愿兰卡之主得胜,行如象王;
双臂丰美修长,宛如龙王之躯。
乐于善行,为功德所聚,
安住于法,远离忿怒、骄慢与垢染;巴利
Laṃkissaro jayatu vāraṇarājagāmī Bhogindabhoga rucirāyata pīṇa bāhu, Sādhupacāranirato guṇasannivāso Dhamme ṭhito vīgatakodhamadāvalepo;
他为一切世间所崇敬,安住于悲心之中。
他是解脱的成就者,如同太阳族天空中的满月。
彼已彻悟极广博、尽无余的所知海,
请以头顶礼世间最胜之牟尼王。巴利
Yo sabbalokamahito karuṇādhivāso Mokkhākaro ravikulambara puṇṇa cando, Ñeyyodadhiṃ suvipulaṃ sakalaṃ vibuddho Lokuttamaṃ namatha taṃ sirasā munindaṃ;
是通往三十三天的无垢阶梯之冠,
是渡越轮回大海的桥梁。
舍离一切趣处怖畏的安稳之道,
应常礼敬牟尼所宣说的殊胜法;巴利
Sopānamālamamalaṃ tidasālayassa Saṃsāra sāgarasamuttaraṇāya setuṃ, Sabbāgatībhaya vivajjita khema maggaṃ Dhammaṃ namassatha sadā muninā paṇītaṃ;
净信之人,纵施微少,
所获果报,尤为殊胜。
那恒常为十力者所善称叹的僧团,
你们应当时常敬礼这无量的福德田——僧团。巴利
Deyyaṃ tadappamapi yattha pasanna cittā Datvā narā phalamuḷārataraṃ labhante, Taṃ sabbadā dasabalenapi suppasatthaṃ Saṅghaṃ namassatha sadāmitapuññakhettaṃ;
以三宝的巨大威力与光明
借此超越三界,证得解脱
亦无与三宝相等的守护
因此,诸贤!应当时常亲近此三宝。巴利
Tejo balena mahatā ratanattayassa Lokattayaṃ samadhigacchati yena mokkhaṃ, Rakkhā na catthi ca samā ratanattayassa Tasmā sadā bhajatha taṃ ratanattayaṃ bho;
兰卡主,专心利他,无有愿求,
彻夜乐于觉醒,安住于慈悲,
为利乐世间,欣然唤醒世人。
当行持正法,精勤于觉醒。巴利
Laṃkissaro parahitekarato nirāso Rattimpi jāgararato karuṇādhivāso, Lokaṃ vibodhayati lokahitāya kāmaṃ Dhammaṃ samācaratha jāgariyānuyuttā;
志在饶益有情,为善法之同伴。
世间之中,能摧破放逸者实为难得。
依止楞伽之主——功德为财、善行作伴——
当行于正法;放逸是法之垢秽。巴利
Sattopakāra niratā kusale sahāyā Bho dullabhā bhuvi narā vihatappamādā, Laṃkādhipaṃ guṇadhanaṃ kusale sahāyaṃ Āgamma saṃcaratha dhammamalaṃ pamādaṃ;
法为三界之皈依,至味中最上者。
法乃世间诸宝中,极珍贵之宝。
法是灭除三有之苦的因。
当行持正法,精勤于觉醒。巴利
Dhammo tiloka saraṇo paramo rasānaṃ Dhammo mahaggharatano ratanesu loke, Dhammo bhave tibhavadukkha vināsahetu Dhammaṃ samācaratha jāgariyānuyuttā;
当驱除睡眠,修习不可量。
苦、无常与无我。
当断除对这身体的贪爱,它犹如衰老破败之器。
当行持正法,精勤于觉醒。巴利
Niddaṃ vinodayatha bhāvayathappameyyaṃ Dukkhaṃ aniccampi ceha anattatañca, Dehe ratiṃ jahatha ja jajjarabhājanābho Dhammaṃ samācaratha jāgariyānuyuttā;
“ 今无暇,明日我当行法”
——如此拖延,于诸善行中即是懈怠。
于三世与三界之中,
无有一人能随意脱免于死。巴利
Okāsa majja mama natthi suve karissaṃ Dhammaṃ itīhalasatā kusalappayoge, Nā’laṃ tiyaddhasu tathā bhuvanattaye ca Kāmaṃ na catthi manujo maraṇā pamutto;
如人掷土块于虚空,
彼刹那还堕于地。
生起本身即是其中唯一的原因。
世间确实恒常地趣向死亡。巴利
Khitto yathā nabhasi kenacideva leḍḍu Bhūmiṃ samāpatti bhāratayā khaṇena, Jātattameva khalu kāraṇamekamatra Lokaṃ sadā nanu dhuvaṃ maraṇāya gantuṃ;
诚然,人自山巅坠落,
中途实无任何脱怖畏之因。
三界众生,皆趣向死;
当舍财物之贪与喜,亦当舍离生命之贪。巴利
Kāmaṃ narassa patato girimuddhanāto Majjhe na kiñci bhayanissaraṇāya hetu, Kāmaṃ vajanti maraṇaṃ tibhavesu sattā Bhoge ratiṃ pajahathāpi ca jīvite ca;
诚然,雨流飞泻于大地之上;
闪电自舒展的云面迸射而出。
如是众人堕于死怖险崖之中,
定然坠落;诸有之内,无有恒常。巴利
Kāmaṃ patanti mahiyā khalu vassadhārā Vijjullatā vitatamegha mukhā pamuttā, Evaṃ narā maraṇabhīma papātamajjhe Kāmaṃ patanti nahi koci bhavesu nicco;
