第5篇 巴吉帝亚篇巴利
5. Pācittiyakaṇḍo
妄语学处的注释巴利
1. Musāvādasikkhāpadavaṇṇanā
1 辩论的投掷在这里应当理解为:不加区分时,以辩论、诤论、诡辩为特征的三种论说方式,都叫做“辩论”。其中,因为说到“与外道一起”,所以除了辩论之外,其余的被称为“残余”。由于对六种生处和破斥处的善巧,有时在某处否认之后又承认,同样,先前承认了某种说法,后来又否认。或者用别的方式,用一者掩盖另一者。这样进行时,应承了有意识的妄语,不承认真实,作了约定却欺骗,这样他就是被辩论所投掷的人,在游走中同时圆满巴吉帝亚之事,应当这样理解其意趣。在“自己的辩论”这里,比如“诸法无我”,这是在自己论说的最初。“凡是苦的就是无我”,这个时机并不合适。因为说“诸法”时,涅槃也被包含在内。然而,由于说“涅槃是至高之乐”,所以涅槃不是苦。这个道理不成立。这位异论者出示“凡是苦的就是无我”的经典,搅乱其定论,想要加上“相违、矛盾”的过失,当他这样观察那最初论说的任何过失时,无论过失已被加上还是未被加上,他都否认它,说“这不是我的论说”,而是看到“涅槃确实是常住的”以及“无我是决定”的经典,审察那最初论说没有过失,随后就承认“这正是我的论说”。这样,在那里观察到所说的利益而承认。如果一切法无我,那么它们就不成为法了。因为“保持自性”才被称为“法”。巴利
1.Vādakkhittoti ettha avisesena vādajappavitaṇḍasaṅkhāto tividhopi kathāmaggo ‘‘vādo’’ icceva vuttoti veditabbo. Tesu ‘‘titthiyehi saddhi’’nti vacanato ṭhapetvā vādaṃ ‘‘sesā’’ti vadanti. Chalajātiniggahaṭṭhānakusalatāya kadāci katthaci avajānitvā paṭijānāti, tathā pubbe kiñci vacanaṃ paṭijānitvā pacchā avajānāti. Evaṃ vā aññathā vā aññenaññaṃ paṭicarati. Evaṃ pavatto sampajānamusā bhāsaṃ paṭissuṇitvā asaccāyanto saṅketaṃ katvā visaṃvādento evaṃ so vādakkhitto samāno pācittiyavatthuñca paripūrento vicaratīti evamadhippāyo veditabbo. Attano vādeti ettha ‘‘sabbe dhammā anattā’’ti (dha. pa. 279; cūḷani. ajitamāṇavapucchāniddesa 7; netti. 5; mahāni. 27) paṭhamamāraddhe attano vāde. ‘‘Yaṃ dukkhaṃ tadanattā’’ti (saṃ. ni. 3.15) no samayo. ‘‘Sabbe dhammā’’ti vutte nibbānampi saṅgahaṃ gacchati. ‘‘Nibbānaṃ paramaṃ sukha’’nti (dha. pa. 203-204; ma. ni. 2.215) vuttattā pana taṃ na dukkhaṃ. No ṭhānametaṃ vijjati. Ayaṃ paravādī ‘‘yaṃ dukkhaṃ tadanattā’’ti suttaṃ dassetvā siddhantaṃ sambhametvā ‘‘virodhi viruddho’’ti vuttaṃ dosaṃ āropessatīti tasmiṃ paṭhamavāde kañci dosaṃ sallakkhento āropite vā dose anāropite vā ‘‘nāyaṃ mama vādo’’ti taṃ avajānitvā ‘‘nibbānantveva sassata’’nti, ‘‘anattā iti nicchayā’’ti ca suttaṃ disvā tassa paṭhamavādassa niddosataṃ sallakkhetvā ‘‘mameva ayaṃ vādo’’ti tameva pacchā paṭijānāti. Evaṃ tattha yathāvuttamānisaṃsaṃ sallakkhento taṃ paṭijānitvā yadi anattā sabbe dhammā, dhammā eva na te bhavanti. Sabhāvaṃ dhārentīti hi ‘‘dhammā’’ti vuccanti.
这个“我”字,表示的是自性。他这样认定之后,无论有没有把过失安上去,他都想:“这不是我的主张。”于是到后来,他就否认了先前那个主张。这时,那位论敌在破斥己方阵营时,因为承认,就成了撤回所立宗。由于他说“他承认了”,对方就说:“你那个承认,就叫做‘承认即被驳倒’。”他怀着否定的意图,针对那超出自性的意义——也就是针对那只是愚者虚构出来的、超出自性的东西——说:“‘诸法无我’是我所承认的说法。”而这个说法正好安住在那种状态上,所以并不存在对我所承认之说的撤回所立宗。然而,说“这不是我的主张”而加以否认,是出于这样的意图:针对被称为自性的“我”,我不说“诸法无我”。他用这个另外的理由,掩盖了先前对那个已承认之说进行撤回所立宗的理由。“不应说一切诸法无我”,因为“我”字表示自性——他依据这个理由,对先前所承认之说进行了撤回所立宗。他的意图是:他用后来展示的另一个理由,掩盖了那个另外的理由。巴利
Ayañca atta-saddo sabhāvavācīti evaṃ āropite vā dose anāropite vā dosoti sallakkhetvā ‘‘nāyaṃ mama vādo’’ti tameva paṭhamavādaṃ pacchā avajānāti. Atha so paravādī sapakkhaṃ paṭisedhe paṭijānanattāpanayanaṃ . Paṭijānāti patyāssa iti vacanato ‘‘paṭiññā aññā so nāma te niggaho’’ti vutto. Sabhāvātirittaṃ atthaṃ paṭisedhādhippāyato sabhāvato atirittaṃ bālaparikappitamattānaṃ sandhāya ‘‘anattā sabbe dhammā’’ti me paṭiññātakathā, sā ca tadavatthāyevāti na me taṃ paṭiññātattāpanayanaṃ atthi, ‘‘nāyaṃ mama vādo’’ti avajānanaṃ pana sabhāvasaṅkhātaṃ attānaṃ sandhāya ‘‘anattā sabbe dhammā’’ti na vadāmīti adhippāyena katanti iminā aññena kāraṇena taṃ pubbe paṭiññātattāpanayanaṃ kāraṇaṃ paṭicchādeti. ‘‘Anattā sabbeva dhammā’’ti na vattabbaṃ ‘‘atta-saddassa sabhāvavācittā’’ti idaṃ kāraṇaṃ paṭicca tena pubbe paṭiññātattāpanayanaṃ kataṃ. Tamaññakāraṇaṃ pacchā dassitena aññena kāraṇena paṭicchādetīti adhippāyo.
