国王之子受灌顶而登王位,
迦毗罗卫胜城中彼三宫殿。
与彼月轮容颜之妃相伴,
长享无量之乐。
Dharaṇipatisuto pattarajjābhiseko Kapilapuravare tesu tisvālayesu, Aparimitasukhaṃ tāya bimbāya saddhiṃ Suciramanubhavi candabimbānanāya; ()
口若绽放之莲,妙音优雅悦耳,
具足三种年龄风韵的天女容色光辉,
纵是频婆大妃亦归坏灭,
当念,当念诸行法之真性。
Vikacakamala (nandīmukhi) mañjubhāṇī Tividhavayasi dibbaccharārūpasobhā, Agami khayavayaṃ sā’pi bimbāmahesi Saratha saratha saṅkhāradhammassabhāvaṃ; ()
如此,由名为慧喜的修行者所造、能令一切诗人心生欢喜之源的《胜种姓灯》中,于不远因缘品,阐明了执手吉祥庆典的始末。第九品。
Iti mbedhānandābhidhānena yatinā viracite sakalakavijana hadayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidūrenidāne pāṇiggahamaṅakgalussavapavattiparidīpo. Navamo saggo.
具德如宝珠中宝,如天王为人王,
乘良马之车,享受安乐。
在他那片吉祥的园林中,花鬘上群蜂缭绕。
那时,他降下;正值沙琳尼(玛琳尼)花盛开的某时;
Guṇamaṇimaṇimā so devarājā’va rājā Sukhamanubhavamāno vājiyānena yena, Bhamarabharitamālā maṅgaluyyānabhūmi Tadavasari kadāci sālinī (mālinī) hi; ()
“时已至”——诸天子为觉悟、为证菩提,忆念菩提;
当菩萨举步而行之际,
为令厌离生死,幻化老相,
示现衰朽败坏羸丑之形。
Upagatasamayo’ti bujjhanatthāya bodhiṃ Sumariya suraputtā bodhisatte vajante, Bhavaviratisamatthaṃ dassayuṃ māpayitvā Jarasakaṭasarūpaṃ jiṇṇarūpaṃka virūpaṃ; ()
何故乃至愚昧者瞩于此?即乃于老衰不美之相。
他已超越疑惑,心得自在解脱,如车夫驾驭车轮之海,心亦如是驰骋。
受诸天神劝策,
如藏宝入库,他将此法教珍藏于心。
Kimidamitihapuṭṭho jiṇṇarūpaṃ vipassa Vimatiparavaso so sārathiṃ rūpasāro, Nijahadayanidhāne devatācoditassa Nidahi dhanamivagghaṃ tassadhammopadesaṃ; ()
犹如母象在吉祥园道上,
迎面而立,摧折一捆鲜绿芦苇。
如是,极酷烈之衰老摧伏一切青春骄慢,
成为亲身现证。
Haritanaḷakalāpaṃ maṅgaluyyānamagge Yathariva’himukhaṭṭhā kuñjari bhañjamānā, Tathariva’bhibhavantī sabbayobbaññadappaṃ Kharatarajaratā sā attapaccakkhabhūtā; ()
口如青莲含苞,齿落龈骨成行;
此乃坚硬衰朽,破碎齿骨排列。
衰老灌顶之时,弯曲丛生之白发,
于头顶绾结成洁净白伞之饰。
Mukhakukavalayagabbhā bhaṭṭhakiñjakkhasobhā Bhavi kaṭhinajarārikhaṇḍadantaṭṭhipanti, Kuṭilapalitajātaṃ tañjarāyā’bhiseke Sirasi racitasetacchattasobhaṃ babandha; ()
这些密集的皱纹,在衰老色身的皮肤上,
由具力、光、热之界的猛势所鼓动而生起。
犹如漂浮在流动水面上的浮沤,依附于彼。
犹如漂浮在流动水面上的浮沤,依附于彼。
狂风疾驰,波涛涌起,浪花飞溅。
Aviraḷavaliyo tā jiṇṇarūpassa camme Pabhavabalavatejodhātuveguṭṭhitā’suṃ, Taralasalilapiṭṭhe seyyathāpo’dadhissa Taralasalilapiṭṭhe seyyathāpo’dadhissa Palayapavanavegu’ttuṅgakallolamālā ()
如立于林园径畔的曲椽,
拄杖倚地,身即端直。
如标志般伸展,彰显着年轻树木的风采。
智者见到那色相,犹如带弦之弓。
Ṭhitamupavanapanthe vaṅkagopāṇasi’va Anujukamujubhutaṃ daṇḍamolubbha bhumyā, Nijataruṇavilāsaṃ lakkhamāpādayantaṃ Dhanumiva saguṇaṃ taṃ rūpamaddakkhi dhīro; ()
如老蟒蛇盘绕,肩负旧蜕之重。
如布满裂痕与斑点的覆布,其形质如同虫蛀之物;
肉已去,肋骨相连成架;
生皮为涂,如泥墙木料捆扎。
