童女品注释
8. Kumāribhūtavaggavaṇṇanā
巴吉帝亚解释 · 13 段
2. 第二等学处的注释
2. Dutiyādisikkhāpadavaṇṇanā
1124诸比丘,我允许对十八岁的童女……给予学法认可——这里是这样说的;但并没有说:诸比丘,我允许对十岁的已嫁女……给予学法认可。因此说,应只对满十二岁的已嫁女给予学法认可。有人把“应对已嫁女给予学法认可”单作一条来看,认为对十岁的也可以。为什么?因为律中说:对满十二岁者作满想而令受具足戒,无犯;又说:对满十二岁的已嫁女……已学学法者令受具足戒,无犯。古注疏正是引这两处而这样说的。用这个来回避又有什么用呢?确实说的是应对十岁的已嫁女给予学法认可。如果有人说连已嫁女也不应说,那么甘马就被破坏了,这是写明的。
1124. ‘‘Anujānāmi , bhikkhave, aṭṭhārasavassāya kumāribhūtāya…pe… sikkhāsammutiṃ dātu’’nti idha vuttaṃ viya ‘‘anujānāmi, bhikkhave, dasavassāya gihigatāya…pe… sikkhāsammutiṃ dātu’’nti na vuttaṃ, tasmā ‘‘paripuṇṇadvādasavassāya eva gihigatāya sikkhāsammuti dātabbā’’ti vuttaṃ. Gihigatāya sikkhāsammuti dātabbāti eketi katvā dasavassāyapi vaṭṭati . Kasmā? ‘‘Anāpatti paripuṇṇadvādasavassaṃ paripuṇṇasaññā vuṭṭhāpetī’ti (pāci. 1093-1095) ca ‘anāpatti paripuṇṇadvādasavassaṃ gihigataṃ…pe… sikkhitasikkhaṃ vuṭṭhāpetī’ti (pāci. 1097-1101) ca vuttattā’’ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ. Kiṃ iminā parihārena. ‘‘Dasavassāya gihigatāya sikkhāsammuti dātabbā’’ti hi vuttaṃ. ‘‘Gihigatātipi vattuṃ na vaṭṭatī’ti sace vadanti, kammaṃ kuppatī’’ti likhitaṃ.
1146“我确实……无惭者,彼僧团”这一句里,意思是“我确实是愚者”。也有版本写作“彼僧团”,在那里,“彼”是因为的意思,所以意思还是“我确实是愚者”。
1146.Ahameva nūna…pe… alajjinī, yā saṅghoti ettha yā ahameva nūna bālāti attho. ‘‘Yaṃ saṅgho’’tipi atthi, tattha yaṃ yasmā deti, tasmā ahameva nūna bālāti attho.
1159与男子交往、与少年交往、性情凶暴、住在愁苦中、说堕落之话者,被称为在学尼。然而在分别文中,为何又说这位在学尼是“于六法中已学学法者”呢?应当知道,这是因为她先前已学过学处、先前已圆满学过学处,所以才这样说。
1159. Purisasaṃsaṭṭhā kumārakasaṃsaṭṭhā caṇḍī sokāvāsāvakathaṃ sikkhamānāti vuccati, padabhājane eva cāyaṃ sikkhamānā ‘‘chasu dhammesu sikkhitasikkhā’’ti kasmā vuttanti? Pubbe gahitasikkhattā, pubbe paripuṇṇasikkhattā ca evaṃ vuccatīti veditabbaṃ.