因为他并不只是按照前面展示的方式否定那个义理,同时又承认它,甚至还针对自己的言辞本身,所以在这部义注中,先举出“从所知故”作为第一个理由。当对方论者说“如果从所知故是无常,那你的涅槃也该是无常了”,他的意思是:“我并没有以‘从所知故’作为理由,我说的是‘从生法故’,那是你因为耳聋听错,用别的理由去观察了。”等等。于是说到:说了“从所知故”之后,又说“从生法故”等等。文中写道:先否定、后又承认,这就叫做用这个承认来掩盖那个否定。巴利
Yasmā na kevalaṃ yathādassitanayena so atthameva avajānāti, paṭijānāti ca, kintu vacanampi, tasmā aṭṭhakathāyaṃ (pāci. aṭṭha. 1) ‘‘jānitabbato’’ti paṭhamaṃ kāraṇaṃ vatvā paravādinā ‘‘yadi jānitabbato aniccaṃ, nibbānaṃ te aniccaṃ siyā’’ti vutte ‘‘na mayā ‘jānitabbato’ti kāraṇaṃ vuttaṃ, ‘jātidhammato’ti mayā vuttaṃ, taṃ tayā badhiratāya aññena sallakkhitantiādīni vadatīti adhippāyo. ‘Jānitabbato’ti vatvā puna ‘jātidhammato’tiādīni vadatī’’ti vuttaṃ. ‘‘Avajānitvā puna paṭijānanto taṃ avajānanaṃ iminā paṭicchādeti nāmā’’ti likhitaṃ.
2 这说明了两种含义:已经知道者,或者正在知道者。巴利
2.Jānitvā jānantassa cāti jānitvā vā jānantassa vāti atthadvayaṃ dīpetīti.
3 另外,“属于妄语”是指属于四种妄语。有些人说,这是指属于锡兰语等的名称差别,所以这样说时,言辞和发起该言辞的思,这两者都被说到了,因为在论母中两者都已涵盖。在《分别》中,由于没有语表就没有这样的言辞,所以也显示了“语表”。用世间通行的说法讲了“如此说者的言辞”之后,又从胜义的角度说明“发起该言辞的思”,这样来讲述。所谓“唯以粗显”,是因为由思等起的言语之微细,只是依所缘而作的。巴利
3. Apica micchāvācāpariyāpannāti catubbidhamicchāvācāpariyāpannā. Sīhaḷādināmabhedagatāti keci, tasmā evaṃ vadato vacanaṃ, taṃsamuṭṭhāpikā cetanāti ubhayaṃ vuttanti mātikāyaṃ ubhinnaṃ saṅgahitattā. Vibhaṅge taṃ vacanaṃ yasmā vinā viññattiyā natthi, tasmā ‘‘vācasikā viññattī’’ti viññatti ca dassitā. ‘‘Evaṃ vadato vacana’’nti lokavohārena vatvā paramatthato dassento ‘‘taṃsamuṭṭhāpikā vā cetanāti vutta’’nti ca vadati. Oḷārikenevāti cetanāsamuṭṭhānavācānaṃ sukhumattā visayavaseneva katāti.
9 已见是指被他看见,或者此人依近行定而说“我不认为我是空闲无事的”“我没有看见正在飘动的布”之类的话,以及依胜义空而说“我看不见女人,也看不见男人”,这些都不构成妄语。巴利
9.Diṭṭhassahotīti diṭṭho assa, anena vā upacārajjhānavasena na mayā abyāvaṭo mato, ‘‘na mayā pavanto paṭo diṭṭho’’tiādiṃ bhaṇantassa ca paramatthasuññataṃ upādāya eva ‘‘itthiṃ na passāmi, na ca purisa’’nti bhaṇantassa ca na musāvādo.
11 11. “确实犯戒”这一句,这里他们说成是“恶语罪”。为什么呢?因为经文说的是“以嬉戏而作”。这是直接指向“言语、音声……乃至语表”,而身体则不是直接指向的。巴利
11.Āpattiṃ āpajjatiyevāti ettha ‘‘dubbhāsitāpattī’’ti vadanti. Kasmā? ‘‘Keḷiṃ kurumāno’’ti vuttattā. ‘‘Vācā girā…pe… vācasikā viññattī’’ti ujukaṃ sandhāya, kāyo na ujuko.
轻慢语学处的注释巴利
2. Omasavādasikkhāpadavaṇṇanā
13 13. “再去,朋友,到达”一句,文中写作:“再绕回那个地方之后,来到另一个地方,朋友。” “已站立的处所”指地面。有人说,“再去,朋友”的意思是:就在同一个地方,朋友,再到达地面。这看起来不太妥当。“被击败”就是败北,或者读作“败北”。“你压倒”就是你征服。“对说悦耳话的婆罗门来说,是沉重的负担。”“拖曳”是牵引的意思,或者这里的属格表示轻蔑。“又让他获得了财富”——意思是:就像他得到财富那样,也照样让他得到。巴利
13.‘‘Puna are patteti puna taṃ ṭhānaṃ parivaṭṭetvā āgate aññasmiṃ are’’ti likhitaṃ. Patiṭṭhitārappadesanti bhūmiṃ. Puna areti puna tasmiṃyeva are bhūmiṃ patteti atthoti keci, taṃ na sundaraṃ viya. Jāpitoti parājito, ‘‘parājito’’ti vā pāṭho. Pāpesīti abhibhavasi. Manāpaṃ bhāsamānassa brāhmaṇassa garuṃ bhāraṃ. Udabbahīti ākaḍḍhīti attho, anādaratthe vā sāmivacanaṃ. Dhanañca naṃ alābhesīti yathā so dhanaṃ alabhi, tathā akāsīti adhippāyo.
15 在前注中解释。Avakaṇṇaka 是指“断耳者”这个名字。Javakaṇṇaka 是指“弯耳者”这个名字。Dhaniṭṭhaka 是“财富增长者”这个名字,sirivaḍḍhaka 是“家族增长者”这个名字。Tacchakakamma 是指挖土工和锯木工,有些人说是石匠。古注中说:“Muddā 是逐个数数,Gaṇanā 是大数数。”文中写的是“Madhumehaṃ omehaṃ”。有些人说,这是指肥胖身体上的肉堆积。Yabha 指淫欲之事。据说,即使以离贪者等称呼来辱骂,其实也只是以烦恼在辱骂;同样,有些人说,以“入流者”来辱骂,就是以罪名在辱骂。由于取决于性别特征,即便过度白皙等,也仍然只是性别特征而已。巴利
15.Pubbeti nidāne. Avakaṇṇakanti chinnakaṇṇakanāmaṃ. Javakaṇṇakanti vaṅkakaṇṇakanāmaṃ. Dhaniṭṭhakaṃ dhanavaḍḍhakanāmaṃ, sirivaḍḍhakanāmaṃ kulavaḍḍhakasseva nāmaṃ. Tacchakakammanti khaṇanakammakārā koṭṭhakā, pāsāṇakammakārāti keci. ‘‘Muddāti pabbagaṇanā. Gaṇanāti mahāgaṇanā’’ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ. ‘‘Madhumehaṃ omeha’’nti likhitaṃ. Thūlakāyassa maṃsūpacayoti eke. Yabha methune. Vītarāgatādīhi akkosantopi kileseheva kira akkosati nāma, tathā ‘‘sotāpanno’’ti akkosanto āpattiyā akkosati nāmāti eke. Liṅgāyattattā accodātādipi liṅgameva jātaṃ.