Jiniajagarabhoge jiṇṇanimmokabhāraṃ Tilakavibatacammaṃ tantirojattabhāve, Apagataghanamaṃso phāsukaṭṭhippandho Ajinitiravalepaṃ kuḍḍadāruppabandhaṃ; ()
力骄已尽此身中,
九孔长流粪尿等不净。
脸颊皱纹密布、凹凸不平,头部摇颤不定。
他以清净明澈的目光,观见那衰老败坏的形象;
Vigatabalamadādiṃ vissavantaṃ sarīre Navhi vaṇmukhehi guthamuttādya’sūviṃ, Valivisamakapolaṃ kampamānuttamaṅgaṃ Suvisadamatino taṃ passato jiṇṇarūpaṃ; ()
无余世间现于彼前,
熊熊炽燃,如被衰老所烧之三宅。
自念我亦未越此法,
厌患于生,乃入林薮。
Bhuvanamanavasesaṃ tassu’paṭṭhāsi sampa- Jjalitamatha jarāyā’dittagehattayaṃ’va, Ahamapaki anatīto dhammametanti vatvā Bhavanavanamagañchi jātiyu’kkaṇṭhitatto; ()
当王再次步入园林之道时
为令天众得享安乐,
人皆远避,恶疾缠身,
又现另一种丑陋的病相;
Punarupavanamaggaṃ ogahantassa rañño Sukhamanubhavanatthaṃ devatāmāpayitvā, Parapariharanīyaṃ ghorarogāvatiṇṇaṃ Aparamapi virūpaṃ dassayuṃ vyādhirūpaṃ; ()
净慧无疑,释迦族之幢;
奈何如虫,陷溺粪尿泥中。
见彼猛盛生起之苦,与那仰他而存的生涯;
他出声问此是何物,遂问于御者。
Visadamati vimatyā sakyavaṃsekaketu Kimimivapalipannaṃ vaccapassāvapaṅke, Pabhavabalavadukkhaṃ taṃ parādhīnavuttiṃ Kimidamiti padisvā pājitāraṃ apucchi; ()
胜慧者之殊胜法,彼车夫之所宣说。
如饮不死甘露,以耳为掬而承饮;
自念我犹未脱于病法,
心怀惶惧,遂从自己的宫苑返回。
Varamati varadhammaṃ tena sūtena vuttaṃ Amatamiva pibanto sotadhātvañjalīhi, Agamapi anatito byādhidhammanti tamhā Nijabhavanavanaṃ sopā’ga saṃviggarūpo; ()
怙主驾马乘车而行之时,
诸天神便化现彼园苑天宫。
犬、鸢、鹫等竞相噉食,
人尸膨胀,此即初相。
Tadupavanavimānaṃ vājiyānena nāthe Vajati sati kadāci māpayuṃ devatāyo, Suṇakhakulalagijjhādīhīvā khajjamānaṃ Narakuṇapasarīraṃ uddhumātaṃ paṭhamhi; ()
蛆虫成群滋生,蠕动青黑。
伤口裂开处,鲜血流淌而出。
群鸟啄食,苍蝇覆满肢体。
善慧见到那具无有实质的死尸;
Pabhavakimikulānaṃ cālayaṃ nīlavaṇṇaṃ Vaṇavivaramukhehi lohitaṃ paggharantaṃ, Sakuṇagaṇvitacchiṃ makkhikāmakkhitaṅgaṃ Sumati matasarīraṃ addasā sārahīnaṃ; ()
趋近御者而传其言,
自双耳金环璀璨庄严。
“贤友,我亦不能超越死亡”,释迦王言毕,
如兽王入林,登上楼阁。
Abhigami gamayanto bhāratiṃ sārathissa Nijasavaṇayugasmiṃ hematāḍaṅkasobhaṃ, Ahampi maraṇaṃ bho nātivattoti vatvā Vanamiva migarājā sakyarājā vimānaṃ; ()
大王又与随从一同登上吉祥的车乘,
数日之后……
从殊胜的迦毗罗卫城,那犹如爱神乐园般光辉的宫殿,
前往那座近园林,俊美如持五支箭的爱神。
Punapi sapariso so yānamāruyha bhadraṃ Katipayadivasānaṃ accayenā’dhirājā, Kapilapuravaramhā’naṅgaraṅgālayābhaṃ Tadupavanamagañchi pañcabāṇābhirūpo; ()
手持功德宝珠色之钵,
披上菠萝蜜汁色染的袈裟,揭开又覆盖。
苏摩提见诸天神所化之身,安住不动,眼根无缺;
其沙门之相,宛如佛身。
Guṇamaṇi maṇivaṇṇaṃ pattamādāya patthe Panasasarasarāgaṃ vīvaraṃpārupitvā, Ṭhitamavikalacakkhuṃ nimmitaṃ devatāhi Sumati samaṇarūpaṃ buddharūpaṃ’va passi; ()
尔时,因智者之决断,堪修之僧主
如善御者,宣说义与法。
他宣说沙门之众德、五欲之多过,
以及离家出家之殊胜利益。
Tadahani vibudhā’dhiṭṭhānato bhāvanīyo Yatipatiriva sūto atthadhammānusāsi, Samaṇaguṇamanekādīnavaṃ pañcakāme Tamavadi gamanasmiṃ ānisaṃsañca gehā; ()
