7. 有生命品
7. Sappāṇakavaggo
巴吉帝亚解释 · 36 段
1. 故意杀生学处注释
1. Sañciccapāṇasikkhāpadavaṇṇanā
382第382条 故意杀生学处,本身含义很清楚。
382. Sañciccapāṇasikkhāpadaṃ uttānatthameva.
2. 有虫水学处注释
2. Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā
387即使知道“水里有虫”,只要没有想过“它们会死”就喝下去,不犯戒。
387. ‘‘Pāṇo atthī’’ti jānantopi ‘‘marissantī’’ti avicāretvā pivatice, anāpatti.
掷花入水,与花入水,
此二者之差别,具智者恒常应知。
Jale pakkhipanaṃ pupphaṃ, jalappavesanaṃ idaṃ; Evaṃ ubhinnaṃ nānattaṃ, ñeyyaṃ ñāṇavatā sadāti.
3. 翻案学处注释
3. Ukkoṭanasikkhāpadavaṇṇanā
392392. 在第三项里,应当知道有十二种翻案。其中,“没做过的业”“做坏了的业”“应当重做的业”,这些出现在举罪诤事里。“没拿来的”“拿坏了的”“不应当再拿来的”,这些出现在争论诤事里。“没判决的”“判坏了的”“应当重新判决的”,这些出现在犯戒诤事里。“没平息的”“平息坏了的”“应当重新平息的”,这些出现在事务诤事里——这是注释书的说法,而巴利原典在这里只列出了纲要而已。
392. Tatiye dvādasa ukkoṭā veditabbā. Tattha akataṃ kammaṃ, dukkaṭaṃ kammaṃ, puna kātabbaṃ kammanti anuvādādhikaraṇe labbhanti. Anihaṭaṃ, dunnihaṭaṃ, na puna haritabbanti vivādādhikaraṇe labbhanti, avinicchitaṃ, duvinicchitaṃ, puna vinicchitabbanti āpattādhikaraṇe labbhanti. Avūpasantaṃ, duvūpasantaṃ, puna vūpasametabbanti kiccādhikaraṇe labbhantīti aṭṭhakathānayo, pāḷiyaṃ panettha mukhamattameva dassitaṃ.
4. 粗恶学处注释
4. Duṭṭhullasikkhāpadavaṇṇanā
399有人问:说“巴拉基格诸条是依摄义而显示的”,这怎么知道呢?从《附随》的巴利文可以知道。因为那里说:“以犯诤事为缘,犯几种罪?以犯诤事为缘,犯四种罪:比丘尼明知而覆藏巴拉基格法,犯巴拉基格罪;有疑而覆藏,犯土喇咤亚罪;比丘覆藏桑喀地谢思,犯巴吉帝亚罪;覆藏威仪上的过失,犯恶作罪。”(《附随》290)有人问:覆藏巴拉基格的比丘无犯——那里并没有说他犯罪,是这样吗?答:不是。因为以染污心覆藏,不可能没有罪。应当知道:在恶作这一项中,本来也该提到巴拉基格罪;但因为在摄义中已经与桑喀地谢思一起最先说过,不能再重复,所以这里没有再说。
399. ‘‘Pārājikānīti atthuddhāravasena dassitānī’’ti kathaṃ viññāyatīti ce? Parivārapāḷito. Vuttañhi tattha ‘‘āpattādhikaraṇapaccayā kati āpattiyo āpajjati. Āpattādhikaraṇapaccayā catasso āpattiyo āpajjati. Bhikkhunī jānaṃ pārājikaṃ dhammaṃ paṭicchādeti, āpatti pārājikassa. Vematikā paṭicchādeti, āpatti thullaccayassa. Bhikkhu saṅghādisesaṃ paṭicchādeti, āpatti pācittiyassa. Ācāravipattiṃ paṭicchādeti , āpatti dukkaṭassā’’ti (pari. 290). Pārājikaṃ paṭicchādento bhikkhu anāpatti, no āpattiṃ āpajjati avuttattāti ce? Na, saṃkiliṭṭhena cittena paṭicchādane vinā āpattiyā asambhavato. Dukkaṭavāre vattabbāpi pārājikāpattiyo paṭhamaṃ atthuddhāravasena saṅghādisesehi saha vuttattā na sakkā puna vattunti na vuttāti veditabbā.
