禀告曰:“沙门啊,若汝恒常食、无有间断,
则汝将自造断绝。”
我等将为你从毛孔倾注天食,
令身得润泽。
Ārocayuṃ yadipana niccabhojano- Pacchedanaṃ samaṇatuvaṃ karissasi, Kāhāma te mayamitilomakupato Dibbojamokiriya sariratappaṇaṃ; ()
若我力行断绝饮食的精勤。
他们以甘美如甘露之味滋养我。
于是,对于那渴求充养之道的具念者而言
“此热诚于我并非虚假”一句,我言不虚。
Ghāsassachedanavīriyaṃ karomi ce Yāpenti tā madhura sudhārasena maṃ, Tenā’bhiyāpanavidhimicchato sato Taṃkhotapaṃ nabhavati kiṃ musā mamaṃ; ()
彼以谄诳自苦身,
于此不能惑诸天。
如是,自在者日复一日随念,
受用无味、少量的食物;
Nālanti so kuhanavasena devatā- Vimhāpaneti’ha nijadehatappaṇaṃ, Evaṃ anussariya’nuvāsaraṃ vasī Āhāramāhari virasaṃ parittakaṃ; ()
裸形游方者,食讫舔手而行;
彼以行持为解脱,不倚一处而立。
指定食、送来食、邀请食
不受用篮、钵、瓶
Svācelako vicarikarāpalekhaṇo Ācāramuttya’bhavi nacehitiṭṭhiko, Uddissakaṃ abhihaṭakaṃ nimantanaṃ Nāsādayi piṭakakalopikumbhikaṃ; ()
不受用被杖、锤、杵杀死的山羊肉
由孕妇、产妇所携来、所持来之物,
共有之领域、迷乱者、单独者
所堆积、储藏之物,亦不受用;
So daṇḍamuggaramusale’ḷakantaraṃ Pāyantigabbhinipanitīhi cā’haṭaṃ, Sāmakkhikāvisaya muhinnamekikaṃ Saṅkittinodanamapi nābhisādayī; ()
他不饮酸粥,不饮酒,不饮米酒。
即便是三重清净的干鱼,
他拒绝鱼肉之变易食。
有时,他以苦行而成为无秽者。
Sovīrakaṃ napivi suraṃ namerayaṃ Sukkhāmakaṃ yadapi tikovisuddhikaṃ, So macchamaṃsakavikatiṃ paṭikkhipi Appekadā tapasi nirāmagandhiko; ()
他从七家开始,渐次减少托钵处。
乃至仅从一处持来一团食,只为存身之力。
他从七处乞食渐次减少。
乃至往诣一家,为乞食故。
So sattatoppabhuti kamena hāpayaṃ Yāvekamāhari kabalaṃ balatthiko, So sattatoppabhuti kamena hāpayaṃ Ekaṃ kulaṃ upagami yāva bhikkhituṃ; () (Yamakabandhanaṃ)
以一日、二日,或三四五日。
他受取了所施之物,于六日、七日之间;
从一日为始,乃至半月为期的,
他受用根及自落之果。
Ekāya dīhipi ticatūhi pañcahi Dinnaṃ paṭiggahi chahi dattisattahi, Ekāhikappabhutikamaddhamāsikaṃ Mūlaṃ sayaṃ patitaphalaṃ pabhuñji so; ()
䅟米粥、菜糜、软食,
野稻、碎米、水草、粝米等。
油渣、牛粪、草、焦饭,
那大勇士受用了极腐坏之物。
Sāmākataṇḍulamathasākamaddakaṃ Nīvārakuṇḍakahaṭadaddulādikaṃ, Piññākagomayatiṇa jhāmakodanaṃ Vīro mahāvikaṭamapānubhuñji so; ()
少量饮用了以百倍水稀释的哈雷努咖
汤汁,以及鹰嘴豆、马豆、绿豆所熬的汤,
他但求极少之食,仅以维生;
乃至仅凭一粒胡麻、一粒米粒活命;
Thokaṃ pivi pakasatamitaṃ hareṇuka- Yūsaṃ tathā canaka kulatthamuggajaṃ, So appabhojanaparamo sajīvitaṃ Ekena yāpayi tilataṇḍulena’pi; ()
麻布、粗麻布、鹿皮与鹿皮所制衣,
残布、提利塔树皮布、拘萨草衣、瓦迦树皮衣、树皮碎衣。
他披人发毯与兽毛毯,
又持猫头鹰羽衣及木板衣。
Sāṇammasāṇa?Jina’jinakkhipacchava- Dussaṃ tirīṭakakusavākacīrakaṃ, So kesakambalamapivāḷakambala Moḷukapakkhikaphalakānya’dhārayi; ()
相貌鄙陋,身着破衣,污秽不堪,行于道路之人,
有时披着尘堆衣。
彼以自苦为无上归依,
拔须、拔发、拔身毛者。
Dubbaṇṇanattakamayamaggapuggalo Appekadā paridahi paṃsukūlakaṃ, Attantapovaraṇa parāyaṇo bhavi So massukuntalatanulomalocako; ()