为欺诈谄媚之邪命与愚痴,
以陶钵仅能持腹、维持生计。
为波罗蜜所策励、智慧明净的彼者,
见彼具足善巧工技者已,乃生净信。
Kuhanalapanamicchājīvamohāya kucchi- Paraharaṇasamatthaṃ mattikāpattamassa, Kara kamakalagataṃ so pāramīcoditatto Visadamati padisvā sampasādaṃ janesi; ()
如盛开的娑罗嫩树,以花蕾为饰;
沙门的风姿,辉映于袈裟光明之道。
贤者荷负如蜂之眼目重担,
于自心生起对衣之净信。
Vikasitakalikālaṅkāramuddālasāla- Miva samaṇavilāsaṃ cīvarobhāsamagge, Nayanamadhukarānaṃ bhāramādhāya dhīro Nijamanasi janesi cīvare sampasādaṃ; ()
刹那死苦之漩涡、病痛之聚积,
如可怖的摩竭罗鱼群,那衰老的浪潮,
他渡过了轮回大海的深渊,超越了生死流转的界限。
他知道:“如此行道者,将得度脱。”
Khaṇikamaraṇadukkhāvaṭṭamābādharāsi- Makaranikarabhimaṃ taṃ jarāvīcivegaṃ, Bhavajaladhimagādhaṃ jātivelāvadhiṃ so Ayamiva paṭipannā nittareyyuntya’vedi; ()
如沙门面容之满月轮初升,
心素馨绽放,成欢喜园庄严。
为入近园林,驱车而前行。
那一天,人王对驾车者说:
Samaṇavadanapīnaccandabimbodayena Vikasitamanakundo nandanuyyānasobhaṃ, Upavanamabhīgantuṃ sandanaṃ cāraye’ti Tadahani manujindo sandanācārimāha; ()
蔓藤般缠绕交错的芦苇、扇叶树头榈、棕榈与海枣树之行列
摩罗耶山檀香树所生的清凉露水,清净无染
如天帝释步入欢喜园,那位国王步入林苑,
尽半日之嬉游欢娱。
Valayitanaḷatāḷītālahintālapantiṃ Malayajatarujāyāsītalaṃ nimmalāpaṃ, Upavanamavatiṇṇo nandanaṃ vāsavo’va Akari divasabhāgaṃ sādhukīḷaṃ sarājā; ()
千光者誉,流布无穷。
秋云层叠,遍覆虚空;
头顶白伞辉光耀,
池岸庄严双足痕。
Dasasatakiraṇasmiṃ yassa kittippabandha- Saradajaladarājichāditasmiṃ nabhasmiṃ, Uparisirasi setacchattasobhaṃ bhajante Tadiyacaraṇalakkhyā’laṅkari vāpitīraṃ; ()
以莲花般的面容、以天鹅般的丰胸,
眼如青莲,卷发乌蓝,
如蜜醉蜂群,脚镯声悦耳,后宫佳丽如象群随行,
他步入那可爱的莲池;
Sarasijavadanehi haṃsapīnatthanehi Kuvalayanayanehī nīlikākuntalehi, Madhumadamuditālīnūpurebhā’varodha- Janamiva ramaṇīyaṃ otari so taḷākaṃ; () (Silesabandhanaṃ)
娇美少女们脐深如瓮,
汲尽池水;那水池便成空竭之状。
与乳丰臀满之女交合,
喜乐复又生起,洋溢弥散。
Varayuvatijanānaṃ kumbhagambhīranābhi- Vivaragahitavāri vāpi sā rittarūpā, Ghanathanajaghanānaṃ saṅgamene’tarāsaṃ Punarabhavi kapapuṇṇā pītivipphārinīva; ()
犹如初逢爱侣、羞怯惶然之人,
好比目如游鱼、侧目低回——以此鱼旗为喻,
欲设网罗贪求捕捉,
刹那间,王被箭射穿之手,如水般流下。
Abhinavaramaṇinaṃ jātulajjāturānaṃ Vimukhanayanamīne mīnaketupamena, Upavadhitumīvagge khittajālabbilāsaṃ Khaṇamavahari raññā viddhahatthambudhārā; ()
面如新水珠所庄严之莲花,
双乳丰满如天鹅,发丝青蓝似水藻。
波浪相击,岸线如美腰丰臀般婉转;
她仿佛身在湖中,独自嬉戏,乐而忘返。
Navajalakaṇikālaṅkāravattāravindā Ghanakucakalahaṃsā kesasevālanīlā, Patimathitataraṅakgākiṇṇasussoṇivelā Sarasi sarasi’vā’si tatra kīḷāture’kā; ()
月容明丽诸女,身着细布内衣,
王以波浪般之手,缓缓为其解去。
明眸巧饰可爱,深脐
以莲为际,宛若莲茎成行。
Sasirūciramukhīnaṃ khomavatthantarīye Sanikamapanayante vicīhatthehi raññā, Racitanayanakantī byanta gambhīranābhī- Sarasijapariyantā nāḷapantīri’vā’si; ()
