8. 同法品
8. Sahadhammikavaggo
巴吉帝亚解释 · 36 段
同法学处注释
1. Sahadhammikasikkhāpadavaṇṇanā
434同法学处这条,意思本身就很清楚。
434. Sahadhammikasikkhāpadaṃ uttānatthameva.
2. 刮划学处注释
2. Vilekhanasikkhāpadavaṇṇanā
438438.“以及犯罪与失念”:这里的“以及”一词,表明应做的事却不做,也就是说并不只是四件事。“地方”就是一个国家的某个区域。佛陀时代,阿利塔棘类是教法的敌人。他们用“不足以成为障碍”这句话,显示世尊不是一切知者。世尊般涅槃后,宣扬十事的瓦吉之子族人,是律教的敌人。至于“他所施加”等主张,则是经藏和阿毗达摩的敌人。那他们是谁呢?是某些大众部等人。为了表明“并非全部”,所以用“他所施加……等主张”作为特指的表述。其中,有些骗人者、恶欲者,捏造不实之事,骗取上等饮食享用,失念而陷入睡眠,于是有精液流出。别人看到后说:“阿拉汉也会流出精液。”他们就回答:“是魔众加诸于他的。”这样欺骗众人。而那些正行修道、不诈伪的人,听了这话后,有些也持这种见解,并且生起增上慢。即使亲眼看到自己精液流出,也不肯相信,对于未证得的,反而当作已证得。同样,阿拉汉有无知、疑惑、由他人引导,如同在名、姓等方面一样,在诸谛上也有由他人引导;这些是由他人施设的名称——这是那些持邪见者的意趣,应依具体情况来配合理解。在这里,持律者引用“诸比丘,这是不可能的,没有机会,阿拉汉会流出不净”(《论事》313;《大品》353),以及“现见法……不依赖他人于师教法”(《大品》30)等经文,对那些教法的敌人予以折伏——这就是其意趣。其余的人则主张“以教理为根本”。“在诵巴帝摩卡时”,这是就缘起而说的。如来的分别文句已经成立。既然已经成立,此学处的支分是什么?答:想要呵责的意欲,以及在受具足戒者面前毁谤学处。
438.Āpattiñca satisammosāyāti ettha ca-saddo kattabbañca na karotīti dīpeti, na cattāri evāti vuttaṃ hoti. Raṭṭhekadeso janapado. Buddhakāle ariṭṭhakaṇṭakā sāsanapaccatthikā. ‘‘Nālaṃ antarāyāyā’’ti vacanena hi te bhagavato asabbaññutaṃ dīpenti. Parinibbute bhagavati dasavatthudīpakā vajjiputtakā. Te hi vinayasāsanapaccatthikā. Parūpahārādivādā pana suttantābhidhammappaccatthikā. Ke pana te? Ekacce mahāsaṅghikādayo, na sabbeti dīpanatthaṃ ‘‘parūpahārā…pe… vādā’’ti visesanavacanamāha. Tattha ye kuhakā pāpicchakā abhūtaṃ ullapitvā paṭiladdhavarabhojanāni bhuñjitvā muṭṭhassatī niddaṃ okkamitvā sukkavissaṭṭhiṃ pattā, aññehi taṃ disvā ‘‘atthi arahato sukkavissaṭṭhī’’ti vutte ‘‘mārakāyikā upasaṃharantī’’ti vatvā janaṃ vañcenti. Ye ca sammāpaṭipannā akuhakā, tepi taṃ vacanaṃ sutvā keci taṃdiṭṭhikā honti adhimānino ca. Attano sukkavissaṭṭhiṃ passitvāpi nādhimuccanti, anadhigate adhikatasaññinova honti. Tathā atthi arahato aññāṇakaṅkhāvitaraṇā nāmagottādīsu viya saccesu paravitaraṇā parehi paññattā nāmānīti adhippāyo yathāsambhavaṃ yojetabbo. Tattha vinayadharo ‘‘aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso , yaṃ arahato asuci mucceyya (kathā. 313; mahāva. 353). Diṭṭhadhammā…pe… aparappaccayā satthusāsane’’tiādīni (mahāva. 30) suttapadāni dassetvā te sāsanapaccatthikesu niggahitaṃ niggaṇhātīti adhippāyo. Itare ‘‘pariyatti mūla’’nti vādino. ‘‘Pātimokkhe uddissamāne’’ti nidānavasena vuttaṃ. Tathāgatassa vibhaṅgapadāni siddhāni. Siddheyeva kiṃ imassa aṅgāni? Garahitukāmatā upasampannassa santike sikkhāpadavivaṇṇanañcāti.