他常站立,舍弃座位,
受持极度蹲踞之誓。
在布满竖刺、崎岖不平的卧处
他作卧之后,又在其上站立与经行
Ubbhaṭṭhako’bhavi parivajjitāsano Ukkaṭṭhamukkuṭikavataṃ adhiṭṭhahī, Uddhaggakaṇṭakavīsame apassaye Seyyaṃ akā tadupariṭhānacaṅkamaṃ; ()
他于后夜时分入水,
为冲散罪业而奋起精勤。
畏恶之人炙烤自身,煎熬自身,
长久守护此身。
So sāyatatiyakamudakāvarohaṇa- Yutto pavāhayitumaghaṃ samussa hī, Ātāpayaṃ iti paritāpayaṃ sakaṃ Dehaṃ ciraṃ parihari pāpabhīruko; ()
镇头迦树,多年成丛;
树皮所生,唯是残桩。
如是,自身所生皮屑,
身体积尘垢秽;
Yo nekahāyanagaṇiko’tthi’tinduka- Rukkhassa kho papaṭikajātakhāṇuko, Evaṃ tathā papaṭikajātamattano Gattañca sannivitarajomalaṃ bhavi; ()
他或他人,亦不以手避开
尘土、污垢与煤烟之染。
由美食所生的脂膏,令身体衰朽,
涂上油脂,复以尘土使之增厚;
Sovā paro natu parivajjayī rajo- Jallāni kajjalamalināni pāṇinā, Dehaṃ subhojanajahanena jajjaraṃ Telaṃ vilepiya rajasā’bhithūlayī; ()
他圆满了二种一衣支的誓愿。
以木板为饮水器,以大地为卧处
他铺设卧具,无欲而住,乐处远离
独一而无侣,深入大林
So dve’kapassayikavataṃ papūrayī Āpānako’ bhavi phalake’pi thaṇḍile, Seyyaṃ akāka vihari vivekakāmavā Ajjhogahaṃ adutiyako mahāvanaṃ; ()
因悲悯这些身处险境、极其微小的众生,
乃作是念:“我不杀害。”
因不怖畏践踏露珠、具惭故,
怙主具念,前行复又却步。
Pāṇe ime visamagate’tikhuddake Nā’haṃ vadhissamiti paṭicca’nuddayaṃ, Ussāvamaddanahirabhīrutāya so Nātho abhikkami ca sato paṭikkami; ()
林中栖者亦舍离低洼地、密林丛莽,
如鹿舍离低洼地、密林丛莽。
为惧所逼,观见栖居林野之众人;
如是,彼摧伏怖畏者遂尔而行。
Ninnatthalā vanagahanā vanāsayo Ninnatthalaṃ vanagahanaṃ migo yathā, Hīto vipassiya vipinopage jane Tāsābhibhū papanati evamevakho; ()
看见了猎人、林中作业者等
放牛的人,以及采草、割芦苇、拾柴的人
愿我亦不见彼众,
愿众人亦不见我;我已安住于誓愿。
Disvāna luddakavanakammikādayo Gopālake tiṇanaḷakaṭṭhahārake, Mācaddasaṃ ahamapi tetya’yaṃjano Mā maṃ vipassatu samadhiṭṭhahaṃ vataṃ; ()
因怖畏群聚而住之怖畏,
低洼密林,苦行藏者。
低洼之地、幽深密林、悬崖峭壁,
当时她的远离独处便是这般。
Ekovasaṅgaṇikavihārabhītiyā Ninnatthalā vanagahanā taponidhī, Ninnatthalaṃ vanagahanaṃ papāta so Tassāsi tādisi pavivittatā tadā; ()
在那林中,未离贪染者若行走其中,
便会毛发竖立,足底颤栗。
见到如此可怖的森林
乐于远离者入而安住。
Yasmiṃvane caratamavītarāgīnaṃ Romuggamo caraṇatalāni kampare, Disvāna bhiṃsaṇakavanaṃ tathāvidhaṃ Ajjhogahaṃ vasi pavivekakāmavā; ()
露降之时,中间节候,
寒冬深夜,寒气更甚。
露地住者,所愿圆满;
艰辛而住,昼栖林丛。
Ussāvapātatasamaye’ntaraṭṭhake Hemantike sisiratarāya rattiyā, Abbhāvakāsika mabhipūrayi vataṃ Kicchaṃ vasi vasi vanasaṇḍago divā; ()
热季将尽之日,白昼之时,
露地而住,头陀法行圆满者。
夜宿林中,
依骸骨卧于冢间。
Gimhotu pacchimadivasantare divā Abbhāvakāsikadhutadhammapūrako, Rattiṃ vane vihari javaṭṭhikānyu’pa Nissāya so asayi susānabhūmiyaṃ; ()
群牛来至佛种处,