新水滴作严饰,如莲花;
丰乳如天鹅,发似青藻;
波浪拍碎,散落在优美的岸畔
她于湖中——那湖中——嬉戏沉醉;
Navajalakaṇikālaṅkāravattāravindā Ghanakucakalahaṃsā kesasevālanīlā, Patimathitataraṅgākiṇṇasussoṇivelā Sarasi sarasi’vā’si tatra kīḷāture’kā; ()
月容明丽的众女子,细麻内衬贴身衣;
国王徐徐亲手褪,为之卸下此衣衫。
眼波妩媚动人,脐窠深陷;
宛如莲池畔上,莲茎亭亭成行。
Sasiruciramukhīnaṃ khomavatthantarīye Sanikamapanayante vivibhaṇthehi raññā, Racitanayanakantī byanta gamhīranāhī Sarasijapariyantā nāḷapantiri’vā’si; ()
复次,其胸乳如双瓮,月轮般的项链垂挂于上。
她的颈项,恰如优雅潜入水中的天鹅的脖颈;
她的眼与容颜,成了蒙尘的莲花,
也成了群蜂重压、纷乱攒聚的莲丛。
Punarapi kucakumbhañcandahārenivā’pe Nijagaḷaparimāṇe sannimuggaṅganānaṃ, Malinakamalinī sā locanehā’nanehi Abhavi bhamarabhāra’mbhojasaṇḍā’kule’ca; ()
蜜醉的蜂群嘤嘤自鸣,
百臂错落擂击腰鼓,其声沉实。
在莲花顶上起舞的吉祥天女,
水生女胜过天界乐堂。
Madhumadamadhupehi gīyamānehi vici- Bhujasatapahaṭāhi soṇibherīhi thinaṃ, Lalitakamalasīse naccamānindirāya Ajini jalajinī sā dibbasaṅakgītasālaṃ; ()
面如寒月者,于池水与虚空之间;
臂似柔藤,妍丽如闪电之纹。
青莲丛列,靛云成行,
嬉戏于夫君孔雀般的双眸,她光华独耀。
Tuhinakaramukhīnaṃ tantaḷāka’ntalikkhe Sulalitabhujavallī vijjulekhābhirāmā, Kuvalayavanarāji nīlajīmutarāji Patinayanamayūre kīḷayantī rarāja; ()
莲叶般的手掌,被王族斩于战场。
享用了种种甘美,逾越了法的时限。
犹如人主于当日受用彼妓女迦尼遮尼后,
所获欢喜非小,乃广大无量。
Phuṭakuvalayahatthaṃ rājabhaṃsehi khittaṃ Vividhamadhupabhuttaṃ dhammavelātivattaṃ, Yathariva gaṇikaṃ taṃ kañjaniṃ so janindo Tadahani paribhutvā’mandamānanvdamāpa; () (Silesabandhanaṃ)
波涛翻搅湖之岸,
他弃池沼而去;当国王携后宫眷属(到来)之时。
其状犹如湖中离群的雌鸟,被阻断了呼吸。
柔和芬芳的微风,轻轻徐徐吹拂;
Caraṇa’nuvajamānabbīcisaṅkhobhatīraṃ Jahati sati taḷākaṃ sāvarodhe narinde, Sarasivirahinīsaṃruddhanissāsarūpo Mudusurabhisamīro mandamandaṃ pavāyi; ()
日轮亦为之失色——那刹那间伫立山巅、
又安住磐石之上的,正是日种一族中独一无二的太阳。
于是,湖中莲花少女们那微微半合的
莲花般的面庞,仿佛因悲愁而憔悴。
Paribhavi ravibimbaṃ taṅkhaṇatthācalaṭṭhaṃ Tahimupalatalaṭṭho bhānuvaṃsekabhānu, Atha sarasivadhūnaṃ kiñcisaṅkovitāni Sarasijavadanāti sokadīnānivā’suṃ; ()
暮云如暗空中的花环般绚美,
却被释迦之主降伏;他安坐其中。
一众理发师携带种种衣物,迅疾前来,
手执宝饰庄严具,为君王作端严事;
Asitanabhasi sañjhāmeghamālāvilāsaṃ Abhibhaviya nisinne tatra sakyādhināthe, Tuvaṭamupagatā taṃ kappakā’nekavatthā- Bharaṇavikatihatthā bhūpatiṃ bhūsaṇatthaṃ; ()
天主为日种狮吼之法威所折服,
乃召其天子毗首羯磨。
即刻差遣,如法以天衣等物,
说道:“请庄严那位三界依怙。”
Ravikularavino kho dhammatejābhibhūto Surapati suraputtaṃ vissakammābhidhānaṃ, Sapadi pahiṇi sammā dibbavatthādinā bho Tibhuvanasaraṇaṃ taṃ bhūsayassū’ti vatvā; ()
他化作人形,近前,在头顶上
以百幅细布缠裹而施,
以宝石黄金所成之饰物而庄严,
当日,国王即如帝释天王一般。
Gahitamanujaveso so’pasaṅkamma sīse Sukhumapaṭasatehī veṭhanañcā’pi datvā, Maṇikanakamayehi bhūsayi bhūsaṇehi Tadahani bhavi sakko devarājā’va rājā; ()