3. 迷惑学处注释
3. Mohanasikkhāpadavaṇṇanā
444444. 迷惑学处,其含义本身就很浅显。
444. Mohanasikkhāpadaṃ uttānatthameva.
4. 击打学处的注释
4. Pahārasikkhāpadavaṇṇanā
452“心被贪欲染污”是指因身相触而生起的贪爱。但如果他看见对方想要伤害自己,心里想:“就算我杀掉这个人,我也得不到解脱”,于是生起嗔怒,以“有众生”的想法为先,动手打对方——对他而言,就按照实际发生的情况来判定。
452.Rattacittoti kāyasaṃsaggarāgena. Viheṭhetukāmaṃ pana disvā ‘‘sace ahaṃ imaṃ māremi, natthi me mokkho’’ti cintetvā kupito sattasaññaṃ purekkhatvā pahāraṃ deti, tassa yathāvatthukameva.
5. 掌武器学处的注释
5. Talasattikasikkhāpadavaṇṇanā
456依照“身体或与身体相连之物”(《巴吉帝亚》456)这句话,凡是朝身体等部位扔出去的东西,就叫做“掌”。掌本身就是“掌武器”。有些人说,因为具有击打的能力,所以称为“武器”。这一点用“乃至莲花叶”这句话来限定。因为这样,发怒的人被嗔恨心驱使,不去考虑有没有击打的能力,手里拿到什么就扔什么——就算是柔软的东西,也照样犯巴吉帝亚。因为是以想打人的心去打,所以依前一种情况犯巴吉帝亚。如果只是以想扔出去的心,仅仅做了扔出去的动作,就依这一条犯巴吉帝亚。但是,如果偏离了目标而打中了,那么因为不是以想打人的心打出去的,所以犯恶作。这个恶作到底是以打击为条件,还是以扔出去为条件?是以打击为条件才犯恶作。前一种情况则是以扔出去为条件犯巴吉帝亚——这样“恶作加上巴吉帝亚”才说得通。因为前一个是扔出去,后一个是打中。而后面的打中,不应该让前面的扔出去变成无罪——老师认为这种推论不妥。“因为那次打击,手等任何部位受伤,也仅仅是恶作”——从这句话也可以知道,以打击为条件犯恶作,扔出去则按照实际情况来判定,这个道理已经成立,应当好好审察。有人说:“看到畜生等在做不净之事等,生了气扔出去,他的意图也仅仅是为了摆脱。”
456. ‘‘Kāyaṃ vā kāyapaṭibaddhaṃ vā’’ti (pāci. 456) vacanato kāyādīsu yaṃ uccāreti , taṃ talaṃ nāma. Talameva talasattikaṃ. Pothanasamatthaṭṭhena sattikanti eke. Taṃ ‘‘uppalapattampī’’ti iminā niyameti. Evaṃ kupitā hi kopavasena pothanāsamatthataṃ avicāretvā yaṃ kiñci hatthagataṃ paṭikkhipanti, sukhasamphassampi hotu, pācittiyameva. Yasmā paharitukāmatāya pahaṭe purimena pācittiyaṃ. Kevalaṃ uccāretukāmatāya uggiraṇamatte kate iminā pācittiyaṃ. Iminā pana virajjhitvā pahāro dinno, tasmā na paharitukāmatāya dinnattā dukkaṭaṃ. Kimidaṃ dukkaṭaṃ pahārapaccayā, udāhu uggiraṇapaccayāti? Pahārapaccayā eva dukkaṭaṃ. Purimaṃ uggiraṇapaccayā pācittiyanti sadukkaṭaṃ pācittiyaṃ yujjati. Purimañhi uggiraṇaṃ, pacchā pahāro. Na ca pacchimapahāraṃ nissāya purimaṃ uggiraṇaṃ anāpattivatthukaṃ bhavitumarahatīti no takkoti ācariyo. ‘‘Tena pahārena hatthādīsu yaṃ kiñci bhijjati, dukkaṭamevā’’ti imināpi pahārapaccayā dukkaṭaṃ. Uggiraṇaṃ yathāvatthukamevāti siddhaṃ, suṭṭhu vīmaṃsitabbaṃ. ‘‘Tiracchānādīnaṃ asucikaraṇādīni disvā kujjhitvāpi uggirantassa mokkhādhippāyo evā’’ti vadanti.