岸边浅滩上,层波如鬘,恒常奔流不息;
它们不断走向碎裂,趋向那水之居所。
人天众命如是趣入灭亡,
于此极可怖之死大海中。巴利
Velātaṭe paṭutaroru taraṃgamālā Nāsaṃ vajanti satataṃ salilālayassa, Nāsaṃ tathā samupayanti narāmarānaṃ Pāṇāni dāruṇatare maraṇodadhimhi;
纵使为最胜战车、良马、象军之主帅所阻,
复被率众持械之战士所围困,
死牛恒常诳惑世间,
定断三界稻秆。巴利
Ruddhopi so rathavarassagajādhipehi Yodhehi cāpi sabalehi ca sāyudhehi, Lokaṃ vivaṃciya sadā maraṇūsabho so Kāmaṃ nihanti bhuvanattaya sāli daṇḍaṃ;
犹如被大风吹灭的灯火,
即便是最为宏大的灯火,也会迅速归于灭尽;
世间同样,在死亡狂风的吹袭下,
众生这宏大的寿命之灯,便迅疾熄灭。巴利
Bho mārutena mahatā vihato padīpo Khippaṃ vināsa mukhameti mahappabhopi, Loke tathā maraṇacaṇḍa samīraṇena Khippaṃ vinassati narāyumahā padīpo;
拉玛、阿周那等王中之雄,及诸猛士英豪,
昔于战阵之前,皆曾克敌制胜。
彼等于此世间,身没凶猛死流,悉皆归于灭亡;
世间之中,谁人能脱于死?巴利
Rāmajjunappabhūti bhūpati puṃgavā ca Sūrā pure raṇamukhe vijitāri saṅghā, Tepīha caṇḍa maraṇogha nimuggadehā Nāsaṃ gatā jagati ke maraṇā pamuttā?
吉祥天女以海为衣,与持地山岳俱在;
种种财富丰足,色相之美亦复殊妙。
所有这一切,连同亲友、妻子,
那么,究竟有谁能随从将死之人呢?巴利
Lakkhī ca sāgarapaṭā sadharādharā ca Sampattiyo ca vividhā api rūpasobhā, Sabbā ca tā api ca mittasutā ca dārā Ke cāpi kaṃ anugatā maraṇaṃ vajantaṃ?
梵天神、天众与阿修罗众,皆具大威神力;
乾闼婆、紧那罗、摩睺罗伽,及诸罗刹。
彼与余一切福尽众生,
终如飞蛾,堕入死火烈焰之巅。巴利
Brahmāsurāsuragaṇā ca mahānubhāvā Gandhabbakinnaramahoragarakkhasā ca, Te cā pare ca maraṇaggisikhāya sabbe Ante patanti salabhā iva khīṇapuññā;
那些以舍利弗为首的牟尼声闻弟子们,
清净无染,永断诸漏,证得最上成就,
彼等亦没入死神之巨口,
如灯焰为风摧灭,终归灭尽。巴利
Ye sāriputtapamukhā munisāvakā ca Suddhā sadāsavanudā paramiddhipattā, Te cāpi maccuvaḷabhā mukha sannimuggā Dīpānivānalahatā khayataṃ upetā;
即便是佛陀——那如莲花般清净美丽的明眸者,
闪耀着三十二相庄严的身相光辉,
纵使已断尽一切诸漏的世间救护者,
也被那醉象般的死亡所踏碎。巴利
Buddhāpi buddhakamalāmalacārunettā Battiṃsalakkhaṇa virājita rūpasobhā, Sabbāsacakkhayakarāpi ca lokanāthā Sammadditā maraṇamattamahāgajena;
悲悯当施于患病者,而非衰老所困者;
嬉戏娇柔之稚童,亦当施以悲悯。
犹如巨大的象王死神,恒常摧毁世间,
犹如林火包围森林,焚烧殆尽;巴利
Rogāturesu karuṇā na jarāturesu Khiḍḍāparesu sukumārakumārakesu, Lokaṃ sadā hanati maccu mahāgajindo Davānalo vanamivāvarataṃ asesaṃ;
水于池沼无满足,
柴于烈火无过多。
成就之后,乃至三界一切处,悉皆圆足无余。
沉溺欲乐者,实无喜悦,必归于死。巴利
Āpuṇṇatā na salile na jalāsayassa Kaṭṭhassa cāpi bahutā na hutāsanassa, Bhutvāna so tibhūvanampi tathā asesaṃ Bho niddayo na khalu pītimupeti maccu;
为愚痴所惑,不由自主,实为不幸者。
此世间亦堕入极其可怖的死王口中,
劣慧者于财宝生喜乐,
此乐如波上秋千摇曳,如梦如幻。巴利
Bho moha mohitatayā vivaso adhañño Loko patatyapipi maccumukhe subhīme, Bhoge ratiṃ samupayāti nihīnapañño Dolā taraṅgacapale supinopameyye;
死魔一人,尚足以摧破三界;
何况无悲者,亦随老死而行乎?
生者谁复于生命起希求?
变坏诸法宛如梦中相会巴利
Ekopi maccurabhihantumalaṃ tilokaṃ Kiṃ niddayā api jarāmaraṇānuyāyī, Ko vā kareyya vibhasuvesu ca jīvitāsaṃ Jāto naro supina saṃgama sannibhesu;
此世间常有病苦,常伴怖畏与忧悲;
见其已被瞋恚、骄慢、愚痴与老朽所征服,
若他连丝毫惊惶都没有,
那么残酷的正是他,而非死亡——此人实堪诅咒!