16 “Sabbattha vadeti”是略说总纲,“bhaṇati”是详细广说。或者,用“vadeti”这个词来表示让别人知道的意思。巴利
16. Sabbattha vadetīti uddeso. Bhaṇatīti vitthāro. Vadetīti vā iminā paraviññāpanaṃ dīpeti.
26 26. 在“以其他方式指责”的章节中,说的是“这样说”。为什么?为了显示前面已经展示过的举罪次第。前面在种姓等每一类中,都以“以劣对劣、以劣对胜、以胜对劣、以胜对胜”四种方式展示了举罪次第,这里就用“这样”一词来举例说明。意思是:在说“以劣对劣而说”的地方,如果改说“这样说”,那种方式就被举例说明了。否则,用别的间接说法,那种方式就成立不了。难道真的成立不了吗?不是。因为没有特别的理由,会导致无犯的过失,而且用不确定的表述会产生不确定的含义。因为用“世间有些旃陀罗”这类不确定的表述,针对旃陀罗或非旃陀罗而说,是有罪的,所以不确定的含义是成立的。如果是这样,仅凭这些就能成就前面已展示的举罪次第的举例吗?不能。因为如果不与“说”这个词连接,就无法理解“这样”一词显示了什么样的方式。应当知道,在间接指责的方式中,也像为了告知他人而说的情况一样,有恶作和巴吉帝亚;或者,为了限定的目的,“说”这个词应当理解为“说”。或者,站在自己附近,命令另一位比丘,以劣对劣而说、而言,犯巴吉帝亚。如果自己是劣者,以劣对劣,对旃陀罗……乃至……对补羯索说“补羯索”,每说一句就犯一次巴吉帝亚。在间接指责的各章中,这个例子应当这样理解。这个义理应当在《duṭṭhadosa》中寻找。否则,“说、言”这些词中的任何一个,在直接指责和间接指责两章中,或者特别是在间接指责章中,就会变得没有意义,因为没有它,语句的连贯就不可能。由于圣典中没有说,这里应当知道“sāṇattika”一词。这里的词连接是“说”即“vada iti”。对不在面前而说的人,犯恶作;因为《andhakaṭṭhakathā》中说:“在面前以七种犯聚而说的人,犯恶作。”戏弄就是嬉戏,为了说明这一点,说了“有嬉戏的意图”。诸位导师说:“不在面前而以戏弄心说的人,仅仅是恶说。”因为厌恶罪恶而愤怒地说的人,也犯恶作;不在面前则无罪。巴利
26. Aññāpadesavāresu pana ‘‘evaṃ vadetī’’ti vuttaṃ. Kasmā? Pubbe dassitauddesakkamanidassanatthaṃ. Pubbepi ‘‘hīnena hīnaṃ, hīnena ukkaṭṭhaṃ, ukkaṭṭhena hīnaṃ, ukkaṭṭhena ukkaṭṭha’’nti jātyādīsu ekekasmiṃ catudhā catudhā dassitauddesakkamassa nidassanaṃ ‘‘eva’’nti iminā karoti. ‘‘Hīnena hīnaṃ vadetī’’ti vuttaṭṭhāneyeva hi ‘‘evaṃ vadetī’’ti vutte so ākāro nidassito hotīti adhippāyo. Aññathā aññāpadesena so ākāro na sambhavatīti āpajjati. Na sambhavati evāti ce? Na, visesakāraṇābhāvā, tattha anāpattippasaṅgato, aniyamaniddesena aniyamatthasambhavato ca. ‘‘Santi idhekacce caṇḍālā’’tiādinā hi aniyamaniddesena caṇḍālaṃ vā acaṇḍālaṃ vā sandhāya bhaṇantassa āpattīti aniyamattho sambhavatīti adhippāyo. Yadi evaṃ ettakameva vattabbaṃ tāvatā pubbe dassitauddesakkamanidassanasiddhitoti? Na, ‘‘vadetī’’ti iminā ayojite ‘‘eva’’nti pade imaṃ nāma ākāraṃ dassetīti anavabodhato. Aññāpadesanayepi paraviññāpaneyeva dukkaṭapācittiyaṃ viyāti niyamanapayojanaṃ vā ‘‘vadetī’’ti padanti veditabbaṃ. Atha vā attano samīpe ṭhatvā aññaṃ bhikkhuṃ āṇāpento hīnena hīnaṃ vadeti bhaṇati, āpatti pācittiyassa. Sace sayaṃ hīno hīnena hīnaṃ caṇḍālaṃ…pe… pukkusaṃ ‘‘pukkuso’’ti bhaṇati āpatti vācāya vācāya pācittiyassa, esa nayo aññāpadesavāresupīti yojanā veditabbā. Ayamattho duṭṭhadosesu pariyesitabbo. Aññathā ‘‘vadeti bhaṇatī’’ti etesaṃ aññataraṃ ubhayattha anaññāpadesavāraaññāpadesavāresu, visesena vā aññāpadesavāresu niratthakaṃ āpajjati vināyeva tena vacanasiliṭṭhatāsambhavato. Attato pāḷiyaṃ avuttattā panettha ‘‘sāṇattika’’nti vuttanti veditabbaṃ. Tatrāyaṃ padasandhi vadetīti vada itīti. Asammukhā vadantassa dukkaṭaṃ ‘‘sammukhā pana sattahipi āpattikkhandhehi vadantassa dukkaṭa’’nti andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttattā. Davakamyatā nāma keḷi, taṃ dassetuṃ ‘‘hasādhippāyatā’’ti vuttaṃ. ‘‘Asammukhāpi davakamyatāya vadantassa dubbhāsitamevā’’ti ācariyā vadanti. Pāpagarahitāya kujjhitvāpi vadantassa dukkaṭaṃ, asammukhā anāpattīti.
3. 离间语学处注释巴利
3. Pesuññasikkhāpadavaṇṇanā
36-7 正确的文本是“Imassa sutvā amussā”。写成“Imesaṃ sutvā”并不好。Bhedāyapi 就是 bhedāya 的意思。因为这三个人也都是以比丘的身份躺卧,所以说“bhikkhūnaṃ pesuññe”时用了复数。巴利
36-7. ‘‘Imassa sutvā amussā’’ti pāṭho. ‘‘Imesaṃ sutvā’’ti na sundaraṃ. Bhedāyapīti bhedāya. Tiṇṇampi bhikkhubhāvatoyeva nipajjanato ‘‘bhikkhūnaṃ pesuññe’’ti bahuvacanaṃ kataṃ.