6. 无根学处注释
6. Amūlakasikkhāpadavaṇṇanā
462对已受具足戒的人,却认为他没受具足戒,就以没有根据的桑喀地谢思罪来说——这里应当理解为:是以泄精、身体接触等属于桑喀地谢思罪的事相来说的。因为对于未受具足戒的人,根本就不存在所谓的桑喀地谢思罪。
462.Upasampanne anupasampannasaññī amūlakena saṅghādisesenāti sukkavissaṭṭhikāyasaṃsaggādinā saṅghādisesāpattiyā vatthunāti veditabbaṃ. Na hi anupasampannassa saṅghādisesāpatti nāma atthi.
7. 故意学处注释
7. Sañciccasikkhāpadavaṇṇanā
468468. 对于“认为自己未满二十岁”这一条:在这里,如果自己并没有那样认为,却说“我认为”,目的是让对方生起追悔,这难道要以妄语来论处吗?不能,因为并不一定具足构成要素;而且仅仅凭“我认为”这句话,并不一定就具足构成要素。究竟意义上的规定,只在某些情况下才成立。比如有人说“我认为水在燃烧”之类的话,对方是否因此生起追悔,都是无法衡量的。因此,《论母注》中依其意趣而说“令生追悔”。
468.Ūnavīsativasso maññeti ettha sayaṃ saññāya tathā amaññanto kukkuccuppādanatthaṃ ‘‘maññe’’ti vadanto kiṃ musāvādena kāretabboti? Na siyā aṅgasampattiyā, na ca kevalaṃ ‘‘maññe’’ti iminā niyamato aṅgasampatti hoti. Paramatthavihitaṃ katthaci hoti. ‘‘Udakaṃ maññe āditta’’ntiādimhi paro kukkuccaṃ uppādetu vā , mā vā, taṃ appamāṇanti mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. sañciccasikkhāpadavaṇṇanā) ‘‘kukkuccuppādana’’nti tassa adhippāyavasena vuttanti.
8. 窃听学处注释
8. Upassutisikkhāpadavaṇṇanā
473“听闻这些”这里,省略了“言语”这个词。“各为一类”——可能是作为,也可能是不作为,按这种方式各算一类。这里,虽然以说不同的话为条件的犯戒属于作为,以恼害为条件的犯戒属于不作为,但把这两者合为一个学处之后,那个叫作“说不同的话”的学处:从第一条来看可以算作作为,从第二条来看可以算作不作为——应当这样理解它的意思。
473.Imesaṃsutvāti ettha ‘‘vacana’’nti pāṭhaseso. Ekaparicchedānīti siyā kiriyā siyā akiriyāti iminā nayena ekaparicchedāni. Ettha kiñcāpi aññavādakapaccayāpatti kiriyā ca vihesakapaccayāpatti akiriyā ca, tadubhayaṃ pana ekasikkhāpadanti katvā taṃ aññavādakasaṅkhātaṃ sikkhāpadaṃ siyā kiriyā paṭhamassa vasena, siyā akiriyā dutiyassa vasenāti evamattho daṭṭhabbo.