关于“乃至末端未断”这句话,这里的道理是:如果有人只是为了掩盖别人的罪过,不管他有没有去告诉别人,只要他是以掩盖的心,就已经犯了罪。这个人后来为了掩盖另一个人的罪过,又没有去说明,那么他的末端就还没有断掉,更何况回过头去再说又有什么用呢?所以,并不是因为对最后一个人没有说明,末端才断掉;只有以不掩盖的心才能真正断掉。从那以后,为了不掩盖,应当去告诉先前不知情的人,从这时候起末端才算断掉。如果没有这样的机会,就应当回过头去,为了不掩盖而告诉已经知道的人,这样末端也能断掉——老师说:“在我们看来正是如此。”关于“以第三者告知第二者”这句,有人主张“所谓第二者就是第一者”,但因为戒律中有“不应指出所涉之人”的禁止,所以这种说法不妥当。向另一位第四者告知,也不妥当。为什么呢?因为此前已经听说了,却没有告诉别人的缘故。有人又说:“只要听说了,就应该告诉别人。”
Yāva koṭi na chijjatīti cettha yo antamaso paṭicchādanatthaṃ aññassa ārocetu vā, mā vā, paṭicchādanacitteneva āpattiṃ āpanno. Tassa puna aññassa paṭicchādanatthaṃ anārocaneneva na koṭi chinnā hoti, kiṃ puna paṭinivattitvā vacanena payojananti na antimassa anārocanena chinnā hoti, appaṭicchādanena eva chinnā hoti, tato appaṭicchādanatthaṃ apubbassa ārocetabbaṃ, tato paṭṭhāya koṭi chinnā hoti, tadabhāvo paṭinivattitvā appaṭicchādanatthaṃ ārocetabbaṃ, evampi koṭi chinnā hotīti evaṃ no paṭibhātīti ācariyo. Tatiyena dutiyassāti ettha ‘‘dutiyo nāma paṭhamo’’ti vadantānaṃ ‘‘vatthu puggalo na vattabbo’’ti vāritattā na sundaraṃ. Aññassa catutthassa ārocanepi na sundaraṃ. Kasmā? Pubbeva sutvā aññassa anārocitattā. ‘‘Sutena aññassa ārocetabbaṃ siyā’’ti vadanti.
5. 未满二十岁学处注释
5. Ūnavīsativassasikkhāpadavaṇṇanā
404因为一再地生起,所以有多种。所谓“减少与增加”:如果在母胎中因为不满十二个月而算作减少,那么出生后就应该算作增加;如果在母胎中已经算作增加,那么出生后就应该算作减少。所谓“出胎的满月日”,就是沙罗月的满月日。有记载说“在初日,即进入第二日”。这个人从出生那天算起,已经满二十岁。其余两年多出来的日子本来就存在,所以可以毫无疑惑地给他授具足戒。“就此而言”,就是不算胎中的年数,也不算受戒后所得的年数,而从出生那天算起,为十九岁。至于“十九岁”——有记载说“只舍弃胎中的年数”,这是误记。
404. Punappunaṃ uppajjanato bahudhā. Hāyanavaḍḍhananti mātukucchismiṃ ce dvādasannaṃ māsānaṃ ūnatāya hāyanaṃ kataṃ. Pasūtassa vaḍḍhanaṃ kātabbaṃ. Mātukucchismiṃ ce vaḍḍhanaṃ kataṃ. Pasūtassa hāyanaṃ kātabbaṃ. Nikkhamanīyapuṇṇamāsī nāma sāvaṇamāsassa puṇṇamāsī. ‘‘Pāṭipadadivaseti dutiye upagacchati divase’’ti likhitaṃ. So hi pasūtadivasato paṭṭhāya paripuṇṇavīsativasso hoti. Avasesānaṃ dvinnaṃ vassānaṃ adhikadivasāni honteva, tasmā nikkaṅkhā hutvā upasampādenti. Taṃ sandhāyāti gabbhavassañca pavāretvā laddhavassañca agaṇetvā jātadivasato paṭṭhāya gaṇetvā ekūnavīsativassaṃ. Ekūnavīsativassoti ‘‘gabbhavassaṃ eva pahāyā’’ti likhitaṃ, taṃ dullikhitaṃ.