诸位,诸位!岂不见那手执衰老利剑之死神,
恒常摧折此无余三界?
你们为何安睡而不警醒,无惧地度过长夜?
你们应当常行无漏之法,精进而不放逸。巴利
Niccāturaṃ jagadidaṃ sabhayaṃ sasokaṃ Disvā ca kodhamadamohajarābhibhūtaṃ, Ubbegamattamapi yassa na vijjatī ce So dāruṇona maraṇaṃ vata taṃ dhiratthu! Bho bho na passatha jarāsidharañhi maccu Māhaññamānamakhilaṃ satataṃ tilokaṃ, Kiṃ niddayā nayatha vītabhayā tiyāmaṃ Dhammaṃ sadā’savanudaṃ caratha’ppamattā;
诸贤者,为远离死魔,
当于世间常修此死想,善自调御。
如是乐于修习之人,
居于身中的渴爱便断尽无余;巴利
Bhāvetha bho maraṇamāravivajjanāya Loke sadā maraṇa saññamimaṃ yatattā, Evañhi bhāvanaratassa narassa tassa Taṇhā pahīyati sarīragatā asesā;
可爱的色身,老使之衰败污秽。
恐怖的疾病夺去自身的一切力量。
死神啊,那为种种受用所守护之身,
你将其带走,于此身有何果利?巴利
Rūpaṃ jarā piyataraṃ malinīkaroti Sabbaṃ balaṃ harati attani ghorarogo, Nānūpabhoga parirakkhita mattabhāvaṃ Bho maccu saṃharati kiṃ phalamattabhāve?
业风所袭,病浪摧折。
轮回大海,巨口张开,众生迷失其中。
莫行放逸,当勤求解脱,
苦的生起,不正是众生因放逸所生起的么;巴利
Kammānilāpahatarogataraṃgabhaṃge Saṃsāra sāgara mukhe vitate vipannā, Mā māpamādamakarittha karotha mokkhaṃ Dukkhodayo nanu pamādamayaṃ narānaṃ;
财富、朋友、子女仆从与亲眷,
妻子如同性命,还有田地与房产。
凡此诸物,皆不随赴他世之人;
唯此世间善恶二业,常相随行。巴利
Bhogā ca mittasutaporisa bandhavā ca Nārī ca jīvitasamā api khettavatthu, Sabbāni tāni paralokamito vajantaṃ Nānubbajanti kusalākusalaṃva loke;
嗟哉!动摇如电之生死海中,
往昔被那往昔所造大狂风抛散,
身舟纵然刹那碎坏,
当于手中执取最胜功德精要。巴利
Bho vijjucaṃcalatare bhavasāgaramhi Khittā purā katamahāpavanena tena, Kāmaṃ vibhijjati khaṇena sarīranāvā Hatthe karotha paramaṃ guṇahatthasāraṃ;
自身于此世,纵多加守护,亦常遭毁坏,犹如生陶器。
在此世间,纵然对自身百般守护,它仍会种种变异、消散无余。
应行持法,法乃天界之依止。
善行之法,即于此间便得果报。巴利
Niccaṃ vibhijjatiha āmaka bhājanaṃva Saṃrakkhitopi bahudhā iha attabhāvo, Dhammaṃ samācaratha saggapatippatiṭṭhaṃ Dhammo suciṇṇamihameva phalaṃ dadāti;
久享天界天王所爱之境,
纵是诸天神,福尽亦从彼殒落。
一切乐事,于天上人间,终归离散,
有智慧者,怎会于有之乐中生起喜贪?巴利
Rantvā sadā piyatare divi devarajje Namhā cavanti vibudhā api khīṇapuññā, Sabbaṃ sukhaṃ divi bhuvīha viyoganiṭṭhaṃ Ko paññavā bhavasukhesu ratiṃ kareyya?
佛陀与声闻弟子众,世间唯一的依怙。
又如众星所围绕的满月,
帝释天神亦有诸天神宝冠所礼之莲足,
三界受生者,谁似聚沫一团?巴利
Buddho sasāvakagaṇo jagadekanātho Tārāvalīparivutopi ca puṇṇacando, Indopi devamakuṭaṃkita pādakañjo Ko pheṇapiṇḍa-na-samo tibhavesu jāto?