38-9 38-9. 先说“某位具寿如旃陀罗……乃至……说补库萨”,然后进行离间,这是句子的连接方式。如果换一种说法,就应当说成“说补库萨”,这样就不对了。这里虽然可以找到“未受具戒者”这一节,却没有把它列出来,因为辱骂的部分已经显示了处理方式,或者是为了在末尾作简要说明。正因为如此,末尾列出了三种恶作。世尊在说明这些时,想要表明:按照“受具戒者听闻受具戒者之后,向受具戒者进行离间”这句话所说的两个成分,只要其中一个颠倒,或者两个都颠倒,就构成巴吉帝亚,所以把这两者合在一起说。因此,他最先就说:“受具戒者听闻受具戒者之后,向受具戒者进行离间,犯巴吉帝亚。”有些人说:“在这两者当中,即使已经犯了巴拉基格的受具戒者,想要辱骂同样的受具戒者而进行辱骂,听闻同样的人之后向同样的人进行离间,也犯巴吉帝亚,所以‘受具戒者’这个开头词是通用于一切情况的。”这种说法不合理,因为已经犯了无余罪的人不可能再犯。因此应当知道,仅仅是因为论母中没有“比丘”这个词,而“说”“进行离间”这些词没有作格的分析,才说了那个开头词。既然巴利文本身没有,这就只是不成教令。至于“不是欲爱者、不是以离间为意图者”,因为沉默的人没有说话的动机,所以用属格把它和“进行离间”关联起来,因此说:“以厌恶而说的人,不犯。”巴利
38-9. ‘‘Itthannāmo āyasmā caṇḍālo…pe… pukkusoti bhaṇatī’’ti vatvā pesuññaṃ upasaṃharatīti yojanā. Aññathā ‘‘pukkusoti bhaṇatī’’ti vattabbatā āpajjati. Ettha anupasampannavāro labbhamānopi na uddhaṭo omasavāde dassitanayattā, saṅkhepato ante dassetukāmatāya vā. Tathā hi ante tīṇi dukkaṭāni dassitāni. Tāni pana dassento bhagavā yasmā ‘‘upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharatī’’ti vuttānaṃ dvinnaṃ padānaṃ aññataravipallāsavasena vā ubhayavipallāsavasena vā pācittiyanti katvā dvepi tāni ekato vuttānīti dassetukāmo, tasmā sabbapaṭhamaṃyeva ‘‘upasampanno upasampannassa sutvā upasampannassa pesuññaṃ upasaṃharati, āpatti pācittiyassā’’ti āha. ‘‘Dvīsu panetesu yasmā pārājikaṃ ajjhāpannopi upasampanno tādisaṃyeva upasampannaṃ khuṃsetukāmo omasati, tādisassa sutvā tādisassa pesuññaṃ upasaṃharati, āpatti pācittiyassa, tasmā ‘upasampanno’ti idaṃ ādipadaṃ sabbattha vutta’’nti keci vadanti, taṃ na yuttaṃ, anavasesaāpattiṃ āpannassa puna āpattiyā asambhavato, tasmā kevalaṃ mātikāyaṃ bhikkhupadābhāvatoyeva ‘‘bhaṇati upasaṃharatī’’ti padānaṃ kārakaniddesābhāve asambhavato eva taṃ ādipadaṃ vuttanti veditabbaṃ. Idaṃ pāḷilesābhāvato anāṇattikameva. ‘‘Na piyakamyassa, na bhedādhippāyassā’’ti upasaṃharaṇāpekkhaṃ sāmivacanaṃ tuṇhībhūtassa vacanappayojanābhāvato, tena vuttaṃ ‘‘pāpagarahitāya bhaṇantassa anāpattī’’ti.
4. 逐句法学处注释巴利
4. Padasodhammasikkhāpadavaṇṇanā
45-6 45-6. 在“这一切逐句都是法”这句话里,这里的“法”就是指佛所说的,应当这样联系起来理解。“字聚”指的是不完整的句子。独觉佛所说的,也算在佛所说的里面。由非优婆塞的在家人所说的,则应归入仙人所说等类别。有些写本里没有“天人说”这一句,凡是有这一句的,那才是巴利原文。在偈颂的结集里也是同样的道理,即使只说出一个字就停下来,也可以成立。如果在诵“如是我闻”等经文时,只念了“e”这个音就停下,那就按随字犯巴吉帝亚;如果说了一个不完整的句子就停下,那就按随音节犯巴吉帝亚。如果在各句当中第一句就违犯了,那就按随句犯巴吉帝亚。“依注释书而立”是指依注释书的立场而安立,这是针对先前用自然语言所说的注释书而言。“依巴利而立”是指完全依据巴利原文而来。道论等著作也是论书。巴利
45-6.Sabbametaṃpadaso dhammo nāmāti ettha dhammo nāma buddhabhāsitoti evaṃ sambandho. Akkharasamūhoti asamattapade. Paccekabuddhabhāsitaṃ buddhabhāsite eva. Anupāsakagahaṭṭhehi bhāsito isibhāsitādisaṅgahaṃ gacchatīti veditabbaṃ. Katthaci potthake ‘‘devatābhāsito’’ti padaṃ natthi, yattha atthi, sā pāḷi. Gāthābandhepi ca esa nayoti ekameva akkharaṃ vatvā ṭhānaṃ labbhati eva. ‘‘Evaṃ me suta’’ntiādisuttaṃ bhaṇāpiyamāno ekāraṃ vatvā tiṭṭhati ce, anvakkharena pācittiyaṃ, aparipuṇṇapadaṃ vatvā ṭhite anubyañjanena. Padesu ekaṃ paṭhamapadaṃ virujjhati ce, anupadena pācittiyaṃ. Aṭṭhakathānissitoti aṭṭhakathānissitavasena ṭhito. Pubbe pakatibhāsāya vuttaṃ aṭṭhakathaṃ sandhāya. Pāḷinissitoti pāḷiyaṃ evāgato. Maggakathādīnipi pakaraṇāni.