或唾或溺复扬尘。
牧牛者于木桩处施以棍杖
亦令他说话
Buddhaṅkuraṃ upagamiyo’ṭhubhanti’pi Omuttayantipi rajaso’kiranti’pi, Gomaṇḍalā savaṇakhilesu daṇḍakaṃ Datvā vadāpayitumupakkamanti’pi; ()
具念怀舍,彼堪忍此苦受
斯受唯自身所觉,非他人所能感。
于苦乐中,善慧者如秤之平衡。
在诸愚者中,心亦不动摇。
Sovādhivāsayi satimā upekkhako Taṃvedanaṃ kaṭukaka manaññavediyaṃ, Dukkhe sukhe sumati tulāsarikkhako Bālesu tesva’pi navikopayimanaṃ; ()
依饮食生热恼之法而得清净
有些外道沙门在此说:
受用如是枣等诸食之变
求清净者以少欲
Āhāratappaṇavidhinā visuddhi’ti Eke vadanti’ha samaṇāññatitthiyā, Kolādibhojanavikatiṃ tathāvidhaṃ Appicchatāya’nubhavi suddhikāmavā; ()
受用少味清淡之种种饭食点心者,
三十二相祥光赫奕,辉耀庄严。
身体如苏拉树般美妙,超胜无比
界之骨架,非愚钝者所能有
骨节如竹笋般乌黑的指甲与……
筋脉,或高或洼,犹如……
躯体中手足等诸支节亦复如是。
此身有隆起与低陷的肢体。
Appojabhojanavikatiṃ pabhuñjato Khattiṃsalakkhaṇasiriyā samujjalaṃ, Kāyo suraddumaruciro’dhimattaka- Sīmānamaṭṭhikataca māpadhīmato; () Pabbānivā asitalanāsva’sitika- Vallisu unnata’vanatāni seyyathā, Āsuṃ tathā karacaraṇādikāni’pi Tassu’nnatonata’vayavāti viggahe; ()
寻求解脱者的腿犹如骆驼腿,瘦削无肉。
具足威德者的大腿,也同样瘦削无肉。
脊骨凹凸起伏,
如盘绕回旋的环纹;
Mokkhesino karabhapadaṃva nissiriṃ Nimmaṃsa mānisada mahū sirimato; Tassu’ntatāvanatakapiṭṭhikaṇṭako Āsi yathāvalayitavaṭṭanāvali; ()
如老屋中,椽木缚结松脱,
上下欹斜;智者此身,亦复如是。
于此无肉无血之躯骸中,
肋骨之列皆已破碎,触之不适。
Gopāṇasi sithilitabandhanā jara- Sāḷāya heṭṭhupariṭhite’va dhīmato, Nimmaṃsalohitakakalebare pya’va- Bhaggā bhavuṃ pavisamaphāsukāvalī; ()
少食粗粝之食者,
眼窝如井,双瞳如星。
尔时摩揭陀人尽皆沉坠,
犹如坠入深井之星。
Appaṃ kubhojanavikatiṃ pabhuñjano Tassa’kkhikūpagayugalakkhitārakā, Okkāyikā abhavu magādhagā tadā Gambhīrakupagadakatārakāka viya; ()
如苦葫芦为风日所侵,
断藤而迸裂。
头皮因细肤者饮食断绝,
因断绝而破裂,如是而住;
Vātātapena’ bhiphusito yathā’maka- Cchinno’bhisamphuṭani alābu tittako, Sīsacchavī sukhumachavissa bhojano- Pacchedanena’bhiphuṭitā ṭhitaṃ tathā; ()
彼牟尼腹皮紧贴脊骨,
为大小便之出者。
如朽根之树,仆倒于地;
身毛溃散,纷落于地。
Tassodaracchavi pana piṭṭhikaṇṭakaṃ Alliyi so muni malamuttamocako, Okujjito paripati pūtimūlaka- Lomāni tabbapugalitāni bhūmiyaṃ; ()
他以被背脊荆棘缠裹的手
为了碰触腹部皮肤而伸手摸去
以手欲触腹皮,
却摸到脊梁骨。(双连结)
So piṭṭhikaṇṭakamavasaṅgapāṇinā Kucchicchaviṃ phusitumito parāmasi, So piṭṭhikaṇṭakamavasaṅakgapāṇinā Kucchicchaviṃ phusitumito parāmasi; () (Yamakabandhanaṃ)
非谓胜士其肤黝黑;
亦非深褐,亦非指甲、肢体之色。
尔时,别有耽嗜诗人智谈之众,
见其身被垢秽,肌肤不美。
Kālonukho varapuriso’ti no tathā Sāmonukho napi nanumaṅguracchavi, Āsuṃ tadā kavimatikathāparā narā Disvā malaggahitamasobhanacchaviṃ; ()
往昔曾有自苦之沙门,具足成就;
未来亦当有,于苦行中自煎熬。
彼等何故领受此苦涩难堪之受?