即便是那嬉戏般华美的青春容貌,
与至爱之人、视之如己的亲密相聚,
纵睹电光迅疾,犹然放逸。
噫!痴惑众生耽染有爱巴利
Līlāvataṃsamapi yobbana rūpasobhaṃ Attūpamaṃ piyajanena ca sampayogaṃ, Disvāpi vijjucapalaṃ kurute pamādaṃ Bho mohamohitajano bhavarāgaratto;
儿子成为父亲,也成为母亲的丈夫;
女人有时为母,父亲有时为子。
众生世间恒常如是轮转不息,
心恒极躁,确实在受生之舞台上。巴利
Putto pitā bhavati mātu patīha putto Nārī kadāci jananī ca pitā ca putto, Evaṃ sadā viparivattati jīvaloko Citte sadāticapale khalu jātiraṅge;
昔日,他们徜徉于繁花似锦、错落交织的密林间嬉游,
犹如天神置身欢喜园中,与姿容妙曼的天女相伴嬉游,
他们终将在利刺横出、稠密逼身的千万木棉刺林之中,
亲受其苦。巴利
Rantvā pure vividhaphullalatākulehi Devāpi nandanavane surasundarīhi, Te ve’kadā vitatakaṇṭakasaṃkaṭesu Bho koṭisimbalivanesu phusanti dukkhaṃ;
纵尝美味珍馐盛于金器,
曾于天城,为殊胜天众,获极致神通可达境,
他们也吞下炽燃的铁丸,
他们也终究会住于地狱之居处;巴利
Bhutvā sudhannamapi kañcanabhājanesu Sagge pure suravarā paramiddhipattā, Te cāpi pajjalitalohagulaṃ gilanti Kāmaṃ kadāci narakālaya vāsabhūtā;
成为最胜的女人之主后,统治无余的大地,
诸位天王在天上享受那极为美妙的天乐,
有时栖身于蹄迹遍布的地上,
他们或随从大车群游于天界;巴利
Bhutvā narissaravarā ca mahiṃ asesaṃ Devādhipā ca divi dibbasukhaṃ surammaṃ, Vāsaṃ kadāci khurasañcitabhūtalesu Te vā mahārathagaṇānugatā divīha;
天女们嬉戏于柔波碎浪般花鬘的舞台上,
那舞台随大自在天髻冠而行;
往昔殊胜诸天神,与天女为侣,恣意欢娱;
彼众亦复堕落,坠入尤为可怖之灰河。巴利
Devaṅganā lalitabhinnataraṅgamāle Raṅge mahissarajaṭāmakuṭānuyāte, Rantvā pure suravarā pamadāsahāyā Te cāpi ghorataravetaraṇiṃ patanti;
那些繁花似锦、枝蔓交织与果实累累的,
幽美殊胜的林苑与令人欢悦的乐园,
天女嬉游充遍山谷洞口,
开拉莎与须弥之峰巅亦皆趣于坏灭。巴利
Phullāni pallavalatāphalasaṃkulāni Rammāni nandanavanāni manoramāni, Dibbaccharālalitapuṇṇadarīmukhāni Kelāsamerusikharāni ca yanti nāsaṃ;
诸欲乐犹如秋千、风、火与波浪一般,
生命犹如电光,闪烁不定,
身体如同幻、阳焰、水、月一般虚幻,
对于生命与财富,谁还会生起贪染呢?巴利
Dolā’nilā’nalataraṃgasamā hi bhogā Vijjuppabhāticapalāni ca jīvitāni, Māyāmarīcijalasomasamaṃ sarīraṃ Ko jīvite ca vibhave ca kareyya rāgaṃ?
可怖诸有之中,何苦而不有?
此种种苦,谁非堪忍之器?
既生而為病死老所制伏,
智者非愚,誰復貪求輪迴之樂?巴利
Kiṃ dukkhamatthi na bhavesu ca dāruṇesu Sattopi tassa vividhassa na bhājano ko, Jāto yathā maraṇarogajarābhibhūto Ko sajjano bhavaratiṃ pihayeyya’bālo?
谁能吞下那炽燃的铁丸?
以手掌无论如何也不能(抵挡)那可怕者。
苦之生起,不净流溢,过患无边,
智者怎会贪著此身?巴利
Ke vāpi pajjalitalohagulaṃ gilanti Sakkā kathañcidapi pāṇitalena bhīmaṃ, Dukkhodayaṃ asucinissavanaṃ anantaṃ Ko kāmayetha khalu dehamimaṃ abālo?
世间之人,没有恐惧能与死亡相比。
没有任何痛苦能与病苦相比。
没有哪种毁坏容颜的苦难能与衰老相提并论。
然而,为无明所蔽,人们仍在这身体中耽著欲乐。巴利
Loke na maccusamamatthi bhayaṃ narānaṃ Na vyādhidukkhasamamatthi ca kiṃci dukkhaṃ, Evaṃ virūpakaraṇaṃ na jarāsamānaṃ Mohena bho ratimupeti tathāpi dehe;
无有实质,犹如芦苇、碎屑、芭蕉树干一般。
自己因自己的缘故而衰损。
即使受到养育,不感恩者也如同恶友一般。
此身无时无刻不被死亡所紧随。巴利
Nissārato nalakalīkadalīsamānaṃ Attānameva parihaññati attahetu, Sampositopi kusahāya ivākataññū Kāyo na yassa anugacchati kālakerā;
此身犹如聚沫,亦似毒刺;
是水、风、火、地诸毒蛇的居处。
犹如老朽破败的屋舍,此身极为脆弱。
智者见此,如何还能生起欢喜?巴利
Taṃ pheṇapiṇḍasadisaṃ visasūlakappaṃ Toyā’nilā’nalamahīuragādhivāsaṃ, Jiṇṇālayaṃva paridubbalamattabhāvaṃ Disvā naro kathamupeti ratiṃ sapañño?
寿命刹那刹那趣尽,
衰老执剑,死神随逐为杀戮。
逝去的时光不再倒转,过去者已不可复还。
轮回中的这苦,岂非不可思议?巴利
Āyukkhayaṃ samupayāti khaṇe khaṇepi Anveti maccu hananāya jarāsipāṇī, Kālaṃ tathā na parivattati taṃ atītaṃ Dukkhaṃ idaṃ nanu bhavesu acintanīyaṃ?