48 48.“近行”指十二肘的距离。有记载说:“‘Opāteti’的意思是从一边说,使集合。”调伏阿波逻罗龙等事以及戒的教授,虽然在世尊在世时也已出现,但在那些事例中,凡是从佛语引来而宣说的,那本身就成为犯戒的事例。为了表明这个意思,在大注释书中用“他们说”等措辞作了宽松处理。从佛语引来而宣说的占多数,所以按多数的原则说那些属于犯戒;《大波阇利耶》所阐明的,正是这个意趣。另有人说:“一切人的言语皆是。”如果站着的老师为坐着的人授课,有人说这不犯“我不应站着为坐着的人说法”所说的罪。然而授课与说法并无不同,所以那种说法不合理,因为如果为持伞者等人授课也应成为无罪,而犯戒已经成立。正如所说:巴利
48.Upacāranti dvādasahatthaṃ. ‘‘Opātetīti ekato bhaṇati samāgacchatī’’ti likhitaṃ. Kiñcāpi apalāladamanampi sīlupadesopi bhagavato kāle uppanno, atha kho tesu yaṃ yaṃ buddhavacanato āharitvā vuttaṃ, taṃ tadeva āpattivatthu hotīti viññāpanatthaṃ mahāaṭṭhakathāyaṃ ‘‘vadantī’’ti vacanehi sithilaṃ kataṃ. Buddhavacanato āharitvā vuttassa bahulatāya tabbahulanayena tesu āpatti vuttā, tasmā mahāpaccariyaṃ tassādhippāyo pakāsitoti attho. ‘‘Sabbesameva vacananti apare’’ti vuttaṃ. Sace ācariyo ṭhito nisinnānaṃ pāṭhaṃ deti, ‘‘na ṭhito nisinnassa dhammaṃ desessāmī’’ti vuttāpattiṃ nāpajjatīti eke. Tesampi pāṭhadānaṃ dhammadesanato na aññanti taṃ na yuttaṃ, chattapāṇikādīnaṃ pāṭhadānena anāpattippasaṅgato, āpattibhāvo ca siddho. Vuttañhetaṃ –
“ 两者都不懂其中的道理,两者都看不见法。
有人教诵咒语,也有人不如法地学习。”巴利
‘‘Ubho atthaṃ na jānanti, ubho dhammaṃ na passare; Yo cāyaṃ mantaṃ vāceti, yo cādhammenadhīyatī’’ti. (pāci. 647);
这里“学习”就是其含义,所以教授读诵也是说法。《应学法注释》里说:“不过,这里的法的划分,应当依照在句法(padasodhamma)中所说的方法来理解。”因此,这个法在一切与法相关的学处中都应当这样理解。如果真是这样,那么以行蕴、语言等方式宣说心法的人,按应学法的标准就应该无犯,但这样一来就与《阇波迦本生》相矛盾了。如果说那是因为咒语属于外道典籍?不对,是因为不了解那里的意趣。那里的意趣是这样的:“诸比丘,即使是被称为外道典籍的咒语,我也不乐意坐在低座上为坐在高座上的人教诵,更何况是说法。”因为巴利原文说:“诸比丘,那时我也不乐意坐在低座上,为坐在高座上的人教诵咒语,更何况现在……说法。”这段巴利文所显示的正是上面所说的意趣,而不是别的。正因如此,才作了“教诵咒语”和“说法”这两种不同措辞的区分。否则,两处都只说“说法”就可以了。巴利
Ettha adhīyatīti attho, tasmā pāṭhadānampi dhammadesanāva. Sekhiyaṭṭhakathāyaṃ (pāci. aṭṭha. 634) ‘‘dhammaparicchedo panettha padasodhamme vuttanayena veditabbo’’ti vuttaṃ , tasmā ayameva dhammo sabbattha dhammapaṭisaṃyuttasikkhāpadesu veditabbo. Yadi evaṃ saṅkhārabhāsādivasena cittadhammaṃ desentassa sekhiyavasena anāpatti siyā, tato chapakajātakavirodho. Tattha mantānaṃ bāhiraganthattāti ce? Na, tadadhippāyājānanato. Ayañhi tattha adhippāyo ‘‘bāhirakaganthasaṅkhātampi mantaṃ ucce āsane nisinnassa vācetuṃ me bhikkhave amanāpaṃ, pageva dhammaṃ desetu’’nti. ‘‘Tadāpi me, bhikkhave, amanāpaṃ nīce āsane nisīditvā ucce āsane nisinnassa mantaṃ vācetuṃ, kimaṅgaṃ pana etarahi…pe… dhammaṃ desetu’’nti (pāci. 647) hi ayaṃ pāḷi yathāvuttameva adhippāyaṃ dīpeti, na aññaṃ. Teneva ‘‘mantaṃ vācetuṃ dhammaṃ desetu’’nti vacanabhedo kato. Aññathā ubhayattha ‘‘dhammaṃ desetu’’micceva vattabbanti.
关于“不要和我一起说”等句,在随附注疏里是这样说的:“如果比丘想和沙弥一起说,沙弥也想和比丘一起说,就突然插进去说,像‘对正在背诵已经熟练的经典的人突然插进去说’这类情况一样,是无犯的,因为仅仅这样还不算比丘在教沙弥。”由于大注释里没有这种说法,所以这个说法也是合理的。如果在那个地方经过考察后加以禁止,那就成了犯戒;但这并不是从有造作、无造作的角度来判定犯戒。为什么?因为如果心里想一起说,即使被制止“不要一起说”之后还是一起说,那就犯戒。如果本来没有想一起说的心,只是突然失念而一起说,那就无犯。因此说:被说了“不要和我一起说”之后如果还说,是无犯的。即便如此,随顺诸师的意见,在这类情形下,还是应当依照上面所说的方式来做。为什么?因为大注释里没有这种说法,正因为没有这种说法,所以是犯戒。如果那里“无犯”的说法不能成立,那么这就不能算作无犯的场合。巴利
Mayāsaddhiṃ mā vadātiādimhi pana anugaṇṭhipade evaṃ vutto ‘‘sace bhikkhu sāmaṇerena saddhiṃ vattukāmo, tathā sāmaṇeropi bhikkhunā saddhiṃ vattukāmo sahasā opāteti, ‘yebhuyyena paguṇaṃ ganthaṃ bhaṇantaṃ opātetī’’tiādīsu viya anāpatti, na hi ettāvatā bhikkhu sāmaṇerassa uddisati nāma hoti. Yasmā mahāaṭṭhakathāyaṃ natthi, tasmāpi yuttamevetaṃ. Sace tattha vicāretvā paṭikkhittaṃ siyā āpatti, kiriyākiriyañca nāpajjati. Kasmā? Yasmā cittena ekato vattukāmo, atha kho naṃ ‘ekato mā vadā’ti paṭikkhipitvāpi ekato vadanto āpajjati. Avattukāmassa sahasā virajjhitvā ekato vadantassa anāpatti, tena vuttaṃ ‘mayā saddhiṃ mā vadāti vutto yadi vadati, anāpattī’ti. Tathāpi ācariyānaṃ matimanuvattantena evarūpesu ṭhānesu yathāvuttanayeneva paṭipajjitabbaṃ. Kasmā? Yasmā mahāaṭṭhakathāyaṃ natthi, natthibhāvatoyeva āpatti. Sace tattha anāpattiavacanaṃ na sambhavati ayamaṭṭhānattā’’ti.