被暗黑与光明之群所侵占的东方
如含苞百花、暮霭云层、叶片行列,
以天空湖面为承托之基、曼陀罗花茎为柄,
他系缚了那莲花蕾般润泽、辉耀之日轮;
Timirahamarabhāra’kkantapācīnapassaṃ Mukulitasatasañjhāmeghapattāvalīnaṃ, Gaganatalataḷākādhāramandāranāḷaṃ Kamalamakulasobhaṃ bhānubimbaṃ babandha; ()
父王遣使传讯,
先向其告知亲儿王子降生之事。
父王览书,心生欢喜,
说道:“我的束缚已生,罗睺罗已诞生。”
Pahiṇi pitunarindo sāsanaṃ tāva tassa Nijatanujakumāru’ppattimārocayitvā, Pamuditabhadayo so lekhaṇālokanena Avaditi mama jātaṃ bandhanaṃ rāhujāto; ()
那时,我亦随顺父王所说之语。
依声明次第,于此解释词义:
人主(祖父)咖拉哈吉摄受后,
说道:“因属于我,故名为罗睺罗。”
Tadahanipituraññā vuttavākyānurūpaṃ Tahimakhilapadatthaṃ saddasatthakkamena, Karahacī manujindo ayyako saṅgahetvā Avaditi mamatattā rāhulonāmahotaṃ; ()
林中天女以青莲般的妙目敬奉,
其身具大吉祥威光,登上殊胜车乘。
为进入自己的宫殿,他降下,
行经众市民那遍布极净眼莲与牌楼的街道。
Vanasuravanitānaṃ locanindīvarehi Mahitasirisariro bhadramāruyha yānaṃ, Sabhavanamabhigantuṃ osari nāgarānaṃ Suvimalanayanālītoraṇākiṇṇavīthiṃ; ()
天宫中宝门敞开,近处站立,
你胜过天界众女,乃是姑母的女儿,
以眼如合掌,汲取色之精华
她已止息了渴爱与贪求,这位瘦削的乔达弥女子
Vivaṭamaṇikavāṭo’pantikaṭṭhā vimāne Jitasuravanitā’si yā pitucchāya dhītā, Nayanakarapuṭehi rūpasāraṃ nipīya Samitaratipipāsā sā kisāgotamī thī; ()
如宝之子,已降爱神;凡有如是之心者
其母亦归寂灭。
彼世间主之父,亦已涅槃,究竟清凉。
“自己心爱的妻子亦得涅槃。”他如此说道。
Jitamanasijarūpaṃ īdisaṃ yesamatthi Tanujaratanamaddhā nibbutā sā’pi mātā, Pitujagatipatī so nibbuto sītibhūto Nijapiyabhariyā’pi nibbutā’tye’vamāha; ()
心中烦恼灭尽,入于寂静安稳
犹如亲见寂灭者,我即是彼
如是,听闻她所唱的殊胜偈颂,
了知种种义理分别及其所诠之义;
Hadayagatakilese nibbute vūpasante Yatipatiriva diṭṭho nibbuto so’hamasmi, Iti varamati sutvā tāya gāthaṃ sugītaṃ Vividhanayavibhattaṃ tappadatthaṃ avedi; ()
“我”之一词,令我听闻寂灭之义;
善忆念彼之尊重与亲近,循彼趣入最胜价值之道,
承载皎洁光辉,光耀夺目,璀璨庄严——
他连同后宫眷属一同进入了住所;
Ahamitipadamassā nibbutiṃ sāvito’smi Sumariya garubhatyā tāya lakkhagghamaggaṃ, Dhavalakiraṇabhāraṃ bhāsuraṃ hārihāraṃ Pahiṇiya bhavanaṃ so pāvisi sāvarodho; ()
犹如我等觉悟无上菩提之时
于心中寂止:你的十一种火。
群趋寂静,如作记说;
俄而西方,万云缠缚。
Mayamiva varabodhiṃ bujjhamānassa jātu Manasi vupasame’ti tuyhamekādasaggi, Upagamumupasantiṃ vyākarontī’va tāva Aparadisi vinaddhā’nekasañjhāghanālī; ()
殊胜的白伞盖饰以莹洁的珍珠串
如同花鬘般环绕于他的狮子座上,
于日升山峰之顶,为众星所环列。
庄严圆满的月轮,耀眼照耀;
Atuladhavajachattaṃ dhotamuttāvalīhi Valayitamiva rañño tassa sihāsanasmiṃ, Udayasikharisīse tāvatārāvalīhi Parivutamatisobhaṃ candabimbaṃ bahāsa; ()
当夜色以浓重黑暗覆盖世间时,
在那瞬间,显现出垢黑之相,
月华迸耀,王都充盈,
宛如新施粉饰。
Ghanataratimirehā’vattharattehi loke Masimalinavilāsaṃ taṅkhaṇe dassayanti, Rajanikarakarehi vipphurattehi phītā Katanavaparikamme’vā’si sā rājadhāni; ()