已曾受,今正受,当来还将受。
Ye santī sampatī samaṇā’bhavuṃ pure Attantapā tapasi anāgate siyuṃ, Te vedanaṃ kaṭukamitodhikaṃ kimu Vedenti vedayu mabhivedayissare; ()
纵以如是勤勇,行此极难之苦行,
亦未能证得彼圣智见。
唯得自我折磨之苦
则成为非圣道行者的同分者;
Īhāya dukkarakiriyāyi’māya’pi Neva’jjhagā yamariyañāṇadassanaṃ, Attūpatāpanakasirassa kevalaṃ Bhāgī bhavi anariyamaggagāmiso; ()
真实结缚者,流转于轮回、极轮回、极其可怖的轮回中,
令天、阿修罗、人之皈依处心生疲厌,而寻求那些众生的寂静,
智者、勇者、最胜者、生起者、有畏者、堕落者、热恼者、到达者。
“瑜伽”“瑜伽者”“瑜伽行者”应舍弃,“惭”“如是”“如是”“六十年”;(“解脱”“束缚”)。
Saṃsāre sātisāre barataradarathe saṃsaraṃ saccasandho Khedevedesi devāsiranarasaraṇoesayaṃsattasantiṃ, Dhīrovīrovaroyopabhavabhavabhayopāpatāpabbipatto Āyogaṃ yogiyogī parihari hirimāevamevacchavassaṃ; () (Muttāhāra bandhanaṃ)
如是,由名唤梅达难陀的修行者所造,于令一切诗人欣悦的施因中,在《胜者种姓灯》的不远因中,阐明大菩萨大精勤修习的行相,此为第十一品。
Iti medhānandābhidhānena yatinā viracite sakala kavijana hakayānandadānanidāne jinavaṃsadīpe avidurenidāne mahābodhisattassa mahā padhānānuyogappavattiparidīpo ekādasamosaggo.
“欲”、“欲乐耽溺”、“随行”
“下劣”、“无义利作者”、“于彼”、“作色”
念苦行林已,汝从宫殿来,
近悉达多已,欲作何事耶?
Kāmaṃ kāmasukhallikā’nuyogo Hīno’natthakaro’tya’ne(’karūpaṃ), Cintetvāna tapovanaṃ vimānā Tvaṃ siddhatthu’pagamma kāhase kiṃ; ()
你叫什么名字,热恼的追随者?
他已到达安乐之道。
是故当如是思惟:自苦之行,
斯为下劣,斯无义利。
Konāma’ntu’patāpanā’nuyutto Patto hoti sukhappadaṃ kadāci, Tasmā attu’patāpanā’nuyogo Hīno’natthakaro’ti cintayassu; ()
如此自我教诫后,
次第乞食已,所得之食
进食已,于自身中
诸相恢复如常
Attānaṃ sayamevamovaditvā Piṇḍāyā’nugharaṃ caritva laddhaṃ, Bhattaṃ bhuttavato sakamhi kāye Āsuṃ pākatikāni lakkhaṇāni, ()
由永舍下劣二边故
彼智增上之勇者
为觉悟、为寂止、为厌离
修习最上精勤者
Hīnantadvayavajjanena jātu Ñāṇukkaṃsagatamhi tamhi vīre, Bodhāyū’pasamāya nibbidāya Ukkaṭṭhaṃ paṭipattimācarante; ()
六年行难行后
未证菩提,享用美食
若从精勤中退失,享用饮食又有何意义?
