅapaṇidhāna mahānidhāno, Lakkhādhikaṃ caturasaṅkhiyakapakpasaṅkhaṃ Puññābhisandamabhisaṅkhari bodhisatto; ()
其间种种外缘事,
头发、指甲、肉、血及妻儿。
勇士为利诸群生,
竟以身命施予贫者、旅人与乞丐。巴利
Etthantare vividhabāhiravatthujātaṃ Sisa’kkhimaṃsarudhirāni ca puttadāre, So jivitampi kapaṇaḍikayācakānaṃ Vīro pariccaji pajāya hitatthameva; ()
不涉耽乐布施的求索,
以苦行为财的阿吉提,行抵苦行林。
三日后才得到一钵无盐的野菜,
因饥饿之苦,其腹被征服;此即阿吉提之行。巴利
Dānādhimuttipariyesana vippaveso Patvā tapovanamakitti tapodhanassa, Tihaṃ alattha sakaṭāhamaloṇaḍākaṃ Yassā’bhibhūtajaṭharassa jighacchitattā; () (Akitticariyaṃ)
踏上旷野道,为热所迫;
我见独觉佛,诸行坏灭。
专心己务者,为烈日所炙;
以清净之手,施伞与鞋履。巴利
Kantāramagga paṭipanna manātapattaṃ Pacceka buddhamahipassiya saṅakkhavippo, Phuṭṭhaṃ sakiccapasuto sūriyātapena Yo chattupāhaṇamadāsi sudhotapāṇi; () (Saṅkhacariyaṃ)
羯陵伽国之人,因饥馑逼恼之怖畏,
殷切祈请,前来归投于你,财胜啊。
国王执象鼻牵引象王,
以布施之水行洒沐之仪。巴利
Dubbhikkhapīḷanabhayena kaliṅgaraṭṭhā Saṃyācataṃ yadupagamma dhanañjayavho, Soṇḍāya gayha nijamañjana nāgarājaṃ Yo dakkhiṇodaka nisekamakāsi rājā; () (Kurudhammacariyaṃ)
后来,他成为大善见转轮王
这位国王日夜居于拘舍婆提城中
鸣鼓巡行,周遍告示;
以衣、食、饮普施一切贫苦者、行旅者与乞丐。巴利
Hutvāna yo mahasudassana cakkavattī Rājā kusāvatipuramhi divā ca ratto, Vatthattapānamupatesi carāpayitvā Bheriṃka asesakapaṇḍikayācakānaṃ; () (Mahāsudassanacariyaṃ)
即便是七地之王的国师,
也曾从诸王处获得无尽的财富与粮秣,
施与前来乞者,
积集福德之流,以作菩提之因。巴利
Yo sattabhumibhujasāsi purohito’pi Rājūhi laddhamakhilaṃ dhanadhaññarāsiṃ, Sampattayācakajanassa paricchajitvā Puññappabandhamabhisañcini bodhihetu; () (Mahāgovindacariyaṃ)
顺法教诫,名为尼弥的大地之主。
那位在米提拉城中建造了四面门殿的人,
对人、鸟、四足走兽等一切众生,始终不曾中断地行施,
他往昔行于布施,在诸施者中最为第一;(尼弥王所行)巴利
Dhammānusāsi nimināma mahībhujo’pi Sālaṃ vidhāya mithilāya catummukhaṃ yo, Acchinnamatthijanapakkhicatuppadānaṃ Dānaṃ pavattayī purā dadataṃ variṭṭho; () (Nimirājacariyaṃ)
他本是独一王之子——月王子,
正前往让众人为他举行灌顶加冕,
于三有及诸有中深生警策,
乃立祭施之场,转动布施之轮。巴利
Yo ekarājasutacandakumārabhūto Muddhābhiseka karaṇāya janehi gacchaṃ, Saṃvejito savibhave tibhave’pi yaññā- Vāṭaṃ vidhāya’bhipavattayi dānavaṭṭaṃ; () (Candakumāracariyaṃ)
名为尸毗者,虽为大地之主,以取物之精华犹不自足;
彼亦诸天之主宰。
“ 遮蔽月光,蔽塞眼目”者,意为魔王以无明障覆智慧之眼。
“ 拔除覆障,得净天眼”者,指菩萨尸毗王以正法启迪弟子,令其获得如天眼通般清净通达。此句出自《尸毗罗王经》。巴利