月光之重担使夜暗更增黑暗
暗冥消融,令线条显现
白莲绽蕊之林、茉莉幽丛之中,
蜜味甘美绝伦,蜂群沉醉而放逸
Himakarakarabhārakkattarattandhakāra- Galitatimiralekhākāramāvī karonti, Phuṭakumuda vanesu cāsikundāṭavīsu Sumadhura madhumattā bhiṅgamālā pamattā; ()
居处胜彼天帝宫,一心专念于正法;
宝珠灯焰炽然明,照破黑暗尽无余。
于自己荣耀宫殿之中,金狮子座上,
俄顷端坐,便已离于五欲。
Jitasurapativeso dhammacintāparo so Jalita maṇipadīpālokabhinnandhakāre, Nijasiribhavanasmiṃ hemasīhāsanasmiṃ Nacira mabhinisajjī pañcakāme viratto; ()
刹那手执乐器,发髻如青云;
眸若青莲花瓣,额现新月之纹;
面如盛开的莲花,腰系璎珞之带
胸脯丰挺腰肢细,大腿小腿圆润匀称
Sapadi turiyahatthā nīlajimutakesā Kuvalayadalanettā candalekhālalāṭā, Vikacakamalavattā mekhalābhārasoṇī Kucaharaviraḷaṅgī cāruvāmorujaṅghā; ()
面颊柔嫩如白莲,耳垂悬着宝环
齿如茉莉花环,洁白无隙,排列齐整,
颈佩金宝花鬘,端丽悦目,
妙龄舞女,善巧歌舞;
Kumudamudakapolā kuṇḍalolambakaṇṇā Avivaradasanālimālatīdāmalilā, Kanakaratanamālābhāragīvā, bhirāmā, Abhinavavanitāyo naccagītesu chekā; ()
如湖澄净,安坐不动;
近坐善慧,诸根门善护。
他已离欲乐,志求佛陀位。
众女子为博取欢心,登上了舞台;
Rahadamivapasannaṃ niccalāsinaminaṃ Sumatimupanisinnaṃ saṃvutadvārupetaṃ, Tamabhiratinirāsaṃ buddhabhāvābhilāsaṃ Abhiramayitukāmā otaruṃ raṅgabhūmiṃ; ()
足踏宝石铺就的大地,发出声响,
有女子弄响金镯,发出清脆之音,
指如嫩芽摇曳,作种种嬉戏之姿
宛若金色藤蔓,翩翩起舞
Maṇimayavasumatyā pādasaṅghaṭṭanena Kanakavakalayaghosaṃ kāci nicchārayantī, Calakisalayalīlā aṅguli cālayanti Anulayamabhinaccuṃ hemavallīvilāsā; ()
竞将王面如月引为鹄的
眼波利箭交射之场
以悦耳音声征服一切、令人心醉的美人,
唱着令耳根欢悦的歌曲,光彩照人;
Narapatimukhabimbaṃka lakkhamāpādayantī Nayanakharasarānaṃ raṅgasaṅgāmabhūmyā, Jitakalaravavāṇī kāci rāmā bhirāmā Savaṇasubhagagītaṃ gāyamānā vibhāsuṃ; ()
眼波流转胜天女,
是日同奏五部乐。
她们那悦耳的琵琶声与鼓声,
舞台宛如雨季的天穹;
Jitasuralalanāyokāvi pañcaṅgikāni Tadahani turiyāni vādayuṃ lolapāṅgā, Savaṇamadhuravīṇā bherinādehi tāsaṃ Gaganatala mivā,si pāvuse raṅgabhūmi; ()
菩萨观看那些美女的舞蹈,
如同四大元素所生的种种变幻,
险恶世间陋室之中,为国王病所苦者;
不闻乐器、歌咏与哀号之声。
Varamati ramaṇīnaṃ taṃ mahābhūtarūpa- Ppabhavamivavikāraṃ naccamaddakkhi tāsaṃ, Visamabhavakuṭīre rājarogāturānaṃ Asunituriyarāvaṃ gītamaṭṭassaraṃ,va; ()
他心不耽著于她们这些舞蹈与歌唱。
于殊胜卧榻之上,作狮子卧
如是困顿疲惫,方得眠息之便;
诸女即时为爱欲之索所缚,纷纷卧倒。
Bhusamanahirato so naccagītesu tāsaṃ Sirisayanavarasmiṃ sīhaseyyaṃ akāsi, Itigahitavihesā laddhaniddāvakāsā Sapadi madanapāsā tā nipajjiṃsunārī; ()
与白睡莲俱,彼于夜中初从睡梦醒;
端坐自家庄严卧榻,安然。
见诸少女手执乐器,散卧处处,
为深重睡眠所压伏。
Sahakumudiniyā so suttamattappabuddho Nijasirisayanasmiṃ sannisinno rajanyā, Gahitaturiyabhaṇḍe tatthatattho, ttharitvā Yuvatijanamapassi daḷhaniddābhibhūtaṃ; ()
风摇双颊,有人咽下口涎;
浓唾垂流,有人咬啮牙关。
或有脱去衣者,显露其阴;
或言语蹇讷,喃喃不休。