五群比丘如此说道:“他迷乱了。”
Chabbassānya’nidukkaraṃ karitvā Bodhiṃ nājjhagato subhojanāni, Bhuñjanto kimu kubbate’ padhānā Vibbhanto iti pañcavaggiyāyaṃ; ()
压沙求油,徒劳无获;
谁复趋近如是沙门?
哪个愚者会希求证得所应证得之法?
如是思惟后,他们下至鹿野苑。
Madaditvā sikataṃ sinehaladdhā Kevā’suṃ samaṇaṃ hi’maṃ upecca, Ko mūḷho’dhigamādhigantumicche Cintetvā migadāyamotariṃsu; ()
那时,在将军村中,长者之女
盛装完毕,前往夫家
双乳沉重身躯弯,
苏嘉德如母天鹅般慵懒缓行;
Senānīnigame tadāni seṭṭhi- Dhītā sāmikulaṃ alaṅkatā’si, Bhārenā’vanataṅginī kucānaṃ Haṃsivā’lasagāminī sujātā; ()
当所期望的愿望达成时,
为致敬那安住于树上的天人,
为作供养
牵来千头母牛 往杖林去
Jāte patthitapatthanāsamiddhe Rukkhā’dhiggahitāya devatāya, Kātuṃ sābalikammaka mānayitvā Dhenū laṭṭhivanopagā sahassaṃ; ()
挤取彼五百头牛之乳,
以所挤之乳令彼牛饮,如是反复,乃至半数母牛。
安排了乳汁的转化,
便在清晨时分,挤取那半数母牛之乳;
Tāsaṃ pañcasatāni duddhakhīraṃ Pāyetvā katapuna yāvatā’ḍhadhenū, Khīrānaṃ parivattanaṃ vidhāya Paccūsamhi dudoha tā’ḍhadhenū; ()
将自己所挤的乳汁混合起来,
开始煮制乳粥,
诸天神于彼倾洒甘露之味,
于炉灶上施作守护诸事。
Missetvā sayamevava duddhakhīraṃ Pāyāsaṃ pacituṃ samārabhittha, Devā tattha sudhārasaṃ khipitvā Ārakkhādimakaṃsu uddhanasmiṃ; ()
雪山作她的枕头,
大地便是她的卧榻。
双手分置西海与东海,
双足安于南海;
Tassā’si himāvācalo’padhānaṃ Pallaṅko pathavitalaṃ ahū ce, Hatthā pacchimapubbasāgaresu Pādā dakkhiṇasāgare bhaviṃsū; ()
丛草滋生而不能遮蔽,
彼击触而立于无余虚空。
足底所生黑头虫,
覆至双膝。
Uggantvā tiṇajāti nāhirandhā Tassā’hacca ṭhitā nabhaṃ asesaṃ, Chādesuṃ caraṇuṭṭhitā’ssa kaṇha- Sīsā’jānuyugā’pya’kaṇhakīṭā; ()
四鸟自四方飞来,
一入此笼尽黯然。
他行走于广阔伊喇山的峰顶,
无染著;
Cattāro sakuṇā catuddisāhi Patvā tappadapañjaraṃ vivaṇṇā, Setā’suṃ puthumīḷbhapabbatassa Sīse caṅkami so alimpamāno; ()
善慧如是观见五种带来吉祥成熟之梦,
悉皆究竟。
今日我已得达(证得):我即是佛——佛陀
趋近榕树,于其下坐定。
Iccevaṃ sumati’ṭṭhapākadāni Passitvā supināni pañca niṭṭhaṃ, Patto ajja bhavāmahanti buddho Nigrodhaṃ samupecca sannisīdi; ()
他与富那陀夷一同清扫此处。
清晨,在榕树根旁的东侧岩石上,
见那世间唯一的日轮正辉耀,
苏嘉德见此,说出此义:
Sodhetaṃ sahitā tu puṇṇadāsī Paccūse vaṭamūlapubbasele, Taṃ lokekaraviṃ virājamānaṃ Disvā’voca sujātametamatthaṃ; ()
她取来一只价值十万的金钵,
倾倒那盛满熟食的容器,他……
乳粥既已弃置,你仍伫立彼处,
犹如荷叶上不沾的水珠。
Lakkhagghaṃ haripātimāharitvā Sā āvajjayi pakkabhājanaṃ so, Pāyāso vinivaṭṭito ṭhito’si Tāyaṃ pokkharapattatova’toyaṃ; ()