9. 阻挠甘马学处的注释
9. Kammapaṭibāhanasikkhāpadavaṇṇanā
474从“合法甘马”这句话(《巴吉帝亚》475)来看,有些比丘对合法甘马给出“欲”,说“我给出欲”,这只是他们自己的想法,并不是实际行为。如果依靠非法来呵责,或者翻覆那个甘马,难道没有犯吗?不是的。因为在那样的场合,给出欲的时候并没有那样做,后来才在非法甘马呵责等因缘的无犯条款里说到。如果有人问:是因为非法、或者因为别众、或者因为对不该受甘马的人作甘马这些因缘而免除罪责,所以才不加区分地那样说吗?不是的。因为给出欲的时候,并没有认可非法甘马的作为,而且过失应当归到作者本人身上。如果又问:那么大众的恶作呢?他们是清净欲的给予者,不是僧团,因为没有达到甘马的资格;在《附随》的甘马犍度里,对达到甘马资格的欲给予者也另有说明。即便如此,对非法甘马也不应该给出欲,给出的人犯认可不如法的恶作。在这里,因为不能摆脱与恶作的关联,所以老师说:这不合道理。
474. ‘‘Dhammikānaṃ kammāna’’nti (pāci. 475) vacanato ekacce bhikkhū dhammikānaṃ kammānaṃ ‘‘chandaṃ dammī’’ti chandaṃ denti, taṃ tesaṃ matimattameva, na paṭipatti. Adhammaṃ nissāya khiyyati, taṃ vā ukkoṭeti, anāpatti neva hotīti? Na, tathā chandadānakāle akatvā pacchā adhammakammakhiyyanādipaccayā anāpattivāre vuttattā. Adhammena vā vaggena vā na kammārahassa vā kammakaraṇapaccayā āpattimokkhakaraṇato avisesameva tathāvacananti ce? Na, chandadānakāle adhammakammakaraṇānumatiyā abhāvato, kārakasseva vajjappasaṅgato ca. Gaṇassa dukkaṭanti ce? Pārisuddhichandadāyakāva te, na gaṇo akammappattattā, parivārepi (pari. 482 ādayo) kammavagge kammappattachandadāyakā visuṃ vuttā. Tathāpi adhammakammassa chando na dātabbo dente akappiyānumatidukkaṭato. Tattha hi yojanadukkaṭato na muccantīti no takkoti ācariyo.
10. 未给欲而前往学处的注释
10. Chandaṃadatvāgamanasikkhāpadavaṇṇanā
481481. 如果有人没到集会处就不给欲,有些人说:不犯戒。有些人说:犯恶作,因为有意阻碍如法甘马。有些人说:可以在僧团中给欲。问:已经给了欲之后,进入僧团中,又再离开,欲会不会失效?欲会失效。为什么?因为和“不在伸手可及范围内的人,才有资格给欲”等说法相违背。不过有些人说:巴利文里这是针对想给欲的人超出伸手范围的情况而说的。
481. Sannipātaṃ anāgantvā ce chandaṃ na deti, anāpattīti eke. Dukkaṭanti eke dhammakammantarāyakaraṇādhippāyattā. Saṅghamajjhe chandaṃ dātuṃ labhatīti keci. Dinnachande saṅghamajjhaṃ pavisitvā puna gatepi chando na paṭippassambheyyāti ce? Paṭippassambhati. Kasmā? ‘‘Ahatthapāso chandāraho’’tiādīhi virujjhanato. Pāḷiyaṃ pana dātukāmatāya hatthapāsaṃ atikkamantaṃ sandhāya vuttanti keci.
第11章 弱学处的注释
11. Dubbalasikkhāpadavaṇṇanā
484-5“给了”——先请示之后才给。“比丘们”——在这里,那些六群比丘避开自己,不说“僧团”,而说“比丘们”。“回向”——就是引导过去。其中“利益”这个词,是为了说明:即使对象并非原本打算给予的人,也能以提取份额的方式获得利益。因为这里所指的只有袈裟,所以才说“给了其他资具,就被呵责,犯恶作罪”。“所给的”和“资具”,都是业格,表示处格的意思。
484-5.Adāsīti apaloketvā adāsi. Bhikkhūti ettha te chabbaggiyā attānaṃ parivajjayitvā ‘‘saṅgho’’ti avatvā ‘‘bhikkhū’’ti āhaṃsu. Pariṇāmentīti nenti. Tattha lābhoti paduddhārakaraṇaṃ idha anadhippetassapi yassa kassaci atthuddhāravasena lābhadīpanatthaṃ. Cīvarameva hi idhādhippetaṃ, teneva ‘‘aññaṃ parikkhāraṃ dinnaṃ khīyati, āpatti dukkaṭassā’’ti vuttaṃ. Dinnanti ca parikkhāranti ca bhummatthe upayogavacanaṃ.
12. 回向学处注释
12. Pariṇāmanasikkhāpadavaṇṇanā
491即使是想布施给亲族的东西,却让另一个人去布施给别人,一样是犯戒。无论在哪里,先向物主请求得到允许之后,想布施的人就可以随自己的心意去处理。
491. Ñātakampi parassa dātukāmaṃ aññassa dāpeti, āpatti eva. Sabbattha āpucchitvā dātukāmaṃ yathāsukhaṃ vicāretuṃ labhati.