Yo vatthusāragahaṇena atittarūpo Bhumissaro’pi sivināma surādhipassa, Jaccandhavesagahitassa vilocanāni Uppāṭayitva padadaṃ labhi dibbacakkhū; () (Sivirājacariyaṃ;)
彼兔贤者,志乐布施最为第一;
教诫诸友已,受持布萨支分。
舍弃活命之念,跃上炭火堆顶;
欲以自身血肉施与婆罗门,智兔如是圆满布施波罗蜜。巴利
Dānādhimuttiparamo sasapaṇḍito yo Mittenu sāsiya adhiṭṭhituposathaṅgo, Aṅgāramuddhani papāta sajīvitāsaṃ Hitvā dvijassa tanumaṃsapadātukāmo; () (Sasapaṇḍitacariyaṃ; Itidānapāramīṃ)
如那奉养母亲、为盲眼母象拔取莲藕的象,
被驯象师调御者亦复如是。
纵被象鼻牢牢所执,
彼惧无缺戒体有损,终不令瞋恚心生。巴利
Yo mātuposakakari bhisamuddharatto Andhāya hatthidamakena kareṇukāya, Soṇḍāya suṭṭhugahito’pya’vikaṇḍitassa Sīlassa khaṇḍanabhayā najanesi kopaṃ; () (Mātuposakacariyaṃ)
富利多龙盘踞蚁丘,
持戒禁行,毒牙炽盛,住于定中。
当蛇身被抛入篮中、为捕蛇者所持时,
因惧戒行毁坏,你弃舍了瞋恚。巴利
Yo bhuridattabhujago’parivammikaṭṭho, Sīlabbataṃ visadharo samadhiṭṭhahitvā, Peḷāya khittabhujage ahiguṇṭhikamhi Sīlassa kuppanabhayena jahāsi kopaṃ; () (Bhuridattacariyaṃ;)
戒禁等之圆满、神变炽燃者,
名为瞻波之龙,在弄蛇者手中。
随心而游,如牦牛护尾;
守护戒律,纵遭害亦不嗔。巴利
Sīlabbatādivibhavo jalitiddhimā yo Campeyyanāmabhujago ahiguṇṭhikamhi, Icchānurūpavicaro camarī’va vālaṃ Sīlaṃ jugopa napi tabbadhake cukopa; () (Campeyyacariyaṃ;)
名为小菩提、名声远扬者,以正见为武器,
前往戒禁之林,安居于所爱之处。
纵使妻子为迦尸王以强力所夺,
彼志修戒净,犹舍嗔恚。巴利
Yo cūlabodhivisuto samadiṭṭhahatvā Sīlabbataṃ vanamupecca vasaṃ piyāya, Tāyaṃ pasayha gahitāya’pi kāsiraññā Sīlabbisodhanaparo pajahittha rosaṃ; () (Cūlabodhicariyaṃ)
即使那形象恐怖的大水牛,面对那猴子,
他忍耐过错,无怨无恨,戒行清净。
拒斥树栖夜叉之语,
令彼脱于破戒之惧,亦脱于怖畏。巴利
Yo bhiṃsarūpi mahiso’pi valimukhassa Āguṃ titikkhamakhīlaṃ parisuddhasilo, Rukkhaṭṭhayakkhavacanāni paṭikkhipitvā Taṃ sīlabhaṅgabhayato bhayato mumoca; ()
他从河流的急流中救起那被冲走的人,
因他向那忘恩负义之人,施予如救亲子般的生命之恩,
鹿王露露守戒无亏,以不动摇(之心),国王由此释放他脱离杀戮;
他亦身现金色,容光赫奕。巴利
Yo vuyhamānamapanīya nadīpavāhā Mittadduhiṃ putasajīvitadānahetu, Raññā mumoca vadhiyaṃ avikopanena Sīlassa rūruhariṇo’pi harissavaṇṇo, () (rūrumigarājacariyaṃ;)
齿木碎片与乱发结髻,
嗔怒的拘陀螺髻苦行者所施咒诅。
名为摩登伽的牟尼守护戒财,
以圆满殊胜之力善护其戒。巴利
Yo dantakaṭṭhasakalehi jaṭākulehi Kuddhena kuṭajaṭilena katāhisāpo, Mātaṅakganāmamuni sīladhanaṃ jugopa Sampātasāparipumiddhibalena rakkhaṃ; () (Mātaṅgacariyaṃ;)