她知后,以金钵覆之,
欢喜而心寂静。
盛装严饰的苏嘉达,前往后,
将食物置于头顶,供养。
Sā aññāya suvaṇṇapātiyā taṃ Chādetvā muditā pasantacittā Gantvā maṇḍana maṇḍitā sasīse Katvā pūjayi bhojanaṃ sujātā; ()
菩萨依此时节,唯受此量。
未尝违越规限而得入水者,
你已到达那不可见之处,
接过黄金之钵后;
Kālaṃ ettakamevabodhisattaṃ Nātikkamma vidhātudinnapatto, Sampatto’si adassanaṃ tato taṃ Pātiṃ soṇṇamayaṃ paṭiggahetvā; ()
群鹅与蜂搅动莲华,
花粉覆满湛蓝水城。
众生至精最胜者,
行抵名闻尼连禅河之岸。
Haṃsālimalinīkatāravinda- Reṇucchannasunīlanīrapurā, Yā nerañjaravissutā’si tāya Najjātīramagañji sattasāro; ()
以及那盛满乳粥的金钵,
胜者之苗将袈裟安放一处后,
到那河岸边沐浴
如香象般步入渡口;
Pāyāsāmisapuṇṇasoṇṇapātiṃ Kāsāvāni jinaṅkuro ṭhapetvā, Tīre tāya savantiyā nahātuṃ Titthaṃ gandhagajorivo’tarittha; ()
群蜂缭绕青莲间,
藻色澄江水湛蓝。
从身体散出的光聚,
浸入时转为黄褐色。
Rolambākulanīlanīrajehi Sevālehi nadījalaṃ sunilaṃ, Nikkhantajjutisañcayehi dehā Otiṇṇassa jagāma piñjarattaṃ; ()
恒河神女以高耸如浪之臂,
捧取那芬芳如莲花花粉的香粉,
清凉的水洒向主人。
“涂抹后令其沐浴”者,
Gaṅgākāmini kañjareṇugandha- Cuṇṇaṃ tuṅgataraṅgabāhunā taṃ, Bhattāraṃ salilena sītalena Makkhetvāsunahāpayantī’vā’si; ()
欲得等同彼面莲者,
日光相触而来时,
鹅群栖游的莲苞丛,
被成熟的阿瓦利果所污损。
Tulyaṃ tabbadanambujena laddhuṃ Āyantaṃ raviraṃsisaṅgamena, Haṃsasseṇi sarojakosarāsiṃ Saṃdūsesi āvāriyo hi pāko; ()
岸边的鹤、鸳鸯与鸟群,
张开翅膀,悲鸣哀号,
于深水中,取得醉象,
想来他们毫无悲悯,竟至如此;
Tīre sārasacakkavākapakkhī Sosāya’ssavisāritaṃ’sapakkhā, Gambhīrambhasi mattamāhariṃsu Maññe nikkaruṇāya ettakantī; ()
喙饰白莲茎,
双翼展如夜莲皎洁。
醉鹅王为怙主撑起白伞盖之威光,
于其最胜头顶。
Tuṇḍe maṇḍitapuṇḍarīkadaṇḍo Pakkhe keravapaṇḍare pasārī, Nāthassu’bbahi mattahaṃsarājā Setacchattavibhutimuttamaṅge; ()
为莲花所诱的蜂群盘旋成轮,
映入胜者幼苗的视野。
向精勤修习者开示
于青遍处,承载威光之重
Vattamhojapalobhitālicakkaṃ Cakkhavāpāthagataṃ jinaṅkurassa, Saṃdassesi padhānabhuṭhitassa Nilasmiṃ kasiṇamhi bhūtibhāraṃ; ()
于服侍者之敌对田野
鱼群以除却苔藓等垢秽的方式,
在那具足脚掌月轮相者的顶上,
令水清净澄明;
Veyyāvaccakarārivāpagāyaṃ Sevālādimalāpanena mīnā, Pādañcandagamīnalakkhaṇassa Tassa’gge vimalikariṃsu vāriṃ; ()
已渡脱者,以娑罗树广长枝条之
枝掌捧取,
娑罗林女施与柔和妙香香气所熏之
衣与其身。
Uttiṇṇassa visālasāḷasākhī- Sākhāhatthapuṭehi puñknāya, Gattaṃ mandasugandhagandhavāha- Vatthaṃ sāḷavanaṅganā adāsi; ()
世间导师穿着整齐,
遮覆好三处,系好下裙后,
系上身带,
着粪扫袈裟;