406有人给人授达上,意思是自己作为戒师或老师,来给人授达上。有些老师说:因为化生者是以十六岁为基准,所以还要再过四年,才能给他授达上。
406.Aññaṃ upasampādetīti upajjhāyo vā ācariyo vā hutvā upasampādeti. ‘‘Opapātikassa soḷasavassuddesikabhāvato puna cattāro vasse atikkamitvā upasampadā kātabbā’’ti ācariyā vadantīti keci.
6. 盗贼商队学处的注释
6. Theyyasatthasikkhāpadavaṇṇanā
409409. 如果盗贼商队中仅有女性,就犯两条罪。至于比丘尼,则视情况而定,时宜可以保护她们。有些人说:因为把盗贼商队的身份作为需要保护的条件,所以对同法者也加以保护。另一些人说:在盗贼的状态下,就没有同法者的身份,因此不加以保护。如果问:在不犯巴拉基格的盗贼情形下,是否还有同法者的身份?那么,当另一方尚未脱离那种状态时,就构成犯戒。如果比丘是盗贼商队,就按实际情况判定。关于盗贼商队,有盗贼商队想,并且共同约定。“共同”这个词在某些版本中没有,那是不合理的。第二条也同样。
409. Theyyasattho ce suddhamātugāmo dve āpattiyo. Atha bhikkhuniyo, samayo rakkhati. Theyyasatthabhāvassa ṭhānaṃ katvā rakkhaṇīyattā sahadhammikānaṃ rakkhatiyevāti eke. Theyyabhāve na sahadhammikatā, tasmā na rakkhati evāti eke. Apārājikatheyyabhāve sati sahadhammikabhāvoti ce? Itarasmiṃ itaranti samayo anissaṭo āpajjati. Bhikkhu theyyasattho ce, yathāvatthukameva. Theyyasatthe theyyasatthasaññī saddhiṃ saṃvidhāyāti ca. ‘‘Saddhi’’nti padaṃ kesuci natthi, taṃ ananurūpaṃ. Tathā dutiyepi.
7. 关于约定学处的注释
7. Saṃvidhānasikkhāpadavaṇṇanā
412412. 有些版本里有“当时,某个女人”这样的读法,有些版本里没有。有些人认为,没有这句的版本更好,因为“当时”这个词本身已经包含了这个意思。这里,单部僧受具足戒者、在学尼、沙弥尼,这三类也都被包含在内。不过,时节会保护这三类人,这是这三类人的情况,也是和一般女人的区别所在。
412. ‘‘Tena kho pana samayena aññatarā itthī’’ti ca pāṭho atthi, kesuci natthi. Natthibhāvo sundaro ‘‘tena kho samayenā’’ti adhikārattāti keci. Idha ekatoupasampannā, sikkhamānā, sāmaṇerīti imāpi tisso saṅgahaṃ gacchanti. Imāsaṃ pana samayo rakkhati, ayamimāsaṃ, mātugāmassa ca viseso.
414另外,这里因为“有智慧、有能力”这句话,有些人认为没有能力的人不构成犯戒的情形,这并不合理,因为那属于恶作的范畴。律中确实说过:“比丘安排约定,女人没有安排约定,犯恶作罪。”应当这样仔细审察。
414. Apicettha ‘‘viññū paṭibalā’’ti vacanato appaṭibalā anāpattivatthukāti eke, taṃ na yuttaṃ dukkaṭavatthukattā. ‘‘Bhikkhu saṃvidahati, mātugāmo na saṃvidahati, āpatti dukkaṭassā’’ti hi vuttaṃ. Tathā hi upaparikkhitabbaṃ.