这里有一段审察:如果比丘被人说了“不要跟我说话”,他仍然说话,那么比丘无犯。这样说是合理的,因为比丘没有想说话的意图;而且即使有意图,在诵经等三种情况下也无犯。但如果比丘因为不机灵,被机灵的沙弥说了“不要跟我说话”,而比丘就说话了,那就确实有罪,因为想说话的意图完全存在。如果他是突然无意中说的,就无犯,因为没有那种意图。如果比丘自己说了“不要跟我说话”,然后又自己跟对方说话,那就确实有罪。因为这条学处并不是关于做与不做的行为。如果这条学处是关于做与不做,那才说得通。这里“无犯”就是这个意思。在《大筏疏》中,正是按这个意思说了“不要跟我说话”。因为沙弥的行为在这里并不是判断标准;不过,如果按这个意思来说,那就太牵强了,这是它的含义。字义就是文句义。虽然说“凡是句、随句、随字、随文,这一切都叫句净”,但这里只结合了“以句教者,句句犯巴吉帝亚;以字教者,字字犯巴吉帝亚”这两者,为什么呢?因为句已经包含了随句和随文。确实说过:“随句就是第二句。随文就是与前文相似的后文。”因此,随文只是随句的一部分,这是成立的。又因为说过“字和随文的集合就是句”,那么是不是只应该说句,因为这样就已经摄持了随句等三者呢?不应该这样说,因为教说方式有差别。以句教的人,确实在句、随句或随文中犯戒,不是以字犯。以字教的人,则在句等其中一种上犯戒。因为教诵“varo varaññū varado varāharo”等时,如果教第一个va字而跳过第二个等va字,教第一个ro字而跳过第二个等ro字,教第一个ra字而跳过第二个等ra字,不可能犯巴吉帝亚。是不是依随文随顺就可能呢?不,因为这与“句句犯巴吉帝亚”相违。因为这句话显示一句中有一罪。是不是由“当说‘色无常’时,省略‘色’字”这句话,可知教完整一句的人,只在最初一字一起说时才犯戒呢?不,因为这与“字字犯巴吉帝亚”相违。因此,由于不可能说“省略‘色’字”,而“色”字属于如前所述之法所摄,这是成立的,所以不说它,而只是为了显示以字教者的字属于如前所述之法,才说“当说‘色无常’时”;或者应当知道,这是为了语句通顺,就像在随文中说受的语一样。巴利
Tatrāyaṃ vicāraṇā – ‘‘mayā saddhiṃ mā vadā’’ti vutto yadi vadati, bhikkhuno anāpattīti yuttametaṃ bhikkhuno vattukāmatāyābhāvato, bhāvepi sajjhāyakaraṇādīsu tīsu anāpattito ca. Atha sāmaṇerena byattatāya ‘‘mayā saddhiṃ mā vadā’’ti vutto bhikkhu abyattatāya vadati, āpatti eva vattukāmatāsabbhāvato. Sahasā ce vadati, anāpatti tadabhāvato. Sace bhikkhu evaṃ ‘‘mayā saddhiṃ mā vadā’’ti vatvā tena saddhiṃ sayaṃ vadati, āpatti eva. Na hi etaṃ sikkhāpadaṃ kiriyākiriyaṃ. Yadi etaṃ sikkhāpadaṃ kiriyākiriyaṃ bhaveyya, yuttaṃ. Tattha anāpattīti adhippāyo. Mahāpaccariyaṃ imināva adhippāyena ‘‘mayā saddhiṃ mā vadā’’ti vuttaṃ siyā. Na hi sāmaṇerassa kiriyā idha pamāṇanti, imasmiṃ pana adhippāye vutte atiyuttaṃvāti attho. Akkharattho byañjanattho. Kiñcāpi ‘‘yañca padaṃ yañca anupadaṃ yañca anvakkharaṃ yañca anubyañjanaṃ, sabbametaṃ padasodhammo nāmā’’ti vuttaṃ, tathāpi ‘‘padena vāceti, pade pade āpatti pācittiyassa, akkharāya vāceti, akkharakkharāya āpatti pācittiyassā’’ti idameva dvayaṃ yojitaṃ, taṃ kasmāti ce? Padena anupadaanubyañjanānaṃ saṅgahitattā. Vuttañhetaṃ ‘‘anupadanti dutiyapādo. Anubyañjananti purimabyañjanena sadisaṃ pacchābyañjana’’nti (pāci. aṭṭha. 45), tasmā anupadekadesamattameva anubyañjananti siddhaṃ. ‘‘Akkharānubyañjanasamūho pada’’nti ca vuttattā padamattameva vattabbaṃ tena anupadādittayaggahaṇatoti ce? Na vattabbaṃ vacanavisesato. Padena vācento hi pade vā anupade vā anubyañjane vā āpattiṃ āpajjati. Na akkharena. Akkharena vācento pana padādīsu aññatarasmiṃ āpajjati. Na hi ‘‘varo varaññū varado varāharo’’tiādimhi paṭhamaṃ va-kāraṃ vācento dutiyādiva-kāre opāteti, paṭhamaṃ ro-kāraṃ vācento dutiyaro-kāre opāteti, paṭhamaṃ ra-kāraṃ vācento dutiyara-kāre opāteti, āpatti pācittiyassāti sambhavati. Anubyañjanānulomato sambhavati evāti ce? Na, ‘‘pade pade āpatti pācittiyassā’’ti iminā viruddhattā. Idañhi vacanaṃ ekasmiṃ pade ekā āpattīti dīpeti. ‘‘Rūpaṃ aniccanti vuccamāno rūti opātetī’’ti vacanato sakalaṃ pādaṃ vācentassa paṭhamaakkharamatte ekato vutte āpattīti siddhanti ce? Na, ‘‘akkharakkharāya āpatti pācittiyassā’’ti iminā viruddhattā, tasmā rūti opātetīti vattuṃ asambhavato rū-kārassa yathāvuttadhammapariyāpannabhāvasiddhito taṃ avatvā kevalaṃ akkharāya vācentassa yathāvuttadhammapariyāpannaakkharabhāvadassanatthaṃ ‘‘rūpaṃ aniccanti vuccamāno’’ti vuttaṃ, vacanasiliṭṭhatāvasena vā anubyañjane vedanāvacanaṃ viyāti veditabbaṃ.