Lokindo parimaṇḍalaṃ nivattho Chādetvāna timaṇḍala’ntariyaṃ, Bandhitvopari kāyabandhanampi Kāsāvaṃ paridhāyi paṃsukūlaṃ; ()
将无水的乳粥做成不足
五十之数的食团后,
面东而坐于彼河岸,
即于彼处成办食事。
Pāyāsassa nirūdakassa ūna- Paññāsappamite vidhāya piṇḍe, Pācīnābhimukho nisajja najjā Tīre tāya akāsi bhattakiccaṃ; ()
此乳粥甘美,于彼已证正觉者,
七七四十九日间。
因有活力遍满之处,
是故彼无恼害而住。
Pāyāso madhuro’yamassa satta- Sattāhaṃ paṭividdhabodhino hi, Ojāsamapharaṇāya ṭhānamāsi Tasmā so pavihāsi nibbihesaṃ; ()
若我今日能证得菩提,
愿此金钵逆流而上。
说:“把它扔进恒河,让它随流而去吧。”
智者将那一枚价值连城的戒指,从右手边投入水中;
Bujjheyyaṃ yadi bodhimajja sohaṃ Uddhaṃsotamayaṃ suvaṇṇapāti, Gaṅgāyaṃ khipaki gacchatūti vatvā Dhīmā dakkhiṇahatthagaṃ tamagghaṃ; ()
她破开急流,直入那奔涌的河心,
立于八十肘处而饮
溯流而上,随即沉入;
是故彼亦沉入喜悦之河。
Sotaṃ bhindiya sā savantimajjhe Ṭhatvā pāti yato asītihatthaṃ, Uddhaṃsotamupecca sannimujji Tasmā so’pi nimujji pītinajjaṃ; ()
行抵龙宫,
值此贤劫三佛住世之时
一同受用的金钵
“敲击后起立,作随喜音声”者,
Nāgānaṃ bhavanaṃ upecca tiṇṇaṃ Buddhānaṃ panimamhi bhaddakappe, Sāpātiparibhuttasoṇṇapāti Ghaṭṭetvāna ṭhitā katānurāvā; ()
彼长寿迦罗龙王,
闻声已,尔时一心独觉,专注不移。
赞叹胜者,唱言“已出现”
以百首赞颂之歌而站立。
Taṃ dīghāyukakālanāgarājā Sutvā saddamathajjape’kabuddho, Uppannoti jinaṃ abhitthavanto Aṭṭhāsi thutigītikāsatehi; ()
入连荫广大的娑罗树林
行至河畔
以正命为第八的戒防护,
身语从最初便已清净;
Chāyābaddhavisālasāḷasālaṃ Patvāsāḷavanaṃ nadīsamīpe, Ājīvaṭṭhamasīlasaṃvarena Ādoyeva visuddhakāyavāco; ()
次第成就十八脊椎骨节
之端
结跏趺坐,盘结坐相,
安立业处之念。
Katvāṭṭhārasapiṭṭhikaṇṭakānaṃ Koṭīnaṃpaṭipādanaṃ kamena, Pallaṅkassanisajjabandhanena Kammaṭṭhānasatiṃ upaṭṭhapetvā; ()
执持入出息念,
净除往昔为尘垢所染者。
八种色界定与五种无色界定
种种神通与诸自在,他即是自在者
Ānāpānasatiṃpariggahetvā Nibbattesimalaggahītapubbe, Rūpārūpasamādhayo’ṭṭhapañcā- Bhiññāyo vasitāca so vasīso ()
乐于禅那者于娑罗林中,
与诸天阿修罗众共作日住。
智者如象,登上庄严之道,
为至菩提树下。
Jhānassādarato divāvihāraṃ Katvā sāḷavane surāsurehi, Dhīro maggamalaṅkataṃ karīva Gantuṃ otariyatrabodhimūlaṃ; ()
为炒米与鲜花所遍洒,
其道由珍珠与白沙所敷设,
那条道路能平高低涌浪之碍,
犹如吉祥天女安住的乳海
Lājādīkusumehivippakiṇṇo Muttāpaṇḍaravāḷukātthato so, Maggo tuṅgataraṅga bhaṅgahāri Lakkhīvāsapayodadhīri’vā’si; ()
中央种植的莲花悦可人心
四周遍布珍珠璎珞而为庄严
耳珰金铃
诸天张设天幔覆盖其上
Majjhā’ropitapaṅkajābhirāmaṃ Muttādāmasamākulaṃ samantā, Kaṇṇolambasuvaṇṇaghaṇṭamassa Deṭā dibbavitāna mukkhipiṃsu; ()