Anilacalakapo lā kāci lālaṃ gilante Galitabahaḷakhe ḷā kāci khādanti dante, Bhagamapagataco ḷā kāci saṃdassaya nne Khalitavacanamā lā kāci yaṃyaṃ lapante; ()
有的妇女打喷嚏,有的妇女咳声连连。
如是种种丑态,不庄严,无实质。
于彼,宫殿全体现前,历历分明;
遍满人尸,宛如新弃尸林。
Khipitamapi karontī kāci kāsantikāci Iti pacuravikāraṃ nissirikaṃ asāraṃ, Bhavanamanavasesaṃ tassu, paṭṭhāsi daḷhaṃ Narakuṇapavikiṇṇaṃ āmakāḷāhaṇaṃva; ()
那一日,三界如火宅,三重宫殿炽燃
善友啊,你且观看这第八处,如何被侵扰逼迫
如此,人中勇士以彼解脱,于心中生起此三颂最上欢喜之偈,
激发勇猛之性。
Tadahani tibhavaṃ cā,dittagehattayaṃ,va Sumariya vatabho, passaṭṭhamopaddutaṃ bho, Iti paramamudānaṃ kavattayaṃ tabbimutyā Manasi purisasūro sūrabhāvaṃ janesi; ()
处欲乐四喜园,护狮子住处之际,
于吉祥宫殿林,迷惑愚者之时,
我此住处已足,来吧,从彼处出离
我将寻求从三有怖畏中解脱
Suratacaturarāmārakkhasivāsabhūte Siribhavanavanasmiṃ mohayantamhi bāle, Alamiti mama vāso handa nikkhamma tamhā Tibhavabhayavimuttiṃ esayissāmahaṃ,ti; ()
走近宫殿门口,来到门槛旁
唤醒正卧于床的阐那,
国王命人备好迅疾雄健的骏马王,
随即启程。
Upakamiya vimānadvāramummārupante Sayanupari nipannaṃ channamuṭṭhāpayitvā, Tamavadi abhigantuṃ kappayitvaṃ, nayeti Pabalajavabalaggaṃ vājirājaṃ sarājā, ()
宫中之马,彼时皆已沉睡,阐那亦然。
“自归”者,乃“趋向自身之归处”之义;“寻求”者,乃“筹量、计度”之义。
与之俱生的犍陟马王,闻“已去”之声,
发出洪亮马嘶,荷负欢喜之担。
Gatasati hayasāḷaṃ taṅkhaṇe channamacce Sakapatigamanatthaṃ esamaṃ kappanattho, Agamiti sahajāto katthako vājirājā Akari vipulahesārāvamānandabhāro; ()
进入那燃着油灯的吉祥内室,
宝石镶嵌的卧榻上,散布着香花,
大地之主见与宾巴妃同在、
宛如黄金铸像的幼子横卧。
Pavisiya sirigabbhaṃ teladīpujjalantaṃ Ratanakhacitamañce gandhapupphābhikiṇṇe, Dharaṇipatinipannaṃ hemabimbopamānaṃ Nijatanujakumāraṃ passibimbāyasaddhiṃ; ()
若我解除王妃手中的绳索
我将亲生幼子抱在怀中
面容胜似莲花的王妃起身后
你当阻止我那难以阻挡的入林之行
Yadi ahamapanetvā deviyā hatthapāsaṃ Mama tanujakumāraṃ aṅkamāropayāmi, Vadanajitasarojā rājinī vuṭṭhahitvā Vanamahīgamanaṃ me vāraye dunnivāraṃ; ()
已成佛道,
岂复将幼子莲颜,作彼蜂眸之重负?
善忆念其步伐,犹如举起须弥山而行
那英勇者举身而降,从天宫降下;
Tanujamukhasarojaṃ buddhabhūto samāno Nayanamadhukarānaṃ jātu kāhāmibhāraṃ, Sumariya caraṇaṃ so uddharanto,va meruṃ Avatari bhavanamhā ukkhipitvā pavīro; ()
眸如青莲花瓣,面如皓月与莲;
双臀丰圆妙好,宛如爱神车轮。
人王啊,云何舍宾巴天女,
从金像可爱之宫而出?
Kuvalayadalanettañcandamamhojavattaṃ Madanaratharathaṅgākārasussoṇibhāraṃ, Kathamavatari bimbānāmadeviṃ pahāya Narapati bhavanamhā hemabimbābhirāmaṃ; ()
宝绿色身形,生于释迦族,
积集广大善业,相好庄严其身
舍彼娇贵王子罗睺罗,
贤者缓举其足,云何而降?
Marakatapaṭimābhaṃ sambhavaṃ sakyavaṃse Samupacitasupuññaṃ lakkhaṇākiṇṇagattaṃ, Pajahiya sukumāraṃ rāhulākhyaṃ kumāraṃ Kathamavatari pādamandamukkhippa dhīro; ()
降敌象之兽王,赡部洲最上王
那一日,父王沉没在丧子悲海之中
彼无悲者掷弃怨敌等已,
云何举足,竟降我居?