短寿之人,于诸有中死亡易至;
长寿之人,则有衰老与种种灾厄;
如是,于诸有中,两边皆纯是苦。
应行持于法,以灭除众苦;巴利
Appāyukassa maraṇaṃ sulabhaṃ bhavesu Dīghāyukassa ca jarā vyasanaṃ ca’nekaṃ, Evaṃ bhave ubhayatopi ca dukkhameva Dhammaṃ samācaratha dukkhavināsanāya;
于被猛烈苦火焚烧、备受逼恼的
长住三界、陷于生存牢狱的众生,
行善之人,一切时处皆非放逸之时;
诸贤当勤,修集最胜善法。巴利
Dukkhagginā sumahatā paripīḷitesu Lokattayassa vasato bhavavārakesu, Sabbattatā sucaritassa pamādakālo Bho bho na hoti paramaṃ kusalaṃ ciṇātha;
如同草尖上的朝露一般,些许的安乐转瞬即逝。
苦则如大海之水,遍满一切世间。
思惟亦从自性而生。
三界一切皆为纯苦。巴利
Appaṃ sukhaṃ jalalavaṃ viya bho tiṇagge Dukkhantu sāgarajalaṃ viya sabbaloke, Saṃkappanā tadapi hoti sabhāvato hi Sabbaṃ tilokamapi kevaladukkhameva;
身不随彼行,
愚者以身为因,于此造作种种苦。
世间此身,常为罪垢与秽浊所困。
于色身生贪爱,便会不断经历苦患,难以超越。巴利
Kāyo na yassa anugacchati kāyahetu Bālo anekavidhamācaratīha dukkhaṃ, Kāyo sadā kali malākalilañhi loke Kāye rato’navarataṃ vyasanaṃ pareti
粪秽之聚,罪垢之矿,腐臭之躯;
尖桩、利剑、箭刺、毒药、毒蛇与疾病所成。
应观此身,为老死所依,
空虚无实,恒应呵责。巴利
Mīḷhākaraṃ kalimalākaramāmagandhaṃ Sūḷāsisallavisapannagarogabhūtaṃ, Dehaṃ vipassatha jarāmaraṇādhivāsaṃ Tucchaṃ sadā vigatasāramimaṃ vinindyaṃ;
苦、无常、不净,这现有之身正是如此。
切莫生杂染,恒常毕竟不可得。
诸位当知,于此纵少许坚实亦不可得;
当勤修精要之法,弃绝放逸之垢染。巴利
Dukkhaṃ aniccamasubhaṃ vata attabhāvaṃ Mā saṃkilesaya na vijjati jātu nicco, Ambho na vijjati hi appamapīha sāraṃ Sāraṃ samācaratha dhammamalaṃ pamādaṃ;
譬如幻、阳焰、芭蕉、芦苇、泡沫之聚,
又如恒河水浪中的水泡,
于五蕴与六处中,我实不可得;
若非愚者,谁会说有我?巴利
Māyāmarīcikadalīnalapheṇapuñja- Gaṃgātaraṅgajalabubbulasannibhesu, Khandhesu pañcasu chaḷāyatanesu tesu Attā na vijjati hi ko na vadeyya’bālo?
石女之子若乘兔角所造之车,
执持重担长久奔驰
它如同灯焰,刹那即灭。
若说身体是我,那它可说更为脆弱。巴利
Vañjhāsuto sasavisāṇamaye rathe tu, Dhāveyya ce cirataraṃ sadhuraṃ gahetvā, Dīpaccimālamiva taṃ khaṇabhaṅgabhūtaṃ Attāti dubbalatarantu vadeyya dehaṃ;
愚者犹如以水泡为器,
尽情痛饮阳焰之水。
自身无实质,犹如芭蕉树,
因愚痴故,而说此身是无我。巴利
Bālo yathā salilabubbulabhājanena Ākaṇṭhato vata pibeyya marīcitoyaṃ, Attāni sārarahitaṃ kadalīsamānaṃ Mohā bhaṇeyya khalu dehamimaṃ anattaṃ;
若以榕树之花与阳焰之水,
愚者若希求住所,则必致苦恼。
自己正是因自己而毁伤,其根由即在自己。
此身之中,无论何时何地,自我皆不可得,绝非实有。巴利
Yo’dumbarassa kusumena marīcitoyaṃ Vāsaṃ yadicchati sa khedamupeti bālo, Attānameva parihaññati attahetu Attā na vijjati kadācidapīha dehe;
正如有人将芭蕉树层层剖析,
纵使想找到些许精髓,也一无所获。
于五蕴、六入之中,
于诸空中,终究无有坚实可得;巴利
Poso yathā hi kadalī suvinibbhujanto Sāraṃ tadappampi nopalabheyya kāmaṃ, Khandhesu paṃcasu chaḷāyatanesu tesu Suññesu kiñcidapi nopalabheyya sāraṃ;
离经教故,于此即无丝毫显现可言。
离开身体,确实没有任何众生存在。
身体无有自性,唯是刹那灭坏。
在此世间,哪里还有别的以自身为因而存在者呢?巴利
Suttaṃ vinā na paṭabhāvamihatthi kiṃci Dehaṃ vinā na khalu koci mihatthi satto, Deho sabhāvarahito khaṇabhaṃgayutto, Ko attahetu aparo bhuvi vijjatīha?