1166-7看到很多嚼食和啖食时,这里古注疏说:据说在学尼的亲戚们准备了食物,她看到后就把长老比丘们打发走了。打发走后,取了他们的欲,把先前给欲的人编成一组,其余人的欲就只当作欲,然后让人做了甘马。关于舍弃欲,随注疏这样说:这个甘马今天不该做。说了随意之后就算舍弃了,所以不管哪个多嘴的人、愚笨的人,即使说随意,因为要取决于长老,有长老同意时才算舍弃,没有长老同意就不算。即便如此,还是要重新取欲之后再做甘马,这是做法。取欲本身没有特别的目的。如果僧团长老舍弃了,就应该取了欲再做。舍弃欲之后,以身起立,这里有个难处:如果说我们要在某处做而离开手臂所及的范围,也没有过失。虽然没有过失,但他们不离开手臂所及的范围就去,这才是做法。夜别住的人在伍波萨他和自恣时不可以,但其他甘马任何时候都可以。伍波萨他和自恣在非伍波萨他自恣日也不可以,其他甘马任何时候都可以。众别住的人不离开手臂所及的范围,如果四个人离开,就该做四人甘马;如果另外五个人、十个人、二十个人离开,其余的人分别到各处去,再回到集会的地方来做,也可以。意乐别住的人不离开手臂所及的范围,就像原来坐着那样坐着,因为不离开手臂所及的范围,所以可以再做。古注疏中这样说。按照那些古师的意见,只有欲别住这一种是不可以的,也显示了犯缘。这里也没有单独列出它,因为不可能,有些人这样说。给欲的人到了众中之后,他先前给的欲就是欲别住,这不是推测,阿阇梨这样说。
1166-7.Pahūtaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ passitvāti ettha ‘‘sikkhamānāya ñātakā kira sampādayiṃsu, taṃ passitvā there bhikkhū uyyojesi. Uyyojetvā tesaṃ chandaṃ gahetvā pubbe chandadāyake gaṇaṃ katvā sesānaṃ chandaṃ chandameva katvā kammaṃ kārāpesī’’ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ. Chandaṃ vissajjetvāti ettha anugaṇṭhipade evaṃ vuttaṃ ‘‘idaṃ kammaṃ ajja na kattabbaṃ. ‘Yathāsukha’nti vatvā vissajjitaṃ hoti, tasmā yo koci mukharo, bālo vā kiñcāpi ‘yathāsukha’nti vadati, therāyattattā pana therassa anumatiyā satiyā vissajjito hoti, asatiyā na hoti, tathāpi puna chandaṃ gahetvāva kammaṃ karonti, ayaṃ payogo. Gahaṇe payojanaṃ pana natthi. Saṅghatthero ce vissajjeti, chandaṃ gahetvāva kātabbaṃ. Chandaṃ vissajjetvā kāyena vuṭṭhitāyāti ettha idha sambādho, ‘amukamhi ṭhāne karissāmā’ti hatthapāsaṃ vijahitvāpi gacchanti ce, natthi doso. Kiñcāpi natthi, tā pana hatthapāsaṃ avijahitvāva gacchanti, ayaṃ payogo’’ti. ‘‘Rattipārivāsiye uposathapavāraṇāva na vaṭṭati, aññakammaṃ pana vaṭṭati. Uposathapavāraṇāpi anuposathapavāraṇadivase na vaṭṭanti, itaraṃ sabbakālaṃ vaṭṭati. Parisapārivāsiye hatthapāsaṃ avijahitvā catūsu gatesu catuvaggakaraṇīye aññasmiṃ pañcasu dasasu vīsatīsu gatesu sesehi visuṃ tahiṃ tahiṃ gantvāpi puna sannipātaṭṭhānaṃ āgantvā kātuṃ vaṭṭati. Ajjhāsayapārivāsiye hatthapāsaṃ avijahitvā yathānisinnāva nisinnā ce, puna kātuṃ vaṭṭati hatthapāsassa avijahitattā’’ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ. Tesaṃ porāṇānaṃ matena chandapārivāsiyamevekaṃ na vaṭṭatīti āpannaṅgañca dassitaṃ, idhāpi taṃ visuṃ na dassitaṃ asambhavatoti eke. Chandadāyake parisaṃ patvā gate tassa pubbachandadānaṃ chandapārivāsiyanti no takkoti ācariyo.
在这里,结论是这样的:《众住义注》中说到“(若说)‘我们去别处’而不舍弃欲就起身……作甘马是可行的”时,并没有明确看出舍弃了伸手所及的范围。但这里应当认为,唯有甘马所及的人不舍弃伸手所及的范围,才是需要的,所以古注疏中才那样说。有人问:虽然不明显,但因为没有遮止,所以就可以算可行吗?不行,因为已经被遮止了。怎么遮止的呢?所谓“欲”,是在甘马所及的比丘们于同一界内集会时才会到来,而不是对未集会者而言的。这里确实说了“不舍弃欲”和“因为欲没有被舍弃”,但没有说“不舍弃意乐”和“因为意乐没有被舍弃”。因此,不舍弃欲,只是靠甘马所及的人不舍弃伸手所及的范围才成立,而不是靠舍弃;这个道理已经确定。
Tatridaṃ sanniṭṭhānaṃ – parisapārivāsiye aṭṭhakathāyaṃ ‘‘aññatra gacchāmāti chandaṃ avissajjetvāva uṭṭhahanti…pe… kammaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti vuttavacane hatthapāsā vijahanaṃ na paññāyati. Ettha pana kammappattānaṃ hatthapāsassa avijahanameva icchitabbanti katvā porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ. Kiñcāpi na paññāyati, appaṭikkhittattā pana vaṭṭatīti ce? Na, paṭikkhittattā. Kathaṃ? Chando nāma kammappattesu bhikkhūsu ekasīmāya sannipatitesu āgacchati, nāsannipatitesu. Idha hi ‘‘chandaṃ avissajjetvā’’ti ca ‘‘chandassa pana avissaṭṭhattā’’ti ca vuttaṃ. ‘‘Ajjhāsayaṃ avissajjetvā’’ti ca ‘‘ajjhāsayassa avissaṭṭhattā’’ti ca na vuttaṃ, tasmā chandassa avissajjanaṃ kammappattānaṃ hatthapāsāvijahaneneva hoti, na vijahaneti siddhaṃ.