Ripugajamigarājaṃ jambudīpaggarājaṃ Tadahani piturājaṃ puttasokaṇṇavamhi, Kathamamitadayo so niddayo pakkhipitvā Avatari bhavanamhāka uddharitvāna pāde; ()
他不用兵刃,遍征大地轮乃至轮围边际,
于第七日,
人中雄者,虽积功德,却非转轮王。
如何从那下来?抬起脚后
Sakalapathavicakkaṃ cakkavāḷāvadhiṃ so Abhivijiya asattho sattame vāsaramhi, Narahari katapuñño cakkavatti ahutvā Kathamavatari tamhā ukkhipitvāna pāde; ()
从宫殿降下,今日请渡我;
说完“愿你亦超越三有,我亦当超越”后,
人主登上马王,
身量十八肘,皎洁如洗净螺贝。
Avatariya vimānā ajja maṃ tārayatvaṃ Tvamapitibhavato)haṃ uttareyya’nti vatvā, Tamabhiruhi janindo vājirājinda’maṭṭhā- Rasaratanapamāṇaṃ dhotasaṅakkhāvadātaṃ; ()
迅疾如风的犍陟马王,
那一日若发出蹄声,或一声嘶鸣,
他岂不是会遍覆全城而行?
那一天,诸天神阻止了脚步声;
Pavanaturitavego kanthako vājirājā Yadahani padasaddaṃ cā’pi hesaṃ kareyya, Nanu sakalapuraṃ so yāti ajjhottharitvā Tadahani katasaddaṃ vārayuṃ devatāyo; ()
在诸天神所化现的莲花掌上,
智者登上它,将步伐安放其上,
轻步趋前,令阐那执马尾;
城门坚闭,垣墙周匝环围。
Karakamalatalesu devatānimmitesu Panihitapadavāraṃ assa māruyha dhīro, Lahumupagami channaṃ vāladhiṃ gāhayitvā Thirapihitakavāṭadvārapākārupantaṃ; ()
倘若那紧闭的门未曾开启,
我携良马与阐那大臣……
人中雄狮本当腾空而跃,
飞越那高十八肘、巍然耸立的城墙。
Yadi pihitakavāṭugghāṭanaṃ nā’bhavissā Hayavaramapi channāmaccamādāya sohaṃ, Asari purisasiho uppateyyanti aṭṭhā- Rasaratatapamāṇu’ttuṅgapākāracakkaṃ; ()
同样地,马王与名为阐那的谋臣
具足精进力者当即思惟,
彼处安住的天人受到策励而开启,
需由千人方能抬起的门闩;
Tathariva hayarājā channanāmo ca mantī Vīriyabalasamaṅgī cīntayuṃ tāvadeva, Vivari tadadhivatthā devatā coditattā Purisadasasatenu’gghāṭiyaṃ dvārabāhaṃ; ()
这位名为悉达多者,将征服我的全部领域,
他必将超越并证得正觉,
那时,魔波旬忆念之后,极为愤怒
他离开宫殿,迎面而去
Mama visayamasesaṃ esasiddhatthanāmo Abhibhaviya subodhiṃ jātu bujjhissatīti, Atha sumariya māro pāpimā’tīvakuddho Paṭipathamupagañchi nikkhamitvā vimānā; ()
魔敌疾行时,魔王
立于虚空,如是宣说。
殊胜之人,从今日起第七日
你将征服此世间,成为转轮王
Turitamahivajante māraverimhi māro Asitanabhasi ṭhatvā itthamārocayittha, Varapurisa ito kho sattame vāsaramhi Tvamahivijiya lokaṃ hessase cakkavattī; ()
成为转轮王之后,便享受安乐。
居于家中,转轮而治,尽其一生。
魔欲阻其出离前行,乃诫之曰:
汝智慧无量,慎勿出家!
Sukhamanubhavamāno cakkavattī bhavitvā Gharamadhivasa cakkaṃ vattayaṃ yāvajīvaṃ, Amitamati tuvaṃ mā nikkhamassū’ti māro Abhigamananisedhaṃ kātumiccānusāsi; ()
以耳界合掌,饮魔罗妄语如饮毒;
汝却问彼:汝是何人?
“吾立于风道,为诸天神之主”
“人中最胜者、自在者、恶魔”,他说了这样的话:
Namuvilapitavācaṃ sotadhātvañjalīhi Savisamiva pibanto taṃ tuvaṃ ko’si pucchi, Pavanapathaṭhito’haṃ issaro devatānaṃ Naravara vasavattī pāpimā’tye’va māha; ()
他是天人与人的皈依处,无畏者,具天眼者
宝生者、确实知魔众者,声称“我”,
答言:如我之辈,
纵有万数如你者,亦难胜伏。
Suranarasaraṇo so nibbhayo dibbacadda- Ratanajananamaddhā mārajānāmaha’nti, Paṭivacanamadāsi mādiso duppasayho Bhavati dasasahassehā’pi tumhādisehi; ()