从远处看见阳焰之水,
愚者如鹿,以为有水面奔逐。
如是,于此无自性、颠倒成立之身上,
由计度“他者”故,贪欲生起。巴利
Disvā marīcisalilañhi sudūrato bho Bālo migo samupadhāvati toyasaññī, Evaṃ sabhāvarahite viparītasiddhe Dehe pareti parikappanayā hi rāgaṃ;
此身无自性,由分别所成;
于中实无有我,如虚空中闪电。
应当修习,乐于修习,远离放逸。
为断尽一切漏,当修无我想。巴利
Dehe sabhāvarahite parikappasiddhe Attā na vijjati hi vijjumivantalikkhe, Bhāvetha bhāvanaratā vigatappamādā Sabbāsavappahananāya anattasaññaṃ;
为唾液、粪便、血、泪、油脂所涂满。
这具身体垢秽混浊、毫无实质,
众生常回避这令人厌恶之物,
犹如盛满种种不净的瓦罐。巴利
Lālākarīsarudhirassuvasānulittaṃ Dehaṃ imaṃ kalimalākalilaṃ asāraṃ, Sattā sadā pariharanti jigucchanīyaṃ Nānāsucīhi paripuṇṇaghaṭaṃ yatheva;
以四大海全部之水沐浴,
纵以须弥山量之无上妙香涂身,
世人终难得清净,
诸贤何所观功德?于自身中观何功德?巴利
Ṇahātvā jalañhi sakalaṃ catusāgarassa Meruppamāṇamapi gandhamanuttarañca, Pappoti neva manujo hi suciṃ kadāci Kiṃ bho vipassatha guṇaṃ kimu attabhāve?
此身正是种种不净的聚集之处。
此身正是遭受杀戮、束缚与疾病的根本所在。
此身即是九处破裂的脓疮,
离此身外,再无更可怖畏的坟墓。巴利
Deho sa eva vividhāsucisannidhāno Deho sa eva vadhabandhanarogabhūto, Deho sa eva navadhā paribhinnagaṇḍo Dehaṃ vinā bhayakaraṃ na susānamatthi;
身内屎尿之一分,
若出离身而溢流于外。
对母亲、父亲,悲悯不再,爱恋亦已断尽,
纵有欲乐,亲族、子女与妻室又有何义?巴利
Antogataṃ yadiva muttakarīsabhāgo Dehā bahiṃ aticareyya vinikkhamitvā, Mātā pitā vikaruṇā ca vinaṭṭhapemā Kāmaṃ bhaveyyu kimu bandhusutā ca dārā?
此身犹如九窍虫聚之宅,
血肉骨汗交杂,臭秽难闻。
于此世间造种种恶者,犹自长养必死之身;
呜呼!诚然如是。巴利
Dehaṃ yathā navamukhaṃ kimisaṅghagehaṃ Maṃsaṭṭhisedarudhirākalilaṃ vigandhaṃ, Posenti ye vividhapāpamihācaritvā Te mohitā maraṇadhammamaho vatevaṃ!
如大脓疮般的种种疾病,寄居于躯体,
身体恒常充满血、尿、粪,
有人于此耽乐兔豺之食,
彼愚痴者来世必定忧悲。巴利
Gaṇḍūpame vividharoga nivāsabhūte Kāye sadā rudhiramuttakarīsapuṇṇe, Yo ettha nandati naro sasigālabhakkhe Kāmañhi socati parattha sa bālabuddhi;
喂,这犹如泡沫团一般,毫无实质。
如粪坑常散令人厌恶的恶臭,
如毒蛇窟,充满危险、饱含大苦,
此身常漏不净,犹如裂开的盐瓮;巴利
Bho pheṇapiṇḍasadiso viya sārahīno Mīḷhālayo viya sadā paṭikūlagandho, Āsīvisālayanibho sabhayo sadukkho Deho sadā savati loṇaghaṭova bhinno;
犹如莲花不生于地而可鄙弃,
生于淤泥浊水杂染之中。
如是所生、成为利他之身者,
于此世间,终无应受呵责之理。巴利
Jātaṃ yathā na kamalaṃ bhuvi nindanīyaṃ Paṅkesu bho asucitoya samākulesu, Jātaṃ tathā parahitampi ca dehabhūtaṃ Taṃ nindanīyamiha jātu na hoti loke;
三十二分圆满具足,其殊异何在?
世间男女众之身
智者于身中,究竟能得何等果报?