5. 第一共宿学处注释巴利
5. Paṭhamasahaseyyasikkhāpadavaṇṇanā
50 不应同宿,这是依文义而说的。有些版本写作“不应同宿”,意思是比丘尼不应这样做,这是制定学处的意旨。“或靠背”写的是:那就是这张床本身。凡是不允许他们做的,对他们也一样不允许——这是补充说明:不去亲近和尚等人那里,而直接同宿。巴利
50. ‘‘Na sahaseyyaṃ kappetabba’’nti bhāvavasena vuttaṃ, kesuci ‘‘na sahaseyyā kappetabbā’’ti pāṭho, na kappetabbā bhikkhunāti paññattanti adhippāyo. ‘‘Apassenaṃ vāti vāyimamañcakameva hotī’’ti likhitaṃ. Yaṃ etesaṃ na kappati, taṃ tesampīti upajjhāyādīnaṃ santikaṃ agantvā sahaseyyaṃ kappeyyāti pāṭhaseso.
52 52. 有人说:“所谓‘未受具足戒者’,是指除了比丘以外的其他人。”因为这样说的缘故,女人也是未受具足戒者,所以在第四夜,女人也会构成两种同宿罪。另一些人则说:“‘除了比丘之外……未受具足戒者’,这里指的是成为巴拉基格事的畜生男。”这两种说法都需要考察。在第二条学处中,所说的“女人”,只取人类女性;夜叉女、饿鬼女、畜生女虽然可以成为巴拉基格事,但在这里不算在内,因为对她们只构成恶作。有人问:“如果对她们自己的学处也只是恶作,那为什么在第一学处中却是巴吉帝亚?”锡兰注释中说“在没有围墙的庭院前不犯”。为了说明这句话的含义,安达卡注释中说:“这是就地面而言,指没有平台(jagati)的庭院前。”再住,是指在第四日住。比丘卧,是指比丘躺卧时。集会堂,是指大寺中的集会场所。据说有些人说:“在只构成恶作的地方住满三天,第四天睡在足以构成同宿罪的地方,就犯巴吉帝亚。”这种说法并不合理。巴利
52. ‘‘Anupasampanno nāma bhikkhuṃ ṭhapetvā avaseso’ti vuttattā mātugāmo anupasampannoti catuttharattiyaṃ mātugāmo dvepi sahaseyyāpattiyo janetīti apare’’ti vuttaṃ, ‘‘bhikkhuṃ ṭhapetvā…pe… pannoti pārājikavatthubhūto tiracchānapuriso adhippeto’’ti ca, ubhayampi vīmaṃsitabbaṃ. Dutiyasikkhāpade mātugāmo nāmāti manussitthiṃyeva gahetvā yakkhī petī tiracchānagatā pārājikavatthubhūtā na gahitā tesu dukkaṭattā. ‘‘Sace pana attanopi sikkhāpade dukkaṭaṃ bhaveyya, atha kasmā paṭhamasikkhāpade pācittiya’’nti ca vuttaṃ. ‘‘Aparikkhitte pamukhe anāpattī’’ti sīhaḷaṭṭhakathāvacanaṃ, tassatthaṃ dīpetuṃ andhakaṭṭhakathāyaṃ ‘‘bhūmiyaṃ vinā jagatiyā pamukhaṃ sandhāya kathita’’nti vuttaṃ. Puna vasatīti catutthadivase vasati. Bhikkhunipanneti bhikkhumhi nipanne. Sannipatitamaṇḍapaṃ nāma mahāvihāre sannipātaṭṭhānaṃ. ‘‘Tīṇi ca divasāni dukkaṭakhette vasitvā catutthe divase sahaseyyāpattipahonake sayati, pācittiyevā’’ti ekacce vadanti kira, taṃ na yuttaṃ.
6. 第二共宿学处的注释巴利
6. Dutiyasahaseyyasikkhāpadavaṇṇanā
55 “那时,那些人”和“那些旅人”这两种写法都是传本。还有“一夜”这种读法,但它不好。因为巴利经文中对黄门说是恶作,所以有人说“对二根者看来是根本罪”,又说“无相者等就是女人”,这就像是对二根者所说的那样。虽然死女属于巴拉基格事,但因为处于未执取的情况,所以在这里并不犯戒。此处不应从巴拉基格罪的角度来考察。巴利
55. ‘‘Atha kho te manussā’’ti ca ‘‘te addhikā’’ti ca pāṭho. ‘‘Ekaratta’’ntipi atthi, so na sundaro. Paṇḍake pāḷiyaṃ dukkaṭassa vuttattā ‘‘ubhatobyañjanehi mūlāpattīti dissatī’’ti, ‘‘animittādayo itthiyovā’’ti ca vadanti ubhatobyañjanake vuttaṃ viya. Kiñcāpi matitthī pārājikavatthu hoti, anupādinnapakkhe ṭhitattā pana idha āpattiṃ na karoti. Pārājikāpattiṭṭhānañcettha na oloketabbaṃ.
7. 说法学处注释巴利
7. Dhammadesanāsikkhāpadavaṇṇanā
66 因为原文说的是“有智慧、有能力”,所以即使对没有智慧的女人说法,也不犯戒。这里,夜叉女等因为不像人类女人那样粗重,就成了恶作的事例。有人说:因为已经说到畜生道中具有人形的女人有能力,所以其他那些也同样是恶作的事例。“对女人”这个说法是用词性颠倒的方式表达的。有人写道:“据说除了注释书等原文之外,可以用泰米尔语等随自己的喜好来讲说。”就像夜叉女等成了恶作的事例那样,如果对与取男人形象的夜叉等站在一起的女人说法,为什么不犯恶作,却直接犯巴吉帝亚呢?因为连一点点第二方的情况都算不上。人类女人尚且不算第二方,更何况夜叉等呢。如果说在“第二不定”里她算第二方呢?不对,在那里第二方并非就粗恶语而言,而是就坐在一起而言,而这里并不是坐在一起,而是就说法而言。而说法比躺卧更粗重,所以这不能作为同等的譬喻。巴利
66. ‘‘Viññū paṭibalā’’ti vacanato aviññū itthiyāpi desentassa anāpatti. Idha yakkhīādayo manussitthī viya anoḷārikattā dukkaṭavatthukā jātā. Tiracchānagatamanussaviggahitthiyā paṭibalatāya vuttattā itarāpi dukkaṭavatthuyevāti eke. ‘‘Mātugāmāyā’’ti liṅgavipallāsena vuttaṃ. ‘‘Aṭṭhakathādipāṭhaṃ ṭhapetvā damiḷādinā yathāruci kathetuṃ labhati kirā’’ti likhitaṃ, yathā yakkhīādayo dukkaṭavatthukā jātā, tathā purisaviggahaṃ gahetvā ṭhitena yakkhādinā saddhiṃ ṭhitassa mātugāmassa dhammaṃ desento dukkaṭaṃ anāpajjitvā kasmā pācittiyamāpajjatīti ce? Īsakampi dutiyapakkhaṃ abhajanato. Manussamātugāmopi na dutiyo, pageva yakkhādayoti. Na dutiyāniyate tassa dutiyattāti ce? Na tattha duṭṭhullavācāpekkhā dutiyatā, kintu nisajjāpekkhā, idha ca na nisajjamattaṃ, kintu desanā idhādhippetā. Sā ca nipajjanato oḷārikā, tasmā asamatthanidassanaṃ.