已入圣道,处于中道,无所畏惧于污秽之说者,
和合如两轮之轴,以非法行恼害众生的夜叉,
具威德者不为瞋火所焚,
持法夜叉王诚然守护了戒律。巴利
Maggāvatiṇṇamadhamaṃ kalhābhīlāsā- Saṅghaṭṭitobhayarathaṅgamadhammayakkhaṃ, Kopagginā naparijhāpayamiddhimā yo Sīlaṃ rarakkha khalu dhammikayakkharājā; () (Dhammādhamma devaputtacariyaṃ;)
那位沉溺食人、自诩胜利者,
以国王之命为首务,营谋生计,
兵刃摧折,他迫近而来,其心不退,
调伏夜叉,实因持戒;(坚定者行仪。)巴利
Yo porisādavasagassa jayaddisassa Rañño paṭiññamadhikicca vijivitāso, Khīttāyudho tadupagamma alīnasatto Yakkhaṃ damesi nanu sīlavataṃ nidānā; () (Alīnasattacariyaṃ;)
他如那执持杻械的龙蛇,饱享自身的蜷曲,
对那以身形负运重担的饮食之子,
无足难行,悲悯生起;
虽惧毁戒之怖,火威炽然。巴利
Yo saṅkhapālabhujago nijabhogapūra- Vyābhaṅgibhārataravāhiti bhojaputte, Kāruññamāpa abhigantumapādatāya Sīlassa bhaṅgabhayato’pi hutāsatejo; () (Saṅkhapālacariyaṃ; Iti sīlapāramiṃ;)
照见诸行法刹那坏灭之性者,
如朝露之消散,彼即胜战之勇者。
国王不顾百姓的哀泣,舍弃了王位,
圆满出离波罗蜜,舍世出家;(此为战胜者之行;)巴利
Saṅkhāradhammakhaṇabhaṅgasabhāvadassi Ussāvabinduvilayaṃ’va yudhañjayo yo, Rājā janassa rudato pavihāya rajjaṃ Nekkhammapāramimapurayi pabbajitvā; () (Yudhañjaya cariyaṃ;)
苏摩那萨所出俱卢王子,
因破戒伪饰结发外道之言,
被王命判处死刑,获得行刑者许可;
教诫他之后,舍弃王位而出家。巴利
Yo somanassavisuto kururājaputto Dussīlakuṭajaṭilabbacanaṃ paṭicca, Raññā niyojitavadho vadhakāvakāsaṃ Laddhānusāsiya’bhinikkhami cattarajjo; () (Somanassa cariyaṃ;)
迦尸国王之子,名为阿瑜伽罗,
久受抚养,长居铁屋。
舍弃父王所授无上王位,
圆满出离波罗蜜之圣者,步入林中修行;(此句出自《铁屋行者行》。)巴利
Yo kāsirājatanujo’pi ayogharākhyo Īhaṃ bhato ciramayogharavāsahīrū, Rajjaṃ pahāya paramaṃ pitarā padattaṃ Nekkhammapāramiparo vanamotarittha; () (Ayogharacariyaṃ;)
纵使至交挚友以阐明五欲功德之言相劝,
彼亦摈弃其言,
肤色明净如炼金,故得金色之名;
至苦行林后,与亲眷一同出家。巴利
Yo pañcakāmaguṇadīpanato’padiṭṭha- Sambhattamittavacanampi paṭikkhipitvā, Niddhantakañcananibhacchavi kañcanākhyo Patvā tapovanamapabbaji bandhavehi; () (Bhisacariyaṃ;)
如皮革与筋腱投入火中,蜷缩焦卷;
于诸行法境界,其心已然回转。
那位索那善慧者,舍离了荣华富贵,
与眷属一同出家,走入林野;(此即索那贤者所行;是为出离波罗蜜。)巴利
Pakkhittadaddulanahārurivā’nalamhi Saṅkhāradhammavisaye paṭivaṭṭitatto, Yo soṇabhusurasudhī vibhavaṃ pahāya Pabbajjituṃ sapariso pavanaṃ jagāma; () (Soṇapaṇḍitacariyaṃ; Iti nekkhamma pārami;)
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22