那愿望难道不正是利他之行吗?巴利
Dvattiṃsabhāgaparipūrataro viseso Kāyo yathā hi naranāri gaṇassa loke, Kāyesu kiṃ phalamihatthi ca paṇḍitānaṃ Kāmaṃ tadeva nanu hoti paropakāraṃ;
纵有智者明达,此身亦当善护,
竭尽心力,恒久长养。
在世当恒修于法,
仁者,于法如殊胜摩尼宝,能满欲求。巴利
Posona paṇḍitatarena tathāpi deho Sabbattanā cirataraṃ paripālanīyo, Dhammaṃ careyya suciraṃ khalu jīvamāno Dhamme have maṇivaro iva kāmado bho
犹如精心调和的牛乳
其药力被油脂所遮蔽一般,
法若于世间如是奉行,
如影随形,跟随从此世趣往来世者。巴利
Khīre yathā suparibhāvitamosadhamhi Snehena osadhabalaṃ paribhāsateva, Dhammo tathā iha samācarito hi loke Chāyāva yāti paraloka mito vajantaṃ;
朋友啊,犹如影子依随身体造作而各顺其形,
而影子在清净无垢的镜中,明亮悦目地显现,
如是亦作最上善,为后世故;
由此果报,彼等如被庄严。巴利
Kāyassa bho viracitassa yathānukūlaṃ Chāyā vibhāti rucirāmaladappaṇe tu, Katvā tatheva paramaṃ kusalaṃ parattha Sambhūsitā iva bhavanti phalena tena;
同样地,此身正是种种痛苦所聚之处。
为无明与放逸所缚,沉迷于乐想者,
犹如在锋利的刀锋上舔蜜,
这劣慧者必将遭受极剧烈的痛苦。巴利
Dehe tathā vividhadukkha nivāsabhūte Mohā pamādavasagā sukhasaññamūḷhā, Tikkhe yathā khuramukhe madhulehamāno Bāḷhañca dukkhamanugacchati hīnapañño;
远离思欲所行、无喜乐自体,
少慧愚者恒时遭受痛苦。
愚者于此世间,乐想恰如金波迦毒果;
审察思惟之际,岂非正是此果?巴利
Saṃkapparāgavigate niratattabhāve Dukkhaṃ sadā samadhigacchati appapañño, Mūḷhassa ceva sukhasaññamihatthiloke Kiṃpakkameva nanu hoti vicāramāne;
获得一切受用、财富、谷物等殊胜之物者,
友!纵使容貌宛如摩竭罗幢(爱神)一般,
纵在少壮亦难免,虽非所愿死必临;
害他性命夺他利,是人无疑定得死。巴利
Sabbopabhoga dhanadhaññavisesalābhī Rūpena bho sa makaraddhajasannibhopi, Yo yobbanepi maraṇaṃ labhate akāmaṃ Kāmaṃ paratthaparapāṇaharo naro hi;
他手持破钵,沦为乞讨者;
剃除须发,更遭数百句恶语叱骂。
常乞食于敌者之住处,粗布为衣;
此身属他,能夺他心。巴利
So yācako bhavati bhinnakapālahattho Muṇḍo dhigakkharasatehi ca tajjayanto, Bhikkhaṃ sadāribhavane sakucelavāso Dehe paratthi paracittaharo naro yo;
女人永难脱女身,
男子来世恒为女。
他若行秽犯他人之妻的禁戒之事,
常遭遇恐怖之事,并罹种种灾祸;巴利
Itthī namuñcati sadā puna itthibhāvā Nārī sadā bhavati so puriso parattha, Yo ācareyya paradāramalaṅghanīyaṃ Ghorañca vindati sadā vyasanañca nekaṃ;
贫穷、口出恶臭,愚钝无智;
恒常喑哑,面目令人厌憎。
生为人而说妄语者,
无慧愚人当受剧苦。巴利
Dīno vigandhavadano ca jaḷo apañño Mūgo sadā bhavati appiyadassano ca, Pappoti dukkhamatulañca manussabhūto Vācaṃ musā bhaṇati yo hi apaññasatto;
狂乱之人,已失羞耻之德。
悲苦深重者,终日沉溺于灾难与忧愁。
于诸有种种中,生起丑陋之身形。
饮下如剧毒般的酒,丧失理智。巴利
Ummattakā vigatalajjaguṇā bhavanti Dīnā sadā vyasanasokaparāyaṇā ca, Jātā bhavesu vividhesu virūpadehā Pītvā halāhalavisaṃva suraṃ vipaññā;
凡在此处所造诸恶业,无论何人,
其数非少,历俱胝那由他年。
感得地狱中极恐怖、无与伦比的苦
在此遭受种种众多苦难。巴利
Pāpāni yena iha ācaritāni yāni Yo vassakoṭinahutāni anappakāni, Laddhāna ghoramatulaṃ narakesu dukkhaṃ Pappoti cettha vividhavyasanañca nekaṃ;
于三界一切中,无一法等同;
以三宝能令世间得寂静。
彼以无上大威光,摧伏一切诸罪障,
愿我恒久远,获证一切乐。巴利
Lokattayesu sakalesu samaṃ na kiṃci Lokassa santikaraṇaṃ ratanattayena, Taṃtejasā sumahatā jitasabbapāpo Sohaṃ sadādhigatasabbasukho bhaveyyaṃ;
三界一切处,诸有情众,
朋友、中立者、怨敌与亲族,凡此一切。
愿他们恒时无病、无畏、无忧,
已得一切安乐,愿他们常怀喜悦。巴利
Lokattayesu sakalesu ca sabbasattā Mittā ca majjharipubandhujanā ca sabbe, Te sabbadā vigatarogabhayā visokā Sabbaṃ sukhaṃ adhigatā muditā bhavantu;
身如破瓶满盛粪秽,
此身恒为垢秽灾殃之宅。
世间之人,于身备受苦恼,却以为诸乐皆在于此。
此身恒为死、病、老所侵逼;巴利
Kāyo karīsabharito viya bhinnakumbho Kāyo sadā kalimalavyasanādhivāso, Kāye vihaññati ca sabbasukhanti loko Kāyo sadā maraṇarogajarādhivāso;
所谓青年、老年与幼年,
死亡不择众生,唯行摧残;
当我站立时、躺卧时,乃至举步前行时,
皆如实、决定地趣向死魔之口。巴利
So yobbanoti thaviroti ca bālakoti Satte na pekkhati vihaññatireva maccu, Sohaṃ ṭhitopi sayitopi ca pakkamanto Gacchāmi maccuvadanaṃ niyataṃ tathā hi;
如是,应当如理观察这具充满过患的身体,
应当恒常令心专注于所缘,安住于心中,
修习慈心、护卫念、不净想与死随念;
具足自制者,应恒常乐于修习,精勤不懈。巴利
Evaṃ yathā vihitadosamidaṃ sarīraṃ Niccaṃva taggatamanā hadaye karotha, Mettaṃ parittamasubhaṃ maraṇassatiñca Bhāvetha bhāvanaratā satataṃ yatattā;
布施等诸福德业,是安乐之泉源,
成就彼无余之果,于此无可称量,
常应行施,为利他安乐故。
朋友,这不就是已证得的精要了吗?巴利
Dānādi puññakiriyāni sukhudrayāni Katvā ca tamphalamasesa mihappameyyaṃ, Deyyaṃ sadā parahitāya sukhāya ceva Kimbho tadeva nanu hatthagatañhi sāraṃ?