8. 如实宣称学处注释巴利
8. Bhūtārocanasikkhāpadavaṇṇanā
67 有人说“第四巴拉基格事和这件事是同一回事”,这种说法并不合理。为什么呢?因为那里提到了“愚痴人”。那些愚痴人并不属于与圣者混杂的人,所以我认为这两件事是相似的。有注书写道:“圣者们也承认过,因为他们内部也存在上人法。”还有另一种说法:“‘一切都是真实的,世尊’这句话,是因为凡夫和圣者的上人法都被宣说了,所以才说‘真实’,并不是指自己的上人法——这是其他论师的观点。”巴利
67. ‘‘Catutthapārājikavatthu ca idañca ekamevā’’ti vuttaṃ, na yuttaṃ. Kasmā? Tattha ‘‘moghapurisā’’ti vuttattā. Te ariyamissakā na hontīti dvepi ekasadisānīti mama takko. ‘‘Ariyāpi paṭijāniṃsu, tesampi abbhantare vijjamānattā uttarimanussadhammassā’’ti likhitaṃ. ‘‘Sabbepi bhūtaṃ bhagavāti puthujjanaariyānaṃ uttarimanussadhammassa ārocitattā ‘bhūta’nti vuttaṃ, na attano uttarimanussadhammaṃ sandhāyāti apare’’ti vuttaṃ.
77 先前未曾说过的,在第四巴拉基格中未曾说过的。巴利
77.Pubbe avuttehīti catutthapārājike avuttehīti.
9. 说粗恶罪学处的注释巴利
9. Duṭṭhullārocanasikkhāpadavaṇṇanā
78-80 78-80. “用同一只手开始,然后弄掉了不净物”这个读法,是现存读法中比较好的一个。应当先审察清楚再采用。如果不是这样,那就可能只是巴利圣典里原本的说法。在应该说“以惭”的地方,依照惯用法,对别人则说成“以惭愧”。《大注疏》里因为意思已经很明显,所以没有再说;因为只要指出巴吉帝亚不可能成立,恶作就已经成立了。巴利
78-80. ‘‘Teneva hatthena upakkamitvā asuciṃ mocesī’’ti pāṭho sampatipāṭho sundaro. Apaloketvāva kātabbā. No ce, pāḷiyaṃyeva vuttaṃ siyā. ‘‘Ottappenā’’ti vattabbe ruḷhīvasena paresu ‘‘hirottappenā’’ti vuttaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ uttānattā na vuttaṃ, pācittiyāsambhavadassaneneva hi dukkaṭanti siddhaṃ.
83 在这里,“业”这个说法也涵盖了所说的不端行为,所以那件事就成了对他处以处罚的业事。“在这里犯了业”这句话,以前也已有记载。《大注疏》里写作“为自己所欲而犯”,他们说“应当采用这个读法”,这需要考察。巴利
83. Tattha ‘‘kamma’’nti vuttaajjhācārepi pariyāpannattā taṃ tassa daṇḍakammavatthu. ‘‘Tattha kammaṃ āpanno’’ti pubbepi likhitaṃ. Mahāaṭṭhakathāyaṃ ‘‘attakāmaṃ āpanno’’ti pāṭho, ‘‘ayameva gahetabbo’’ti vadanti, vīmaṃsitabbaṃ.
10. 掘地学处注释巴利
10. Pathavīkhaṇanasikkhāpadavaṇṇanā
86 86. 像白黏土一样柔软的石子,叫做“粗砂石”。“在未作坡处”这句话,是为了说明不应被冲垮的地方才说的。应当说成“为了说明不被雨淋的地方”。“鼠狗”是指被老鼠挖出来的土。所谓“净心”,是指虽然知道“这样滚动下去,大地会裂开”,但并不是想要大地裂开,这才叫净心。尘土等两类是导致犯戒的。有些人说:“因为在一切覆盖等情形中,对一半说了恶作,所以如果是恶作,那是合理的。”在那种情况下,就那种事的发生而言是合理的,但在这里,只有已生地和未生地两种事,因此两者不可能合为一事,所以那是不合理的。如果说这里也有恶作的说法呢?那只是依据想,而不是依据事,所以同样不合理。巴利
86.Kaṭasakkharā setamattikā viya mudukā sakkharajāti. ‘‘Akatapabbhāreti avalañjitabbaṭṭhānadassanatthaṃ vutta’’nti likhitaṃ. ‘‘Anovassakaṭṭhānadassanattha’’nti vattabbaṃ. Mūsikukkuranti mūsikāhi uddhaṭapaṃsu. Suddhacittāti kiñcāpi ‘‘evaṃ pavaṭṭite pathavī bhijjissatī’’ti jānanti, no pana ce pathavībhedatthikā, suddhacittā nāma honti. Paṃsuādayo dve koṭṭhāsā āpattikarā. Keci ‘‘sabbacchannādīsu upaḍḍhe dukkaṭassa vuttattā sace dukkaṭaṃ, yutta’’nti vadanti. Tattha yuttaṃ tādisassa vatthuno sambhavā, idha pana jātapathavī ca ajātapathavī cāti dveyeva vatthūni, tasmā dvinnaṃ ekena bhavitabbanti na yuttaṃ. Etthāpi dukkaṭavacanaṃ atthīti ce? Taṃ pana saññāvasena, na vatthuvasenāti na yuttameva.
87 87. “可以生火”:在这里,有些人说,仅凭这一点就算取了暖,所以允许。若真是这样,在地上生火时,连远处的土地也会变热,那就应当对那么远的地方也生起恼火之心,但这是不允许的。因此另一些人说:火只在它落下的地方燃烧,所以允许。即使没有烧起来,由于有“不可以在未烧过的地上放火”的说法,自己把火丢下去本身就是过失,火落下后烧起来则应理解为使过失加重。巴利
87.Aggiṃ kātuṃ vaṭṭatīti ettha ettāvatā usumaṃ gaṇhāti, tasmā vaṭṭatīti keci. Evaṃ sati pathaviyā aggimhi kate dūratopi bhūmi uṇhā hoti, tattakaṃ kopetabbaṃ siyā, na ca kappati, tasmā yasmiṃ ṭhāne patati, taṃ so aggi ḍahati, tasmā vaṭṭatīti eke. Aḍahitepi ‘‘adaḍḍhāyapathaviyā aggiṃ ṭhapetuṃ na vaṭṭatī’’ti vuttattā attanā pātanāyeva doso patite upadāheti veditabbaṃ.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19