为饶益世间而受劝请时,
彼世间日轮、独一勇者,
前往俱生的菩提树下时,
光明遍现一切世间;
Lokatthaṃ karaṇāya coditasmiṃ Tasmiṃ lokadivākare’kavīre, Gacchante sahajātabodhimūlaṃ Āloko udapādi sabbaloke; ()
持草者正于路中走来,
名为索提亚的天人见到他,
便献上八把草。
护主接受了那些草;
Āyantaṃ tiṇhārako pathamhi Disvā sotthiyanāmabhūsuro taṃ, Pādāsi tiṇamuṭṭhiyo’ṭṭhamattā Nātho tāni tiṇāni sampaṭicchi; ()
为对你示现殊胜神变,
在路上,发情象王踌躇徘徊,
大悲为妻之主尊,
为证正觉,已抵菩提树下。
Vattatte varapāṭihāriyamhi Magge gandhagajo’ca jamhamāno, Sampatto karuṇākalattabhattā Sambodhādhigamāya bodhimūlaṃ; ()
於面北者,輪圍世界儼然安住不動;
自下方、自南方。
超越智最胜之轮围山顶,
犹如立于有顶;
Tassosīdaṭhitaṃ’va cakkavāḷaṃ Heṭṭhā dakkhiṇato’ttarānanassa, Paññāyu’ttaracakkavāḷamuddhaṃ Laṅghitvānaṭhitaṃ’va ābhavaggaṃ; ()
如此他向西、向北诸方而去,
于八处行右绕,
行至东方殊胜地,
彼面朝西而立;
Evaṃ pacchimamuttaraṃ disampi Aṭṭhānanti padakkhiṇaṃ karonto, Gantvā ṭhānavaraṃ puratthimasmiṃ Aṭṭhāsi vasi pacchimānano so; ()
智者以右手柔掌,
于尊师前敷设那些草。
从那里上升十四肘,
宝座庄严了树王。
Dhīmā dakkhiṇapāṇipallavena Agge tāni tiṇāni sattharī so, Tamhā cuddasahatthamuppatitvā Pallaṅko samalaṅkarī dumindaṃ; ()
善巧的琴匠、画师,
欲造欲绘,皆不能成。
青草铺展而立;
如是,诸草腾起之后。
Dakkho kārupavīṇacittakāro Kātuṃ vā’likhituṃ yathānasakkā, Aṭṭhaṃsu haritāni santhatāni Evaṃ tāni tiṇāni uppatitvā; ()
肉等干缩,筋腱显露,
纵使此身唯余白骨。
我当解脱四漏,
直至击碎这无明之网。
Maṃsādī upasussare nahārū Aṭṭhīcepyavasissare sarīre; Muñceyyaṃ caturāsavehi yāva Bhindissāmi natāvimaṃ ahanti; ()
坚志凝思,其心牢固,
面东而向,树王系缚。
令背向菩提树后而坐,
于金刚座上如日出于轭山;
Daḷhaṃ cintiya daḷhamānaso so Pācīnābhimukho dumindabandhaṃ; Katvā piṭṭhigataṃ nisīdi bodhi- Pallaṅkamhi yugandhare ravī’va; ()
世主擎持白伞盖,光华如月轮;
尔时余众亦然。
净居界各处之天人,
合掌至顶而礼敬彼;
Lokeso sasimaṇḍalāvabhāsaṃ Setacchattamadhārayī tadaññe, Suddhāvāsatalaṭṭhadevatā taṃ Pūjesuṃ makuṭappitañjalīhi; ()
凡住于色界的诸天人,
除了无想有情天的天人,
皆来到坐于金刚座者之处——
以鲜花满掬合掌礼敬
Ye rūpāvacare vasanti devā Te ca’ññatra asaññasattadeve, Sampatvā vajirāsane nisinnaṃ Pūjesuṃ kusumākulañjalīhi ()
或有从他人所化自在天等界而来者,
既来之后,满怀敬信而礼敬。
双手盈满供养具,虔捧奉向降魔尊;
恶魔于此复何为。
Ekacce paranimmitādilokā Patvā bhattibharā’marā mahiṃsu, Pūjābhaṇḍasamābhikiṇṇahatthā Mārāriṃ tahimāpa pāpimā kiṃ; ()