8. 阿利塔学处注释
8. Ariṭṭhasikkhāpadavaṇṇanā
417417. 就算是在家人,侵犯比丘尼的行为也一样会障碍解脱,所以这种人也被禁止出家。由于是无因的,所以是果报上的障碍。先前故意犯戒,后来忘失了,自认为清净,这种也照样构成障碍。其余那些属于种姓上的障碍。“以味”是指以本质而言。“以砍断义”是指以它为所缘而砍断、截断的意思。以剑和砧板为比喻,是取它截断善法的意思;以矛和尖刺为比喻,是取它刺穿心识的意思——这是古德的说法。在无犯条文中,“最初犯者”这个说法,是按照口诵传承记录下来的。
417. Gahaṭṭhassāpi bhikkhunīdūsakakammaṃ mokkhantarāyikameva, tasmā tassa pabbajjāpi paṭikkhittā. Vipākantarāyikā ahetukattā. Pubbe sañcicca āpannā sammuṭṭhā suddhasaññino antarāyikā eva. Sesāti jātikā. Rasenāti bhāvena. Adhikuṭṭanaṭṭhenāti adhikaraṇaṃ katvā kuṭṭanaṭṭhena chindanaṭṭhena. Asisūnūpamā kusaladhammacchedanaṭṭhena. Sattisūlūpamā cittavitudanaṭṭhenāti porāṇā. Anāpattipāḷiyaṃ ‘‘ādikammikassā’’ti mukhāruḷhavasena likhitaṃ.
被举罪者共住学处的注释
9. Ukkhittasambhogasikkhāpadavaṇṇanā
425“没有舍弃那种见解”这句话,是在说明因为见解不同而不能共同住在一起。“三心”这里应当理解为:可以与果报无记心共同住在一起。如果不是这样,因为这个学处本身涉及有心,若按唯作无记来解释就对不上了。
425. ‘‘Taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissaṭṭhenāti iminā laddhinānāsaṃvāsakataṃ dīpetī’’ti vuttaṃ. Ticittanti ettha vipākābyākatacittena sahavāseyyaṃ kappeyyāti evamattho daṭṭhabbo. Aññathā sacittakattā sikkhāpadassa kiriyābyākataṃ sandhāya na yujjati.
10. 刺学处注释
10. Kaṇṭakasikkhāpadavaṇṇanā
428“我们在哪里都见不到你”,这里的“你”就是指对方。或者也可以理解为:我们见不到你的色身等。这个沙弥犯巴拉基格。古注中说:“如果他舍弃这种见解,就应禀告僧团,得到僧团同意后让他出家。”这种说法不对,因为这里指的是以惩罚甘马来灭摈。如果他已犯巴拉基格,那就应该叫形相灭摈。“他们受用,不足以构成障碍”——这种见解并不是对导师持有“无导师”等邪见。如果这种见解在某人心中生起,那人就犯巴拉基格,对他也应同样处理:不能安住于戒律的人,就应以形相灭摈来灭摈他——这是阿阇梨的推论。
428.Yatthate na passāmāti teti taṃ. Atha vā tava rūpādiṃ na passāma. Ayaṃ samaṇuddeso pārājiko hoti. ‘‘Sace taṃ diṭṭhiṃ paṭinissajjati, saṅghassa ārocetvā saṅghānumatiyā pabbājetabbo’’ti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ, taṃ na yuttaṃ, daṇḍakammanāsanā hi idhādhippetā. Yadi so pārājiko, liṅganāsanā nāma siyā. Te paṭisevato nālaṃ antarāyāyāti ca diṭṭhi satthari asatthādidiṭṭhi na hoti. Sace sā yassa uppajjati, so pārājiko hoti, tasmimpi evameva paṭipajjitabbaṃ saṃvare atiṭṭhanto liṅganāsanāyeva nāsetabboti ācariyassa takko.