世间若无因,何物能生?
正如声音由击掌而生,
世间由因果与诸有分别所区分,
生起、灭去、住立。巴利
Hetuṃ vinā na bhavatī hi ca kiṃci loke Saddova pāṇitalaghaṭṭanahetujāto, Evañca hetuphala bhāvavibhāgabhinno Loko udeti ca vinassati tiṭṭhatī ca;
仁者,业之因即是无明,
如是由业而得生类差别。
缘生故,则有老死等苦。
众生无始以来,恒时领受此苦。巴利
Kammassa kāraṇāmayañhi yathā avijjā Bho kammanā samadhigacchati jātibhedaṃ, Jātiṃ paṭicca ca jarāmaraṇādidukkhaṃ Sattā sadā paṭilabhanti anādikāle;
如业于此不存在,愚痴欲故业亦不尽;
业尽则诸有中不生。
由于生已灭尽,老死等苦于此即得止息。
一切灭尽,犹如风中灯焰尽;巴利
Kammaṃ yathā na bhavatīha ca mohanāsā Kammakkhayāpi ca na hoti bhavesu jāti, Jātikkhayā iha jarāmaraṇādidukkhaṃ Sabbakkhayo bhavati dīpevānilena;
恒常观察此圣者法身者,
即是见佛之人,他如是说。
欲观察世尊、无垢之法——彼三界怙主;
且请观察,并思择法性。巴利
Yo passatīha satataṃ munidhammakāyaṃ Buddhaṃ sa passati naro iti so avoca, Buddhañca dhammamamalañca tilokanāthaṃ Sampassituṃ vicinathā’pi ca dhammataṃ bho;
犹如一支磨得极为锐利的箭,深深刺入心中,
为三种烦恼、种种垢秽所染,
种种灾祸之器,浑浊不净,
当以智慧之钩,断除无余!巴利
Sallaṃva bho sunisitaṃ hadaye nimuggaṃ Dosattayaṃ vividhapāpamalena littaṃ, Nānāvidhabyasanabhājanamappasannaṃ Paññāmayena balisena nirākarotha;
纵使世间万法,亦不能令其动摇,
那心常远避恶染之毒箭,
色等种种境,虽然悉皆现前,
犹如须弥山巅为巨风所吹击,巴利
Nākampayanti sakalāpi ca lokadhammā Cittaṃ sadāpagatapāpakilesasallaṃ, Rūpādayo ca vividhā visayā samaggā Phuṭṭhaṃva merusikharaṃ mahatānilena;
如牟尼王计数轮回之苦,
渡过深广之巴拉密海已,
已了悟精微之应知,摧破无明之网者
是故,应恒常以利济他人为无上之行。巴利
Saṃsāradukkhamagaṇeyya yathā munindo Gambhirapāramita sāgaramuttaritvā, Ñeyyaṃ abodhi nipuṇaṃ hatamohajālo Tasmā sadā parahitaṃ paramaṃ ciṇātha;
舍离已证之解脱安乐,为利益他者,
为利益故,游走于诸有,身处大怖畏中。
如是,恒常以利他为先。
我所随行的法,正是为众生之利。巴利
Ohāya so’dhigatamokkhasukhaṃ paresaṃ Atthāya saṃcari bhavesu mahabbhayesu, Evaṃ sadā parahitaṃ purato karitvā Dhammo mayānucarito jagadatthameva;
既获极难值遇之人身,
复得远离一切戏论之暇满。
了知以断除诸漏为利的法,
哪位有智慧的人会不常常亲近法呢?巴利
Laddhāna dullabhatarañca manussayoniṃ Sabbaṃ papañcarahitaṃ khaṇasampadañca, Ñatvāna āsavanudekahitañca dhammaṃ Ko paññavā anavaraṃ na bhajeyya dhammaṃ?
得逢极难值遇之佛世,
亦得正法、无等、赐吉祥之道。
哪位智者会不亲近殊胜善友、智慧成就
与无上法?巴利
Laddhāna buddhasamayaṃ atidullabhaṃca Saddhamma maggamasamaṃ sivadaṃ tatheva, Kalyāṇamittapavare matisampadañca Ko buddhimā anavaraṃ na bhajeyya dhammaṃ?
如是,于丰盛中,已善得此难得稀有之法
远离悭吝与嗔害,希求二利之果,
具足信等诸善法,恒常精进不懈怠,
诸君!诸君!为证无死,当修福德!巴利
Evampi dullabhataraṃ vibhave suladdhā Maccheradosa viratā ubhayatthakāmā, Saddhādidhammasahitā satatappamattā Bho! Bho! Karotha amatādhigamāya puññaṃ;