“以其来故,其不至者则遮;
故众比丘集会之时,由彼而致分裂。”
‘‘Yato āgamanaṃ yassa, tadabhāvassa niggahe; Tasmā sannipatitesu, bhikkhūsu tassa bhedato’’ti.
就像隔夜别住者的欲、隔夜别住者的清净一样,按照同样的道理,明天的欲、清净或自恣也是可以的,用这些来作僧甘马是允许的。不过,伍波萨他和自恣在非伍波萨他日举行是不允许的,其他的则可以。在十四日举行十五日的伍波萨他是可以的,因为那是合适的日子。但在十五日举行十四日的伍波萨他则不可以,因为不是合适的日子,因为是非伍波萨他日,因为是月朔日——有些老师是这样说的。所以按照他们的看法,在第三个或第七个十五日举行十四日的伍波萨他是不允许的。然而,注疏中这样说:“如果原本打算举行十四日伍波萨他,而改为在十五日举行,是可以的。”对此他们解释说:“意思是,在十五日当天约定‘我们要举行十四日伍波萨他’,到了第二天把自己的伍波萨他作为‘十五日伍波萨他’来举行,是可以的。”他们这种见解与《疑惑度疑注》中“如果有这样的因缘,在其他十四日举行伍波萨他也是可以的”这句话并不一致。因为那里并没有说“在其他十五日举行十四日伍波萨他是可以的”。即便如此,由于在“每半月在十四日或十五日”所开许的日子范围内,六个十四日中的最后一个十五日并不是非伍波萨他日,这一点是可以成立的。虽然成立,但这样一来,“住在本寺的比丘用十五日,外来比丘用十四日,外来比丘应当随顺本寺比丘,或者人数相等或更少时也应当随顺”这句话在这里就没有意义了。
Rattipārivāsiyachando viya rattipārivāsiyapārisuddhipīti tadanulomena vaṭṭati svātanāya chando vā pārisuddhi vā pavāraṇā vā, tāya kammaṃ kātuṃ vaṭṭati. Uposathapavāraṇā pana anuposathadivase na vaṭṭati, itaraṃ vaṭṭati. Pannarasiuposathaṃ cātuddasiyaṃ kātuṃ vaṭṭati khettattā. Na cātuddasiuposathaṃ pannarasiyaṃ akhettattā anuposathadivasattā pāṭipadadivasattāti ekacce ācariyā, tasmā tesaṃ matena cātuddasiuposathaṃ tatiyaṃ, sattamaṃ vā pannarasiyaṃ kātuṃ na vaṭṭati. Yaṃ panettha vuttaṃ aṭṭhakathāyaṃ ‘‘sace cātuddasikaṃ uposathaṃ karissāmāti nisinnā, pannarasoti kātuṃ vaṭṭatī’’ti. Tato ‘‘pannarasiyameva ‘cātuddasikaṃ uposathaṃ karissāmā’ti nisinnā punadivase attano taṃ uposathaṃ ‘pannaraso’ti kātuṃ vaṭṭatīti attho’’ti evaṃ pariharanti, taṃ tesaṃ mataṃ ‘‘tathārūpapaccaye sati aññasmimpi cātuddase uposathaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti (kaṅkhā. aṭṭha. nidānavaṇṇanā) iminā mātikāṭṭhakathāvacanena na sameti. Na hi tattha ‘‘aññasmimpi pannarase cātuddasikaṃ kātuṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Evaṃ santepi ‘‘sakiṃ pakkhassa cātuddase vā pannarase vā’’ti anuññātadivase pariyāpannattā channaṃ cātuddasikānaṃ pacchimā pannarasī anuposathadivaso na hotīti siddhaṃ hoti. Kiñcāpi siddhaṃ, iminā pana ‘‘āvāsikānaṃ pannaraso, āgantukānaṃ cātuddaso, āgantukehi āvāsikānaṃ samasamehi vā appatarehi vā anuvattitabba’’nti vacanamettha niratthakaṃ hotīti veditabbaṃ.